మహాభారతం · అధ్యాయం 3.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.121.1
न राम कालः परिदेवनाय ।
यदुत्तरं त्वत्र तदेव सर्वे।
समाचरामो ह्यनतीतकालं ।
युधिष्ठिरो यद्यपि नाह किंचित् ॥ ३.१२१.१ ॥
రామా, విలపించే సమయం కాదు. దీనికి తగిన సమాధానమే మనమందరం కాలం గడవకముందే చేయాలి. యుధిష్ఠిరుడు ఏమీ చెప్పకపోయినప్పటికీ.
3.121.2
ये नाथवन्तोऽद्य भवन्ति लोके ।
ते नात्मना कर्म समारन्ते।
तेषां तु कार्येषु भवन्ति नाथाः ।
शैब्यादयो राम यथा ययातेः ॥ ३.१२१.२ ॥
ఈ లోకంలో ఈనాడు రక్షకులు కలవారు తాము స్వయంగా కర్మలు ప్రారంభించరు. వారి కార్యాలలో రక్షకులే ఉంటారు, రామా, యయాతి కుమారుడు శైబ్యుడు మొదలైనవారిలా.
3.121.3
येषां तथा राम समारभन्ते ।
कार्याणि नाथाः स्वमतेन लोके।
रते नाथवन्तः पुरुषप्रवीरा ।
नानाथवत्कृच्छ्रमवाप्नुवन्ति ॥ ३.१२१.३ ॥
రామా, ఎవరి పనులను రక్షకులు ఇలా తమ ఇష్టప్రకారం లోకంలో ప్రారంభిస్తారో, రక్షకులు కలిగిన వీరపురుషులు రక్షకులు లేనివారివలె కష్టాన్ని పొందరు.
3.121.4
कस्मादिमौ रामजनार्दनौ च ।
प्रद्युम्नसाम्बौ च मया समेतौ।
वसन्त्यरण्ये सह सोदरीयै-
स्त्रैलोक्यनाथानभिगम्य पार्थाः ॥ ३.१२१.४ ॥
రాముడు, జనార్దనుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, నాతో కలిసి, మూడు లోకాల ప్రభువులను సమీపించినా, పార్థులు తమ సోదరులతో అడవిలో ఎందుకు నివసిస్తున్నారు?
3.121.5
निर्यातु साध्यद्य दशार्हसेना ।
प्रभूतनानायुधचित्रवर्मा।
यमक्षयं गच्छतु धार्तराष्ट्रः ।
सबान्धवो वृष्णिबलाभिभूतः ॥ ३.१२१.५ ॥
ఈ రోజు దశార్హుల సేన అనేక ఆయుధాలు, చిత్ర కవచాలతో బయలుదేరుగాక. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు తన బంధువులతో వృష్ణి సేనచే ఓడింపబడి యమలోకానికి వెళ్లుగాక.
3.121.6
त्वं ह्येव कोपात्पृथिवीमपीमां ।
संवेष्टयेस्तिष्ठतु शार्ह्गधन्वा।
स धार्तराष्ट्रं जहि सानुबन्धं ।
वृत्रं यथा देवपतिर्महेन्द्रः ॥ ३.१२१.६ ॥
నీవే కోపంతో ఈ భూమిని కూడా చుట్టివేయగలవు; శార్ఙ్గధన్వ (కృష్ణుడు) ఉండనివ్వు. అతడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని అతని అనుచరులతో సహా సంహరించుగాక, దేవతల అధిపతి మహేంద్రుడు వృత్రుని సంహరించినట్లు.
3.121.7
भ्राता च मे यः स सखा गुरुश्च ।
जनार्दनस्यात्मसमश्च पार्थः।
तदर्थमेको हि य उद्यमन्वै ।
करोति कर्णोऽस्त्रमवारणीयम् ॥ ३.१२१.७ ॥
నా సోదరుడు, మిత్రుడు, గురువు అయినవాడు, జనార్దనుని ఆత్మతో సమానుడైన పార్థుడు (అర్జునుడు) — అతని కోసమే కర్ణుడు ఒంటరిగా ఆ అడ్డుకోలేని అస్త్రాన్ని ప్రయోగించడానికి పూనుకుంటున్నాడు.
3.121.8
यदर्थमैच्छन्मनुजाः सुपुत्रं ।
शिष्यं गुरुं चाप्रतिकूलवादम्।
यदर्थमभ्युद्यतमुत्तमं त-
त्करोति कर्माग्र्यमपारणीयम् ॥ ३.१२१.८ ॥
మనుషులు దేని కోసం మంచి కుమారుడిని, శిష్యుడిని, ప్రతికూలంగా మాట్లాడని గురువును కోరుకుంటారో; దేని కోసం ఈ ఉత్తమ ప్రయత్నం ప్రారంభమైందో, దాని కోసం అతడు భరింపరాని శ్రేష్ఠ కార్యాన్ని చేస్తున్నాడు.
3.121.9
तस्यास्त्रवर्षाण्यहमुत्तमास्त्रै-
र्विहत्य सर्वाणइ रणेऽभिभूय।
कायाच्छिरः सर्पविषाग्निकल्पैः ।
शरोत्तमैरुन्मथिताऽस्मि राम ॥ ३.१२१.९ ॥
అతని అస్త్రవర్షాలన్నింటినీ ఉత్తమ అస్త్రాలతో అడ్డగించి, యుద్ధంలో అందరినీ జయించి, సర్పవిషం మరియు అగ్నిలాంటి శ్రేష్ఠ బాణాలతో అతని తలను శరీరం నుండి వేరుచేసి నేను అతన్ని మథించాను — ఓ రామా.
3.121.10
खङ्गेन चाहं निशितेन सङ्ख्ये ।
कायाच्छिरस्तस्य बलात्प्रमत्य।
ततोऽस् सर्वाननुगान्हनिष्ये ।
दुर्योधनं चापि कुरूश्च सर्वान् ॥ ३.१२१.१० ॥
యుద్ధంలో పదునైన ఖడ్గంతో నేనే అతని తలను బలవంతంగా శరీరం నుండి నరికివేస్తాను; తరువాత అతని అనుచరులందరినీ చంపుతాను, దుర్యోధనుని మరియు కురువంశీయులందరినీ కూడా.
3.121.11
आत्तायुधं मामिह रौहिणएय ।
पश्यन्तु भैमा युधि जातहर्षाः।
निघ्नन्तमेकं कुरुयोधमुख्या-
नग्निं महाकक्षमिवान्तकाले ॥ ३.१२१.११ ॥
ఇక్కడ ఆయుధం ధరించిన నన్ను, రౌహిణేయుడిని, యుద్ధంలో సంతోషంతో భైమలు చూడనివ్వండి; అంతకాలంలో మహారణ్యాన్ని దహించే అగ్నిలా కురు ప్రధాన యోధులను ఒంటరిగా సంహరిస్తున్నవాడిని.
3.121.12
प्रद्युम्नमुक्तान्निशितान्न शक्ताः ।
सोढुं कृपद्रोणविकर्णकर्णाः।
जानासि पीर्यं च तवात्मजस्य ।
कार्ष्णिर्भवत्येव यथा रणस्थः ॥ ३.१२१.१२ ॥
ప్రద్యుమ్నుడు వదిలిన తీక్ష్ణ బాణాలను కృప, ద్రోణ, వికర్ణ, కర్ణులు సహించలేకపోయారు. మీ కుమారుని పరాక్రమాన్నీ, యుద్ధంలో నిలిచిన కార్ష్ణి ప్రద్యుమ్నుడి స్థితినీ మీరు తెలుసుకుంటారు.
3.121.13
साम्बः ससूतं सरथं भुजाभ्यां ।
दुःशासनं शास्तु बलात्प्रमथ्य।
न विद्यतेजाम्बवतीसुतस्य ।
रणेऽविषह्यं हि रणोत्कटस्य ॥ ३.१२१.१३ ॥
సాంబుడు సారథి, రథంతో భుజాబలంతో దుఃశాసనుడిని బలవంతంగా చితకగొట్టి శిక్షించుగాక. జాంబవతి కుమారునికి యుద్ధంలో సహించలేనిది ఏదీ లేదు; అతడు రణోత్కటుడు.
3.121.14
एतेन बालेन हि शम्बरस्य ।
दैत्यस्य सैन्यं सहसा प्रणुन्नम्।
हतः स पापो युधि केवलेन ।
युद्धेऽद्वितीयो हरितुल्यवीर्यः ॥ ३.१२१.१४ ॥
ఈ బాలుడే దైత్యుడు శంబరుడి సైన్యాన్ని అకస్మాత్తుగా తరిమివేశాడు. ఆ పాపిని యుద్ధంలో ఒంటరిగానే ఇతడు సంహరించాడు. యుద్ధంలో అద్వితీయుడు, హరి సమాన పరాక్రమం కలవాడు.
3.121.15
वृत्तोरुरत्यायतपीनबाहु-
रेतेन सङ्ख्ये निहतोऽश्वचक्रः।
को नाम साम्बस्य महारथस्य ।
रणे समक्षं रथमभ्युदीयात् ॥ ३.१२१.१५ ॥
గుండ్రని తొడలు, పొడవైన బలమైన భుజాలు కలిగిన ఆ అశ్వచక్రుడిని యుద్ధంలో ఇతడే సంహరించాడు. మహారథుడైన సాంబుని కళ్ల ముందే అతని రథంపైకి దాడి చేయడానికి ఎవరు సాహసిస్తారు?
3.121.16
यथा प्रविश्यान्तरमन्तकस्य ।
काले मनुष्यो न विनिष्क्रमेत।
तथा प्रविश्यान्तरमस्य सङ्ख्ये ।
को नाम जीवन्पुनराव्रजेच्च ॥ ३.१२१.१६ ॥
కాలుని అంతరంలో ప్రవేశించిన మనిషి తగిన సమయంలో తిరిగి బయటకు రానట్లే, యుద్ధంలో అతని మధ్యలోకి ప్రవేశించి ప్రాణాలతో మళ్లీ తిరిగి వచ్చేవాడెవడు?
3.121.17
द्रोणं कच भीष्मं च महारथौ तौ ।
सुतैर्वृतं चाप्यथ सोमदत्तम्।
सर्वाणइ सैन्यानि च वासुदेवः ।
प्रधक्ष्यते सायकवह्निजालैः ॥ ३.१२१.१७ ॥
ద్రోణుడు, కృపుడు, భీష్ముడు, ఆ ఇద్దరు మహారథులు, కుమారులతో చుట్టబడిన సోమదత్తుడు, అన్ని సైన్యాలు — వీరినందరినీ వాసుదేవుడు బాణాగ్ని జాలాలతో దహించివేస్తాడు.
3.121.18
किंनाम लोकेषु विषह्ममस्ति-
कृष्णस्य सर्वेषु सदेवकेषु।
आत्तायुधस्योत्तमबाणपाणे-
श्चक्रायुधस्याप्रतिमस्य युद्धे ॥ ३.१२१.१८ ॥
లోకాలలో, దేవతలందరితో సహా, కృష్ణుని ఎదుర్కోగల వాడెవడున్నాడు? ఆయుధాలు ధరించినవాడు, ఉత్తమ బాణం చేతపట్టినవాడు, చక్రాయుధుడు, యుద్ధంలో సాటిలేనివాడు అయిన వానిని.
3.121.19
ततो निरुद्धोऽप्यसिचर्मपाणि-
र्महीमिमां धार्तराष्ट्रैर्विसंज्ञैः।
हृतोत्तमाङ्गैर्निहतैः करोतु ।
कीर्णाङ्कुशैर्वेदिमिवाध्वरेषु ॥ ३.१२१.१९ ॥
అప్పుడు అడ్డగించబడినా, ఖడ్గం మరియు డాలు చేతపట్టి, ఈ భూమిని ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు — మూర్ఛితులై, తలలు తెగి, చంపబడినవారు — తో నింపుగాక, యజ్ఞాలలో అంకుశాలు చల్లబడిన వేదికవలె.
3.121.20
गदोल्मुकौ बाहुकभानुनीथाः ।
शूरश्र सङ्ख्ये निशठः कुमारः।
रणोत्कटौ सारणचारुदेष्णौ ।
कुलोचितं विप्रथयन्तु कर्म ॥ ३.१२१.२० ॥
గదా-ఉల్ముకులిద్దరు, బాహుకుడు, భానుడు, నీథుడు, శూరుడు, యుద్ధంలో నిశఠ కుమారుడు, రణోత్కటులు సారణుడు, చారుదేష్ణుడు — తమ వంశానికి తగిన కర్మలను ప్రదర్శించుదురుగాక.
3.121.21
सवृष्णिभोजान्धकयोधमुख्या ।
समागता सात्वतशूरसेना।
हत्वा रणे तान्धृतराष्ट्रपुत्रा-
न्लोके यशः स्फीतमुपाकरोतु ॥ ३.१२१.२१ ॥
వృష్ణి, భోజ, అంధక వంశాల ప్రధాన యోధులతో కూడిన సాత్వతుల శూర సేన, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర పుత్రులను సంహరించి లోకంలో విశేష కీర్తిని పొందుగాక.
3.121.22
ततोऽभिमन्युः पृथिवीं प्रशास्तु ।
यावद्व्रतं धर्मभृतांवरिष्ठः।
युधिष्ठिरः पारयते महात्मा ।
द्यूते यथोक्तं कुरुसत्तमेन ॥ ३.१२१.२२ ॥
అప్పుడు అభిమన్యుడు భూమిని పాలించుగాక; ధర్మాత్ములలో శ్రేష్ఠుడైన మహాత్ముడు యుధిష్ఠిరుడు, కురుశ్రేష్ఠుడు జూదంలో చెప్పిన ప్రకారం తన వ్రతాన్ని పూర్తి చేసే వరకు.
3.121.23
अस्मत्प्रमुक्तैर्विशिखैर्जितारि-
स्ततो महीं भोक्ष्यति धर्मराजः।
निर्धार्तराष्ट्रां हतसूतपुत्रा-
मेतद्धि नः कृत्यतमं यशस्यम् ॥ ३.१२१.२३ ॥
మన ప్రయోగించిన బాణాలతో శత్రువులను జయించిన తర్వాత ధర్మరాజు భూమిని అనుభవిస్తాడు; ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు లేకుండా, సూతపుత్రుడు హతుడైన తర్వాత ఆ భూమిని. ఇదే మనకు అత్యంత అవసరమైన, కీర్తిదాయకమైన కర్తవ్యం.
3.121.24
असंशयं माधव सत्यमेत-
द्गृह्णीम ते वाक्यमदीनसत्व।
स्वाभ्यां भुजाभ्यामजितां तु भूमिं ।
नेच्छेत्कुरूणामृषभः कथंचित् ॥ ३.१२१.२४ ॥
సందేహం లేదు, మాధవా, ఇది సత్యం; నీ మాటను అంగీకరిస్తున్నాము, అదీనసత్వుడా. కురువృషభుడు తన స్వంత బాహువులచే జయించబడని భూమిని ఏ విధంగానూ కోరడు.
3.121.25
न ह्येष कामान्न भयान्न लोभा-
द्युधिष्ठिरो जातु जह्यात्स्वधर्मम्।
भीमार्जुनौ चातिरथौ यमौ च ।
तथैव कृष्णा द्रुपदात्मजेयम् ॥ ३.१२१.२५ ॥
యుధిష్ఠిరుడు కోరికవల్లగానీ, భయంవల్లగానీ, లోభంవల్లగానీ ఎప్పుడూ తన ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడు. భీమార్జునులు, మహారథులైన యమలు, అలాగే ఈ ద్రుపద పుత్రి కృష్ణ కూడా.
3.121.26
उभौ हि युद्धेऽप्रतिमौ पृथिव्यां ।
वृकोदरश्चैव धनंजयश्च।
कस्मान्न कृत्स्नां पृथिवीं प्रशासे-
न्माद्रीसुताभ्यां च पुरस्कृतोऽयम् ॥ ३.१२१.२६ ॥
భూమిపై యుద్ధంలో ఈ ఇద్దరూ సాటిలేనివారు — వృకోదరుడు, ధనంజయుడు. మాద్రి కుమారులచే ముందు నిలిపి ఉన్న నీవు ఎందుకు సమస్త భూమిని పాలించకూడదు?
3.121.27
यदा तु पाञ्चालपतिर्महात्मा ।
सकेकयश्चेदिपतिर्वयं च।
युध्येम विक्रम्य रणे समेता-
स्तदैव सर्वे रिपवो हि न स्युः ॥ ३.१२१.२७ ॥
మహాత్ముడైన పాంచాల రాజు, కేకయులతో కూడిన చేది రాజు, మేమంతా కలిసి రణంలో పరాక్రమంగా పోరాడినప్పుడు, అప్పుడే శత్రువులందరూ ఉండరు.
3.121.28
नेदं चित्रं माधव यद्ब्रवीषि ।
सत्यं तु मे रक्ष्यतमं न राज्यम्।
कृष्णस्तु मां वेद यथावदेकः ।
कृष्णं च वेदाहमथो यथावत् ॥ ३.१२१.२८ ॥
మాధవా, నీవు చెప్పేది ఆశ్చర్యమేమీ కాదు. నాకు సత్యమే అత్యంతంగా కాపాడదగినది; రాజ్యం కాదు. కృష్ణుడొక్కడే నన్ను యథార్థంగా తెలుసు; నేనూ కృష్ణుని యథార్థంగా తెలుసును.
3.121.29
यदैव कालं पुरुषप्रवीरो ।
वेत्स्यत्ययं माधव विक्रमस्य।
तदा रणे त्वं च शिनिप्रवीर ।
सुयोधनं जेष्यसि केशवश्च ॥ ३.१२१.२९ ॥
ఈ పురుషశ్రేష్ఠుడు తన పరాక్రమ సమయాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు — ఓ మాధవా, అప్పుడు రణంలో నీవు, శినివీరుడు, కేశవుడు సుయోధనుని జయిస్తారు.
3.121.30
प्रतिप्रयान्त्वद्य दशार्हवीरा ।
दृष्टोस्मि नाथैर्नरलोकनाथैः।
धर्मेऽप्रमादं कुरुताप्रमेया ।
द्रष्टाऽस्मि भूयः सुखिनः समेतान् ॥ ३.१२१.३० ॥
ఈ రోజు దశార్హ వీరులు తిరిగి వెళ్లుదురు గాక. నేను ఈ నరలోక నాథులచే చూడబడ్డాను. అపరిమితులారా, ధర్మంలో అప్రమత్తంగా ఉండండి; మళ్లీ మీరందరూ సుఖంగా కలిసి ఉండటం నేను చూస్తాను.
3.121.31
तेऽन्योन्यमामन्त्र्य तथाऽभिवाद्य ।
वृद्धान्परिष्वज्य शिशूंश्च सर्वान्।
यदुप्रवीराः स्वगृहाणि जग्मु-
स्ते चापि तीर्थान्यमुसंविचेरुः ॥ ३.१२१.३१ ॥
వారు ఒకరికొకరు వీడ్కోలు చెప్పి, యథావిధిగా నమస్కరించి, పెద్దలను మరియు చిన్నవారందరినీ కౌగిలించుకుని, యాదవ వీరులు తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు; వారు కూడా పవిత్ర తీర్థాలలో సంచరించారు.
3.121.32
विसृज्य वृष्णीननु धर्मराजौ ।
विदर्भराजोपचितां सुतीर्थाम्।
जगाम पुण्यां सरितं पयोष्णीं ।
सभ्रातृभृत्यः सह लोमशेन ॥ ३.१२१.३२ ॥
వృష్ణులను పంపివేసి, ధర్మరాజులు ఇద్దరూ విదర్భరాజు ప్రజలతో నిండిన, మంచి తీర్థాలు కలిగిన పవిత్ర పయోష్ణీ నదికి వెళ్ళారు; సోదరులు, సేవకులతో కలిసి, లోమశునితో కూడి.
3.121.33
सुतेन सोमेन विमिश्रतोयां ।
पयः पयोष्णीं प्रति सोध्युवास।
द्विजातिमुख्यैर्मुदितैर्महात्मा ।
संस्तूयमानः स्तुतिभिर्वराभिः ॥ ३.१२१.३३ ॥
సోమునితో కలిసిన జలాలు కలిగిన పయోష్ణి నదికి సమీపంలో ఆ మహాత్ముడు నివసించాడు; ఆనందించిన ప్రధాన బ్రాహ్మణులచేత శ్రేష్ఠమైన స్తోత్రాలతో స్తుతించబడుతూ.