มหาภารตะ · อัธยายะ 3.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.121.1
न राम कालः परिदेवनाय ।
यदुत्तरं त्वत्र तदेव सर्वे।
समाचरामो ह्यनतीतकालं ।
युधिष्ठिरो यद्यपि नाह किंचित् ॥ ३.१२१.१ ॥
ราม ไม่ใช่เวลาที่จะคร่ำครวญ จงทำสิ่งที่คำตอบต้องการ ทุกคนจงลงมือโดยไม่ให้กาลเวลาผ่านไปเปล่า แม้ยุธิษฐิระจะไม่พูดอะไรเลยก็ตาม
3.121.2
ये नाथवन्तोऽद्य भवन्ति लोके ।
ते नात्मना कर्म समारन्ते।
तेषां तु कार्येषु भवन्ति नाथाः ।
शैब्यादयो राम यथा ययातेः ॥ ३.१२१.२ ॥
ผู้ที่มีผู้คุ้มครองในโลกนี้ในวันนี้ ย่อมไม่ลงมือทำการด้วยตนเอง ในกิจของพวกเขา ผู้คุ้มครองย่อมกระทำแทน ราม ดังที่ไศพยะและคนอื่น ๆ ได้ทำแทนยยาติ
3.121.3
येषां तथा राम समारभन्ते ।
कार्याणि नाथाः स्वमतेन लोके।
रते नाथवन्तः पुरुषप्रवीरा ।
नानाथवत्कृच्छ्रमवाप्नुवन्ति ॥ ३.१२१.३ ॥
ราม สำหรับผู้ที่ผู้คุ้มครองของเขาลงมือทำกิจต่าง ๆ ตามความประสงค์ของตนเองในโลก บุรุษผู้กล้าหาญที่มีผู้คุ้มครองย่อมไม่ประสบความยากลำบากเหมือนผู้ที่ไม่มีผู้คุ้มครอง
3.121.4
कस्मादिमौ रामजनार्दनौ च ।
प्रद्युम्नसाम्बौ च मया समेतौ।
वसन्त्यरण्ये सह सोदरीयै-
स्त्रैलोक्यनाथानभिगम्य पार्थाः ॥ ३.१२१.४ ॥
เหตุใดสองพระองค์นี้ คือพระรามและพระชนารทนะ พร้อมด้วยประทยุมนะและสามบะ ผู้มาร่วมกับข้า จึงประทับอยู่ในป่าพร้อมกับพี่น้องของพวกเขา บุตรของปฤถา ทั้งที่อาจเข้าเฝ้าเจ้าแห่งสามโลกได้
3.121.5
निर्यातु साध्यद्य दशार्हसेना ।
प्रभूतनानायुधचित्रवर्मा।
यमक्षयं गच्छतु धार्तराष्ट्रः ।
सबान्धवो वृष्णिबलाभिभूतः ॥ ३.१२१.५ ॥
ขอให้กองทัพทศารหะยกออกไปในวันนี้ ถืออาวุธมากมายและเกราะอันสดใส ขอให้บุตรของธฤตราษฎร์ พร้อมด้วยญาติพี่น้อง ถูกกองทัพวฤษณิครอบงำ จงไปสู่ที่อยู่ของยม
3.121.6
त्वं ह्येव कोपात्पृथिवीमपीमां ।
संवेष्टयेस्तिष्ठतु शार्ह्गधन्वा।
स धार्तराष्ट्रं जहि सानुबन्धं ।
वृत्रं यथा देवपतिर्महेन्द्रः ॥ ३.१२१.६ ॥
เพียงแต่ท่านผู้เดียวก็อาจโกรธจนห่อหุ้มแม้แผ่นดินนี้ได้ ขอให้ผู้ถือศารงคธนูหลีกไปเสียก่อน ขอให้ท่านสังหารบุตรของธฤตราษฎร์พร้อมบริวาร ดังที่พระมเหนทร เจ้าแห่งเทวดา ได้สังหารวฤตระ
3.121.7
भ्राता च मे यः स सखा गुरुश्च ।
जनार्दनस्यात्मसमश्च पार्थः।
तदर्थमेको हि य उद्यमन्वै ।
करोति कर्णोऽस्त्रमवारणीयम् ॥ ३.१२१.७ ॥
ผู้ที่เป็นพี่ชายของข้า เป็นทั้งมิตรและครูของข้า และปารถะ (อรชุน) ผู้เสมอด้วยตัวตนของชนารทนะ เพราะเห็นแก่เขาเพียงผู้เดียว กรรณะจึงพยายามปล่อยอาวุธที่ไม่อาจต้านทานได้นั้น
3.121.8
यदर्थमैच्छन्मनुजाः सुपुत्रं ।
शिष्यं गुरुं चाप्रतिकूलवादम्।
यदर्थमभ्युद्यतमुत्तमं त-
त्करोति कर्माग्र्यमपारणीयम् ॥ ३.१२१.८ ॥
เพื่อสิ่งที่มนุษย์ปรารถนาให้มีบุตรที่ดี ศิษย์ และครูที่ไม่พูดขัดแย้งต่อตน เพื่อสิ่งที่การกระทำอันยิ่งใหญ่นี้ได้เริ่มขึ้น เขาจึงกระทำกิจอันสูงสุดและยากจะต้านทานนั้น
3.121.9
तस्यास्त्रवर्षाण्यहमुत्तमास्त्रै-
र्विहत्य सर्वाणइ रणेऽभिभूय।
कायाच्छिरः सर्पविषाग्निकल्पैः ।
शरोत्तमैरुन्मथिताऽस्मि राम ॥ ३.१२१.९ ॥
ข้าได้ป้องกันสายฝนอาวุธทั้งหมดของเขาด้วยอาวุธอันยอดเยี่ยม และเอาชนะเขาทั้งหมดในการรบ แล้วด้วยลูกศรอันยอดเยี่ยมที่เหมือนพิษงูและไฟ ข้าได้ตัดศีรษะของเขาออกจากร่าง ราม ข้าคือผู้ที่บดขยี้เขา
3.121.10
खङ्गेन चाहं निशितेन सङ्ख्ये ।
कायाच्छिरस्तस्य बलात्प्रमत्य।
ततोऽस् सर्वाननुगान्हनिष्ये ।
दुर्योधनं चापि कुरूश्च सर्वान् ॥ ३.१२१.१० ॥
ข้าเองจะด้วยดาบคมในการรบ ตัดศีรษะของเขาออกจากร่างด้วยกำลัง จากนั้นข้าจะสังหารบริวารทั้งหมดของเขา และทุรโยธน์ รวมทั้งชาวกุรุทั้งปวงด้วย
3.121.11
आत्तायुधं मामिह रौहिणएय ।
पश्यन्तु भैमा युधि जातहर्षाः।
निघ्नन्तमेकं कुरुयोधमुख्या-
नग्निं महाकक्षमिवान्तकाले ॥ ३.१२१.११ ॥
ขอให้บุตรของภีมะได้เห็นข้า บุตรของโรหิณี ที่นี่ ถืออาวุธในมือ ยินดีในการรบ สังหารนักรบชั้นนำของกุรุเพียงผู้เดียว ดุจไฟที่เผาป่าใหญ่ในเวลาแห่งความตาย
3.121.12
प्रद्युम्नमुक्तान्निशितान्न शक्ताः ।
सोढुं कृपद्रोणविकर्णकर्णाः।
जानासि पीर्यं च तवात्मजस्य ।
कार्ष्णिर्भवत्येव यथा रणस्थः ॥ ३.१२१.१२ ॥
กฤปะ โทรณะ วิกรรณะ และกรรณะ ไม่อาจทนลูกศรคมที่ประทยุมนะปล่อยออกมาได้ ท่านรู้ถึงความกล้าหาญของบุตรของท่าน และรู้ว่าบุตรของกฤษณะ คือประทยุมนะ ยืนอยู่ในการรบอย่างไร
3.121.13
साम्बः ससूतं सरथं भुजाभ्यां ।
दुःशासनं शास्तु बलात्प्रमथ्य।
न विद्यतेजाम्बवतीसुतस्य ।
रणेऽविषह्यं हि रणोत्कटस्य ॥ ३.१२१.१३ ॥
ขอให้สามบะ พร้อมสารถีและรถศึก ใช้แขนทั้งสองบดขยี้ทุศศาสนะด้วยกำลัง และลงโทษเขา เพราะสำหรับบุตรของชามพวตี ไม่มีสิ่งใดในการรบที่ทนไม่ได้ เพราะเขาคือนักรบผู้ดุดันแห่งการต่อสู้
3.121.14
एतेन बालेन हि शम्बरस्य ।
दैत्यस्य सैन्यं सहसा प्रणुन्नम्।
हतः स पापो युधि केवलेन ।
युद्धेऽद्वितीयो हरितुल्यवीर्यः ॥ ३.१२१.१४ ॥
ด้วยเด็กหนุ่มผู้นี้เอง กองทัพของศัมพระอสูรจึงถูกผลักถอยอย่างฉับพลัน ผู้ชั่วร้ายนั้นถูกสังหารในการรบโดยเขาเพียงผู้เดียว เขาไม่มีผู้เทียบในการรบ และความกล้าหาญของเขาเทียบเท่าพระหริ
3.121.15
वृत्तोरुरत्यायतपीनबाहु-
रेतेन सङ्ख्ये निहतोऽश्वचक्रः।
को नाम साम्बस्य महारथस्य ।
रणे समक्षं रथमभ्युदीयात् ॥ ३.१२१.१५ ॥
มีขาอวบกลมและยาว มีแขนยาวและหนา เขาถูกสังหารในการรบโดยผู้นี้ ผู้เป็นล้อม้า ใครเล่าจะกล้าเข้าประจันรถศึกต่อหน้าสามบะ มหารถ ในการรบ
3.121.16
यथा प्रविश्यान्तरमन्तकस्य ।
काले मनुष्यो न विनिष्क्रमेत।
तथा प्रविश्यान्तरमस्य सङ्ख्ये ।
को नाम जीवन्पुनराव्रजेच्च ॥ ३.१२१.१६ ॥
ดุจมนุษย์ที่เข้าไปในช่องว่างของความตาย เมื่อถึงกาลก็ไม่อาจออกมาได้อีก ดังนั้นใครเล่าที่เข้าไปในช่องว่างของผู้นี้ในการรบแล้วจะยังมีชีวิตและกลับมาได้
3.121.17
द्रोणं कच भीष्मं च महारथौ तौ ।
सुतैर्वृतं चाप्यथ सोमदत्तम्।
सर्वाणइ सैन्यानि च वासुदेवः ।
प्रधक्ष्यते सायकवह्निजालैः ॥ ३.१२१.१७ ॥
โทรณะ กฤปะ ภีษมะ มหารถทั้งสองนั้น โสมทัตตะที่ล้อมรอบด้วยบุตรของตน และกองทัพทั้งหมด วาสุเทพจะเผาผลาญทั้งหมดด้วยร่างแห่งลูกศรที่เป็นเปลวไฟ
3.121.18
किंनाम लोकेषु विषह्ममस्ति-
कृष्णस्य सर्वेषु सदेवकेषु।
आत्तायुधस्योत्तमबाणपाणे-
श्चक्रायुधस्याप्रतिमस्य युद्धे ॥ ३.१२१.१८ ॥
ในบรรดาโลกทั้งหลาย พร้อมทั้งเทวดา มีใครเล่าที่จะทนต่อพระกฤษณะได้ ผู้ที่ถืออาวุธแล้ว มือถือลูกศรอันยอดเยี่ยม ผู้ทรงจักรเป็นอาวุธ ไร้ผู้เทียบในการรบ
3.121.19
ततो निरुद्धोऽप्यसिचर्मपाणि-
र्महीमिमां धार्तराष्ट्रैर्विसंज्ञैः।
हृतोत्तमाङ्गैर्निहतैः करोतु ।
कीर्णाङ्कुशैर्वेदिमिवाध्वरेषु ॥ ३.१२१.१९ ॥
ถึงแม้ถูกกักไว้ ก็ให้ท่านถือดาบและโล่ในมือ แล้วให้เติมแผ่นดินนี้ด้วยบุตรของธฤตราษฎร์ ผู้หมดสติ ศีรษะถูกตัดขาด และถูกสังหาร ดุจแท่นบูชาในพิธียัญที่โรยด้วยขอสับช้าง
3.121.20
गदोल्मुकौ बाहुकभानुनीथाः ।
शूरश्र सङ्ख्ये निशठः कुमारः।
रणोत्कटौ सारणचारुदेष्णौ ।
कुलोचितं विप्रथयन्तु कर्म ॥ ३.१२१.२० ॥
ขอให้ทั้งสองผู้ถือคทาเพลิง พาหุกะ ภานุ นีถะ วีรบุรุษนิศฐะผู้เป็นกุมารในการรบ สารณะผู้ดุดันและจารุเทษณะ จงแสดงกิจที่สมกับวงศ์ตระกูลของตน
3.121.21
सवृष्णिभोजान्धकयोधमुख्या ।
समागता सात्वतशूरसेना।
हत्वा रणे तान्धृतराष्ट्रपुत्रा-
न्लोके यशः स्फीतमुपाकरोतु ॥ ३.१२१.२१ ॥
ขอให้กองทัพอันกล้าหาญของสาตวตะ ซึ่งรวมกันกับนายทหารเอกของวฤษณิ โภชะ และอันธกะ จงสังหารโอรสของธฤตราษฎร์ในสนามรบ และได้รับเกียรติยศอันไพศาลในโลก
3.121.22
ततोऽभिमन्युः पृथिवीं प्रशास्तु ।
यावद्व्रतं धर्मभृतांवरिष्ठः।
युधिष्ठिरः पारयते महात्मा ।
द्यूते यथोक्तं कुरुसत्तमेन ॥ ३.१२१.२२ ॥
ขอให้อภิมนยุปกครองแผ่นดินไปจนกว่ายุธิษฐิระ ผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจ ผู้เลิศในหมู่ผู้ทรงธรรม จะปฏิบัติข้อปฏิญาณได้สำเร็จตามที่ผู้เลิศแห่งกุรุได้กล่าวไว้ในการพนันลูกเต๋า
3.121.23
अस्मत्प्रमुक्तैर्विशिखैर्जितारि-
स्ततो महीं भोक्ष्यति धर्मराजः।
निर्धार्तराष्ट्रां हतसूतपुत्रा-
मेतद्धि नः कृत्यतमं यशस्यम् ॥ ३.१२१.२३ ॥
เมื่อศัตรูพ่ายแพ้ด้วยลูกศรที่พวกเราปล่อยไป พระธรรมราชาจะได้ครองแผ่นดินนั้น เมื่อปราศจากโอรสของธฤตราษฎร์ และโอรสของสูตะถูกสังหารแล้ว นี่คือภารกิจที่สำคัญยิ่งและนำมาซึ่งเกียรติยศสำหรับพวกเรา
3.121.24
असंशयं माधव सत्यमेत-
द्गृह्णीम ते वाक्यमदीनसत्व।
स्वाभ्यां भुजाभ्यामजितां तु भूमिं ।
नेच्छेत्कुरूणामृषभः कथंचित् ॥ ३.१२१.२४ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลย มาธวะ สิ่งนี้เป็นความจริง ข้าพเจ้ารับคำของท่าน โอ้ผู้มีจิตใจไม่หวั่นไหว วัวผู้แห่งกุรุจะไม่ปรารถนาแผ่นดินที่มิได้พิชิตด้วยแขนทั้งสองของตนเองไม่ว่าด้วยวิธีใด
3.121.25
न ह्येष कामान्न भयान्न लोभा-
द्युधिष्ठिरो जातु जह्यात्स्वधर्मम्।
भीमार्जुनौ चातिरथौ यमौ च ।
तथैव कृष्णा द्रुपदात्मजेयम् ॥ ३.१२१.२५ ॥
ยุธิษฐิระจะไม่ละทิ้งธรรมของตนเองเพราะความปรารถนา ไม่เพราะความกลัว และไม่เพราะความโลภเด็ดขาด ภีมะและอรชุน นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ฝาแฝดทั้งสองก็เช่นกัน และกฤษณาผู้เป็นธิดาของทรุปทะนี้ก็เช่นเดียวกัน
3.121.26
उभौ हि युद्धेऽप्रतिमौ पृथिव्यां ।
वृकोदरश्चैव धनंजयश्च।
कस्मान्न कृत्स्नां पृथिवीं प्रशासे-
न्माद्रीसुताभ्यां च पुरस्कृतोऽयम् ॥ ३.१२१.२६ ॥
ในสนามรบบนแผ่นดินนี้ ทั้งสองท่านนี้หาผู้เสมอมิได้ คือวฤโกทระและธนัญชัย เหตุใดเล่า เมื่อได้รับการสนับสนุนจากโอรสทั้งสองของมาทรี ท่านจึงไม่ควรปกครองแผ่นดินทั้งหมด
3.121.27
यदा तु पाञ्चालपतिर्महात्मा ।
सकेकयश्चेदिपतिर्वयं च।
युध्येम विक्रम्य रणे समेता-
स्तदैव सर्वे रिपवो हि न स्युः ॥ ३.१२१.२७ ॥
เมื่อท้าวปาญจาละผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจ พร้อมด้วยกษัตริย์แห่งเกกยะ และเจ้าเมืองเจทิ และพวกเรา รวมตัวกันต่อสู้อย่างกล้าหาญในสนามรบ ศัตรูทั้งปวงก็จะไม่มีอยู่เลยแน่นอน
3.121.28
नेदं चित्रं माधव यद्ब्रवीषि ।
सत्यं तु मे रक्ष्यतमं न राज्यम्।
कृष्णस्तु मां वेद यथावदेकः ।
कृष्णं च वेदाहमथो यथावत् ॥ ३.१२१.२८ ॥
มาธวะ สิ่งที่ท่านกล่าวนี้ไม่น่าประหลาดใจ สำหรับข้าพเจ้า ความจริงคือสิ่งที่ต้องพิทักษ์ไว้ยิ่งกว่าสิ่งใด ไม่ใช่อาณาจักร มีเพียงกฤษณะเท่านั้นที่รู้จักข้าพเจ้าอย่างแท้จริง และข้าพเจ้าเองก็รู้จักกฤษณะอย่างแท้จริงเช่นกัน
3.121.29
यदैव कालं पुरुषप्रवीरो ।
वेत्स्यत्ययं माधव विक्रमस्य।
तदा रणे त्वं च शिनिप्रवीर ।
सुयोधनं जेष्यसि केशवश्च ॥ ३.१२१.२९ ॥
เมื่อผู้เลิศแห่งบุรุษนี้รู้ถึงเวลาที่จะแสดงความกล้าหาญ โอ้มาธวะ ตอนนั้นท่านผู้เลิศแห่งศินี และเกศวะ จะพิชิตสุโยธนะในสนามรบ
3.121.30
प्रतिप्रयान्त्वद्य दशार्हवीरा ।
दृष्टोस्मि नाथैर्नरलोकनाथैः।
धर्मेऽप्रमादं कुरुताप्रमेया ।
द्रष्टाऽस्मि भूयः सुखिनः समेतान् ॥ ३.१२१.३० ॥
วันนี้ขอให้วีรบุรุษแห่งทศารหะกลับไปเถิด ข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้เป็นใหญ่ของโลกมนุษย์เหล่านี้แล้ว โอ้ท่านผู้หาประมาณมิได้ จงไม่ประมาทในธรรม ข้าพเจ้าจะได้พบท่านทั้งหลายอีกครั้ง ผู้มีความสุขและอยู่พร้อมหน้ากัน
3.121.31
तेऽन्योन्यमामन्त्र्य तथाऽभिवाद्य ।
वृद्धान्परिष्वज्य शिशूंश्च सर्वान्।
यदुप्रवीराः स्वगृहाणि जग्मु-
स्ते चापि तीर्थान्यमुसंविचेरुः ॥ ३.१२१.३१ ॥
เมื่อกล่าวลากันและทักทายกันตามควรแล้ว และได้โอบกอดผู้อาวุโสและเด็กทั้งปวง วีรบุรุษแห่งยทุก็เดินทางกลับบ้านของตน ส่วนพวกเขาเองก็ท่องไปตามท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายเช่นกัน
3.121.32
विसृज्य वृष्णीननु धर्मराजौ ।
विदर्भराजोपचितां सुतीर्थाम्।
जगाम पुण्यां सरितं पयोष्णीं ।
सभ्रातृभृत्यः सह लोमशेन ॥ ३.१२१.३२ ॥
เมื่อส่งวฤษณิทั้งหลายกลับไปแล้ว พระธรรมราชาทั้งสองได้เสด็จไปยังแม่น้ำปโยษณีอันศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งมีท่าน้ำดีมากมายและเต็มไปด้วยผู้คนของท้าววิทรรภ พร้อมด้วยพี่น้องและบริวาร และกับโลมศะ
3.121.33
सुतेन सोमेन विमिश्रतोयां ।
पयः पयोष्णीं प्रति सोध्युवास।
द्विजातिमुख्यैर्मुदितैर्महात्मा ।
संस्तूयमानः स्तुतिभिर्वराभिः ॥ ३.१२१.३३ ॥
ท่านผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจได้ประทับอยู่ริมแม่น้ำปโยษณี ซึ่งน้ำของแม่น้ำนั้นปนกับน้ำของบุตรแห่งโสม ท่านได้รับการสรรเสริญด้วยบทสวดอันประเสริฐจากพราหมณ์ผู้เลิศทั้งหลายที่ปีติยินดี