મહાભારત · અધ્યાય 3.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.123.1
भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्चयवनो नाम भारत ।
समीपे सरसस्तस्य तपस्तेपे महाद्युतिः ॥ ३.१२३.१ ॥
ભૃગુ મહર્ષિનો પુત્ર ચ્યવન નામે થયો, હે ભારત. તે સરોવર પાસે મહાતેજસ્વી તપ કરવા લાગ્યો.
3.123.2
स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव ।
अतिष्ठत चिरं कालमेकदेशे विशांपते ॥ ३.१२३.२ ॥
સ્થાણુ સમાન સ્થિર થયેલો મહાતેજસ્વી વીરાસનમાં, હે પાંડવ, હે વિશાંપતિ, એક જ સ્થાને લાંબા સમય સુધી ઊભો રહ્યો.
3.123.3
सवल्मीकोऽभवदृषिर्लताभिरिव संवृतः ।
कालेन महता राजन्समाकीर्णः पिपीलिकैः ॥ ३.१२३.३ ॥
રાફડાથી ઘેરાયેલો એ ઋષિ વેલાઓથી ઢંકાયેલા જેવો થયો. હે રાજન, લાંબા સમયે તે કીડીઓથી ભરાઈ ગયો.
3.123.4
तथा स संवृतो धीमान्मृत्पिण्ड इव सर्वशः ।
तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः ॥ ३.१२३.४ ॥
એ રીતે તે બુદ્ધિમાન માટીના ગોળા જેવો સર્વત્ર ઢંકાયેલો, રાફડાથી ઘેરાયેલો, ઘોર તપ કરતો રહ્યો.
3.123.5
अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः ।
आजगाम सरो रम्यं विहर्तुमिदमुत्तमम् ॥ ३.१२३.५ ॥
પછી લાંબા સમય બાદ શર્યાતિ નામનો રાજા વિહાર કરવા આ રમણીય ઉત્તમ સરોવરે આવ્યો.
3.123.6
तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहः ।
एकैव च सुता सुभ्रूः सुकन्या नाम भारत ॥ ३.१२३.६ ॥
તેને ચાર હજાર પત્નીઓ હતી, અને હે ભારત, સુકન્યા નામની સુંદર ભ્રમરોવાળી એક જ પુત્રી હતી.
3.123.7
सा सखीभिः परिवृता दिव्याभरणभूषिता ।
चङ्क्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत् ॥ ३.१२३.७ ॥
સખીઓથી ઘેરાયેલી, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતી તે ફરતી ફરતી ભાર્ગવના રાફડા પાસે પહોંચી.
3.123.8
सा वै वसुमतीं तत्र पश्यन्ती सुमनोरमाम् ।
वनस्पतीन्प्रचिन्वन्ती विजहार सखीवृता ॥ ३.१२३.८ ॥
ત્યાંની મનોહર ભૂમિ જોતી, વૃક્ષોમાંથી ફૂલ વીણતી, સખીઓથી ઘેરાયેલી તે વિહાર કરવા લાગી.
3.123.9
रूपेण वयसा चैव भदनेन मदेन च ।
बभञ्ज वनवृक्षाणां शाखाः परमपुष्पिताः ॥ ३.१२३.९ ॥
પોતાના રૂપ, યૌવન, મોહકતા અને મદથી તેણે વનવૃક્ષોની અત્યંત ફૂલેલી ડાળીઓ તોડી નાખી.
3.123.10
तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् ।
ददर्श भार्गवो धमांश्चरन्तीमिव विद्युतम् ॥ ३.१२३.१० ॥
સખીઓ વિના એકલી, એક જ વસ્ત્રમાં, શણગારેલી તેને ભાર્ગવે જોઈ; તે ચાલતી વીજળી જેવી હતી.
3.123.11
तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः ।
क्षामकण्ठश्च विप्रर्षिस्तपोबलसमन्वितः।
तामाबभाषेकल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै ॥ ३.१२३.११ ॥
તેને જોતાં, એકાંતમાં તે પરમ તેજસ્વી ઋષિ આનંદિત થયા. સૂકા કંઠવાળા, તપોબળથી યુક્ત એ વિપ્રર્ષિએ તે કલ્યાણીને સંબોધી; પણ તે તેમનું સાંભળતી નહોતી.
3.123.12
ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी ।
कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता।
किंनु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने ॥ ३.१२३.१२ ॥
પછી સુકન્યાએ રાફડામાં ભાર્ગવની બે આંખો જોઈ; કુતૂહલથી, બુદ્ધિના મોહના બળથી, 'આ શું છે?' એમ કહી તેણે કાંટાથી તેમની આંખો વીંધી નાખી.
3.123.13
अक्रुद्ध्यत्स तथा विद्धे नेत्रे परममन्युमान् ।
ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत् ॥ ३.१२३.१३ ॥
તેણે તેમની આંખો વીંધી ત્યારે તેઓ અત્યંત ક્રોધે ભરાયા. પછી શર્યાતિની સેનાના મળમૂત્રને તેમણે બધી બાજુથી રોકીને ઢાંકી દીધું.
3.123.14
ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमासीत्सुदुःखितम् ।
तथागतमभिप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत्स पार्थिवः ॥ ३.१२३.१४ ॥
પછી મળમૂત્ર રોકાઈ જવાથી સેના અત્યંત દુઃખી થઈ. તે સ્થિતિ જોઈને રાજાએ ચારે બાજુ પૂછપરછ કરી.
3.123.15
तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः ।
केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः।
ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तद्द्रुतं ब्रूत माचिरम् ॥ ३.१२३.१५ ॥
તપમાં સદા રત, વૃદ્ધ, અને વિશેષ કરીને ક્રોધી એવા તે મહાત્મા ભાર્ગવનું આજે અહીં કોણે અપકાર કર્યું છે? તમે જાણતા હો કે ન જાણતા હો, જલદી કહો, વિલંબ ન કરો.
3.123.16
तमूचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् ।
सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु ॥ ३.१२३.१६ ॥
બધા સૈનિકોએ તેને કહ્યું, 'કોણે અપકાર કર્યો તે અમે જાણતા નથી. તમે બધા ઉપાયોથી, જેમ ઇચ્છો તેમ, તે શોધી કાઢો.'
3.123.17
ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् ।
पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं पर्यजानन्न चैव ते ॥ ३.१२३.१७ ॥
પછી તે રાજાએ પોતે મૃદુ અને કઠોર વચનોથી પોતાના હિતૈષીઓને પૂછ્યું; તેઓ પણ જાણતા નહોતા.
3.123.18
आनाहार्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यमनुखार्दितम् ।
पितरं दुःखितं दृष्ट्वा सुकन्येदमथाब्रवीत् ॥ ३.१२३.१८ ॥
રોકાણને કારણે સેનાની તે દુર્દશા અને તેનાથી પીડાયેલી સ્થિતિ જોઈને, દુઃખી પિતાને જોઈને સુકન્યાએ ત્યારે આ કહ્યું.
3.123.19
मयाऽटन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्वमभिज्वलत् ।
खद्योतवदभिज्ञातं तन्मया विद्धमन्तिकात् ॥ ३.१२३.१९ ॥
હું અહીં રાફડામાં ફરતો હતો ત્યારે આગિયાની જેમ ઝળહળતું એક પ્રાણી જોયું. નજીક જઈને તેને ઓળખીને મેં તેને વીંધ્યું.
3.123.20
एतच्छ्रुत्वा तु वल्मीकं शर्यातिस्तूर्णमभ्ययात् ।
तत्रापशय्त्तपोवृद्धं चन्द्रादित्यसमप्रभम् ॥ ३.१२३.२० ॥
આ સાંભળીને શર્યાતિ તરત રાફડા તરફ ગયો. ત્યાં તેણે તપથી વૃદ્ધ, ચંદ્ર-સૂર્ય સમાન તેજવાળા એક મુનિને જોયા.
3.123.21
अयाचदथ सैन्यार्थं प्राञ्जलिः पृथिवीपतिः ।
अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षन्तुमर्हसि ॥ ३.१२३.२१ ॥
ત્યારે રાજાએ હાથ જોડીને સૈન્ય માટે યાચના કરી. "અજ્ઞાનથી એ બાલિકાએ તમારી સાથે જે કર્યું, તે તમારે ક્ષમા કરવું જોઈએ" એમ તેમણે કહ્યું.
3.123.22
ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा ।
अपमानादहं विद्धो ह्यनया दर्पपूर्णया ॥ ३.१२३.२२ ॥
ત્યારે ભાર્ગવ ચ્યવને રાજાને કહ્યું, "ગર્વથી ભરેલી આ કન્યાએ મારું અપમાન કરીને મને ખરેખર વીંધ્યો છે."
3.123.23
रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम् ।
तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव।
क्षंस्यामीति महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.१२३.२३ ॥
"હે રાજન! રૂપ અને ઔદાર્યથી યુક્ત, લોભ અને મોહના બળથી કરાયેલી તમારી એ જ પુત્રીને હું સ્વીકારીને ક્ષમા કરીશ. હે ભૂપાલ, આ સત્ય કહું છું."
3.123.24
ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् ।
ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने ॥ ३.१२३.२४ ॥
ઋષિનું વચન સમજીને શર્યાતિએ વિચાર્યા વિના પોતાની પુત્રી મહાત્મા ચ્યવનને આપી દીધી.
3.123.25
प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह ।
प्राप्तप्रसादौ राजा वै ससैन्यः पुरमाव्रजत् ॥ ३.१२३.२५ ॥
તે કન્યાને સ્વીકારીને ભગવાન પ્રસન્ન થયા. કૃપા પામીને રાજા સૈન્ય સહિત નગર તરફ પાછા ફર્યા.
3.123.26
सुकन्याऽपि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दिता ।
नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च ॥ ३.१२३.२६ ॥
સુકન્યાએ પણ તપસ્વી પતિને મેળવીને, નિર્દોષ રહીને, સદા પ્રેમથી, તપ અને નિયમથી તેમની સેવા કરી.
3.123.27
अग्नीनामतीथीनां च शुश्रूषुनसूयिका ।
समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना ॥ ३.१२३.२७ ॥
અગ્નિઓ અને અતિથિઓની સેવા કરતી, ઈર્ષ્યારહિત, તે શુભમુખી ઝડપથી ચ્યવનને પ્રસન્ન કરવા લાગી.