महाभारत · अध्याय 3.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.13.1
नैतत्कृच्छ्रमनुप्राप्तो भवान्स्याद्वसुधाधिप ।
यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन्सन्निहितः पुरा ॥ ३.१३.१ ॥
हे पृथ्वीपती, मी पूर्वी द्वारकेत उपस्थित असतो तर आपल्यावर हे संकट आले नसते.
3.13.2
आगच्छेयमहं द्यूतमनाहूतोऽपि कौरवैः ।
आम्बिकेयेन दुर्धर्ष राज्ञा दुर्योधनेन च।
वारयेयमहं द्यूतं बहून्दोपान्प्रदर्शयन् ॥ ३.१३.२ ॥
हे दुर्धर्षा, कौरवांनी न बोलावताही मी द्यूतसभेत आलो असतो आणि अंबिकापुत्र राजा दुर्योधनाला त्यातील अनेक दोष दाखवून ते थांबवले असते.
3.13.3
भीष्मद्रोणौ समानाय्य कृपं बाह्लीकमेव च ।
वैचित्रवीर्यं राजानमलं द्यूतेन कौरव ॥ ३.१३.३ ॥
हे कौरवा, भीष्म, द्रोण, कृप आणि बाह्लीक यांना बोलावून विचित्रवीर्याच्या पुत्र राजाला द्यूतापासून रोखले असते तरच पुरेसे झाले असते.
3.13.4
पुत्राणां तव राजेन्द्र त्वन्निमित्तमिति प्रभो ।
तत्राचक्षमहं दोषान्यैर्भवान्व्यतिरोपितः ॥ ३.१३.४ ॥
हे राजेंद्रा, हे प्रभो, आपल्या पुत्रांमुळे ज्या दोषांनी आपण वाहवत गेलात, ते दोष मी तेथे दाखवले असते.
3.13.5
वीरसेनसुतो यैस्तु राज्यात्प्रभ्रंशितः पुरा ।
अतर्कितविनाशश्च देवनेन विशांपते ॥ ३.१३.५ ॥
वीरसेनाचा पुत्र (नल) ज्या दोषांमुळे पूर्वी राज्यापासून भ्रष्ट झाला, आणि हे प्रजापते, द्यूताने अनपेक्षित विनाशही झाला.
3.13.6
सातत्यं च प्रसङ्गस्य वर्णयेयं यथातथम् ॥ ३.१३.६ ॥
घटनांचा सलग क्रम जसा घडला तसाच मी वर्णन करीन.
3.13.7
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानमेतत्कामसमुत्थितम् ।
दुःखं चतुष्टय प्रोक्तं यैर्नरो भ्रश्यते श्रियः ॥ ३.१३.७ ॥
स्त्रिया, फासे, शिकार आणि मद्यपान — ही कामनेपासून उत्पन्न झालेली चार दुःखे सांगितली आहेत; त्यांमुळे माणूस ऐश्वर्यापासून भ्रष्ट होतो.
3.13.8
तत्रसर्वत्रवक्तव्यं मन्यन्ते शास्त्रकोविदाः ।
विशेषतश्च वक्तव्यं द्यूते पश्यन्ति तद्विदः ॥ ३.१३.८ ॥
शास्त्रज्ञ हे सर्वत्र सांगण्यायोग्य मानतात; ते जाणणारे विशेषतः द्यूताबाबत हे सांगण्यायोग्य पाहतात.
3.13.9
एकाहाद्द्रव्यनाशोऽत्र ध्रुवं व्यसनमेव च ।
अभुक्तनाशश्चार्थानां वाक्पारुष्यं च केवलम् ॥ ३.१३.९ ॥
येथे एकाच दिवसात धनाचा नाश आणि निश्चितच संकट येते; न भोगलेल्या धनाचा नाश होतो, आणि केवळ कठोर शब्दच उरतात.
3.13.10
एतच्चान्यच्च कौरव्य प्रसङ्गिकटुकोदयम् ।
द्यूते ब्रूयां महाबाहो समासाद्याम्बिकासुतम् ॥ ३.१३.१० ॥
हे कौरव्या, हे महाबाहो, अंबिकापुत्राजवळ जाऊन मी द्यूताविषयी हे आणि इतरही सांगेन, जे आसक्तीच्या कटु परिणामांतून उत्पन्न होते.
3.13.11
एवमुक्तो यदि मया गृह्णीयाद्वचनं मम ।
अनामयं स्याद्धर्मश्च कुरूणां कुरुवर्दन ॥ ३.१३.११ ॥
माझ्याकडून असे सांगितल्यावर त्याने माझे वचन स्वीकारले, तर हे कुरुवर्धना, कौरवांचा धर्म निरोगी व कल्याणकारी राहील.
3.13.12
न चेत्स मम राजेन्द्र गृह्णीयान्मधुरं वचः ।
पथ्यं च भरतश्रेष्ठ निगृह्णीयां बलेन तम् ॥ ३.१३.१२ ॥
हे राजेंद्रा, त्याने माझे मधुर आणि हितकारक वचन स्वीकारले नाही, तर हे भरतश्रेष्ठा, मी त्याला बलाने रोखीन.
3.13.13
अथैनमविनीतेन सुहृदो नाम दुर्हृदः ।
सभासदोऽनुवर्तेरंस्तांश्च इन्यां दुरोदरान् ॥ ३.१३.१३ ॥
तेव्हा जर अविनीत अशा त्याला सुहृद म्हणवणारे दुर्हृदय सभासद अनुसरले, तर मी त्यांना आणि त्या जुगाऱ्यांनाही शिक्षा करीन.
3.13.14
असान्निध्यं तु कौरव्य ममानर्तेष्वभूत्तदा ।
येनेदं व्यसनं प्राज्ञा भवन्तो द्यूतकारितम् ॥ ३.१३.१४ ॥
हे कौरव्या, त्या वेळी मी आनर्त देशात होतो, त्यामुळे माझी अनुपस्थिती राहिली; ज्यामुळे हे द्यूतजन्य संकट तुम्हा ज्ञानी लोकांवर ओढवले.
3.13.15
सोहमेत्य कुरुश्रेष्ठ द्वारकां पाण्डुनन्दन ।
अश्रौषं त्वां व्यसनिनं युयुधानाद्यथातथम् ॥ ३.१३.१५ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, हे पाण्डुनंदना, मी द्वारकेला येऊन युयुधानाकडून तुम्ही संकटात असल्याचे यथार्थ ऐकले.
3.13.16
श्रुत्वैव चाहं राजेन्द्र परमोद्विग्रमानसः ।
तूर्णमभ्यागतोस्मित्वां द्रष्टुकामो विशंपते ॥ ३.१३.१६ ॥
हे राजेंद्रा, हे ऐकताच माझे मन अत्यंत उद्विग्न झाले; हे विशांपते, तुम्हाला पाहण्याच्या इच्छेने मी तातडीने आलो आहे.
3.13.17
अहो कृच्छ्रमनुप्राप्ताः सर्वे स्म भरतर्षभ ।
सोऽहं त्वां व्यसने मग्नं पश्यामि सह सोदरैः ॥ ३.१३.१७ ॥
अरेरे! हे भरतर्षभा, आम्ही सर्वजण कष्टात सापडलो आहोत; आणि तुम्हाला बंधूंसह संकटात बुडालेले मी पाहत आहे.