มหาภารตะ · อัธยายะ 3.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.130.1
सोमकस्याश्रमे पुण्ये धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
षड्रात्रमुष्य नियतो भ्रात्रादिभिररिंदमः।
तस्मान्निर्गम्य सहसा दिशं प्रायात्तथोत्तराम् ॥ ३.१३०.१ ॥
ในอาศรมอันศักดิ์สิทธิ์ของโสมกะ พระยุธิษฐิระ ผู้เป็นเจ้าแห่งธรรม ประทับอยู่หกคืนด้วยการสำรวมตน พร้อมด้วยพระอนุชาและผู้อื่น แล้วพระองค์ผู้ปราบศัตรูนั้นก็ออกเดินทางอย่างฉับพลันจากที่นั้น มุ่งไปทางทิศเหนือ
3.130.2
बहुदूरं ततो गत्वा वनं तत्र मनोहरम् ।
बहुपष्पफलाकीर्णं महानद्युपशोभितम् ॥ ३.१३०.२ ॥
จากนั้น เมื่อเดินทางไปไกลมาก พวกเขาก็พบป่าอันงดงามแห่งหนึ่ง เต็มไปด้วยดอกไม้และผลไม้มากมาย และมีแม่น้ำใหญ่ไหลผ่านให้ความงามแก่ป่านั้น
3.130.3
दृष्ट्वा पप्रच्छ राजाऽसौ लोमशं मुनिसत्तमम् ।
किमिदं दृश्यते रम्यं वनं बहुमृगद्विजम् ॥ ३.१३०.३ ॥
เมื่อทอดพระเนตรเห็นแล้ว พระราชาตรัสถามฤๅษีโลมศ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษีว่า ป่างดงามที่เห็นอยู่ตรงนี้ มีกวางและนกมากมายนี้คือป่าอะไร
3.130.4
बहुपुष्पफलोपेतं मुनिसङ्घैर्निषेवितम् ।
स्रवन्त्या च समायुक्तं महत्या पुण्यतोयया ॥ ३.१३०.४ ॥
ป่านี้อุดมไปด้วยดอกไม้และผลไม้ มีกลุ่มฤๅษีมาอาศัยอยู่เป็นประจำ และมีแม่น้ำใหญ่ที่มีน้ำอันศักดิ์สิทธิ์ไหลมาบรรจบ
3.130.5
ऋषीणामाश्रमाः पुण्या दृश्यन्ते विविधा मुने ।
कस्यायमाश्रमः पुण्यः कस्येमे मुनयोऽमलाः।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं वद त्वं वदतांवर ॥ ३.१३०.५ ॥
ข้าแต่ฤๅษี เห็นอาศรมศักดิ์สิทธิ์ของเหล่าฤๅษีหลายแห่งอยู่ที่นี่ อาศรมศักดิ์สิทธิ์นี้เป็นของใคร และฤๅษีผู้บริสุทธิ์เหล่านี้เป็นของใคร ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ขอท่านโปรดเล่าให้ฟังเถิด
3.130.6
शृणु राजेनद्र भद्रं ते वनस्यास्य पुरातनम् ।
वृत्तान्तं निखिलेनाद्य प्रोच्यमानं मयाऽनघ ॥ ३.१३०.६ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่กว่าบรรดากษัตริย์ ขอให้ท่านจงเจริญ จงฟังเถิด ข้าแต่ผู้ปราศจากโทษ บัดนี้ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องราวโบราณของป่านี้ให้ท่านฟังโดยครบถ้วน
3.130.7
मृकण्डुपुत्रो मेधावी मार्कण्डेयो महामुनिः ।
बाल एव महाबुद्धिः सर्वविद्याविशारदः ॥ ३.१३०.७ ॥
มาร์กัณเฑยะ บุตรของฤๅษีมฤกัณฑุ เป็นฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด ตั้งแต่ยังเป็นเด็กก็มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ และชำนาญในวิทยาการทั้งปวง
3.130.8
मातापित्रोः प्रियं कुर्वंस्तपोर्थं वनमाविशत् ।
अत्राश्रमपदं कृत्वा तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ ३.१३०.८ ॥
ด้วยการกระทำสิ่งที่ทำให้มารดาและบิดาพอใจ ท่านจึงเข้าไปในป่าเพื่อบำเพ็ญตบะ ท่านสร้างที่พักอาศรมขึ้นตรงนี้ และบำเพ็ญตบะอันเข้มงวดยิ่ง
3.130.9
ग्रीष्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशसंश्रयः ।
जलस्थः शिशिरे योगी बहुकालमवर्तत ॥ ३.१३०.९ ॥
ในฤดูร้อนท่านบำเพ็ญการนั่งท่ามกลางไฟทั้งห้า ในฤดูฝนท่านอยู่กลางท้องฟ้าโล่ง ในฤดูหนาวท่านยืนอยู่ในน้ำ ฤๅษีผู้มีโยคะนั้นดำรงอยู่เช่นนี้เป็นเวลานาน
3.130.10
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः ।
जितेन्द्रियो जितप्राणश्चिन्तयन्दृढमव्ययम्।
अनाहारो जितक्रोधश्चिरमेवमवर्तत ॥ ३.१३०.१० ॥
ยกแขนขึ้น ไม่มีที่พึ่ง ยืนอยู่บนปลายนิ้วหัวแม่เท้า มีอินทรีย์และลมหายใจถูกปราบแล้ว ตั้งจิตนึกถึงสิ่งที่มั่นคงและไม่เสื่อมสลาย อดอาหาร ปราบความโกรธได้แล้ว ท่านดำรงอยู่เช่นนี้เป็นเวลานาน
3.130.11
एतस्मिन्नन्तरे राजन्ननावृष्टिः सुदारुणा ।
संभूता सर्वसंहर्त्री तया दग्धं चराचरम् ॥ ३.१३०.११ ॥
ในระหว่างนั้น ข้าแต่พระราชา ได้เกิดความแห้งแล้งอย่างรุนแรงยิ่ง ทำลายทุกสิ่ง และโลกทั้งที่เคลื่อนไหวได้และที่เคลื่อนไหวไม่ได้ถูกเผาไหม้ด้วยความแห้งแล้งนั้น
3.130.12
अनावृष्ट्यां प्रवृत्तायां सर्वे च निधनं गताः ।
केचिदन्ये महात्मानो मुनयो द्विजपुङ्गवाः ॥ ३.१३०.१२ ॥
เมื่อความแห้งแล้งเกิดขึ้นแล้ว ทุกสิ่งต่างก็วายวอด แม้ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่บางท่าน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ก็ล้มหายตายจากไปด้วย
3.130.13
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा सर्वाश्च योषितः ।
पशुपक्षिमृगाः सर्वे क्षुत्पिपासासमाकुलाः।
कृशाः शुष्कोष्ठकण्ठाश्च श्रान्ता भ्रान्ता विचेतसः ॥ ३.१३०.१३ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ ศูทร และสตรีทั้งปวง รวมทั้งสัตว์เลี้ยง นก และกวางทั้งหมด ต่างถูกความหิวและความกระหายครอบงำ ผอมโซ ริมฝีปากและลำคอแห้งผาก เหนื่อยล้า งุนงง และหมดสติ
3.130.14
केनचित्पुण्यशेषेण मार्कण्डेयस्य धीमतः ।
आश्रमं शनकैः प्राप्ता मूर्च्छिताः सहसाऽपतन् ॥ ३.१३०.१४ ॥
ด้วยผลบุญที่หลงเหลืออยู่บางส่วนของมาร์กัณเฑยะผู้มีปัญญา พวกเขาค่อย ๆ มาถึงอาศรมของท่าน แล้วก็หมดสติและล้มลงทันที
3.130.15
समाधिविरतो योगी मार्कण्डेयो महातपाः ।
तद्वनं निबिडं दृष्ट्वा जनैः क्षुत्तृट्समाकलैः ॥ ३.१३०.१५ ॥
มาร์กัณเฑยะ ผู้บำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่และเป็นผู้มีโยคะ ออกจากสมาธิ เห็นป่าอันหนาแน่นนั้นเต็มไปด้วยผู้คนที่ถูกความหิวและความกระหายครอบงำ
3.130.16
दयार्द्रहृदयो योगी शिवं ध्यात्वा हृदम्बुजे ।
तेषां संरक्षणार्थाय वेदगन्धिस्वरेण सः।
आजुहाव तदा गङ्गां तपोयोगेन भारत ॥ ३.१३०.१६ ॥
ฤๅษีผู้มีโยคะ มีหัวใจชุ่มด้วยความเมตตา ได้ทำสมาธิถึงพระศิวะในดอกบัวแห่งหัวใจ แล้วเพื่อคุ้มครองพวกเขา ท่านจึงเรียกแม่คงคาด้วยเสียงที่หอมด้วยพระเวท ข้าแต่ภารตะ ด้วยพลังแห่งตบะและโยคะของท่าน
3.130.17
गङ्गा समागता शीघ्रं तेनाहूताऽतिपावना ।
नाम्ना वेदनदीत्येव प्रख्याता लोकपावना ॥ ३.१३०.१७ ॥
แม่คงคาผู้ชำระล้างยิ่งนักได้มาอย่างรวดเร็วเมื่อถูกท่านเรียก จึงได้เป็นที่รู้จักในนามว่า แม่น้ำเวท ผู้ชำระล้างโลกทั้งหลาย
3.130.18
पर्जन्यश्च समाहूतः सुखं वर्षति भारत ।
सस्यानि च समृद्धानि फलमूलान्यनेकशः।
संभूतान्यत्रराजेनद्र सर्वे ते रक्षिता जनाः ॥ ३.१३०.१८ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมฆฝนที่ถูกเรียกมาก็ตกลงมาอย่างสบาย ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ พืชผลที่อุดมสมบูรณ์ และผลไม้กับรากพืชหลายชนิดได้เกิดขึ้นที่นี่ และประชาชนทั้งหมดนั้นก็ได้รับการคุ้มครอง
3.130.19
मार्कण्डेयं प्रशंसन्तो जनाः सर्वे द्विजात्तयः ।
चिरं सुखमवर्तन्त तेन संरक्षिता नृप ॥ ३.१३०.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ประชาชนทั้งหมด คือพวกพราหมณ์และผู้เกิดสองครั้งทั้งหลาย ต่างสรรเสริญมาร์กัณเฑยะ และอยู่อย่างมีความสุขเป็นเวลานาน เพราะท่านได้คุ้มครองพวกเขา
3.130.20
एवं विधाय रक्षां स सर्वेषां पुण्यकर्मणाम् ।
पुनश्चचार च तपः परमेश्वरतुष्टये ॥ ३.१३०.२० ॥
เมื่อได้ให้การคุ้มครองแก่ผู้ที่ทำกรรมดีทั้งปวงเช่นนี้แล้ว ท่านก็บำเพ็ญตบะอีกครั้งเพื่อให้พระผู้เป็นเจ้าสูงสุดพอพระทัย
3.130.21
एवं बहुतिथे काले प्रादुरासीन्महेश्वरः ॥ ३.१३०.२१ ॥
เมื่อกาลผ่านไปนานแล้วเช่นนี้ พระมหาเทพผู้เป็นใหญ่ก็ปรากฏ
3.130.22
दृष्ट्वा च सर्वदेवेशं चन्द्रमौलिमुमापतिम् ।
ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः सिद्धविद्याधरोरगैः ॥ ३.१३०.२२ ॥
เมื่อได้เห็นเจ้าแห่งเทวดาทั้งปวง ผู้ประดับจันทร์เสี้ยวบนพระเศียร เจ้าแห่งอุมา พร้อมด้วยพระพรหม พระวิษณุ และเทวดาองค์อื่น ตลอดทั้งสิทธะ วิทยาธร และนาค
3.130.23
गन्धर्वयक्षप्रवरैः सकिन्नरपतत्रिभिः ।
स्तूयमानं महादेवमव्ययं निष्कलं शिवम्।
प्रणनाम मुनिर्भक्त्या साष्टाङ्गं च पुनः पुनः ॥ ३.१३०.२३ ॥
ขณะที่คนธรรพ์และยักษ์ผู้ประเสริฐ กินนร และนกทั้งหลาย กำลังสรรเสริญ พระมหาเทพผู้ไม่เสื่อมสูญ ไร้ส่วนประกอบ เป็นมงคล ฤๅษีก็น้อมกราบด้วยความภักดี หมอบเต็มตัวซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.130.24
प्रणम्योत्थाय सहसा बद्धाञ्जलिपुटो मुनिः ।
तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैर्महादेवं जगत्पतिम् ॥ ३.१३०.२४ ॥
ฤๅษีก้มกราบแล้วลุกขึ้นทันที ประนมมือสรรเสริญพระมหาเทพ เจ้าแห่งโลก ด้วยบทสรรเสริญต่าง ๆ
3.130.25
तमुवाच महादेवो मार्कण्डेयं महामुनिम् ।
वरं वरय भद्रं ते वरदोस्मि मुने तव ॥ ३.१३०.२५ ॥
พระมหาเทพจึงตรัสกับมหาฤๅษีมารกัณเฑยะว่า "ดูก่อนฤๅษี จงเลือกพรเถิด ขอให้เจ้าได้รับความเป็นมงคล เราคือผู้ประทานพร"
3.130.26
एवं संबोधितस्तेन शिवेन परमात्मना ।
सगद्गदमिदं वाक्यमुवाच परमेश्वरम् ॥ ३.१३०.२६ ॥
เมื่อพระศิวะ ผู้เป็นปรมาตมัน ตรัสกับเช่นนั้น ฤๅษีก็เปล่งเสียงสั่นด้วยความปีติ กล่าวถ้อยคำเหล่านี้ต่อพระปรเมศวร
3.130.27
नान्यं वरं वृणे शंभो …त्वत्पादपङ्कजे ।
भक्तिंह्यनन्यसुलभां स्व व्यभिचारिणीम् ॥ ३.१३०.२७ ॥
"ข้าแต่พระศัมภุ ข้าพระองค์ไม่เลือกพรอื่นใด... นอกจากความภักดีที่ปลายพระบาทดอกบัวของพระองค์ ซึ่งได้มาด้วยความภักดีอันไม่แบ่งแยกเพียงอย่างเดียว และไม่เปลี่ยนแปลง"
3.130.28
एवमुक्तोऽथ मुनिना भरतगीश्वरेश्वरः ।
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं मार्कण्डेय महामुनिम् ॥ ३.१३०.२८ ॥
เมื่อฤๅษีกล่าวเช่นนี้แล้ว เจ้าแห่งเจ้าทั้งหลายในวงศ์ภรตะ ตรัสถ้อยคำนี้อีกครั้งต่อมหาฤๅษีมารกัณเฑยะ
3.130.29
सम्यगाराधितः पित्रा तव पुत्रार्थमादरात् ॥ ३.१३०.२९ ॥
บิดาของเจ้าได้บูชาเราอย่างดี ด้วยความเคารพ เพื่อให้ได้บุตรชาย
3.130.30
शतायुर्निर्गुणः पुत्रः शुभः षोडशवार्षिकः ।
उभयोरन्यमिच्छ त्वमित्युक्तः सोऽब्रवीच्च माम् ॥ ३.१३०.३० ॥
ได้กล่าวแก่บิดาว่า "จะเป็นบุตรที่มีอายุร้อยปีแต่ไร้คุณธรรม หรือบุตรที่เป็นมงคลแต่มีอายุเพียงสิบหกปี จงเลือกเอาอย่างหนึ่งในสองอย่างนี้" และบิดาของเจ้าได้ตอบเรา
3.130.31
निर्गुणो मास्तु देवेश शतायुः षोडशाब्दकः ।
सुगुणोऽस्तु सुतो मेऽद्य इति पित्रावृत पुरा ॥ ३.१३०.३१ ॥
"ข้าแต่เทวราช ขออย่าให้บุตรไร้คุณธรรม ไม่ว่าจะมีอายุร้อยปีหรือสิบหกปี ขอให้บุตรของข้าพระองค์มีคุณธรรมในวันนี้" ดังที่บิดาเลือกไว้แต่โบราณกาล
3.130.32
त्वया तप्तेन तपसा तोषितोऽहं भृशं मुने ।
दीर्घमायुर्मया दत्तं मृत्युश्च प्रतिषेधितः ॥ ३.१३०.३२ ॥
ข้าแต่ฤๅษี เราพอพระทัยในตัวท่านอย่างยิ่ง ด้วยการบำเพ็ญตบะอันเข้มข้นของท่าน เราจึงประทานอายุยืนแก่ท่าน และห้ามความตายเสีย
3.130.33
इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवान्तरधीयत ।
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयोऽमलाः ॥ ३.१३०.३३ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้เป็นใหญ่ก็อันตรธานไปที่ตรงนั้นเอง อาศรมนี้จึงศักดิ์สิทธิ์ และฤๅษีผู้บริสุทธิ์เหล่านี้ก็เป็นของอาศรมนี้
3.130.34
अत्रैकरात्रमुषिताः सर्वे मृत्युं तरन्ति वै ।
अत्रैव भरतश्रेष्ठ प्रयतो वस भूमिप ॥ ३.१३०.३४ ॥
ผู้ใดได้พักอยู่ที่นี่เพียงคืนเดียว ย่อมข้ามพ้นความตายได้แน่นอน ดูก่อนผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรตะ ดูก่อนพระราชา จงพำนักอยู่ที่นี่ด้วยการสำรวมตน