Mahābhārata · Adhyāya 3.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.133.1
धर्मात्मानं त्वाहुरेकं सर्वे राजन्महीक्षितः ।
स वै धर्मविरुद्धं त्वं कस्मात्कर्म चिकीर्षसि ॥ ३.१३३.१ ॥
Oh rey, todos los gobernantes de la tierra te llaman el único de alma justa; ¿por qué, entonces, quieres realizar una acción contraria al dharma?
3.133.2
विहितं भक्षणं राजन्पीड्यमानस्य मे क्षुधा ।
माहिंसीर्धर्मलोभेन धर्ममुत्सृज्य मा नशः ॥ ३.१३३.२ ॥
Oh rey, para mí, atormentado por el hambre, este es el alimento prescrito. No me dañes por codicia de dharma; no abandones el dharma y perezcas.
3.133.3
संत्रस्तरूपस्त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज ।
मत्सकाशमनुप्रप्तः प्राणगृध्नुरयं द्विजः ॥ ३.१३३.३ ॥
Oh gran ave, esta ave, aterrorizada de ti, con apariencia de miedo, buscando protección y apegada a la vida, ha venido a mi presencia.
3.133.4
एवमभ्यागतस्येह कपोतस्याभयार्थिनः ।
अप्रदाने परो धर्मः किं त्वं श्येनेह पश्यसि ॥ ३.१३३.४ ॥
Para una paloma que ha venido aquí así, buscando amparo, el dharma superior es no entregarla. Oh halcón, ¿qué ves tú aquí?
3.133.5
प्रस्पन्दमानः संभ्रान्तः कपोतः श्येन लक्ष्यते ।
मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हितः ॥ ३.१३३.५ ॥
Oh halcón, la paloma, temblorosa y agitada, se ve llegando a mi presencia buscando su vida; abandonarla es censurable.
3.133.6
यो हि कश्चिद्द्विजान्हन्याद्गां वा लोकस्य मातरम् ।
शरणागतं च त्यजते तुल्यं तेषां हि पातकम् ॥ ३.१३३.६ ॥
Quien mate a los nacidos dos veces, o a la vaca, madre del mundo, o abandone a quien ha venido en busca de refugio, su pecado es igual.
3.133.7
आहारत्सर्वभूतानि संभवन्ति महीपते ।
आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ ३.१३३.७ ॥
Oh señor de la tierra, todos los seres surgen del alimento; con el alimento crecen, y por él viven las criaturas.
3.133.8
शक्यते दुस्त्यजेऽप्यर्थे चिररात्राय जीवितुम् ।
न तु भोजनमुत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम् ॥ ३.१३३.८ ॥
Se puede abandonar incluso aquello que es difícil de dejar y vivir largas noches; pero abandonando el alimento no se puede sostener la vida por mucho tiempo.
3.133.9
भक्ष्याद्विलोपितस्याद्य मम प्राणा विशांपते ।
विसृज्यकायमेष्यन्ति पन्थानमपुनर्भवम् ॥ ३.१३३.९ ॥
Oh señor de los hombres, hoy, privado de alimento, mis alientos vitales abandonarán este cuerpo y seguirán el camino del que no hay renacimiento.
3.133.10
प्रमृते मयि धर्मात्मन्पुत्रदारादि नङ्क्ष्यति ।
रक्षमाणः कपोतं त्वं बहून्प्राणान्न रक्षसि ॥ ३.१३३.१० ॥
Oh justo, si yo muero, mis hijos, mi esposa y los demás perecerán. Al proteger a la paloma, no proteges muchas vidas.
3.133.11
बहून्यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुवर्त्म तत् ।
अविरोधी तु यो धर्मः स धर्मः सत्यविक्रम ॥ ३.१३३.११ ॥
El deber que daña a muchos no es deber, sino un mal camino. Pero el deber que no se opone a nadie, ese sí es deber, oh tú de verdadero valor.
3.133.12
विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् ।
न बाधा विद्यते यत्र तं धर्मं समुपाचरेत् ॥ ३.१३३.१२ ॥
Oh protector de la tierra, habiendo determinado el peso y la levedad entre deberes opuestos, se debe practicar aquel deber en el que no hay daño.
3.133.13
गुरुलाघवमाज्ञाय धर्माधर्मविनिश्चये ।
यतो भूयांस्ततो राजन्कुरु धर्मविनिश्चयम् ॥ ३.१३३.१३ ॥
Conociendo el peso y la levedad al determinar el dharma y el adharma, oh rey, decide el dharma según lo que sea más pesado.
3.133.14
बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम ।
सुपर्णः पक्षिराट् किं त्वं धर्मं ज्ञात्वाऽभिभाषसे ॥ ३.१३३.१४ ॥
Hablas palabras llenas de gran bondad, mejor de las aves. ¿Eres Suparṇa, el rey de las aves, para hablar así habiendo conocido el dharma?
3.133.15
तथाहि धर्मसंयुक्तं बहुचित्रं च भाषसे ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदिति त्वां लक्षयाम्यहम्।
शरणैषिपरित्यागं कथं साध्विति मन्यसे ॥ ३.१३३.१५ ॥
Así, en efecto, hablas palabras ligadas al dharma y muy variadas; veo que nada te es desconocido. ¿Cómo consideras correcto abandonar a quien busca refugio?
3.133.16
आहारार्थं समारम्भस्तव चायं विहंगम ।
शक्यश्चाप्यन्यथा कर्तुमाहारोऽप्यधिकस्त्वया ॥ ३.१३३.१६ ॥
Esta búsqueda tuya, oh ave, es por alimento. Puede hacerse de otro modo, y tu alimento podría incluso ser mayor.
3.133.17
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदर्थमद्य क्रियतां यच्चान्यदिह काङ्क्षसि ॥ ३.१३३.१७ ॥
Un toro, o un jabalí, o un ciervo, o incluso un búfalo — que se prepare hoy para ti, y cualquier otra cosa que desees aquí.
3.133.18
न वराहं न चोक्षाणं न मृगान्विविधांस्तथा ।
भक्षयामि महाराज किं ममान्येन केचचित् ॥ ३.१३३.१८ ॥
Ni jabalí, ni toros, ni diversos ciervos — gran rey, yo no como estos. ¿Qué me importa cualquier otra cosa?
3.133.19
यस्तु मे दैवविहितो भक्षः क्षत्रियपुङ्गव ।
तमुत्सृज महीपाल कपोतमिममेव मे ॥ ३.१३३.१९ ॥
¡Oh mejor de los guerreros! El alimento que el destino me ha asignado, oh protector de la tierra, es esta misma paloma; suéltala para mí.
3.133.20
श्येनाः कपोतान्स्वादन्ति श्रुतिरेषा सनातनी ।
मा राजन्सारमज्ञात्वा कदलीस्कन्धमासज ॥ ३.१३३.२० ॥
Los halcones comen palomas; esta es la tradición eterna. Oh rey, no te aferres al tronco del plátano sin conocer su esencia.
3.133.21
राष्ट्रं शिवीनामृद्धं वै शाधि पक्षिभिरर्चितः ।
कृत्स्नमेतन्मया दत्तं राजवद्विहगोत्तम ॥ ३.१३३.२१ ॥
Gobierna el próspero reino de los Śibis, oh tú, honrado por las aves. Oh mejor de las aves, te he dado todo esto como lo haría un rey.
3.133.22
यं वा कामयसे कामं श्येन सर्वं ददानि ते ।
विनेमं पक्षिणं श्यन शरणार्थिनमागतम् ॥ ३.१३३.२२ ॥
Oh halcón, cualquier cosa que desees, te la daré toda; pero suelta a esta ave que ha venido buscando refugio.
3.133.23
येनेमं स्थापयेथास्त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम ।
तदाचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम् ॥ ३.१३३.२३ ॥
Oh mejor de las aves, dime con qué acción lo restaurarías; yo lo haré, pero no entregaré la paloma.
3.133.24
उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप ।
आत्मनो मांसमुत्कृत्य कपोततुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२४ ॥
Oh Uśīnara, si sientes afecto por la paloma, oh señor de los hombres, corta carne de tu propio cuerpo y ponla en la balanza frente al peso de la paloma.
3.133.25
यदा समं कपोतेन तव मांसं नृपोत्तम ।
त्वया प्रदेयं तन्मह्यं सा मे तुष्टिर्भविष्यति ॥ ३.१३३.२५ ॥
Cuando tu carne, oh mejor de los reyes, iguale a la del palomo, deberás dármela; entonces quedaré satisfecho.
3.133.26
अनुग्रहमिमं मन्ये श्येन यन्माभियाचसे ।
तस्मात्तेऽद्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२६ ॥
Considero este favor que me pides, oh halcón; por ello hoy te daré mi propia carne, puesta en la balanza.
3.133.27
अथोत्कृत्य स्वमांसं तु राजा परमधर्मवित् ।
तुलयामास कौन्तेय कपोतेन समं विभो ॥ ३.१३३.२७ ॥
Entonces el rey, conocedor del dharma supremo, cortó su propia carne y la pesó igualándola con la paloma, oh hijo de Kuntī, oh poderoso.
3.133.28
ध्रियमाणः कपोतस्तु मांसेनात्यतिरिच्यते ।
पुनश्चोत्कृत्यमांसानि राजा प्रादादुशीनरः ॥ ३.१३३.२८ ॥
Pero cuando la paloma se puso en la balanza, pesó más que la carne; y de nuevo el rey Uśīnara cortó más de su carne y la dio.
3.133.29
न विद्यते यदा मांसं कपोतेन समं धृतम् ।
तत उत्कृत्तमांसोऽसावारुरोह स्वयं तुलाम् ॥ ३.१३३.२९ ॥
Cuando no se encontró carne igual a la de la paloma en la balanza, el rey, con su carne cortada, se subió él mismo a la balanza.
3.133.30
इन्द्रोऽहमस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाडयम् ।
जिज्ञासमानौ धर्म त्वां यज्ञवाटमुपागतौ ॥ ३.१३३.३० ॥
Yo soy Indra, oh conocedor del dharma, y esta paloma es Agni, portador de ofrendas; deseando conocer el dharma, ambos hemos venido a tu recinto sacrificial.
3.133.31
यत्ते मांसानि गात्रेभ्य उक्तृत्तानि विशांपते ।
एषा ते शाश्वती कीर्तिर्लोकानभिभविष्यति ॥ ३.१३३.३१ ॥
La carne cortada de tus miembros, oh señor de los hombres, es tu gloria eterna; vencerá a los mundos.
3.133.32
यावल्लोके मनुष्यास्त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव ।
तावत्कीर्तिश्च लोकाश्च स्थास्यन्ति तव शाश्वताः ॥ ३.१३३.३२ ॥
Oh rey, mientras los hombres en el mundo hablen de ti, tu fama y tus mundos permanecerán eternamente.
3.133.33
इत्युक्त्वा भूमिपतये तस्मै दत्त्वा यथेप्सितम् ।
प्रशस्य जग्मतू राजन्निन्द्राग्री तुष्टमानसौ ॥ ३.१३३.३३ ॥
Habiendo dicho esto y concedido al señor de la tierra lo que deseaba, habiéndolo alabado, oh rey, Indra y Agni partieron con el ánimo complacido.
3.133.34
उशीनरोऽपिधर्मात्मा धर्मेणावृत्यरोदसी ।
विभ्राजमानो वपुषाऽप्यारुरोह त्रिविष्टपम् ॥ ३.१३३.३४ ॥
Y Uśīnara, de alma justa, cubriendo el cielo y la tierra con su dharma, brillando incluso en su cuerpo, ascendió a Triviṣṭapa.
3.133.35
तदेतत्सदनं राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
पश्यस्वैतन्मया सार्धं पुण्यं पापप्रमोचनम् ॥ ३.१३३.३५ ॥
Esta, oh rey, es la morada de aquel rey de gran alma. Contémplala conmigo: es sagrada, libera del pecado.
3.133.36
तत्र वै सततं देवा मुनयश्च सनातनाः ।
दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन्पुण्यवद्भिर्महात्मभिः ॥ ३.१३३.३६ ॥
Allí, oh rey, los dioses y los sabios eternos son vistos constantemente, por los brahmanes santos de gran alma.