మహాభారతం · అధ్యాయం 3.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.133.1
धर्मात्मानं त्वाहुरेकं सर्वे राजन्महीक्षितः ।
स वै धर्मविरुद्धं त्वं कस्मात्कर्म चिकीर्षसि ॥ ३.१३३.१ ॥
ఓ రాజా, భూమిని పాలించే రాజులందరూ మిమ్మల్ని ఒక్కరినే ధర్మాత్ముడని పిలుస్తారు; అలాంటప్పుడు ధర్మవిరుద్ధమైన పని మీరు ఎందుకు చేయాలనుకుంటున్నారు?
3.133.2
विहितं भक्षणं राजन्पीड्यमानस्य मे क्षुधा ।
माहिंसीर्धर्मलोभेन धर्ममुत्सृज्य मा नशः ॥ ३.१३३.२ ॥
ఓ రాజా, ఆకలితో బాధపడుతున్న నాకు ఇదే విహితమైన ఆహారం. ధర్మలోభంతో నన్ను హింసించకండి; ధర్మాన్ని విడిచి నశించకండి.
3.133.3
संत्रस्तरूपस्त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज ।
मत्सकाशमनुप्रप्तः प्राणगृध्नुरयं द्विजः ॥ ३.१३३.३ ॥
ఓ మహా పక్షీ, నీ నుండి భయపడి, భయంతో కూడిన రూపంతో రక్షణ కోరుతూ, ప్రాణాన్ని ఆశించే ఈ పక్షి నా దగ్గరకు వచ్చింది.
3.133.4
एवमभ्यागतस्येह कपोतस्याभयार्थिनः ।
अप्रदाने परो धर्मः किं त्वं श्येनेह पश्यसि ॥ ३.१३३.४ ॥
ఇక్కడికి ఇలా వచ్చి అభయం కోరుతున్న పావురానికి ఇవ్వకపోవడమే గొప్ప ధర్మమని, ఓ శ్యేనా, నువ్వు ఇక్కడ ఏమి చూస్తున్నావు?
3.133.5
प्रस्पन्दमानः संभ्रान्तः कपोतः श्येन लक्ष्यते ।
मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हितः ॥ ३.१३३.५ ॥
ఓ శ్యేనా, వణుకుతూ కలత చెందిన ఈ పావురం ప్రాణాన్ని కోరి నా దగ్గరకు వచ్చినట్లు కనిపిస్తోంది; దాన్ని విడిచిపెట్టడం నిందార్హం.
3.133.6
यो हि कश्चिद्द्विजान्हन्याद्गां वा लोकस्य मातरम् ।
शरणागतं च त्यजते तुल्यं तेषां हि पातकम् ॥ ३.१३३.६ ॥
ఎవరైనా ద్విజులను, లోకమాత అయిన ఆవును చంపినా, లేక శరణు వచ్చినవారిని విడిచిపెట్టినా, వారి పాపం సమానమే.
3.133.7
आहारत्सर्वभूतानि संभवन्ति महीपते ।
आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ ३.१३३.७ ॥
ఓ మహీపతీ, సర్వ ప్రాణులు ఆహారం వల్లనే పుడతాయి. ఆహారం వల్లనే అవి పెరుగుతాయి, దానివల్లనే జీవిస్తాయి.
3.133.8
शक्यते दुस्त्यजेऽप्यर्थे चिररात्राय जीवितुम् ।
न तु भोजनमुत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम् ॥ ३.१३३.८ ॥
వదలడానికి కష్టమైన వస్తువును కూడా వదిలి కొంతకాలం జీవించవచ్చు; కానీ భోజనాన్ని వదిలి చాలాకాలం జీవించలేము.
3.133.9
भक्ष्याद्विलोपितस्याद्य मम प्राणा विशांपते ।
विसृज्यकायमेष्यन्ति पन्थानमपुनर्भवम् ॥ ३.१३३.९ ॥
ఓ విశాంపతీ, ఈరోజు ఆహారం నాకు లేకపోవడంతో నా ప్రాణాలు ఈ శరీరాన్ని విడిచి పునర్జన్మ లేని మార్గానికి వెళ్లిపోతాయి.
3.133.10
प्रमृते मयि धर्मात्मन्पुत्रदारादि नङ्क्ष्यति ।
रक्षमाणः कपोतं त्वं बहून्प्राणान्न रक्षसि ॥ ३.१३३.१० ॥
ఓ ధర్మాత్మా, నేను మరణిస్తే నా కుమారులు, భార్య మొదలైనవారు నశిస్తారు. పావురాన్ని రక్షిస్తూ నీవు అనేక ప్రాణాలను రక్షించడం లేదు.
3.133.11
बहून्यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुवर्त्म तत् ।
अविरोधी तु यो धर्मः स धर्मः सत्यविक्रम ॥ ३.१३३.११ ॥
అనేకులకు హాని కలిగించే ధర్మం ధర్మం కాదు; అది చెడు మార్గం. కానీ ఎవరికీ విరోధం లేని ధర్మమే ధర్మం, ఓ సత్యవిక్రమా.
3.133.12
विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् ।
न बाधा विद्यते यत्र तं धर्मं समुपाचरेत् ॥ ३.१३३.१२ ॥
ఓ మహీపాలా, విరోధించే ధర్మాలలో గురుత్వ లఘుత్వాలను నిశ్చయించి, ఎక్కడ బాధ లేకుండా ఉంటుందో ఆ ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
3.133.13
गुरुलाघवमाज्ञाय धर्माधर्मविनिश्चये ।
यतो भूयांस्ततो राजन्कुरु धर्मविनिश्चयम् ॥ ३.१३३.१३ ॥
ధర్మాధర్మ నిర్ణయంలో గురుత్వ లాఘవాలను తెలుసుకొని, ఓ రాజా, ఏది అధికమో దాని ప్రకారం ధర్మ నిర్ణయం చేయి.
3.133.14
बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम ।
सुपर्णः पक्षिराट् किं त्वं धर्मं ज्ञात्वाऽभिभाषसे ॥ ३.१३३.१४ ॥
పక్షులలో ఉత్తమా, నీవు ఎంతో మంగళకరమైన మాటలు పలుకుతున్నావు. నీవు సుపర్ణుడివా, పక్షిరాజువా? ధర్మాన్ని తెలిసి ఇలా మాట్లాడుతున్నావా?
3.133.15
तथाहि धर्मसंयुक्तं बहुचित्रं च भाषसे ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदिति त्वां लक्षयाम्यहम्।
शरणैषिपरित्यागं कथं साध्विति मन्यसे ॥ ३.१३३.१५ ॥
ఆ విధంగానే నీవు ధర్మంతో కూడిన, ఎన్నో విచిత్రమైన మాటలు పలుకుతున్నావు. నీకు తెలియనిది ఏమీ లేదని నేను నిన్ను గుర్తిస్తున్నాను. శరణు కోరినవారిని విడిచిపెట్టడం ఎలా మంచిదని నీవు భావిస్తావు?
3.133.16
आहारार्थं समारम्भस्तव चायं विहंगम ।
शक्यश्चाप्यन्यथा कर्तुमाहारोऽप्यधिकस्त्वया ॥ ३.१३३.१६ ॥
ఓ పక్షీ, ఇది నీ ఆహారం కోసం చేస్తున్న ప్రయత్నం. దీనిని వేరే విధంగానూ చేయవచ్చు; నీకు ఆహారం కూడా అధికంగా దొరకవచ్చు.
3.133.17
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदर्थमद्य क्रियतां यच्चान्यदिह काङ्क्षसि ॥ ३.१३३.१७ ॥
ఎద్దు, లేదా పంది, లేదా జింక, లేదా దున్న కూడా - ఈ రోజు నీ కోసం ఇది సిద్ధం చేయబడుగాక, ఇక్కడ నీవు కోరే మరేదైనా కూడా.
3.133.18
न वराहं न चोक्षाणं न मृगान्विविधांस्तथा ।
भक्षयामि महाराज किं ममान्येन केचचित् ॥ ३.१३३.१८ ॥
పంది కాదు, ఎద్దులు కాదు, వివిధ జింకలు కూడా కాదు - ఓ మహారాజా, నేను వీటిని తినను. నాకు మరేదైనా ఎందుకు?
3.133.19
यस्तु मे दैवविहितो भक्षः क्षत्रियपुङ्गव ।
तमुत्सृज महीपाल कपोतमिममेव मे ॥ ३.१३३.१९ ॥
క్షత్రియ శ్రేష్ఠుడా, దైవం నాకు నిర్ణయించిన ఆహారం ఇదే; ఓ మహీపాలా, ఈ పావురాన్ని నాకు విడిచిపెట్టు.
3.133.20
श्येनाः कपोतान्स्वादन्ति श्रुतिरेषा सनातनी ।
मा राजन्सारमज्ञात्वा कदलीस्कन्धमासज ॥ ३.१३३.२० ॥
డేగలు పావురాలను తింటాయి; ఇది సనాతన శ్రుతి. ఓ రాజా, సారాన్ని తెలియక అరటి కాండాన్ని పట్టుకోకు.
3.133.21
राष्ट्रं शिवीनामृद्धं वै शाधि पक्षिभिरर्चितः ।
कृत्स्नमेतन्मया दत्तं राजवद्विहगोत्तम ॥ ३.१३३.२१ ॥
శిబుల సమృద్ధ రాజ్యాన్ని, పక్షులచే పూజింపబడినవాడా, నీవు పాలించు. పక్షులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇదంతా నేను రాజువలె నీకు ఇచ్చాను.
3.133.22
यं वा कामयसे कामं श्येन सर्वं ददानि ते ।
विनेमं पक्षिणं श्यन शरणार्थिनमागतम् ॥ ३.१३३.२२ ॥
డేగా, నీవు ఏది కోరినా సర్వం నీకు ఇస్తాను; కానీ శరణు కోరి వచ్చిన ఈ పక్షిని విడిచిపెట్టు.
3.133.23
येनेमं स्थापयेथास्त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम ।
तदाचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम् ॥ ३.१३३.२३ ॥
పక్షులలో శ్రేష్ఠుడా, ఏ కార్యం చేస్తే నీవు దీనిని తిరిగి నిలబెడతావో అది చెప్పు; నేను అది చేస్తాను, కానీ పావురాన్ని మాత్రం ఇవ్వను.
3.133.24
उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप ।
आत्मनो मांसमुत्कृत्य कपोततुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२४ ॥
ఉశీనరా, పావురంపై నీకు ప్రేమ ఉంటే, నరాధిపా, నీ స్వంత శరీరపు మాంసాన్ని కోసి పావురపు బరువుకు సమానంగా ఉంచు.
3.133.25
यदा समं कपोतेन तव मांसं नृपोत्तम ।
त्वया प्रदेयं तन्मह्यं सा मे तुष्टिर्भविष्यति ॥ ३.१३३.२५ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, నీ మాంసం పావురంతో సమానమైనప్పుడు, దానిని నువ్వు నాకు ఇవ్వాలి; అప్పుడే నాకు తృప్తి కలుగుతుంది.
3.133.26
अनुग्रहमिमं मन्ये श्येन यन्माभियाचसे ।
तस्मात्तेऽद्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२६ ॥
ఓ శ్యేనా, నువ్వు నన్ను అడుగుతున్నది నేను ఒక అనుగ్రహంగా భావిస్తున్నాను; అందువల్ల ఈ రోజు త్రాసులో ఉంచిన నా స్వంత మాంసాన్ని నీకు ఇస్తాను.
3.133.27
अथोत्कृत्य स्वमांसं तु राजा परमधर्मवित् ।
तुलयामास कौन्तेय कपोतेन समं विभो ॥ ३.१३३.२७ ॥
అప్పుడు పరమధర్మాన్ని తెలిసిన రాజు తన స్వంత మాంసాన్ని కోసి, ఓ కౌంతేయా, ఓ విభూ, దానిని పావురంతో సమానంగా తూచాడు.
3.133.28
ध्रियमाणः कपोतस्तु मांसेनात्यतिरिच्यते ।
पुनश्चोत्कृत्यमांसानि राजा प्रादादुशीनरः ॥ ३.१३३.२८ ॥
అయితే పావురాన్ని త్రాసులో ఉంచినప్పుడు, అది మాంసం కంటే బరువుగా తేలింది; అప్పుడు ఉశీనర రాజు మళ్లీ తన మాంసాన్ని కోసి ఇచ్చాడు.
3.133.29
न विद्यते यदा मांसं कपोतेन समं धृतम् ।
तत उत्कृत्तमांसोऽसावारुरोह स्वयं तुलाम् ॥ ३.१३३.२९ ॥
పావురంతో సమానమైన మాంసం త్రాసులో దొరకనప్పుడు, మాంసం కోసుకున్న ఆ రాజు తానే త్రాసు మీద ఎక్కాడు.
3.133.30
इन्द्रोऽहमस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाडयम् ।
जिज्ञासमानौ धर्म त्वां यज्ञवाटमुपागतौ ॥ ३.१३३.३० ॥
ఓ ధర్మజ్ఞా, నేను ఇంద్రుడను; ఈ పావురం హవ్యవాహనుడైన అగ్ని; ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో మేము ఇద్దరం నీ యజ్ఞశాలకు వచ్చాము.
3.133.31
यत्ते मांसानि गात्रेभ्य उक्तृत्तानि विशांपते ।
एषा ते शाश्वती कीर्तिर्लोकानभिभविष्यति ॥ ३.१३३.३१ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, నీ అవయవాల నుండి కోసిన మాంసం నీ శాశ్వత కీర్తి; అది లోకాలను జయిస్తుంది.
3.133.32
यावल्लोके मनुष्यास्त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव ।
तावत्कीर्तिश्च लोकाश्च स्थास्यन्ति तव शाश्वताः ॥ ३.१३३.३२ ॥
ఓ రాజా, లోకంలో మనుషులు నిన్ను గురించి చెప్పుకున్నంత కాలం నీ కీర్తి, నీ లోకాలు శాశ్వతంగా నిలుస్తాయి.
3.133.33
इत्युक्त्वा भूमिपतये तस्मै दत्त्वा यथेप्सितम् ।
प्रशस्य जग्मतू राजन्निन्द्राग्री तुष्टमानसौ ॥ ३.१३३.३३ ॥
ఇలా చెప్పి, భూపతికి అతడు కోరినట్లు వరమిచ్చి, అతడిని ప్రశంసించి, ఓ రాజా, ఇంద్రుడు మరియు అగ్ని సంతుష్ట మనస్సుతో వెళ్ళిపోయారు.
3.133.34
उशीनरोऽपिधर्मात्मा धर्मेणावृत्यरोदसी ।
विभ्राजमानो वपुषाऽप्यारुरोह त्रिविष्टपम् ॥ ३.१३३.३४ ॥
ధర్మాత్ముడైన ఉశీనరుడు కూడా ధర్మంతో ఆకాశాన్ని భూమిని కప్పి, శరీరంతోనే ప్రకాశిస్తూ త్రివిష్టపానికి ఎక్కాడు.
3.133.35
तदेतत्सदनं राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
पश्यस्वैतन्मया सार्धं पुण्यं पापप्रमोचनम् ॥ ३.१३३.३५ ॥
ఓ రాజా, ఇది ఆ మహాత్ముడైన రాజు నివాసం. నాతో కలిసి దీనిని చూడు; ఇది పుణ్యం, పాపం నుండి విముక్తినిచ్చేది.
3.133.36
तत्र वै सततं देवा मुनयश्च सनातनाः ।
दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन्पुण्यवद्भिर्महात्मभिः ॥ ३.१३३.३६ ॥
అక్కడ ఎల్లప్పుడూ దేవతలు, శాశ్వత మునులు కనిపిస్తారు, ఓ రాజా, పుణ్యవంతులైన మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణులచేత.