ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.133.1
धर्मात्मानं त्वाहुरेकं सर्वे राजन्महीक्षितः ।
स वै धर्मविरुद्धं त्वं कस्मात्कर्म चिकीर्षसि ॥ ३.१३३.१ ॥
ହେ ରାଜନ, ପୃଥିବୀ ଶାସକମାନେ ସମସ୍ତେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଧର୍ମାତ୍ମା କହନ୍ତି; ତେବେ ଆପଣ ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ କର୍ମ କାହିଁକି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି?
3.133.2
विहितं भक्षणं राजन्पीड्यमानस्य मे क्षुधा ।
माहिंसीर्धर्मलोभेन धर्ममुत्सृज्य मा नशः ॥ ३.१३३.२ ॥
ହେ ରାଜନ, କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ବିହିତ ଆହାର। ଧର୍ମଲୋଭରେ ମୋତେ ହିଂସା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
3.133.3
संत्रस्तरूपस्त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज ।
मत्सकाशमनुप्रप्तः प्राणगृध्नुरयं द्विजः ॥ ३.१३३.३ ॥
ହେ ମହାଦ୍ୱିଜ, ତୁମ ଠାରୁ ଭୀତ, ତ୍ରସ୍ତ ରୂପର, ରକ୍ଷା ଖୋଜୁଥିବା, ପ୍ରାଣର ଇଚ୍ଛୁକ ଏହି ପକ୍ଷୀ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
3.133.4
एवमभ्यागतस्येह कपोतस्याभयार्थिनः ।
अप्रदाने परो धर्मः किं त्वं श्येनेह पश्यसि ॥ ३.१३३.४ ॥
ଏଠାକୁ ଏପରି ଆସିଥିବା, ଅଭୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା କପୋତକୁ ନ ଦେବାରେ ବଡ଼ ଧର୍ମ ଅଛି—ହେ ଶ୍ୟେନ, ତୁମେ ଏଠାରେ କ'ଣ ଦେଖୁଛ?
3.133.5
प्रस्पन्दमानः संभ्रान्तः कपोतः श्येन लक्ष्यते ।
मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हितः ॥ ३.१३३.५ ॥
ହେ ଶ୍ୟେନ, କମ୍ପମାନ ଓ ଘବରାଇ ଯାଇଥିବା ଏହି କପୋତ ଜୀବନ ଇଚ୍ଛା କରି ମୋ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ; ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ନିନ୍ଦନୀୟ।
3.133.6
यो हि कश्चिद्द्विजान्हन्याद्गां वा लोकस्य मातरम् ।
शरणागतं च त्यजते तुल्यं तेषां हि पातकम् ॥ ३.१३३.६ ॥
ଯିଏ କେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ, କିମ୍ବା ଜଗତର ମାତା ଗାଈକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେମାନଙ୍କର ପାପ ସମାନ।
3.133.7
आहारत्सर्वभूतानि संभवन्ति महीपते ।
आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ ३.१३३.७ ॥
ହେ ମହୀପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆହାରରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଆହାରରେ ସେମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ତଦ୍ୱାରା ଜୀବିତ ରୁହନ୍ତି।
3.133.8
शक्यते दुस्त्यजेऽप्यर्थे चिररात्राय जीवितुम् ।
न तु भोजनमुत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम् ॥ ३.१३३.८ ॥
ଛାଡ଼ିବା କଷ୍ଟକର ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦୀର୍ଘକାଳ ବଞ୍ଚିହେବ; କିନ୍ତୁ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି ଦୀର୍ଘକାଳ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
3.133.9
भक्ष्याद्विलोपितस्याद्य मम प्राणा विशांपते ।
विसृज्यकायमेष्यन्ति पन्थानमपुनर्भवम् ॥ ३.१३३.९ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ଆଜି ଭୋଜନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ମୋର ପ୍ରାଣ ଏହି ଶରୀର ଛାଡ଼ି ପୁନର୍ଜନ୍ମହୀନ ପଥକୁ ଯିବ।
3.133.10
प्रमृते मयि धर्मात्मन्पुत्रदारादि नङ्क्ष्यति ।
रक्षमाणः कपोतं त्वं बहून्प्राणान्न रक्षसि ॥ ३.१३३.१० ॥
ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମୁଁ ମରିଗଲେ ମୋର ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ ଆଦି ନଷ୍ଟ ହେବେ। କପୋତକୁ ରକ୍ଷା କରି ତୁମେ ବହୁ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରୁନ।
3.133.11
बहून्यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुवर्त्म तत् ।
अविरोधी तु यो धर्मः स धर्मः सत्यविक्रम ॥ ३.१३३.११ ॥
ଯେଉଁ ଧର୍ମ ବହୁଜନଙ୍କୁ ବାଧା ଦିଏ, ତାହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ତାହା କୁପଥ। କିନ୍ତୁ ଯାହା କାହାରିକୁ ବିରୋଧ କରେ ନାହିଁ, ସେହି ଧର୍ମ ହିଁ ଧର୍ମ, ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ।
3.133.12
विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् ।
न बाधा विद्यते यत्र तं धर्मं समुपाचरेत् ॥ ३.१३३.१२ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ବିରୋଧୀ ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଲଘୁତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ ସେହି ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
3.133.13
गुरुलाघवमाज्ञाय धर्माधर्मविनिश्चये ।
यतो भूयांस्ततो राजन्कुरु धर्मविनिश्चयम् ॥ ३.१३३.१३ ॥
ଧର୍ମାଧର୍ମ ନିଶ୍ଚୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଲଘୁତ୍ୱ ଜାଣି, ହେ ରାଜନ୍, ଯାହା ଅଧିକ ଭାରୀ ତଦନୁସାରେ ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ କର।
3.133.14
बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम ।
सुपर्णः पक्षिराट् किं त्वं धर्मं ज्ञात्वाऽभिभाषसे ॥ ३.१३३.१४ ॥
ହେ ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବହୁ କଲ୍ୟାଣକର କଥା କହୁଛ। ତୁମେ କି ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀରାଜ? ଧର୍ମ ଜାଣି ତୁମେ ଏପରି କହୁଛ କି?
3.133.15
तथाहि धर्मसंयुक्तं बहुचित्रं च भाषसे ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचिदिति त्वां लक्षयाम्यहम्।
शरणैषिपरित्यागं कथं साध्विति मन्यसे ॥ ३.१३३.१५ ॥
ସେହିପରି ତୁମେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ ବହୁ ବିଚିତ୍ର କଥା କହୁଛ। ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ। ଶରଣାର୍ଥୀକୁ ତ୍ୟାଗ କିପରି ଭଲ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ?
3.133.16
आहारार्थं समारम्भस्तव चायं विहंगम ।
शक्यश्चाप्यन्यथा कर्तुमाहारोऽप्यधिकस्त्वया ॥ ३.१३३.१६ ॥
ହେ ପକ୍ଷୀ, ଏହା ତୁମ ଆହାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ। ଏହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ; ତୁମକୁ ଆହାର ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମିଳିପାରେ।
3.133.17
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदर्थमद्य क्रियतां यच्चान्यदिह काङ्क्षसि ॥ ३.१३३.१७ ॥
ଗୋରୁ, କିମ୍ବା ଶୂକର, କିମ୍ବା ହରିଣ, କିମ୍ବା ମହିଷ - ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ଏବଂ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯାହା ଅନ୍ୟ ଚାହଁ ତାହା।
3.133.18
न वराहं न चोक्षाणं न मृगान्विविधांस्तथा ।
भक्षयामि महाराज किं ममान्येन केचचित् ॥ ३.१३३.१८ ॥
ଶୂକର ନୁହେଁ, ଗୋରୁ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ନାନା ପ୍ରକାରର ହରିଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ - ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଖାଏ ନାହିଁ। ମୋର ଅନ୍ୟ କିଛିରେ କ'ଣ କାମ?
3.133.19
यस्तु मे दैवविहितो भक्षः क्षत्रियपुङ्गव ।
तमुत्सृज महीपाल कपोतमिममेव मे ॥ ३.१३३.१९ ॥
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୈବ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଯେଉଁ ଆହାର, ହେ ମହୀପାଳ, ଏହି କପୋତ ହିଁ ସେ; ଏହାକୁ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
3.133.20
श्येनाः कपोतान्स्वादन्ति श्रुतिरेषा सनातनी ।
मा राजन्सारमज्ञात्वा कदलीस्कन्धमासज ॥ ३.१३३.२० ॥
ଶ୍ୟେନମାନେ କପୋତ ଖାଆନ୍ତି; ଏହା ସନାତନ ଶ୍ରୁତି। ହେ ରାଜନ, ସାରକୁ ନ ଜାଣି କଦଳୀ ସ୍କନ୍ଧକୁ ଲାଗିଯାଅ ନାହିଁ।
3.133.21
राष्ट्रं शिवीनामृद्धं वै शाधि पक्षिभिरर्चितः ।
कृत्स्नमेतन्मया दत्तं राजवद्विहगोत्तम ॥ ३.१३३.२१ ॥
ଶିବିଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେ, ତୁମେ ଶାସନ କର। ହେ ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ ରାଜା ପରି ତୁମକୁ ଦେଲି।
3.133.22
यं वा कामयसे कामं श्येन सर्वं ददानि ते ।
विनेमं पक्षिणं श्यन शरणार्थिनमागतम् ॥ ३.१३३.२२ ॥
ହେ ଶ୍ୟେନ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଶରଣ ଖୋଜି ଆସିଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
3.133.23
येनेमं स्थापयेथास्त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम ।
तदाचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम् ॥ ३.१३३.२३ ॥
ହେ ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହାକୁ ପୁନର୍ସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବ ତାହା କୁହ; ମୁଁ ତାହା କରିବି, କିନ୍ତୁ କପୋତ ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ।
3.133.24
उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप ।
आत्मनो मांसमुत्कृत्य कपोततुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२४ ॥
ହେ ଉଶୀନର, ଯଦି କପୋତ ଉପରେ ତୁମର ସ୍ନେହ ଅଛି, ହେ ନରାଧିପ, ତେବେ ନିଜ ଶରୀରର ମାଂସ କାଟି କପୋତର ଓଜନ ସମାନ କରି ରଖ।
3.133.25
यदा समं कपोतेन तव मांसं नृपोत्तम ।
त्वया प्रदेयं तन्मह्यं सा मे तुष्टिर्भविष्यति ॥ ३.१३३.२५ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେବେ ତୁମ ମାଂସ କପୋତ ସହ ସମାନ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ତାହା ମୋତେ ଦେବ; ତାହାହିଁ ମୋର ତୃପ୍ତି ହେବ।
3.133.26
अनुग्रहमिमं मन्ये श्येन यन्माभियाचसे ।
तस्मात्तेऽद्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ ३.१३३.२६ ॥
ହେ ଶ୍ୟେନ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଯାହା ମାଗୁଛ ତାହାକୁ ମୁଁ ଅନୁଗ୍ରହ ବୋଲି ମନେ କରେ; ତେଣୁ ଆଜି ତୁଳାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମୋ ନିଜ ମାଂସ ତୁମକୁ ଦେବି।
3.133.27
अथोत्कृत्य स्वमांसं तु राजा परमधर्मवित् ।
तुलयामास कौन्तेय कपोतेन समं विभो ॥ ३.१३३.२७ ॥
ତା'ପରେ ପରମ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ରାଜା ନିଜ ମାଂସ କାଟି, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହେ ବିଭୋ, ତାକୁ କପୋତ ସହ ସମାନ ତୋଳିଲେ।
3.133.28
ध्रियमाणः कपोतस्तु मांसेनात्यतिरिच्यते ।
पुनश्चोत्कृत्यमांसानि राजा प्रादादुशीनरः ॥ ३.१३३.२८ ॥
କିନ୍ତୁ କପୋତକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ ତାହା ମାଂସଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରୀ ହେଲା; ତେବେ ଉଶୀନର ରାଜା ପୁନର୍ବାର ନିଜ ମାଂସ କାଟି ଦେଲେ।
3.133.29
न विद्यते यदा मांसं कपोतेन समं धृतम् ।
तत उत्कृत्तमांसोऽसावारुरोह स्वयं तुलाम् ॥ ३.१३३.२९ ॥
କପୋତ ସହ ସମାନ ମାଂସ ତୁଳାରେ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମାଂସ କଟାଯାଇଥିବା ସେହି ରାଜା ନିଜେ ତୁଳା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
3.133.30
इन्द्रोऽहमस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाडयम् ।
जिज्ञासमानौ धर्म त्वां यज्ञवाटमुपागतौ ॥ ३.१३३.३० ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର; ଏ କପୋତ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି; ଧର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତୁମ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଆସିଛୁ।
3.133.31
यत्ते मांसानि गात्रेभ्य उक्तृत्तानि विशांपते ।
एषा ते शाश्वती कीर्तिर्लोकानभिभविष्यति ॥ ३.१३३.३१ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପାଳକ, ତୁମ ଅଙ୍ଗରୁ କଟା ମାଂସ ତୁମର ଶାଶ୍ୱତ ଯଶ; ତାହା ଲୋକସମୂହକୁ ଜିତିବ।
3.133.32
यावल्लोके मनुष्यास्त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव ।
तावत्कीर्तिश्च लोकाश्च स्थास्यन्ति तव शाश्वताः ॥ ३.१३३.३२ ॥
ହେ ରାଜା, ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମ ବିଷୟରେ କହିବା ଯାଏଁ ତୁମ ଯଶ ଓ ଲୋକସମୂହ ଶାଶ୍ୱତ ରହିବେ।
3.133.33
इत्युक्त्वा भूमिपतये तस्मै दत्त्वा यथेप्सितम् ।
प्रशस्य जग्मतू राजन्निन्द्राग्री तुष्टमानसौ ॥ ३.१३३.३३ ॥
ଏହା କହି, ଭୂପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ ଚାଲିଗଲେ।
3.133.34
उशीनरोऽपिधर्मात्मा धर्मेणावृत्यरोदसी ।
विभ्राजमानो वपुषाऽप्यारुरोह त्रिविष्टपम् ॥ ३.१३३.३४ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଉଶୀନର ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି, ଶରୀରରେ ହିଁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହୋଇ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
3.133.35
तदेतत्सदनं राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
पश्यस्वैतन्मया सार्धं पुण्यं पापप्रमोचनम् ॥ ३.१३३.३५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ନିବାସ। ମୋ ସହିତ ଏହାକୁ ଦେଖ; ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା।
3.133.36
तत्र वै सततं देवा मुनयश्च सनातनाः ।
दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन्पुण्यवद्भिर्महात्मभिः ॥ ३.१३३.३६ ॥
ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ଦେବତା ଓ ସନାତନ ମୁନି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ରାଜନ୍, ପୁଣ୍ୟବାନ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।