મહાભારત · અધ્યાય 3.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.134.1
यः कथ्यते मन्त्रविदग्र्यबुद्धि-
रौद्दालकिः श्वेतकेतुः पृथिव्याम्।
तस्याश्रमं पश्यत पाण्डवेया ।
सदाफलैरुपपन्नं महीजैः ॥ ३.१३४.१ ॥
મંત્રજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિવાળા, ઉદ્દાલકના પુત્ર શ્વેતકેતુ પૃથ્વી પર કહેવાય છે. હે પાંડવો, સદા ફળ આપતા વૃક્ષોથી સંપન્ન તેમનો આશ્રમ જુઓ.
3.134.2
साक्षादत्र श्वेतकेतुर्ददर्श ।
सरस्वतीं मानुषदेहरूपाम्।
वेत्स्यामि वाणीमिति संप्रवृत्तां ।
सरस्वतीं श्वेतकेतुर्बभाषे ॥ ३.१३४.२ ॥
અહીં શ્વેતકેતુએ સાક્ષાત્ મનુષ્યદેહરૂપ સરસ્વતીને જોઈ. "હું વાણીને જાણીશ" એમ વિચારીને પ્રગટ થયેલી સરસ્વતી સાથે શ્વેતકેતુએ વાત કરી.
3.134.3
अस्मिन्युगे ब्रह्मकृतां वरिष्ठा-
वास्तां मुनी मातुलभागिनेयौ।
अष्टावक्रश्चैव कहोलसूनु-
रौद्दालकिः श्वेतकेतुः पृथिव्याम् ॥ ३.१३४.३ ॥
આ યુગમાં બ્રહ્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ બે મુનિઓ હતા — મામા અને ભાણેજ. કહોલના પુત્ર અષ્ટાવક્ર અને ઉદ્દાલકના પુત્ર શ્વેતકેતુ, જેઓ પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ છે.
3.134.4
विदेहराजस् समीपतस्तौ ।
घीरावुभौ मातुलभागिनेयौ।
प्रविश्य यज्ञायतनं विवादे ।
वन्दिं निजग्राहतुरप्रमेयौ ॥ ३.१३४.४ ॥
વિદેહરાજની સમીપે તે બંને — ધીર મામા અને ભાણેજ — યજ્ઞશાળામાં પ્રવેશીને વાદમાં વંદીને પરાજિત કરી પકડી લીધો. તે બંને અપ્રમેય હતા.
3.134.5
वादे भङ्क्त्वा मज्जयामास नद्याम् ॥ ३.१३४.५ ॥
વાદમાં તેને હરાવીને નદીમાં ડુબાડી દીધો.
3.134.6
कथंप्रभावः स बभूव विप्र-
स्तथाभूतं यो निजग्राह वन्दिम्।
किंचाधिकृत्याथ तयोर्विवादो ।
विदेहराजस् समीप आसीत् ॥ ३.१३४.६ ॥
આવા વંદીને પકડનાર તે બ્રાહ્મણ કેવા પ્રભાવવાળા હતા? અને વિદેહરાજની સમીપે તે બંનેનો વિવાદ કયા વિષય પર થયો હતો?
3.134.7
अष्टावक्रः केन चासौ बभूव ।
तत्सर्वं मे लोमश शंस तत्त्वम् ॥ ३.१३४.७ ॥
અષ્ટાવક્ર શા કારણે એવા થયા? હે લોમશ, એ બધું મને સાચે સાચું કહો.
3.134.8
उद्दालकस्य नियतः शिष्य एको ।
नाम्ना कहोळेति बभूव राजन्।
शुश्रूषुराचार्यवशानुवर्ती ।
दीर्घ कालं सोऽध्ययनं चकार ॥ ३.१३४.८ ॥
હે રાજન, ઉદ્દાલકનો કહોડ નામનો એક નિષ્ઠાવાન શિષ્ય હતો. તે સેવાભાવી અને ગુરુની આજ્ઞાને અનુસરનારો હતો, અને તેણે લાંબો સમય અધ્યયન કર્યું.
3.134.9
तं वै विप्राः पर्यभवंस्तु शिखा-
स्तं च ज्ञात्वा विप्रकारं गुरुः सः।
तस्मै प्रादात्सद्य एव श्रुतं च ।
भार्यां च वै दुहितरं स्वां सुजाताम् ॥ ३.१३४.९ ॥
બ્રાહ્મણોએ તેનો તિરસ્કાર કર્યો. પરંતુ તેનું અપમાન જાણીને ગુરુએ તરત જ તેને પોતાનું સર્વ જ્ઞાન આપ્યું, અને પોતાની સુજાતા નામની પુત્રી પણ તેને પત્ની તરીકે આપી.
3.134.10
तस्यां गर्भः समभवदग्निकल्पः ।
सोऽधीयानं पितरमथाभ्युवाच।
सर्वां रात्रिमध्ययनं करोषि ।
नेदं पितः सम्यगिवोपवर्तते ॥ ३.१३४.१० ॥
તેના ગર્ભમાં અગ્નિ જેવો તેજસ્વી ગર્ભ આવ્યો. અધ્યયન કરતા પિતાને તે બોલ્યો, "પિતાજી, તમે આખી રાત અધ્યયન કરો છો; આ યોગ્ય રીતે ચાલતું હોય એવું લાગતું નથી."
3.134.11
उपालब्धः शिष्यमध्ये महर्षिः ।
स तं कोपादुदरस्थं शशाप।
यस्माद्वक्रं वर्तमानो ब्रवीषि ।
तस्माद्वक्रो भवितास्यष्टधैव ॥ ३.१३४.११ ॥
શિષ્યોની વચ્ચે મહર્ષિ (પુત્રના વચનથી) અપમાનિત થયા. ક્રોધમાં તેમણે પોતાના ઉદરમાં રહેલા તે ગર્ભને શાપ આપ્યો: "ગર્ભમાં રહીને પણ તું વાંકું બોલે છે, તેથી તું આઠ સ્થળે વાંકો થઈશ."
3.134.12
स वै तथा वक्र एवाभ्यजाय-
दष्टावक्रः प्रथितो मानवेषु।
अस्यासीद्वै मातुलः श्वेतकेतुः ।
स तेन तुल्यो वयसा बभूव ॥ ३.१३४.१२ ॥
તે એ રીતે વાંકો જ જન્મ્યો, અને મનુષ્યોમાં અષ્ટાવક્ર નામે પ્રસિદ્ધ થયો. તેના મામા શ્વેતકેતુ હતા, જે વયમાં તેની બરાબર હતા.
3.134.13
संपीड्यमाना तु तदा सुजाता ।
विवर्धमानेन सुतेन कुक्षौ।
उवाच भर्तारमिदं रहोगता ।
प्रसाद्य हीना वसुना धनार्थिनी ॥ ३.१३४.१३ ॥
ત્યારે ગર્ભમાં વધતા પુત્રથી પીડાતી સુજાતા એકાંતમાં જઈને પોતાના પતિને આ કહ્યું; ધનહીન હોવાથી ધનની ઇચ્છા રાખતી તે પતિને પ્રસન્ન કરવા લાગી.
3.134.14
कथं करिष्याम्यधुना महर्षे ।
मासश्चायं दशमो वर्तते मे।
नैवास्ति मे वसु किंचित्प्रदाता ।
येंनाहमेतामापदं निस्तरेयम् ॥ ३.१३४.१४ ॥
હે મહર્ષિ, હવે હું શું કરું? આ મારો દસમો મહિનો ચાલે છે. મારી પાસે આપવા જેવું કોઈ ધન નથી, જેનાથી હું આ આપત્તિમાંથી પાર ઊતરી શકું.
3.134.15
उक्तस्त्वेवं भार्यया वै कहोळो ।
वित्तस्यार्थे जनकमथाभ्यगच्छत्।
स वै तदा वादविदा निगृह्य ।
निमज्जितो वन्दिनेहाप्सु विप्रः ॥ ३.१३४.१५ ॥
પત્નીએ આ રીતે કહેતાં કહોડ ધન માટે પોતાના પિતા પાસે ગયો. ત્યારે વાદવિદ્યામાં નિપુણ વંદીએ તેને પકડીને અહીં પાણીમાં ડુબાડી દીધો.
3.134.16
उद्दालकस्तं तु तदा निशम्य ।
सूतेन वादेऽप्सु निमज्जितं तथा।
उवाच तां तत्रततः सुजात-
मष्टवक्रे गूहितव्योऽयमर्थः ॥ ३.१३४.१६ ॥
ત્યારે ઉદ્દાલકે સૂત દ્વારા વાદમાં પાણીમાં ડુબાડવામાં આવેલા તેના વિશે સાંભળીને, ત્યાં સુજાતાને કહ્યું: અષ્ટાવક્ર વિશેની આ વાત ગુપ્ત રાખવી જોઈએ.
3.134.17
ररक्ष सा चापि तमस् मन्त्रं ।
जातोऽप्यसौ नैव शुश्राव विप्रः।
उद्दालकं पितरं सोऽभिमेने ।
तथाऽष्टावक्रो भ्रातरं श्वेतकेतुम् ॥ ३.१३४.१७ ॥
તેણે પણ એ મંત્રનું રક્ષણ કર્યું. જન્મ્યા છતાં એ બ્રાહ્મણે તે સાંભળ્યો નહીં; તે ઉદ્દાલકને પિતા માનતો રહ્યો, અને અષ્ટાવક્રે પણ ભાઈ શ્વેતકેતુને ભાઈ માન્યો.
3.134.18
ततो वर्षे द्वादशे श्वेतकेतु-
रष्टावक्रं पितुरङ्के निषण्णम्।
अपाकर्षद्गृह्यपाणौ रुदन्तं ।
नायं तवाङ्कः पितुरित्युक्तवांश्च ॥ ३.१३४.१८ ॥
પછી બારમા વર્ષે શ્વેતકેતુએ પિતાના ખોળામાં બેઠેલા અષ્ટાવક્રનો હાથ પકડીને ખેંચ્યો. રડતા એવા તેને તેણે કહ્યું, "આ તારા પિતાનો ખોળો નથી."
3.134.19
यत्तेनोकतं दुरुक्तं तत्तदानीं ।
हृदि स्थितं तस्य सुदुःखमासीत्।
गृहं गत्वा मातरं सोऽथ विग्रः ।
पप्रच्छेदं क्व नु तातो ममेति ॥ ३.१३४.१९ ॥
તેણે કહેલું કઠોર વચન ત્યારે તેના હૃદયમાં બેસી ગયું; તેને ઘણું દુઃખ થયું. ઘરે જઈને એ બ્રાહ્મણે માતાને પૂછ્યું, "મારા પિતા ક્યાં છે?"
3.134.20
ततः सुजाता परमार्तरूपा ।
शापाद्भीता तत्त्वमस्याचचक्षे।
तद्वै तत्त्वंसर्वमाज्ञाय रात्रा-
वित्यब्रवीच्छ्वेतकेतुं स विप्रः ॥ ३.१३४.२० ॥
ત્યારે અત્યંત દુઃખી સ્વરૂપવાળી સુજાતા શાપથી ડરીને તેને સાચી વાત કહી. એ બ્રાહ્મણે બધી સત્ય વાત જાણીને રાત્રે શ્વેતકેતુને આમ કહ્યું.
3.134.21
गच्छाव यज्ञं जनकस्य राज्ञो ।
बह्वाश्चर्यः श्रूयते तस्य यज्ञः।
श्रोष्यावोऽत्र ब्राह्मणानां विवाद-
मन्नं चाग्र्यं तत्रभोक्ष्यावहे च ॥ ३.१३४.२१ ॥
ચાલો, રાજા જનકના યજ્ઞમાં જઈએ. તેમનો યજ્ઞ અતિ અદ્ભુત સંભળાય છે. ત્યાં બ્રાહ્મણોનો વાદવિવાદ સાંભળીશું અને ત્યાં શ્રેષ્ઠ અન્ન પણ ખાઈશું.
3.134.22
विचक्षणत्वं च भविष्यते नौ ।
शिवश्च सौम्यश्च हि ब्रह्मघोषः ॥ ३.१३४.२२ ॥
આપણને વિચક્ષણતા પ્રાપ્ત થશે. શિવ અને સૌમ્ય બ્રહ્મઘોષ પણ થશે.
3.134.23
तौ जग्मतुर्मातुलभागिनेयौ ।
यज्ञं समृद्धं जमकस्य राज्ञः।
अष्टावक्रः पथि राज्ञा समेत्य ।
प्रोत्सार्यमाणो वाक्यमिदं जगाद ॥ ३.१३४.२३ ॥
તે મામા અને ભાણેજ બંને રાજા જનકના સમૃદ્ધ યજ્ઞમાં ગયા. માર્ગમાં રાજાને મળતાં, ધક્કા મારીને દૂર કરાતા અષ્ટાવક્રે આ વચન કહ્યું.