ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.134.1
यः कथ्यते मन्त्रविदग्र्यबुद्धि-
रौद्दालकिः श्वेतकेतुः पृथिव्याम्।
तस्याश्रमं पश्यत पाण्डवेया ।
सदाफलैरुपपन्नं महीजैः ॥ ३.१३४.१ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਉੱਦਾਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਸਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖੋ।
3.134.2
साक्षादत्र श्वेतकेतुर्ददर्श ।
सरस्वतीं मानुषदेहरूपाम्।
वेत्स्यामि वाणीमिति संप्रवृत्तां ।
सरस्वतीं श्वेतकेतुर्बभाषे ॥ ३.१३४.२ ॥
ਇੱਥੇ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੇ ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। "ਮੈਂ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਣਾਂਗਾ" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
3.134.3
अस्मिन्युगे ब्रह्मकृतां वरिष्ठा-
वास्तां मुनी मातुलभागिनेयौ।
अष्टावक्रश्चैव कहोलसूनु-
रौद्दालकिः श्वेतकेतुः पृथिव्याम् ॥ ३.१३४.३ ॥
ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋ ਮੁਨੀ ਸਨ — ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਣਜਾ। ਕਹੋਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਅਤੇ ਉੱਦਾਲਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
3.134.4
विदेहराजस् समीपतस्तौ ।
घीरावुभौ मातुलभागिनेयौ।
प्रविश्य यज्ञायतनं विवादे ।
वन्दिं निजग्राहतुरप्रमेयौ ॥ ३.१३४.४ ॥
ਵਿਦੇਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਧੀਰ ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਣਜਾ — ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਸਨ।
3.134.5
वादे भङ्क्त्वा मज्जयामास नद्याम् ॥ ३.१३४.५ ॥
ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ।
3.134.6
कथंप्रभावः स बभूव विप्र-
स्तथाभूतं यो निजग्राह वन्दिम्।
किंचाधिकृत्याथ तयोर्विवादो ।
विदेहराजस् समीप आसीत् ॥ ३.१३४.६ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ? ਅਤੇ ਵਿਦੇਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੀ?
3.134.7
अष्टावक्रः केन चासौ बभूव ।
तत्सर्वं मे लोमश शंस तत्त्वम् ॥ ३.१३४.७ ॥
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਐਸੇ ਹੋਏ? ਹੇ ਲੋਮਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
3.134.8
उद्दालकस्य नियतः शिष्य एको ।
नाम्ना कहोळेति बभूव राजन्।
शुश्रूषुराचार्यवशानुवर्ती ।
दीर्घ कालं सोऽध्ययनं चकार ॥ ३.१३४.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਦਾਲਕ ਦਾ ਕਹੋੜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਸੇਵਾ-ਭਾਵੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
3.134.9
तं वै विप्राः पर्यभवंस्तु शिखा-
स्तं च ज्ञात्वा विप्रकारं गुरुः सः।
तस्मै प्रादात्सद्य एव श्रुतं च ।
भार्यां च वै दुहितरं स्वां सुजाताम् ॥ ३.१३४.९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮਕ ਧੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
3.134.10
तस्यां गर्भः समभवदग्निकल्पः ।
सोऽधीयानं पितरमथाभ्युवाच।
सर्वां रात्रिमध्ययनं करोषि ।
नेदं पितः सम्यगिवोपवर्तते ॥ ३.१३४.१० ॥
ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਆ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ; ਇਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਨਹੀਂ।"
3.134.11
उपालब्धः शिष्यमध्ये महर्षिः ।
स तं कोपादुदरस्थं शशाप।
यस्माद्वक्रं वर्तमानो ब्रवीषि ।
तस्माद्वक्रो भवितास्यष्टधैव ॥ ३.१३४.११ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ (ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾਲ) ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਏ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਟੇਢਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅੱਠ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਟੇਢਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।"
3.134.12
स वै तथा वक्र एवाभ्यजाय-
दष्टावक्रः प्रथितो मानवेषु।
अस्यासीद्वै मातुलः श्वेतकेतुः ।
स तेन तुल्यो वयसा बभूव ॥ ३.१३४.१२ ॥
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੇਢਾ ਹੀ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
3.134.13
संपीड्यमाना तु तदा सुजाता ।
विवर्धमानेन सुतेन कुक्षौ।
उवाच भर्तारमिदं रहोगता ।
प्रसाद्य हीना वसुना धनार्थिनी ॥ ३.१३४.१३ ॥
ਤਦ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਸੁਜਾਤਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੀ; ਧਨਹੀਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
3.134.14
कथं करिष्याम्यधुना महर्षे ।
मासश्चायं दशमो वर्तते मे।
नैवास्ति मे वसु किंचित्प्रदाता ।
येंनाहमेतामापदं निस्तरेयम् ॥ ३.१३४.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਾਂ।
3.134.15
उक्तस्त्वेवं भार्यया वै कहोळो ।
वित्तस्यार्थे जनकमथाभ्यगच्छत्।
स वै तदा वादविदा निगृह्य ।
निमज्जितो वन्दिनेहाप्सु विप्रः ॥ ३.१३४.१५ ॥
ਪਤਨੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕਹੋੜ ਧਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਤਦ ਵਾਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਵੰਦੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ।
3.134.16
उद्दालकस्तं तु तदा निशम्य ।
सूतेन वादेऽप्सु निमज्जितं तथा।
उवाच तां तत्रततः सुजात-
मष्टवक्रे गूहितव्योऽयमर्थः ॥ ३.१३४.१६ ॥
ਉਦਾਲਕ ਨੇ ਸੂਤ ਰਾਹੀਂ ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਏ ਗਏ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ: ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.134.17
ररक्ष सा चापि तमस् मन्त्रं ।
जातोऽप्यसौ नैव शुश्राव विप्रः।
उद्दालकं पितरं सोऽभिमेने ।
तथाऽष्टावक्रो भ्रातरं श्वेतकेतुम् ॥ ३.१३४.१७ ॥
ਉਸਨੇ ਵੀ ਉਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਨਮ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ; ਉਹ ਉੱਦਾਲਕ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਮੰਨਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਵੀ ਭਰਾ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੂੰ ਭਰਾ ਮੰਨਦਾ ਰਿਹਾ।
3.134.18
ततो वर्षे द्वादशे श्वेतकेतु-
रष्टावक्रं पितुरङ्के निषण्णम्।
अपाकर्षद्गृह्यपाणौ रुदन्तं ।
नायं तवाङ्कः पितुरित्युक्तवांश्च ॥ ३.१३४.१८ ॥
ਫਿਰ ਬਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ। ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
3.134.19
यत्तेनोकतं दुरुक्तं तत्तदानीं ।
हृदि स्थितं तस्य सुदुःखमासीत्।
गृहं गत्वा मातरं सोऽथ विग्रः ।
पप्रच्छेदं क्व नु तातो ममेति ॥ ३.१३४.१९ ॥
ਉਸਨੇ ਜੋ ਕੌੜੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਈ; ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?"
3.134.20
ततः सुजाता परमार्तरूपा ।
शापाद्भीता तत्त्वमस्याचचक्षे।
तद्वै तत्त्वंसर्वमाज्ञाय रात्रा-
वित्यब्रवीच्छ्वेतकेतुं स विप्रः ॥ ३.१३४.२० ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੁਜਾਤਾ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਗਈ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.134.21
गच्छाव यज्ञं जनकस्य राज्ञो ।
बह्वाश्चर्यः श्रूयते तस्य यज्ञः।
श्रोष्यावोऽत्र ब्राह्मणानां विवाद-
मन्नं चाग्र्यं तत्रभोक्ष्यावहे च ॥ ३.१३४.२१ ॥
ਚਲੋ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਏ। ਉਸ ਦਾ ਯੱਗ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਸੁਣਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਵੀ ਖਾਵਾਂਗੇ।
3.134.22
विचक्षणत्वं च भविष्यते नौ ।
शिवश्च सौम्यश्च हि ब्रह्मघोषः ॥ ३.१३४.२२ ॥
ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਕਸ਼ਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸੌਮ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।
3.134.23
तौ जग्मतुर्मातुलभागिनेयौ ।
यज्ञं समृद्धं जमकस्य राज्ञः।
अष्टावक्रः पथि राज्ञा समेत्य ।
प्रोत्सार्यमाणो वाक्यमिदं जगाद ॥ ३.१३४.२३ ॥
ਉਹ ਮਾਮਾ-ਭਾਣਜਾ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਯੱਗ ਵੱਲ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਪਰੇ ਹਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।