మహాభారతం · అధ్యాయం 3.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.135.1
अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्थाः ।
स्त्रियः पन्था भारवाहस्य पन्थाः।
राज्ञः पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य ।
समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पन्थाः ॥ ३.१३५.१ ॥
గుడ్డివాడికి మార్గం, చెవిటివాడికి మార్గం; స్త్రీకి మార్గం, భారం మోసేవాడికి మార్గం; రాజుకు మార్గం బ్రాహ్మణుడిని కలవనంత వరకే; బ్రాహ్మణుడిని కలిసిన తర్వాత మార్గం బ్రాహ్మణునిదే.
3.135.2
पन्था अयं तेऽद्य मया निसृष्टो ।
येनेच्छसे तेन कामं व्रजस्व।
न पावको विद्यते वै लघीया-
निन्द्रोपि नित्यं नमते ब्राह्मणानाम् ॥ ३.१३५.२ ॥
ఈ మార్గాన్ని ఈ రోజు నేను నీకు ఇచ్చాను; నీకు ఇష్టమైన దారిలో ఇష్టమైనట్లు వెళ్ళు. బ్రాహ్మణుల కంటే తక్కువైన అగ్ని లేదు; ఇంద్రుడు కూడా ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణులకు నమస్కరిస్తాడు.
3.135.3
स एवमुक्तो मातुलेनैव सार्धं ।
यथेष्टमार्गो यज्ञनिवेशनं तत्।
संप्राप्य धर्मेण निवारितः सन् ।
द्वारि द्वाःस्थं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ३.१३५.३ ॥
మేనమామ ఇలా చెప్పగానే అతడు అతనితోనే కలిసి, తనకు ఇష్టమైన దారిలో యజ్ఞ మండపానికి చేరాడు; కానీ ధర్మానుసారం ద్వారం వద్ద ఆపబడినప్పుడు, ద్వారపాలకుడితో ఈ మాటలు పలికాడు.
3.135.4
यज्ञं द्रष्टुं प्राप्तवन्तौ स्म तात ।
कौतूहलं बलवद्वै विवृद्धम्।
आवां प्राप्तावतिथी संप्रवेशं ।
काङ्क्षावहे द्वारपते तवाज्ञाम् ॥ ३.१३५.४ ॥
ఓ కుమారా! యజ్ఞాన్ని చూడటానికే మేము వచ్చాం; మా కుతూహలం బలంగా పెరిగింది. మేము ఇద్దరం అతిథులుగా వచ్చాం; ద్వారపాలకా, నీ అనుమతిని కోరుతున్నాం.
3.135.5
ऐन्द्रद्युम्नेर्यज्ञदृशाविहावां ।
विवक्षू वै जनकेन्द्रं दिदृक्षू।
न वै क्रुध्यो वन्दिना चोत्तमेन ।
संयोजय द्वारपाल क्षणेन ॥ ३.१३५.५ ॥
ఐంద్రద్యుమ్ని యజ్ఞాన్ని చూడటానికి వచ్చిన ఇద్దరం మేము. జనకుల ప్రభువుతో మాట్లాడాలని, ఆయనను చూడాలని కోరుతున్నాము. శ్రేష్ఠుడైన వందితో మేము కోపంగా లేము. ద్వారపాలకా, క్షణంలో మమ్మల్ని లోపలికి తీసుకెళ్లు.
3.135.6
वन्देः समादेशकरा वयं स्म ।
निबोध वाक्यं च मयेर्यमाणम्।
न वै बालाः प्रविशन्त्यत्र विप्रा ।
वृद्धा विदग्धाः प्रविशन्ति द्विजाग्र्याः ॥ ३.१३५.६ ॥
మేము వంది ఆజ్ఞను పాటించేవారము. నేను చెప్పే మాటను వినండి. ఇక్కడ బాలురు ప్రవేశించరు; వృద్ధులు, విద్వాంసులు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులైన బ్రాహ్మణులే ప్రవేశిస్తారు.
3.135.7
यद्यत्रवृद्धेषु कृतः प्रवेशो ।
युक्तं मया द्वारपाल प्रवेष्टुम्।
वयं हि वृद्धाश्चरितव्रताश्च ।
वेदप्रभावेन समन्विताश्च ॥ ३.१३५.७ ॥
ఇక్కడ వృద్ధులకు ప్రవేశం ఉంటే, ద్వారపాలకా, నేను ప్రవేశించడం తగినదే. మేము వృద్ధులం, వ్రతాలను ఆచరించేవారం, వేద ప్రభావంతో కూడినవారం.
3.135.8
शुश्रूषवश्चापि जितेन्द्रियाश्च ।
ज्ञानागमे चापि गताः स्म निष्ठाम्।
न बाल इत्येव मन्तव्यमाहु-
र्बालोऽप्यग्निर्दहति स्पृश्यमानः ॥ ३.१३५.८ ॥
మేము సేవాతత్పరులం, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవారం; జ్ఞానాన్ని పొందడంలో నిష్ఠ కలవారం కూడా. ఒకరిని 'బాలుడు' అని మాత్రమే భావించాలని చెప్పబడలేదు; తాకితే బాలుడైన అగ్ని కూడా కాల్చును.
3.135.9
सरस्वतीमीरय वेद जुष्टा-
मेकाक्षरां बहुरूपां विराजम्।
अङ्गात्मानं समवेक्षस्व बालं ।
किं श्लाघसे दुर्लभा वादसिद्धिः ॥ ३.१३५.९ ॥
వేదాలచే ప్రియమైన, ఏకాక్షరి, బహురూపిణి, ప్రకాశించే సరస్వతిని ఉచ్చరించు; అంగములను తన ఆత్మగా చూసుకునేవాడిని చూడు. బాలుడా, దుర్లభమైన వాదసిద్ధిని ఎందుకు ప్రశంసిస్తావు?
3.135.10
न ज्ञायते कायवृद्ध्या विवृद्धि-
र्यथाऽष्ठीला शाल्मलेः संप्रवृद्धाः।
ह्रस्वोऽल्पकायः फलितो विवृद्धो ।
यश्चाफलस्तस्य न वृद्धभावः ॥ ३.१३५.१० ॥
శరీర పెరుగుదలతో పరిపక్వత తెలియదు; శాల్మలి వృక్షపు గింజలు పూర్తిగా పెరిగినా అంతే. చిన్నదీ అల్పదేహమూ అయినదీ ఫలించి పెరిగింది; ఫలంలేనిదానిలో వృద్ధభావం ఉండదు.
3.135.11
वृद्धेभ्य एवेह मतिं स्म बाला ।
गृह्णन्ति कालेन भवन्ति वृद्धाः।
न हि ज्ञातुमल्पकालेन शक्यं ।
कस्माद्बालः स्थविर इव प्रभाषसे ॥ ३.१३५.११ ॥
ఇక్కడ బాలురు వృద్ధుల నుండే బుద్ధిని పొందుతారు; కాలక్రమేణా వారు వృద్ధులవుతారు. తక్కువ కాలంలో తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు. బాలుడా, ఎందుకు వృద్ధుడిలా మాట్లాడుతున్నావు?
3.135.12
न तेन स्थविरो भवति येनास्य पलितं शिरः ।
बालोपि यः प्रजानाति तं देवाः स्थविरं विदुः ॥ ३.१३५.१२ ॥
నెరిసిన తల ఉన్నంత మాత్రాన ఎవరూ వృద్ధుడు కాడు; బాలుడైనా తెలిసినవానిని దేవతలు వృద్ధునిగా ఎరుగుదురు.
3.135.13
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तैर्न च बन्धुभिः ।
ऋषयश्चक्रिरे धर्मं योऽनूचानः स नो महान् ॥ ३.१३५.१३ ॥
సంవత్సరాలతో కాదు, నెరిసిన వెంట్రుకలతో కాదు, ధనంతో కాదు, బంధువులతో కాదు; ఋషులు ధర్మాన్ని ఆచరించారు. వేదవేత్తయే మాకు మహానుభావుడు.
3.135.14
दिदृक्षुरस्मि संप्राप्तो बन्दिनं राजसंसदि ।
निवेदयस्व मां द्वाःस्थ राज्ञे पुष्करमालिने ॥ ३.१३५.१४ ॥
నేను చూడాలనే కోరికతో వచ్చాను, రాజసభలో ఉన్న బంది వద్దకు. ద్వారపాలకా, కమలమాల ధరించిన రాజుకు నన్ను తెలియజేయి.
3.135.15
द्रष्टास्यद्य वदतोऽस्मान्द्वारपाल मनीषिभिः ।
सह वादे विवृद्धे तु वन्दिनं चापि निर्जितम् ॥ ३.१३५.१५ ॥
ద్వారపాలకా, ఈ రోజు మేము పండితులతో వాదిస్తూ, వాదం తీవ్రమైనప్పుడు, బంది ఓడిపోవడాన్ని నీవు చూస్తావు.
3.135.16
पश्यन्तु विप्राः परिपूर्णविद्याः ।
सहैव राज्ञा सपुरोधमुख्याः।
उताहो वाऽप्युच्चतां नीचतां वा ।
तूष्णींभूतेष्वेव सर्वेष्वथाद्य ॥ ३.१३५.१६ ॥
సంపూర్ణ విద్య కలిగిన బ్రాహ్మణులు చూడనివ్వండి, రాజుతో పాటు ప్రధాన పురోహితులు కూడా; ఉన్నతులైనా, అల్పులైనా, అందరూ మౌనంగా ఉన్నప్పుడు, ఈ రోజు.
3.135.17
कथं यज्ञं दशवर्षो विशेस्त्वं ।
विनीतानां विदुषां संप्रवेशम्।
उपायतः प्रयतिष्ये तवाहं ।
प्रवेशने कुरु यत्नं यथावत् ॥ ३.१३५.१७ ॥
పది సంవత్సరాల వయసున్న నీవు యజ్ఞంలో, వినయులైన పండితుల సభలో ఎలా ప్రవేశిస్తావు? నేను ఉపాయంతో ప్రయత్నిస్తాను; నీవు కూడా ప్రవేశానికి తగిన ప్రయత్నం చెయ్యి.
3.135.18
एष राजा संश्रवणे स्थितस्ते ।
स्तुह्येनं त्वं वचसा संस्कृतेन।
स चानुज्ञां दास्यति प्रीतियुक्तः ।
प्रवेशने यच्च किंचित्तवेष्टम् ॥ ३.१३५.१८ ॥
ఈ రాజు నీకు వినిపించే దూరంలో నిలిచి ఉన్నాడు. సంస్కృత పదాలతో ఆయనను స్తుతించు; ఆయన సంతోషించి అనుమతి ఇస్తాడు, ప్రవేశంలో నీకు ఇష్టమైనది కూడా.
3.135.19
भोभो राजञ्जनकानां वरिष्ठ ।
त्वं वै सम्राट् त्वयि सर्वं समृद्धम्।
त्वं वा कर्ता कर्मणां यज्ञियानां ।
ययातिरेको नृपतिर्वा पुरस्तात् ॥ ३.१३५.१९ ॥
ఓ రాజా! జనకులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవే సామ్రాట్; నీలో సమస్తమూ సమృద్ధంగా ఉంది. యజ్ఞకర్మలను చేయువాడు నీవే; లేదా పూర్వం యయాతి ఒక్కడే రాజు.
3.135.20
विद्वान्वन्दी वादविदो निगृह्य ।
वादे भग्नानप्रतिशङ्कमानः।
त्वयाऽभिसृष्टैः पुरुषैराप्तकृद्भि-
र्जले सर्वान्मज्जयतीति नः श्रुतम् ॥ ३.१३५.२० ॥
వాదము తెలిసిన విద్వాంసుడైన వందీ, వాదంలో ఓడిపోయినవారిని నిగ్రహించి, భయం లేకుండా, నీవు పంపిన విశ్వసనీయ మనుషుల ద్వారా అందరినీ నీటిలో ముంచుతాడని మేము విన్నాము.
3.135.21
सोऽहं श्रुत्वा ब्राह्मणानां सकाशे ।
ब्रह्माद्य वै कथयितुमागतोस्मि।
क्वासौ वनदी यावदेनं समेत्य ।
नक्षत्राणीव सविता नाशयामि ॥ ३.१३५.२१ ॥
నేను బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో విని, నేడు బ్రహ్మాన్ని గురించి మాట్లాడేందుకు వచ్చాను. ఆ వనదీ ఎక్కడ? అతన్ని కలిసి, సూర్యుడు నక్షత్రాలను నశింపజేసినట్లు నేను అతన్ని నశింపజేస్తాను.
3.135.22
आशंससे वन्दिनं वै विजेतु-
मविज्ञाय त्वं वाक्यबलं परस्य।
विज्ञातवीर्यैः शक्यमेवं प्रवक्तुं ।
दृष्टश्चासौ ब्राह्मणैर्वादशीलैः ॥ ३.१३५.२२ ॥
అతని వాక్శక్తి తెలియకుండానే నీవు వందిని జయించగలవని ఆశిస్తున్నావు. శక్తి తెలిసినవారే ఇలా మాట్లాడగలరు. వాదశీలురైన బ్రాహ్మణులు అతన్ని చూశారు కూడా.
3.135.23
आशंसमाना वन्दिनं वै बिजेतु-
मविज्ञात्वा तु बलं वन्दिनोऽस्य।
समागता ब्राह्मणास्तेन पूर्वं ।
न शोभन्ते भास्करेणेव ताराः ॥ ३.१३५.२३ ॥
వందిని జయించాలని ఆశించి, వంది బలాన్ని తెలుసుకోకుండా, పూర్వం అతనితో కలిసిన బ్రాహ్మణులు సూర్యుని ముందు తారలవలె ప్రకాశించరు.
3.135.24
आशानुबन्धो हि तवात्र यत्नः ।
स वन्दिमासाद्यतथा विनश्यति।
विज्ञानवन्तो निकृतास्तु तात ।
कथं सदस्तर्तुमिदं समर्थः ॥ ३.१३५.२४ ॥
ఇక్కడ నీ ప్రయత్నం ఆశతో బంధితమైంది; అది వందిని చేరి అలాగే నశిస్తుంది. ఓ తాతా, విద్వాంసులు కూడా ఓడిపోయారు; ఈ సభను ఎలా దాటగలవు?
3.135.25
विवादितोऽसौ न हि मादृशैर्हि ।
सिंहीकृतस्तेन वदन्यभीतः।
समेत्य मां निहतः शेष्यतेऽद्य ।
मार्गे भग्नं शकटमिवाबलाक्षम् ॥ ३.१३५.२५ ॥
అతడు నా వంటి వారి చేత వాదంలో ఓడించబడడు; భయం లేకుండా మాట్లాడుతూ అతడు సింహంలా మారాడు. నన్ను కలిసి ఈ రోజు అతడు చంపబడి మిగిలిపోతాడు, మార్గంలో విరిగిన బండి బలహీనమైన ఇరుసులా.
3.135.26
षण्नाभेर्द्वादशाक्षस्य चतुर्विंशतिपर्वणः ।
यस्त्रिषष्टिशतारस्य वेदार्थं स परः कविः ॥ ३.१३५.२६ ॥
ఆరు నాభులు, పన్నెండు ఇరుసులు, ఇరవై నాలుగు కీళ్ళు, మూడు వందల అరవై ఆకులు గల చక్రం యొక్క వేదార్థాన్ని తెలిసినవాడే శ్రేష్ఠ కవి.
3.135.27
चतुर्विंशतिपर्व त्वां षणअनाभि द्वादशप्रधि ।
तत्रिषष्टिशतारं वै चक्रं पातु सदागति ॥ ३.१३५.२७ ॥
ఇరవై నాలుగు కీళ్ళు, ఆరు నాభులు, పన్నెండు అంచులు, మూడు వందల అరవై ఆకులు గల ఆ చక్రం, ఎల్లప్పుడూ తిరిగేది, నిన్ను రక్షించుగాక.
3.135.28
बडबे इव संयुक्ते श्येनपाते दिवौकसाम् ।
कस्तयोर्गर्भमाधत्ते गर्भं सुषुवतुश्च कम् ॥ ३.१३५.२८ ॥
దేవతల శ్యేనపాతంలో కట్టబడిన రెండు ఆడ గుర్రాలవలె, వారిద్దరిలో ఎవరు గర్భం ధరిస్తారు, ఎవరు గర్భాన్ని కంటారు?
3.135.29
मा स्म भूः स्वगृहे राजञ्शात्रवाणामपि ध्रुवम् ।
वातसारथिराधत्ते गर्भं सुषुवतुश्च तम् ॥ ३.१३५.२९ ॥
ఓ రాజా, నీ స్వంత ఇంట్లోనే, శత్రువుల మధ్య కూడా ఖచ్చితంగా అలా కావద్దు; గాలిని సారథిగా కలవాడు గర్భాన్ని ధరిస్తాడు; ఆ ఇద్దరూ దానిని ప్రసవించారు.
3.135.30
किंस्वित्स्तुप्तं न निमिषति किंस्विज्जातं न चोपति ।
कस्यखिद्धृदयं नास्ति किंस्विद्वेगेन वर्धते ॥ ३.१३५.३० ॥
నిద్రిస్తూ కూడా ఏది రెప్ప వేయదు? పుట్టినా ఏది కదలదు? ఎవరికి హృదయం ఉండదు? ఏది వేగంతో పెరుగుతుంది?
3.135.31
मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चोपति ।
अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते ॥ ३.१३५.३१ ॥
నిద్రిస్తున్న చేప రెప్ప వేయదు; పొదిగిన గుడ్డు కదలదు; రాయికి హృదయం ఉండదు; నది వేగంతో పెరుగుతుంది.
3.135.32
न त्वां मन्ये मानुषं देवसत्व ।
न त्वं बालः स्थविरः संमतो मे।
न ते तुल्यो विद्यते वाक्प्रलापे ।
तस्माद्द्वारं वितराम्येष विद्वन् ॥ ३.१३५.३२ ॥
దేవస్వభావుడా, నేను నిన్ను మనిషిగా భావించను; నీవు బాలుడవు కావు, వృద్ధుడుగా కూడా నేను నిన్ను గౌరవించను; వాదప్రతివాదంలో నీకు సమానులు లేరు; కాబట్టి విద్వాంసుడా, ఈ ద్వారాన్ని నేను తెరుస్తున్నాను.