マハーバーラタ · 章 3.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.136.1
अत्रोग्रसेनसमितेषु राजन् ।
समागतेष्वप्रतिमेषु राजसु।
न मे विवित्सान्तरमस्ति वादिनां ।
महाजने हंसविवादिनामिव ॥ ३.१३६.१ ॥
王よ、ウグラセーナの集会では、比類なき王たちが集まっているが、論者たちの中で私には機会が見えない。大衆の前での白鳥の論争のように。
3.136.2
न मोक्ष्यसे वै वदमानो निमज्जन् ।
जलं प्रपन्नः सरितामिवाधनः।
हुताशनस्येव समिद्धतेजसः ।
स्थिरो भवस्वेह ममाद्य वन्दिन् ॥ ३.१३६.२ ॥
ヴァンディンよ、語っていても君は私から逃れられまい。川の水に沈む貧者のように。燃え上がる火のように輝く私の前で、今日ここに堅固に立っていよ。
3.136.3
व्याघ्रं शयानं प्रति मा प्रबोध ।
आशीविषं सृक्विणी संलिहानम्।
पदा हतस्येह शिरोभिहत्य ।
नादष्टो वै मोक्ष्यसे तन्निबोध ॥ ३.१३६.३ ॥
眠る虎を起こすな。それは唇をなめる毒蛇だ。ここで足で打ち倒された者の頭を打てば、噛まれずには逃れられまい。そのことを悟れ。
3.136.4
यो वै दर्पात्संहननोपपन्नः ।
सुदुर्बलः पर्वतमाविहन्ति।
तस्यैव पाणिः सनखो विदीर्यते ।
न चैव शैलस्य हि दृश्यते व्रणः ॥ ३.१३६.४ ॥
傲慢によって、強健な身体を持ちながら極めて弱い者が山を打つならば、その者の手こそ爪もろとも裂ける。岩には傷一つ見えない。
3.136.5
सर्वे राज्ञो मैथिलस्य मैनाकस्येव पर्वताः ।
निकृष्टभूता राजानो वत्सा ह्यनडुहो यथा ॥ ३.१३६.५ ॥
ミティラー（ジャナカ）の王たちはすべてマイナーカ山のようだ。だがここの王たちは最下等で、雄牛の前の子牛のようだ。
3.136.6
यथा महेन्द्रः प्रवरः सुराणां ।
नदीषु गङ्गा प्रवरा यथैव।
तथा नृपाणां प्रवरस्त्वमेको ।
वन्दिं समभ्यानय मत्सकाशम् ॥ ३.१३६.६ ॥
神々の中でマヘーンドラが最も優れ、川の中でガンガーが最も優れているように、王たちの中で君だけが最も優れている。吟唱者ヴァンディンを私のもとへ連れて来い。
3.136.7
एवमष्टावक्रः समितौ हि गर्ज-
ञ्जातक्रोधो वन्दिनमाह राजन्।
उक्ते वाक्ये चोत्तरं मे ब्रवीहि ।
वाक्यस्य चाप्युत्तरं ते ब्रवीमि ॥ ३.१३६.७ ॥
こうしてアシュターヴァクラは集会で吠え、怒りに満ちて、王よ、ヴァンディンに言った。「私に述べられた言葉に答えよ。そうすれば、お前の言葉に私も答えよう。」
3.136.8
एक एवाग्निर्बहुधा समिध्यते ।
एकः सूर्यः सर्वमिदं विभाति।
एकोऽवीरो देवराजोऽरिहन्ता ।
यमः पितृणामीश्वरश्चैक एव ॥ ३.१३६.८ ॥
火は一つであるのに、さまざまな仕方で燃やされる。太陽は一つで、これらすべてを照らす。神々の王は一人、敵を討つ者である。そして祖霊の主ヤマも一人である。
3.136.9
द्वाविन्द्राग्नी चरतो वै सखायौ ।
द्वौ देवर्षी नारदपर्वतौ च।
द्वावश्विनौ द्वे रथस्यापि चक्रे ।
भार्यापती द्वौ विहितौ विधात्रा ॥ ३.१३६.९ ॥
友として歩むインドラとアグニは二つ。神仙ナーラダとパルヴァタは二つ。アシュヴィン双神は二つで、車輪も二つ。夫と妻は二つで、創造主によって定められたものだ。
3.136.10
त्रिः सूयते कर्मणा वै प्रजेयं ।
त्रयो युक्ता वाजपेयं वहन्ति।
अध्वर्यवस्त्रिसवनानि तन्वते ।
त्रयो लोकास्त्रीणि ज्योतींषि चाहुः ॥ ३.१३६.१० ॥
この生き物は行為によって三度生まれる。軛につながれた三者がヴァージャペーヤの祭祀を運び、アドヴァリュの祭官たちは三つの供犠を執り行う。三つの世界と三つの光がある、と人々は言う。
3.136.11
चतुष्टयं ब्राह्मणानां निकेतं ।
चत्वारो वर्णा यज्ञमिमं वहन्ति।
दिशश्चतस्रो वर्णचतुष्टयं च ।
चतुष्पदा गौरपि शश्वदुक्ता ॥ ३.१३६.११ ॥
四つの群はバラモンの住処である。四つのヴァルナがこの祭祀を担う。四方、四つのヴァルナの群、そして四本足の牛もまた、常に（四に結びつけて）語られる。
3.136.12
पञ्चाग्नयः पञ्चपदा च पङ्क्ति-
र्यज्ञाः पञ्चैवाप्यथ पञ्चेनद्रियाणि।
दृष्ट्वा वेदे पञ्चचूडाप्सराश्च ।
लोके ख्यातं पञ्चनदं च पुण्यम् ॥ ३.१३६.१२ ॥
五つの火、五脚のパンクティ韻律、そして五つの祭祀もある。それから五つの感覚器官。ヴェーダには五つの髻を持つアプサラスが見られ、世に名高い聖なる五河の地もまた（ある）。
3.136.13
षडाधाने दक्षिणामाहुरेके ।
षट् चैवेमे ऋतवः कालचक्रम्।
षडिन्द्रियाण्युत षट् कृत्तिकाश्च ।
षट् साद्यस्काः सर्ववेदेषु दृष्टाः ॥ ३.१३६.१३ ॥
六つの点火（ṣaḍādhāna）において、ある者はこれを祭礼の布施（dakṣiṇā）と言う。そしてこの六つの季節は時の輪であり、六つの感覚器官、また六つのクリッティカー（昴）もある。すべてのヴェーダにおいて六つのサドヤスクラ祭儀が見られる。
3.136.14
सप्त ग्राम्याः पशवः सप्त वन्याः ।
सप्त च्छन्दांसि क्रतुमेकं वहन्ति।
सप्तर्षयः सप्त चाप्यर्हणानि ।
सप्तन्त्री प्रथिता चैव वीणा ॥ ३.१३६.१४ ॥
七種の家畜と七種の野獣があり、七つの韻律が一つの祭祀を担う。七人の聖仙があり、七つの供養の対象もある。そして七弦の名高いヴィーナー琴がある。
3.136.15
अष्टौ शाणाः शतमानं वहन्ति ।
तथाष्टपादः शरभः सिंहघाती।
अष्टौ वसूञ्शुश्रुम देवतासु ।
यूपश्चाष्टास्रिर्विहितः सर्वयज्ञे ॥ ३.१३६.१५ ॥
八つのśāṇaが一つのśatamānaをなす。同様に八本足のśarabha、獅子を殺すもの。神々の中で八人のVasuについて我々は聞いている。そしてあらゆる供犠において八稜の祭柱が規定されている。
3.136.16
नवैवोक्ताः सामिधेन्यः पितॄणां ।
तथा प्राहुर्नवयोगं विसर्गम्।
नवाक्षरा बृहती संप्रदिष्टा ।
नवैव योगो गणनामेति शश्वत् ॥ ३.१३६.१६ ॥
祖霊のためには九つのsāmidhenī詩節のみが宣言される。同様に九重の結合と供物があると言われる。九音節のbṛhatī韻律が教えられる。数において九のみが常に結合となる。
3.136.17
दिशो दशोक्ताः पुरुषस्य लोके ।
सहस्रमाहुर्दशपूर्णं शतानि।
दशैव मासान्बिभ्रति भर्गवत्यो ।
दशैरका दशदाशा दशार्हाः ॥ ३.१३६.१७ ॥
世界では人には十の方角が宣言される。千は十で満たされた百と言われる。輝く女性はちょうど十か月を担う。十、十の十倍、ただ十、十にふさわしいもの。
3.136.18
एकादशैकादशिनः पशूना-
मेकादशैवात्र भवन्ति यूपाः।
एकादश प्राणभृतां विकारा ।
एकादशोक्ता दिवि देवेषु रुद्राः ॥ ३.१३६.१८ ॥
動物のための十一の祭柱はここでまさに十一である。生命あるものの変化は十一。天において神々の中に十一のルドラが宣言される。
3.136.19
संवत्सरं द्वादशमासमाहु-
र्जगत्याः पादो द्वादशैवाक्षराणि।
द्वादशाहः प्राकृतो यज्ञ उक्तो ।
द्वादशादित्यान्कथयन्तीह घीराः ॥ ३.१३६.१९ ॥
年は十二か月と言われる。jagatī韻律の一脚は十二音節である。十二日の自然の供犠が宣言される。ここで賢者たちは十二のĀdityaを挙げる。
3.136.20
त्रयोदशी तिथिरुक्ता महोग्रा ।
त्रयोदशद्वीपवती मही च।
एतावदुक्त्वा विरराम वन्दी ।
श्लोकस्यार्धं व्याजहाराष्टवक्रः।
त्रयोदशाहानि ससार केशी ।
त्रयोदशादीन्यतिच्छन्दांसि चाहुः ॥ ३.१३६.२० ॥
第十三の太陰日は非常に猛烈だと言われ、大地には十三の島がある。ここまで言って吟誦者は黙り、アシュタヴァクラが詩節の半分を唱えた。十三日の間ケーシーはさまよい、賢者たちは十三などの超韻律について語る。
3.136.21
ततो महानुदतिष्ठन्निनाद-
स्तूष्णींभूतं सूतपुत्रं निशम्य।
अधोमुखं ध्यानपरं तदानी-
मष्टावक्रं चाप्युदीर्यन्तमेव ॥ ३.१३६.२१ ॥
すると、御者の子が黙したまま顔を伏せて瞑想に沈んでいるのを見て大きなざわめきが起こり、アシュタヴァクラもまた話そうとしていた。
3.136.22
तस्मिंस्तथा संकुले वर्तमाने ।
स्फीते यज्ञे जनकस्योत राज्ञः।
अष्टावक्रं पूजयन्तोऽभ्युपेयु-
र्विप्राः सर्वे प्राञ्जलयः प्रतीताः ॥ ३.१३६.२२ ॥
ジャナカ王の壮大な祭儀に人々が集まっていたとき、名高い婆羅門たちは皆合掌してアシュタヴァクラを敬い、その近くへと進み出た。
3.136.23
अनेनैव ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ।
वादे जित्वा सलिले मज्जिताः प्राक्।
तानेव धर्मानयमद्य वन्दी ।
प्राप्नोतु गृह्याशु निमज्जयैनम् ॥ ३.१३६.२३ ॥
この者によって論争で打ち負かされ、以前水に沈められたバラモンたちは聴衆であった。今日この吟誦者もまさにそれらのダルマを得よ。彼を速やかに捕らえて水に沈めよ。
3.136.24
अहं पुत्रो वरुणस्योत राज्ञ-
स्तत्रास सत्रं द्वादशवार्षिकं वै।
सत्रेण ते जनक तुल्यकालं ।
तदर्थं ते प्रहिता मे द्विजाग्र्याः ॥ ३.१३६.२४ ॥
私はヴァルナ王の息子である。そこでは十二年に及ぶ供犠の集会が行われていた。ジャナカよ、おまえの供犠と同じ期間のものである。そのために、私は最も優れたバラモンたちをおまえのもとへ遣わしたのだ。
3.136.25
ते तु सर्वे वरुणस्योत यज्ञं ।
द्रष्टुं गता इम आयान्ति भूयः।
अष्टावक्रं पूजये पूजनीयं ।
यस्य हेतोर्जनितारं समेष्ये ॥ ३.१३६.२५ ॥
彼らは皆ヴァルナの供犠を見に行っていたが、今また戻ってくる。敬うべきアシュターヴァクラを私は敬う。その人のおかげで私は父に会えるのだから。
3.136.26
विप्राः समुद्राम्भसि मज्जिता ये ।
वाचा जिता मेधया वा विदानाः।
तां मेधया वाचमथोज्जहार ।
यथा वाचमवचिन्वन्ति सन्तः ॥ ३.१३६.२६ ॥
海の水に沈められたバラモンたち、論争で負けた者、あるいは知っていながら言葉に打ち負かされた者たち——私は知恵によって言葉を通して彼らを再び引き上げた。善人が言葉を拾い集めるように。
3.136.27
अग्निर्दहञ्जातवेदाः सतां गृहान् ।
विसर्जयंस्तेजसा न स्म धाक्षीत्।
बालेषु पुत्रेषु कृपणं वदत्सु ।
तथा वाचमवचिन्वन्ति सन्तः ॥ ३.१३६.२७ ॥
あらゆる生まれを知る火神は善人の家を焼くが、その輝きによって家を離れさせ、焼きはしない。子どもや息子たちが哀れに語るときも、善人は同じように言葉を拾い集める。
3.136.28
श्लेष्मातकी क्षीणवर्चाः शृणोषि ।
उताहो त्वां स्तुतयो मादयन्ति।
हस्तीव त्वं स्तुतयो मादयन्ति ।
न मामिकां वाचमिमां शृणोषि ॥ ३.१३६.२८ ॥
光輝の衰えたシュレーシュマータキーよ、おまえは聞いているのか。それとも賛辞がおまえを酔わせ、象を酔わせるように。おまえは私のこの言葉を聞いていない。
3.136.29
शृणोमि वाचं तव दिव्यरूपा-
ममानुषीं दिव्यरूपोऽसि साक्षात्।
अजैषीर्यद्वन्द्विनं त्वं विवादे ।
निसृष्ट एष तव कामोऽद्य वन्दी ॥ ३.१३६.२९ ॥
私は、神々しい姿の、人間ならぬあなたの言葉を聞いている。あなたは実際に神々しい姿をしている。論争であなたが相手に勝ったので、今日あなたの願いは叶えられる——吟唱者ヴァンディンは解放される。
3.136.30
नानन जीवता कश्चिदर्थो मे वन्दिना नृप ।
पिता यद्यस्य वरुणो मज्जयैनं जलाशये ॥ ३.१३६.३० ॥
王よ、生きている吟唱者ヴァンディンには私は何の関心もない。もし彼の父がヴァルナであるなら、その者を水の中に沈めさせよ。
3.136.31
अहं पुत्रो वरुणस्योत राज्ञो ।
न मे भयं विद्यते मज्जितस्य।
इमं मुहूर्तं पितरं द्रक्ष्यतेऽय-
मष्टावक्रश्चिरनष्टं कहोळम् ॥ ३.१३६.३१ ॥
私はヴァルナの息子であり、王の息子でもある。沈められても私は恐れない。この瞬間、アシュターヴァクラは長く行方知れずだった父カホダに会うだろう。
3.136.32
ततस्ते पूजिता विप्रा वरुणेन महात्मना ।
उदतिष्ठंस्ततः सर्वे जनकस्य समीपतः ॥ ३.१३६.३२ ॥
すると、偉大な魂の持ち主ヴァルナに敬われたバラモンたちは皆、ジャナカのそばから立ち上がった。
3.136.33
इत्यर्थमिच्छन्ति सुताञ्जना जननकर्मणा ।
यदहं नाशकं कर्तुं तत्पुत्रः कृतवान्मम ॥ ३.१३६.३३ ॥
人々がこのために息子を望むのである。私にできなかったことを、息子が成し遂げたのだ。
3.136.34
उताबलस्य क्लवानुत बालस्य पण्डितः ।
उत वाऽविदुषो विद्वान्पुत्रो जनक जायते ॥ ३.१३६.३४ ॥
ジャナカよ、弱く無力な父、幼子、あるいは無学な者からでさえ、学識ある息子は生まれうるのだ。
3.136.35
शितेन ते परशुना स्वयमेवान्तको नृप ।
शिरांस्यपाहरन्नाजौ रिपूणां भद्रमस्तु ते ॥ ३.१३६.३५ ॥
王よ、あなたの鋭い斧によって、死神そのものが戦場で敵の首を奪い去った。あなたに幸いがありますように。
3.136.36
महदैक्थ्यं गीयते साम चाग्र्यं ।
सम्यक्सोमः पीयते चात्र सत्रे।
शुचीन्भागान्प्रतिजगृहुश्च हृष्टाः ।
साक्षाद्देवा जनकस्येह राज्ञः ॥ ३.१३६.३६ ॥
ここでジャナカ王のこの祭祀の集いでは、偉大なアイクティヤの儀礼が行われている。最上のサーマが歌われ、ソーマが正しく飲まれ、喜んだ神々自らが清らかな分け前を受け取っている。
3.136.37
समुत्थितेष्वथ सर्वेषु राजन् ।
विप्रेषु तेष्वधिकं सुप्रभेषु।
अनुज्ञातो जनकेनाथ राज्ञा ।
विवेश तोयं सागरस्योत वन्दी ॥ ३.१३६.३७ ॥
王よ、あの輝かしいバラモンたちが皆立ち上がると、ヴァンディはジャナカ王の許しを得て、大洋の水に入って行った。
3.136.38
अष्टावक्रः पितरं पूजयित्वा ।
संपूजितो ब्राह्मणैस्तैर्यथावत्।
प्रत्याजगामाश्रममेव चाग्र्यं ।
जित्वा वन्दिं सहितो मातुलेन ॥ ३.१३६.३८ ॥
アシュターヴァクラは父を礼拝した。あのバラモンたちから相応しく敬われ、ヴァンディに勝って、母方の叔父と共に最も優れた庵へ戻った。
3.136.39
ततोऽष्टावक्रं मातुरथान्तिके पिता ।
नदीं समङ्गां शीघ्रमिमां विशस्व।
प्रोवाच चैनं स तथा विवेश ।
समैरङ्गैश्चापि बभूव पुण्या ॥ ३.१३६.३९ ॥
そして父は母方の叔父の近くでアシュターヴァクラに言った。「急いでこのサマンガー川に入れ。」彼はそのとおりにした。川に入ると、その手足もまた清浄になった。
3.136.40
नदी समङ्गा च बभूव पुण्या ।
यस्यां स्नातो मुच्यते किल्बिषाद्धि।
त्वमप्येनां स्नानपानावगाहैः ।
सभ्रातृकः सहभार्यो विशश्व ॥ ३.१३६.४० ॥
サマンガー河は聖となった。そこで沐浴する者は罪から解放される。あなたも兄弟や妻とともに、沐浴し、飲み、浸かって、そこに入りなさい。
3.136.41
अत्र कौन्तेय सहितो भ्रातृभिस्त्वं ।
सुखोषितः सह विप्रैः प्रतीतः।
पुण्यान्यन्यानि शुचिकर्मैकभक्ति-
र्मया सार्धं चरितास्याजमीढ ॥ ३.१३६.४१ ॥
クンティーの子よ、ここであなたは兄弟やバラモンたちと安楽に暮らし、名声を得た。アジャミーダの末裔よ、清浄な行いと一途な信心で、私とともに他の聖地も巡ってきた。