ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.136.1
अत्रोग्रसेनसमितेषु राजन् ।
समागतेष्वप्रतिमेषु राजसु।
न मे विवित्सान्तरमस्ति वादिनां ।
महाजने हंसविवादिनामिव ॥ ३.१३६.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਗਰਸੇਨ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਥੇ, ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਵਾਂਗ।
3.136.2
न मोक्ष्यसे वै वदमानो निमज्जन् ।
जलं प्रपन्नः सरितामिवाधनः।
हुताशनस्येव समिद्धतेजसः ।
स्थिरो भवस्वेह ममाद्य वन्दिन् ॥ ३.१३६.२ ॥
ਹੇ ਵੰਦਿਨ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵਾਂਗ। ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ।
3.136.3
व्याघ्रं शयानं प्रति मा प्रबोध ।
आशीविषं सृक्विणी संलिहानम्।
पदा हतस्येह शिरोभिहत्य ।
नादष्टो वै मोक्ष्यसे तन्निबोध ॥ ३.१३६.३ ॥
ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾ; ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ ਹੈ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਡੰਗੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ—ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ।
3.136.4
यो वै दर्पात्संहननोपपन्नः ।
सुदुर्बलः पर्वतमाविहन्ति।
तस्यैव पाणिः सनखो विदीर्यते ।
न चैव शैलस्य हि दृश्यते व्रणः ॥ ३.१३६.४ ॥
ਜੋ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਨਹੁੰਆਂ ਸਮੇਤ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
3.136.5
सर्वे राज्ञो मैथिलस्य मैनाकस्येव पर्वताः ।
निकृष्टभूता राजानो वत्सा ह्यनडुहो यथा ॥ ३.१३६.५ ॥
ਮੈਥਿਲ (ਜਨਕ) ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹਨ, ਬਲਦਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ।
3.136.6
यथा महेन्द्रः प्रवरः सुराणां ।
नदीषु गङ्गा प्रवरा यथैव।
तथा नृपाणां प्रवरस्त्वमेको ।
वन्दिं समभ्यानय मत्सकाशम् ॥ ३.१३६.६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਂਦਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਤੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।
3.136.7
एवमष्टावक्रः समितौ हि गर्ज-
ञ्जातक्रोधो वन्दिनमाह राजन्।
उक्ते वाक्ये चोत्तरं मे ब्रवीहि ।
वाक्यस्य चाप्युत्तरं ते ब्रवीमि ॥ ३.१३६.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ। ਜੋ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ; ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ।
3.136.8
एक एवाग्निर्बहुधा समिध्यते ।
एकः सूर्यः सर्वमिदं विभाति।
एकोऽवीरो देवराजोऽरिहन्ता ।
यमः पितृणामीश्वरश्चैक एव ॥ ३.१३६.८ ॥
ਅੱਗ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਰਾਜ ਇੱਕਲਾ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਯਮ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ।
3.136.9
द्वाविन्द्राग्नी चरतो वै सखायौ ।
द्वौ देवर्षी नारदपर्वतौ च।
द्वावश्विनौ द्वे रथस्यापि चक्रे ।
भार्यापती द्वौ विहितौ विधात्रा ॥ ३.१३६.९ ॥
ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੋ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਪਰਵਤ ਦੋ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਦੋ ਹਨ, ਰੱਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵੀ ਦੋ ਹਨ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋ ਹਨ, ਵਿਧਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ।
3.136.10
त्रिः सूयते कर्मणा वै प्रजेयं ।
त्रयो युक्ता वाजपेयं वहन्ति।
अध्वर्यवस्त्रिसवनानि तन्वते ।
त्रयो लोकास्त्रीणि ज्योतींषि चाहुः ॥ ३.१३६.१० ॥
ਇਹ ਪਰਜਾ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਨਮਦੀ ਹੈ। ਜੁੜੇ ਤਿੰਨ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਨੂੰ ਢੋਂਦੇ ਹਨ। ਅਧਵਰਯੂ ਤਿੰਨ ਸਵਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਜੋਤੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
3.136.11
चतुष्टयं ब्राह्मणानां निकेतं ।
चत्वारो वर्णा यज्ञमिमं वहन्ति।
दिशश्चतस्रो वर्णचतुष्टयं च ।
चतुष्पदा गौरपि शश्वदुक्ता ॥ ३.१३६.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਚਤੁਸ਼ਟਯ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਵਰਣ ਇਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਰਣ-ਚਤੁਸ਼ਟਯ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਵੀ ਸਦਾ (ਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ) ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
3.136.12
पञ्चाग्नयः पञ्चपदा च पङ्क्ति-
र्यज्ञाः पञ्चैवाप्यथ पञ्चेनद्रियाणि।
दृष्ट्वा वेदे पञ्चचूडाप्सराश्च ।
लोके ख्यातं पञ्चनदं च पुण्यम् ॥ ३.१३६.१२ ॥
ਪੰਜ ਅਗਨੀਆਂ, ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਯੱਗ ਵੀ; ਫਿਰ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ। ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪੰਚਚੂੜਾ ਅਪਸਰਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚਨਦ ਵੀ।
3.136.13
षडाधाने दक्षिणामाहुरेके ।
षट् चैवेमे ऋतवः कालचक्रम्।
षडिन्द्रियाण्युत षट् कृत्तिकाश्च ।
षट् साद्यस्काः सर्ववेदेषु दृष्टाः ॥ ३.१३६.१३ ॥
ਛੇ ਆਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਕਾਲਚੱਕਰ ਹਨ; ਛੇ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਛੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਵੀ; ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਦਯਸਕ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।
3.136.14
सप्त ग्राम्याः पशवः सप्त वन्याः ।
सप्त च्छन्दांसि क्रतुमेकं वहन्ति।
सप्तर्षयः सप्त चाप्यर्हणानि ।
सप्तन्त्री प्रथिता चैव वीणा ॥ ३.१३६.१४ ॥
ਸੱਤ ਗ੍ਰਾਮ ਪਸ਼ੂ, ਸੱਤ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ; ਸੱਤ ਛੰਦ ਇੱਕ ਕ੍ਰਤੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ ਵੀ; ਸੱਤ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵੀਣਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
3.136.15
अष्टौ शाणाः शतमानं वहन्ति ।
तथाष्टपादः शरभः सिंहघाती।
अष्टौ वसूञ्शुश्रुम देवतासु ।
यूपश्चाष्टास्रिर्विहितः सर्वयज्ञे ॥ ३.१३६.१५ ॥
ਅੱਠ ਸ਼ਾਣ ਇੱਕ ਸ਼ਤਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਭ, ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਵਸੂਆਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕੋਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਯੂਪ ਵਿਹਿਤ ਹੈ।
3.136.16
नवैवोक्ताः सामिधेन्यः पितॄणां ।
तथा प्राहुर्नवयोगं विसर्गम्।
नवाक्षरा बृहती संप्रदिष्टा ।
नवैव योगो गणनामेति शश्वत् ॥ ३.१३६.१६ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਨੌਂ ਹੀ ਸਾਮਿਧੇਨੀ ਮੰਤਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਸਰਗ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੌਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਛੰਦ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਹੀ ਯੋਗ ਸਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
3.136.17
दिशो दशोक्ताः पुरुषस्य लोके ।
सहस्रमाहुर्दशपूर्णं शतानि।
दशैव मासान्बिभ्रति भर्गवत्यो ।
दशैरका दशदाशा दशार्हाः ॥ ३.१३६.१७ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਦੀਆਂ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੌ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਤੇਜਸਵਿਨੀਆਂ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਸ, ਦਸ-ਦਸ, ਦਸ ਦੇ ਯੋਗ।
3.136.18
एकादशैकादशिनः पशूना-
मेकादशैवात्र भवन्ति यूपाः।
एकादश प्राणभृतां विकारा ।
एकादशोक्ता दिवि देवेषु रुद्राः ॥ ३.१३६.१८ ॥
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਯੂਪ ਇੱਥੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਗਿਆਰਾਂ ਹਨ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ।
3.136.19
संवत्सरं द्वादशमासमाहु-
र्जगत्याः पादो द्वादशैवाक्षराणि।
द्वादशाहः प्राकृतो यज्ञ उक्तो ।
द्वादशादित्यान्कथयन्तीह घीराः ॥ ३.१३६.१९ ॥
ਸੰਵਤਸਰ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਦ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਯੱਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧੀਰ ਲੋਕ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.136.20
त्रयोदशी तिथिरुक्ता महोग्रा ।
त्रयोदशद्वीपवती मही च।
एतावदुक्त्वा विरराम वन्दी ।
श्लोकस्यार्धं व्याजहाराष्टवक्रः।
त्रयोदशाहानि ससार केशी ।
त्रयोदशादीन्यतिच्छन्दांसि चाहुः ॥ ३.१३६.२० ॥
ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਤਿਥੀ ਬਹੁਤ ਉਗਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਦੀਪ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਵੰਦੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਬੋਲਿਆ। ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਕੇਸ਼ੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਅਤਿਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
3.136.21
ततो महानुदतिष्ठन्निनाद-
स्तूष्णींभूतं सूतपुत्रं निशम्य।
अधोमुखं ध्यानपरं तदानी-
मष्टावक्रं चाप्युदीर्यन्तमेव ॥ ३.१३६.२१ ॥
ਫਿਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ; ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਵੀ ਬੋਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
3.136.22
तस्मिंस्तथा संकुले वर्तमाने ।
स्फीते यज्ञे जनकस्योत राज्ञः।
अष्टावक्रं पूजयन्तोऽभ्युपेयु-
र्विप्राः सर्वे प्राञ्जलयः प्रतीताः ॥ ३.१३६.२२ ॥
ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਦ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ।
3.136.23
अनेनैव ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ।
वादे जित्वा सलिले मज्जिताः प्राक्।
तानेव धर्मानयमद्य वन्दी ।
प्राप्नोतु गृह्याशु निमज्जयैनम् ॥ ३.१३६.२३ ॥
ਇਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰਾਏ ਜਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੋਬੇ ਗਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਅੱਜ ਇਹ ਵੰਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵੇ; ਇਸਨੂੰ ਝਟਪਟ ਫੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੋਬ ਦਿਓ।
3.136.24
अहं पुत्रो वरुणस्योत राज्ञ-
स्तत्रास सत्रं द्वादशवार्षिकं वै।
सत्रेण ते जनक तुल्यकालं ।
तदर्थं ते प्रहिता मे द्विजाग्र्याः ॥ ३.१३६.२४ ॥
ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੱਤਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਜਨਕ, ਤੇਰੇ ਸੱਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ। ਉਸੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ।
3.136.25
ते तु सर्वे वरुणस्योत यज्ञं ।
द्रष्टुं गता इम आयान्ति भूयः।
अष्टावक्रं पूजये पूजनीयं ।
यस्य हेतोर्जनितारं समेष्ये ॥ ३.१३६.२५ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਯੱਗ ਵੇਖਣ ਗਏ ਸਨ; ਵੇਖੋ, ਉਹ ਫਿਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੂਜਨੀਯ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੀ ਮੈਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ।
3.136.26
विप्राः समुद्राम्भसि मज्जिता ये ।
वाचा जिता मेधया वा विदानाः।
तां मेधया वाचमथोज्जहार ।
यथा वाचमवचिन्वन्ति सन्तः ॥ ३.१३६.२६ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਏ ਗਏ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਗਏ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ ਫਿਰ ਕੱਢ ਲਿਆ; ਸੱਜਣ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲ ਚੁਣ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.136.27
अग्निर्दहञ्जातवेदाः सतां गृहान् ।
विसर्जयंस्तेजसा न स्म धाक्षीत्।
बालेषु पुत्रेषु कृपणं वदत्सु ।
तथा वाचमवचिन्वन्ति सन्तः ॥ ३.१३६.२७ ॥
ਜਾਤਵੇਦ ਅੱਗ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ; ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਸੱਜਣ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
3.136.28
श्लेष्मातकी क्षीणवर्चाः शृणोषि ।
उताहो त्वां स्तुतयो मादयन्ति।
हस्तीव त्वं स्तुतयो मादयन्ति ।
न मामिकां वाचमिमां शृणोषि ॥ ३.१३६.२८ ॥
ਹੇ ਖ਼ੀਣ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ? ਜਾਂ ਉਸਤਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਸਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ (ਉਸਤਤ ਮਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ)? ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
3.136.29
शृणोमि वाचं तव दिव्यरूपा-
ममानुषीं दिव्यरूपोऽसि साक्षात्।
अजैषीर्यद्वन्द्विनं त्वं विवादे ।
निसृष्ट एष तव कामोऽद्य वन्दी ॥ ३.१३६.२९ ॥
ਤੇਰੀ ਦਿਵ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਬਾਣੀ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਵ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ—ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.136.30
नानन जीवता कश्चिदर्थो मे वन्दिना नृप ।
पिता यद्यस्य वरुणो मज्जयैनं जलाशये ॥ ३.१३६.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੀਉਂਦੇ ਵੰਦੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਵਰੁਣ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦੇਵੇ।
3.136.31
अहं पुत्रो वरुणस्योत राज्ञो ।
न मे भयं विद्यते मज्जितस्य।
इमं मुहूर्तं पितरं द्रक्ष्यतेऽय-
मष्टावक्रश्चिरनष्टं कहोळम् ॥ ३.१३६.३१ ॥
ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਡੁਬਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪਲ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਆਚੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਹੋੜ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ।
3.136.32
ततस्ते पूजिता विप्रा वरुणेन महात्मना ।
उदतिष्ठंस्ततः सर्वे जनकस्य समीपतः ॥ ३.१३६.३२ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਕ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
3.136.33
इत्यर्थमिच्छन्ति सुताञ्जना जननकर्मणा ।
यदहं नाशकं कर्तुं तत्पुत्रः कृतवान्मम ॥ ३.१३६.३३ ॥
ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਲੋਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤਾ।
3.136.34
उताबलस्य क्लवानुत बालस्य पण्डितः ।
उत वाऽविदुषो विद्वान्पुत्रो जनक जायते ॥ ३.१३६.३४ ॥
ਹੇ ਜਨਕ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਅਸਮਰੱਥ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਬਾਲਕ ਤੋਂ ਵੀ ਪੰਡਤ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਣਜਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3.136.35
शितेन ते परशुना स्वयमेवान्तको नृप ।
शिरांस्यपाहरन्नाजौ रिपूणां भद्रमस्तु ते ॥ ३.१३६.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਤਿੱਖੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਯਮ ਨੇ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਲਏ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
3.136.36
महदैक्थ्यं गीयते साम चाग्र्यं ।
सम्यक्सोमः पीयते चात्र सत्रे।
शुचीन्भागान्प्रतिजगृहुश्च हृष्टाः ।
साक्षाद्देवा जनकस्येह राज्ञः ॥ ३.१३६.३६ ॥
ਏਥੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਇਸ ਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਐਕਥਯ ਯੱਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਮ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
3.136.37
समुत्थितेष्वथ सर्वेषु राजन् ।
विप्रेषु तेष्वधिकं सुप्रभेषु।
अनुज्ञातो जनकेनाथ राज्ञा ।
विवेश तोयं सागरस्योत वन्दी ॥ ३.१३६.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਵੰਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
3.136.38
अष्टावक्रः पितरं पूजयित्वा ।
संपूजितो ब्राह्मणैस्तैर्यथावत्।
प्रत्याजगामाश्रममेव चाग्र्यं ।
जित्वा वन्दिं सहितो मातुलेन ॥ ३.१३६.३८ ॥
ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੰਦੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਾਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਇਆ।
3.136.39
ततोऽष्टावक्रं मातुरथान्तिके पिता ।
नदीं समङ्गां शीघ्रमिमां विशस्व।
प्रोवाच चैनं स तथा विवेश ।
समैरङ्गैश्चापि बभूव पुण्या ॥ ३.१३६.३९ ॥
ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ।" ਉਸ ਨੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ।
3.136.40
नदी समङ्गा च बभूव पुण्या ।
यस्यां स्नातो मुच्यते किल्बिषाद्धि।
त्वमप्येनां स्नानपानावगाहैः ।
सभ्रातृकः सहभार्यो विशश्व ॥ ३.१३६.४० ॥
ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਡੁੱਬਕੀ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
3.136.41
अत्र कौन्तेय सहितो भ्रातृभिस्त्वं ।
सुखोषितः सह विप्रैः प्रतीतः।
पुण्यान्यन्यानि शुचिकर्मैकभक्ति-
र्मया सार्धं चरितास्याजमीढ ॥ ३.१३६.४१ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਅਜਮੀੜ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਤੂੰ ਕੀਤੀ ਹੈ।