Mahābhārata · Adhyāya 3.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.137.1
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते ।
एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ ३.१३७.१ ॥
Esta Samaṅgā, llamada Madhuvilā, resplandece. Este es Kardamila, el lugar de la consagración de Bharata.
3.137.2
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः ।
आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ ३.१३७.२ ॥
Tras matar a Vṛtra, Indra, señor de Śacī, afligido por la desgracia, se bañó en la Samaṅgā y quedó libre de todos los pecados.
3.137.3
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ ।
अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा ॥ ३.१३७.३ ॥
Esta es Vinaśana, en el vientre de Maināka, oh mejor de los hombres, donde en tiempos antiguos Aditi cocinó aquel alimento para tener un hijo.
3.137.4
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः ।
अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ ३.१३७.४ ॥
Oh toros de los Bharatas, al subir a este rey de las montañas, alejaréis la desgracia que trae mala fama y no debe pronunciarse.
3.137.5
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः ।
एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी ॥ ३.१३७.५ ॥
Estas son las montañas Kanakhala, amadas por los sabios, oh rey; aquí resplandece la gloriosa Gaṅgā, oh Yudhiṣṭhira.
3.137.6
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा ।
आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१३७.६ ॥
Hace tiempo el venerable Sanatkumāra alcanzó aquí la perfección; oh descendiente de Ajamīḍha, bañándote en ella quedarás libre de todos los pecados.
3.137.7
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम् ।
तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश ॥ ३.१३७.७ ॥
Hijo de Kuntī, con tus hermanos menores, báñate en silencio en el estanque llamado Puṇya, en la montaña Bhṛguturṇḍa y en el Gaṅgā, y toca las aguas.
3.137.8
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते ।
अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ ३.१३७.८ ॥
El ermitaño de Sthūlaśiras resplandece aquí, encantador. Hijo de Kuntī, aquí abandona también el orgullo y la ira.
3.137.9
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते ।
भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ ३.१३७.९ ॥
Hijo de Pāṇḍu, aquí resplandece el espléndido ermitaño de Raibhya, donde Yavakrīta, hijo del sabio Bhāradvāja, pereció.
3.137.10
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान् ।
किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः ॥ ३.१३७.१० ॥
¿Cómo llegó a estar dotado de ello el poderoso sabio Bhāradvāja? ¿Y por qué motivo pereció Yavakrīta, el hijo del sabio?
3.137.11
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे ॥ ३.१३७.११ ॥
Deseo oír todo esto con verdad, tal como sucedió. Me deleito enormemente al escuchar los hechos de hombres semejantes a dioses relatados.
3.137.12
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः ।
तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ ३.१३७.१२ ॥
Bhāradvāja y Raibhya se hicieron amigos. Ambos habitaron aquí, en lo profundo del bosque, deleitándose mucho el uno en el otro.
3.137.13
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू ।
आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत ॥ ३.१३७.१३ ॥
Raibhya tuvo dos hijos, Arvāvasu y Parāvasu. Y, oh Bhārata, el hijo de Bharadvāja fue Yavakrīta.
3.137.14
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ ॥ ३.१३७.१४ ॥
Raibhya se volvió erudito y asceta junto con su descendencia, y el otro igualmente. Oh toro de los Bharatas, entre ambos hubo un afecto incomparable.
3.137.15
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम् ।
दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः ॥ ३.१३७.१५ ॥
Yavakrīta vio a su padre, el asceta, despreciado; y, oh sin mácula, vio a Raibhya honrado por los brahmanes junto con sus hijos.
3.137.16
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ।
तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ ३.१३७.१६ ॥
El radiante Yavakrīta se atormentó, dominado por la ira; luego, oh Pāṇḍava, realizó una severa austeridad para obtener el conocimiento del Veda.
3.137.17
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन् ।
जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ ३.१३७.१७ ॥
Abrasando su cuerpo en un gran fuego bien encendido, aquel gran asceta produjo tormento en Indra.
3.137.18
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम् ॥ ३.१३७.१८ ॥
Entonces, oh Yudhiṣṭhira, Indra se acercó a Yavakrīta y le dijo: '¿Por qué motivo has emprendido esta suprema austeridad?'
3.137.19
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित ।
प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः ॥ ३.१३७.१९ ॥
¡Oh, tú, adorado por las multitudes de dioses! Los Vedas de los dvijas permanecen sin estudiar. Pensando: «Que se manifiesten», realizo esta suprema austeridad.
3.137.20
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन ।
तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ ३.१३७.२० ॥
¡Oh Pākaśāsana! Esta mi empresa es para el estudio védico. ¡Oh Kauśika! Deseo conocer todos los saberes mediante la austeridad.
3.137.21
कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद्विभो ।
प्राप्तुं तस्मादयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ ३.१३७.२१ ॥
¡Oh poderoso! Los Vedas solo pueden obtenerse de la boca del maestro a lo largo de mucho tiempo. Por eso he emprendido este supremo esfuerzo.
3.137.22
अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुमिच्छसि ।
किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर्मुखात् ॥ ३.१३७.२२ ॥
¡Oh sabio brahmán! Este es un camino equivocado por el que deseas avanzar. ¡Oh brahmán! ¿Qué provecho tienes con este obstáculo? Ve, estudia de la boca de tu maestro.
3.137.23
एवमुक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीरपि भारत ।
भूय एवाकरोद्यत्नं तपस्यमितविक्रमः ॥ ३.१३७.२३ ॥
Habiendo dicho esto, Indra se marchó. ¡Oh Bharata! Yavakrīta también volvió a aplicar su esfuerzo a la austeridad, él de valor inconmensurable.
3.137.24
घोरेण तपसा राजंस्तप्यमानो महत्तपः ।
संतापयामास भृशं देवेन्द्रमिति नः श्रुतम् ॥ ३.१३७.२४ ॥
¡Oh rey! Realizando una gran austeridad mediante una penitencia terrible, atormentó en gran medida al señor de los dioses, así lo hemos oído.
3.137.25
तं तथा तप्यमानं तु तपस्तीव्रं महामुनिम् ।
उपेत्य बलभिद्देवो वारयामास वै पुनः ॥ ३.१३७.२५ ॥
Acercándose a aquel gran sabio que practicaba una austeridad tan severa, el dios, matador de Bala, volvió a detenerlo.
3.137.26
अशक्योऽर्थः समारब्धो नैतद्बुद्धिकृतं तव ।
प्रतिभास्यन्ति वै वेदास्तव चैव पितुश्च ते ॥ ३.१३७.२६ ॥
El propósito que has emprendido es imposible; esto no es obra de tu inteligencia. Los Vedas se te manifestarán a ti y a tu padre.
3.137.27
न चैतदेवं क्रियते देवराजसमीप्सितम् ।
महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ ३.१३७.२७ ॥
Y esto no se hace de la manera que desea el rey de los dioses. Con un gran voto practicaré la austeridad más terrible.
3.137.28
समिद्धेऽग्नावुपकृत्याङ्गमङ्गं ।
होष्यामि वा मघवंस्तन्निबोध।
यद्येतदेवं न करोषि कामं ।
ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ ३.१३७.२८ ॥
En el fuego encendido cortaré y ofreceré mis miembros uno a uno; oh Maghavan, entiende esto. Si no cumples así mi deseo, oh rey de los dioses, todo lo que anhelo aquí quedará en nada.
3.137.29
निश्चयं तमभिज्ञाय मुनेस्तस्य महात्मनः ।
प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ३.१३७.२९ ॥
Conociendo la firme resolución de aquel sabio de gran alma, el sabio Indra reflexionó con su inteligencia cómo detenerlo.
3.137.30
तत इन्द्रोऽकरोद्रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ ३.१३७.३० ॥
Entonces Indra tomó la forma de un brahmán asceta, débil y afligido por la tisis, de muchos cientos de años.
3.137.31
यवक्रीतस्य यत्तीर्थमुचितं शैचकर्मणि ।
भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश्चकार सः ॥ ३.१३७.३१ ॥
En el vado sagrado de Yavakrīta, apto para los ritos de purificación, construyó allí un puente de arena sobre el Bhāgīrathī.
3.137.32
यदाऽस्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः ।
वालुकाभिस्ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ ३.१३७.३२ ॥
Cuando aquel mejor de los dvijas no atendió sus palabras, Indra comenzó a llenar por completo el Gaṅgā con arena.
3.137.33
वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् ।
स्नातुमभ्यागतं शक्रो यवक्रीतमदर्शयत् ॥ ३.१३७.३३ ॥
Indra arrojaba sin cesar puñados de arena al Bhāgīrathī, y se lo mostró a Yavakrīta, que había llegado a bañarse.
3.137.34
तं ददर्श यवक्रीतो यत्नवन्तं निबन्धने ।
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ ३.१३७.३४ ॥
Yavakrīta lo vio empeñado diligentemente en construir el dique, y riendo, aquel mejor de los sabios pronunció estas palabras.
3.137.35
किमिदं वर्तते ब्रह्मन्किंच ते ह चिकीर्षितम् ।
अतीव हि महान्यत्नः क्रियतेऽयं निरर्थकः ॥ ३.१३७.३५ ॥
Brahmán, ¿qué es esto que sucede, y qué es lo que pretendes? Se hace un gran esfuerzo, y es inútil.
3.137.36
बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति ।
क्लिश्यते हि जनस्तात तरमाणः पुनःपुनः ॥ ३.१३७.३६ ॥
Ataré el Gaṅgā con un puente, y el camino será fácil. Querido, la gente sufre una y otra vez al cruzar.
3.137.37
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन ।
अशक्याद्विनिवर्तस्व शक्यमर्थं समारभ ॥ ३.१३७.३७ ॥
Oh rico en austeridad, este gran torrente no puede ser atado por ti. Vuelve de lo imposible y emprende lo posible.
3.137.38
यथैव भवता चेद तपो वेदार्थमुद्यतम् ।
अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भारः समाहितः ॥ ३.१३७.३८ ॥
Así como tú has emprendido la austeridad por el sentido de los Vedas, nosotros hemos asumido esta carga; eso es imposible también para nosotros.
3.137.39
यथा तव निरर्थोऽयमारम्भस्त्रिदशेश्वर ।
तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ ३.१३७.३९ ॥
Así como esta empresa tuya es inútil, oh señor de los treinta dioses, así también, si piensas que esta mía lo es, ¡oh Pākaśāsana!
3.137.40
क्रियतां यद्भवेच्छक्यं त्वया सुरगणेश्वर ।
वरांश्च मे प्रयच्छान्यासन्यैर्विद्वान्भवितास्म्यहम् ॥ ३.१३७.४० ॥
Haz lo que te sea posible, oh señor de las huestes de dioses, y concédeme dones; me volveré sabio más allá de los demás.
3.137.41
तस्मै प्रादाद्वरानिन्द्र उक्तवान्यान्महातपाः ।
प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ ३.१३७.४१ ॥
Indra, grande en austeridad, le concedió dones, diciendo: "Los Vedas brillarán para ti junto con tu padre, tal como deseas."
3.137.42
यच्चान्यत्काङ्क्षसे कामं यवक्रीर्गम्यतामिति ।
स लब्धकाम पितरं समेत्याथेदमब्रवीत् ॥ ३.१३७.४२ ॥
"Cualquier otra cosa que desees, Yavakrīta, tómala y vete." Habiendo obtenido su deseo, se acercó a su padre y le habló así.
3.137.43
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः ।
अपि चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥ ३.१३७.४३ ॥
Los Vedas brillarán para mí y para mi padre, y también llegaremos a poseer otras cosas; así he obtenido los dones.
3.137.44
दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् ।
स दर्पपर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनङ्क्ष्यसि ॥ ३.१३७.४४ ॥
Querido hijo, al obtener los dones que deseabas, tendrás orgullo; lleno de ese orgullo, desdichado, pronto perecerás.
3.137.45
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः ।
मुनिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम विश्रुतः ॥ ३.१३७.४५ ॥
Sobre este asunto también se recitan estas estrofas pronunciadas por los dioses. Hijo, hace tiempo hubo un sabio famoso llamado Bāladhi.
3.137.46
स पुत्रशोकादुद्विग्रस्तपस्तेपे सुदुष्करम् ।
भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इतितं लब्धवांश्च सः ॥ ३.१३७.४६ ॥
Angustiado por el dolor de su hijo, realizó una penitencia muy difícil, pensando: «que mi hijo sea inmortal»; y obtuvo ese don.
3.137.47
तस्य प्रसादो वै देवैः कृतो न त्वमरैः समः ।
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥ ३.१३७.४७ ॥
Ciertamente los dioses le concedieron su favor, pero no se hizo igual a los inmortales; un mortal no es inmortal, su vida quedará fijada por alguna causa.
3.137.48
यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः ।
तावज्जीवेन्मम् सुतो निर्वाणमुत मे मतः ॥ ३.१३७.४८ ॥
Oh mejores de los dioses, así como estas montañas permanecen siempre, que mi hijo viva tanto; o, en mi opinión, eso es la liberación.
3.137.49
तस्य पुत्रस्तदा जत्रे मेधावी क्रोधनस्तदा ।
स तु लब्धवरो दर्पादृषींश्चैवावमन्यत ॥ ३.१३७.४९ ॥
Entonces su hijo, desde su nacimiento, era inteligente e irascible. Habiendo obtenido un don, despreciaba incluso a los sabios por orgullo.
3.137.50
विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्स महीमिमाम् ।
आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥ ३.१३७.५० ॥
Comportándose con insolencia hacia los sabios, recorrió esta tierra. Luego se encontró con Dhanuṣākṣa, el sabio de gran poder.
3.137.51
तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् ।
भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥ ३.१३७.५१ ॥
Él ofendió a aquel sabio. El poderoso lo maldijo diciendo: «¡Conviértete en cenizas!». Pero él no se convirtió en cenizas.
3.137.52
धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् ।
मुनिस्तत्कारणं ज्ञात्वा स्वयं महिषरूपधृत्।
शृङ्गेणाद्रीनचलयत्ततोऽयंभस्मसादभूत् ॥ ३.१३७.५२ ॥
Al ver a aquel sabio ileso, y conociendo la causa, Dhanuṣākṣa mismo tomó forma de búfalo. Con sus cuernos sacudió las montañas, y entonces este quedó reducido a cenizas.
3.137.53
निमित्तमस्य महर्षिर्भेदयामास पर्वतान् ।
स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः ॥ ३.१३७.५३ ॥
El gran sabio partió las montañas por esta causa, y al destruirse esa causa, el niño murió de repente.
3.137.54
तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥ ३.१३७.५४ ॥
Entonces el padre, tomando a su hijo muerto, se lamentó.
3.137.55
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः परमार्तवत् ।
ऊचुर्वेदविदः सर्वै गाथां यां तां निबोध मे ॥ ३.१३७.५५ ॥
Al verlo lamentarse con tanto dolor, todos los sabios versados en los Vedas dijeron: escucha la gāthā que te digo.
3.137.56
न दिष्टमर्थमत्येतुमीशोऽमर्त्यः कथंचन ।
महर्षिर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥ ३.१३७.५६ ॥
Ningún mortal puede en modo alguno transgredir lo destinado; el gran sabio partió las montañas con la flecha de su arco.
3.137.57
एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तपस्विनः ।
क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥ ३.१३७.५७ ॥
Así, los ascetas necios que obtienen dones y se llenan de orgullo perecen pronto; que no te suceda a ti.
3.137.58
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ ।
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥ ३.१३७.५८ ॥
Este es Raibhya, de gran poder, y sus dos hijos son de la misma clase; hijo, procura sin descuido no acercarte a él.
3.137.59
स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा ।
रैभ्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥ ३.१३७.५९ ॥
Pues él, airado y capaz, podría hacerte daño con su ira, hijo; Raibhya es asceta, colérico y también un gran sabio.
3.137.60
एव करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन ।
यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥ ३.१३७.६० ॥
Así lo haré; padre, no te aflijas de ningún modo; como tú eres honrado por mí, Raibhya es mi padre.
3.137.61
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः ।
विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥ ३.१३७.६१ ॥
Habiendo hablado así con dulzura a su padre, Yavakrīta, sin temor por ningún lado, humillando a los otros sabios, se regocijó con suprema alegría.