મહાભારત · અધ્યાય 3.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.137.1
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते ।
एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ ३.१३७.१ ॥
આ મધુવિલા નામની સમંગા પ્રકાશે છે. આ કર્દમિલ નામનું ભરતનું અભિષેકસ્થાન છે.
3.137.2
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः ।
आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ ३.१३७.२ ॥
વૃત્રને હણ્યા પછી અલક્ષ્મીથી યુક્ત શચીપતિ ઇન્દ્ર સમંગામાં સ્નાન કરીને સર્વ પાપોથી મુક્ત થયા.
3.137.3
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ ।
अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा ॥ ३.१३७.३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, આ મૈનાકની કુક્ષિમાં વિનશન છે; પૂર્વે અદિતિએ પુત્ર માટે તે અન્ન રાંધ્યું હતું.
3.137.4
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः ।
अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ ३.१३७.४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠો, આ પર્વતરાજ પર ચઢીને તમે અપયશકારી અને નિંદિત અલક્ષ્મીને દૂર કરશો.
3.137.5
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः ।
एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी ॥ ३.१३७.५ ॥
હે રાજન, આ ઋષિઓને પ્રિય કનખલ પર્વતો છે; હે યુધિષ્ઠિર, આ યશસ્વિની ગંગા પ્રકાશે છે.
3.137.6
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा ।
आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१३७.६ ॥
પૂર્વે ભગવાન સનત્કુમારે અહીં જ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી; હે અજમીઢવંશજ, આમાં સ્નાન કરીને તું સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈશ.
3.137.7
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम् ।
तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश ॥ ३.१३७.७ ॥
હે કૌંતેય, તારા નાના ભાઈઓ સાથે પુણ્ય નામના સરોવરમાં, ભૃગુતુંડ પર્વત પાસે અને ગંગામાં મૌનપણે સ્નાન કરી જળનો સ્પર્શ કર.
3.137.8
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते ।
अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ ३.१३७.८ ॥
સ્થૂલશિરાનો આશ્રમ અહીં રમણીય રીતે પ્રકાશે છે. હે કૌંતેય, અહીં માન અને ક્રોધનો ત્યાગ કર.
3.137.9
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते ।
भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ ३.१३७.९ ॥
હે પાંડવેય, આ શ્રીમાન રૈભ્યનો આશ્રમ પ્રકાશે છે, જ્યાં ભરદ્વાજનો પુત્ર યવક્રીત નાશ પામ્યો હતો.
3.137.10
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान् ।
किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः ॥ ३.१३७.१० ॥
પ્રતાપી ઋષિ ભરદ્વાજ કેવી રીતે (તે સ્થિતિથી) યુક્ત થયા? મુનિનો પુત્ર યવક્રીત શા કારણે નાશ પામ્યો?
3.137.11
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे ॥ ३.१३७.११ ॥
આ બધું જેમ બન્યું તેમ યથાર્થ રીતે સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે. દેવતુલ્યોના કર્મોનું કીર્તન સાંભળીને હું અત્યંત આનંદ પામું છું.
3.137.12
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः ।
तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ ३.१३७.१२ ॥
ભરદ્વાજ અને રૈભ્ય બંને મિત્રો બન્યા. તે બંને અહીં વનમાં અત્યંત પ્રેમથી એકબીજાને આનંદ આપતા રહ્યા.
3.137.13
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू ।
आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत ॥ ३.१३७.१३ ॥
રૈભ્યને અર્વાવસુ અને પરાવસુ નામના બે પુત્રો હતા. હે ભારત, ભરદ્વાજનો પુત્ર યવક્રીત હતો.
3.137.14
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ ॥ ३.१३७.१४ ॥
રૈભ્ય વિદ્વાન અને સંતાનો સહિત તપસ્વી બન્યો; બીજો પણ તેવો જ બન્યો. હે ભરતર્ષભ, તે બંને વચ્ચે અતુલ્ય પ્રેમ હતો.
3.137.15
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम् ।
दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः ॥ ३.१३७.१५ ॥
યવક્રીતે પોતાના તપસ્વી પિતાને અપમાનિત થતા જોયા; અને હે નિષ્પાપ, બ્રાહ્મણો દ્વારા પુત્રો સહિત રૈભ્યને સત્કારાતો જોયો.
3.137.16
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ।
तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ ३.१३७.१६ ॥
તેજસ્વી યવક્રીત ક્રોધથી વ્યાકુળ થઈને સંતપ્ત થયો. પછી, હે પાંડવ, વેદજ્ઞાન માટે તેણે ઘોર તપ કર્યું.
3.137.17
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन् ।
जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ ३.१३७.१७ ॥
સારી રીતે પ્રજ્વલિત મહા અગ્નિમાં પોતાના શરીરને તપાવતાં, તે મહાતપસ્વીએ ઇન્દ્રમાં સંતાપ ઉત્પન્ન કર્યો.
3.137.18
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम् ॥ ३.१३७.१८ ॥
પછી, હે યુધિષ્ઠિર, ઇન્દ્રે યવક્રીત પાસે આવીને કહ્યું: 'કયા કારણે તેં આ ઉત્તમ તપ આરંભ્યું છે?'
3.137.19
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित ।
प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः ॥ ३.१३७.१९ ॥
હે દેવગણોથી પૂજિત! બ્રાહ્મણોના વેદ અધ્યયન વિના રહ્યા છે. 'તે પ્રકટ થાઓ' એમ વિચારીને હું આ પરમ તપ કરું છું.
3.137.20
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन ।
तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ ३.१३७.२० ॥
હે પાકશાસન! સ્વાધ્યાય માટે મારો આ પ્રયત્ન આરંભાયો છે. હે કૌશિક! તપ વડે સર્વ જ્ઞાન જાણવાની હું ઇચ્છા રાખું છું.
3.137.21
कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद्विभो ।
प्राप्तुं तस्मादयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ ३.१३७.२१ ॥
હે વિભો! વેદ ગુરુના મુખથી લાંબા કાળે જ પ્રાપ્ત થઈ શકે. તેથી જ મારો આ પરમ પ્રયત્ન આરંભાયો છે.
3.137.22
अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुमिच्छसि ।
किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर्मुखात् ॥ ३.१३७.२२ ॥
હે વિપ્રર્ષિ! તું જે માર્ગે જવા ઇચ્છે છે તે ખોટો માર્ગ છે. હે વિપ્ર! આ વિઘ્નથી તને શો લાભ? જા, ગુરુના મુખેથી અધ્યયન કર.
3.137.23
एवमुक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीरपि भारत ।
भूय एवाकरोद्यत्नं तपस्यमितविक्रमः ॥ ३.१३७.२३ ॥
એમ કહીને શક્ર ગયો. હે ભારત! યવક્રીતે પણ ફરીથી તપમાં જ પ્રયત્ન કર્યો; તે અમિત પરાક્રમી હતો.
3.137.24
घोरेण तपसा राजंस्तप्यमानो महत्तपः ।
संतापयामास भृशं देवेन्द्रमिति नः श्रुतम् ॥ ३.१३७.२४ ॥
હે રાજન! ઘોર તપ વડે મહાન તપ કરતાં તેણે દેવેન્દ્રને બહુ સંતાપ્યો એવું અમે સાંભળ્યું છે.
3.137.25
तं तथा तप्यमानं तु तपस्तीव्रं महामुनिम् ।
उपेत्य बलभिद्देवो वारयामास वै पुनः ॥ ३.१३७.२५ ॥
એ રીતે કઠોર તપ કરતા તે મહામુનિ પાસે જઈને, બલનો સંહાર કરનાર દેવ ઇન્દ્રે ફરી તેમને રોક્યા.
3.137.26
अशक्योऽर्थः समारब्धो नैतद्बुद्धिकृतं तव ।
प्रतिभास्यन्ति वै वेदास्तव चैव पितुश्च ते ॥ ३.१३७.२६ ॥
તેં આરંભેલો આ હેતુ અશક્ય છે; આ તારી બુદ્ધિથી કરાયેલું નથી. તારા અને તારા પિતાના માટે વેદ પોતે જ પ્રકાશિત થશે.
3.137.27
न चैतदेवं क्रियते देवराजसमीप्सितम् ।
महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ ३.१३७.२७ ॥
દેવરાજને ઈચ્છિત હોય તેમ આ એ રીતે થતું નથી. મહાન નિયમ સાથે હું અતિ ઘોર તપ કરીશ.
3.137.28
समिद्धेऽग्नावुपकृत्याङ्गमङ्गं ।
होष्यामि वा मघवंस्तन्निबोध।
यद्येतदेवं न करोषि कामं ।
ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ ३.१३७.२८ ॥
પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં હું મારું દરેક અંગ કાપીને હોમ કરીશ; હે મઘવન્, એ જાણી લે. જો તું આ રીતે મારી ઇચ્છા પૂરી નહીં કરે, હે દેવરાજ, તો અહીં મારી બધી અભિલાષા વ્યર્થ જશે.
3.137.29
निश्चयं तमभिज्ञाय मुनेस्तस्य महात्मनः ।
प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ३.१३७.२९ ॥
એ મહાત્મા મુનિનો દૃઢ નિશ્ચય જાણીને, બુદ્ધિમાન ઇન્દ્રે તેમને રોકવાના હેતુથી બુદ્ધિથી વિચાર કર્યો.
3.137.30
तत इन्द्रोऽकरोद्रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ ३.१३७.३० ॥
પછી ઇન્દ્રે અનેક સો વર્ષની વયના, દુર્બળ અને ક્ષયરોગથી પીડાતા એક તપસ્વી બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું.
3.137.31
यवक्रीतस्य यत्तीर्थमुचितं शैचकर्मणि ।
भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश्चकार सः ॥ ३.१३७.३१ ॥
યવક્રીતનું જે તીર્થ શૌચકર્મ માટે યોગ્ય હતું, ત્યાં ભાગીરથી પર તેણે રેતીથી એક સેતુ બાંધ્યો.
3.137.32
यदाऽस्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः ।
वालुकाभिस्ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ ३.१३७.३२ ॥
તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજે જ્યારે તેના વચનની અવગણના કરી, ત્યારે ઇન્દ્રે રેતીથી ગંગાને પૂરેપૂરી ભરવાનું શરૂ કર્યું.
3.137.33
वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् ।
स्नातुमभ्यागतं शक्रो यवक्रीतमदर्शयत् ॥ ३.१३७.३३ ॥
ઇન્દ્ર સતત ભાગીરથીમાં રેતીની મુઠ્ઠીઓ નાખતા રહ્યા; સ્નાન માટે આવેલા યવક્રીતને તેમણે તે બતાવ્યું.
3.137.34
तं ददर्श यवक्रीतो यत्नवन्तं निबन्धने ।
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ ३.१३७.३४ ॥
યવક્રીતે તેને બંધ બાંધવાના પ્રયત્નમાં લાગેલો જોયો; હસતાં હસતાં તે મુનિશ્રેષ્ઠે આ વચન કહ્યાં.
3.137.35
किमिदं वर्तते ब्रह्मन्किंच ते ह चिकीर्षितम् ।
अतीव हि महान्यत्नः क्रियतेऽयं निरर्थकः ॥ ३.१३७.३५ ॥
હે બ્રાહ્મણ, આ શું થઈ રહ્યું છે, અને તું શું કરવા ઇચ્છે છે? આટલો મોટો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે, પણ તે નિરર્થક છે.
3.137.36
बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति ।
क्लिश्यते हि जनस्तात तरमाणः पुनःपुनः ॥ ३.१३७.३६ ॥
હું ગંગાને સેતુથી બાંધીશ; માર્ગ સુખદ થશે. પ્રિય, લોકો પસાર થતાં વારંવાર કષ્ટ પામે છે.
3.137.37
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन ।
अशक्याद्विनिवर्तस्व शक्यमर्थं समारभ ॥ ३.१३७.३७ ॥
હે તપોધન, આ મહાન પ્રવાહને તું બાંધી શકીશ નહીં. અશક્યથી પાછો ફર અને શક્ય કાર્ય આરંભ કર.
3.137.38
यथैव भवता चेद तपो वेदार्थमुद्यतम् ।
अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भारः समाहितः ॥ ३.१३७.३८ ॥
તેં વેદાર્થ માટે તપ આરંભ્યું છે, તેમ અમે પણ આ ભાર ઉપાડ્યો છે; તે અમારા માટે પણ અશક્ય છે.
3.137.39
यथा तव निरर्थोऽयमारम्भस्त्रिदशेश्वर ।
तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ ३.१३७.३९ ॥
હે ત્રિદશેશ્વર, જેમ તને આ પ્રયત્ન નિરર્થક લાગે છે, તેમ જો મારો આ પ્રયત્ન પણ તને નિરર્થક લાગતો હોય, હે પાકશાસન!
3.137.40
क्रियतां यद्भवेच्छक्यं त्वया सुरगणेश्वर ।
वरांश्च मे प्रयच्छान्यासन्यैर्विद्वान्भवितास्म्यहम् ॥ ३.१३७.४० ॥
હે સુરગણેશ્વર, જે તારાથી શક્ય હોય તે કર; મને વરદાન આપ; બીજાઓ કરતાં હું વિદ્વાન બનીશ.
3.137.41
तस्मै प्रादाद्वरानिन्द्र उक्तवान्यान्महातपाः ।
प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ ३.१३७.४१ ॥
મહાતપસ્વી ઇન્દ્રે તેને વરદાન આપ્યાં અને કહ્યું, "તારા પિતા સાથે વેદો તું ઇચ્છે તેમ તારી સામે પ્રકાશશે."
3.137.42
यच्चान्यत्काङ्क्षसे कामं यवक्रीर्गम्यतामिति ।
स लब्धकाम पितरं समेत्याथेदमब्रवीत् ॥ ३.१३७.४२ ॥
"તું બીજું જે કંઈ ઇચ્છે છે તે લઈને જા, હે યવક્રીત" એમ કહેવાતાં, મનોરથ પૂર્ણ થયેલો તે પિતા પાસે જઈને આ બોલ્યો.
3.137.43
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः ।
अपि चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥ ३.१३७.४३ ॥
મારા પિતાને અને મને બંનેને વેદો સ્ફુરશે; અમને બંનેને બીજી વસ્તુઓ પણ થશે; આ રીતે મેં વરદાન મેળવ્યા છે.
3.137.44
दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् ।
स दर्पपर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनङ्क्ष्यसि ॥ ३.१३७.४४ ॥
હે પુત્ર, ઇચ્છિત વરદાન મેળવીને તને અભિમાન થશે; તે અભિમાનથી ભરેલો દીન તું જલદી નાશ પામીશ.
3.137.45
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः ।
मुनिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम विश्रुतः ॥ ३.१३७.४५ ॥
આ વિષયમાં દેવતાઓએ કહેલી આ ગાથાઓ પણ કહેવાય છે. હે પુત્ર, પૂર્વે બાલધિ નામે પ્રસિદ્ધ એક મુનિ હતા.
3.137.46
स पुत्रशोकादुद्विग्रस्तपस्तेपे सुदुष्करम् ।
भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इतितं लब्धवांश्च सः ॥ ३.१३७.४६ ॥
પુત્રના શોકથી વ્યાકુળ થઈ તેણે 'મારો પુત્ર અમર થાય' એમ કહી અતિ કઠિન તપ કર્યું; અને તેણે તે વરદાન મેળવ્યું.
3.137.47
तस्य प्रसादो वै देवैः कृतो न त्वमरैः समः ।
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥ ३.१३७.४७ ॥
દેવોએ તેના પર કૃપા કરી, પરંતુ તે અમરો જેવો થયો નહીં; મર્ત્ય અમર હોતો નથી, તેનું આયુષ્ય કોઈ નિમિત્તથી નક્કી થશે.
3.137.48
यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः ।
तावज्जीवेन्मम् सुतो निर्वाणमुत मे मतः ॥ ३.१३७.४८ ॥
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠો, આ પર્વતો જેમ સદા ઊભા રહે છે, તેમ મારો પુત્ર પણ એટલો કાળ જીવે; અથવા મારા મતે તે જ નિર્વાણ છે.
3.137.49
तस्य पुत्रस्तदा जत्रे मेधावी क्रोधनस्तदा ।
स तु लब्धवरो दर्पादृषींश्चैवावमन्यत ॥ ३.१३७.४९ ॥
ત્યારે તેનો પુત્ર જન્મથી જ બુદ્ધિમાન અને ક્રોધી હતો. વર પામીને તેણે અભિમાનથી ઋષિઓનું પણ અપમાન કર્યું.
3.137.50
विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्स महीमिमाम् ।
आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥ ३.१३७.५० ॥
મુનિઓને હેરાન કરતો તે આ પૃથ્વી પર ફરતો હતો. પછી તે મહાપરાક્રમી, બુદ્ધિમાન ધનુષાક્ષ પાસે પહોંચ્યો.
3.137.51
तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् ।
भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥ ३.१३७.५१ ॥
તેણે તે બુદ્ધિમાન પ્રત્યે અપરાધ કર્યો. ત્યારે પરાક્રમી ઋષિએ તેને શાપ આપ્યો, 'ભસ્મ થઈ જા!' પણ તે ભસ્મ ન થયો.
3.137.52
धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् ।
मुनिस्तत्कारणं ज्ञात्वा स्वयं महिषरूपधृत्।
शृङ्गेणाद्रीनचलयत्ततोऽयंभस्मसादभूत् ॥ ३.१३७.५२ ॥
ધનુષાક્ષે તે બુદ્ધિમાનને અક્ષત જોયો, તેનું કારણ જાણ્યું, અને પોતે ભેંસનું રૂપ ધારણ કર્યું. શિંગડાથી પર્વતોને હલાવ્યા; ત્યારે તે ભસ્મ થઈ ગયો.
3.137.53
निमित्तमस्य महर्षिर्भेदयामास पर्वतान् ।
स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः ॥ ३.१३७.५३ ॥
તેના નિમિત્તે મહર્ષિએ પર્વતો ભેદી નાખ્યા. તે નિમિત્ત નષ્ટ થતાં તે બાળક અચાનક મૃત્યુ પામ્યો.
3.137.54
तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥ ३.१३७.५४ ॥
ત્યારે પિતાએ તે મૃત પુત્રને ઉપાડીને વિલાપ કર્યો.
3.137.55
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः परमार्तवत् ।
ऊचुर्वेदविदः सर्वै गाथां यां तां निबोध मे ॥ ३.१३७.५५ ॥
વિલાપ કરતા તેને જોઈને વેદજ્ઞ સર્વ મુનિઓ અત્યંત દુઃખી થઈને બોલ્યા; મારી એ ગાથા સાંભળો.
3.137.56
न दिष्टमर्थमत्येतुमीशोऽमर्त्यः कथंचन ।
महर्षिर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥ ३.१३७.५६ ॥
નિર્ધારિત ભાગ્યને કોઈ પણ રીતે ઓળંગવાની શક્તિ મર્ત્ય માણસમાં નથી; મહર્ષિએ ધનુષના બાણથી પર્વતોને ભેદી નાખ્યા.
3.137.57
एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तपस्विनः ।
क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥ ३.१३७.५७ ॥
આ રીતે વરદાન મેળવીને અભિમાનથી ભરેલા મૂર્ખ તપસ્વીઓ તરત જ નાશ પામે છે; તમારી સાથે એવું ન થાય.
3.137.58
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ ।
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥ ३.१३७.५८ ॥
આ રૈભ્ય મહાપરાક્રમી છે, અને તેના બંને પુત્રો પણ એવા જ છે; પુત્ર, તું આળસ વિના એવું કરજે કે તેની પાસે ન જાય.
3.137.59
स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा ।
रैभ्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥ ३.१३७.५९ ॥
પુત્ર, તે ક્રોધે ભરાઈને રોષથી તને પીડા આપવા સમર્થ છે; રૈભ્ય તપસ્વી, ક્રોધી અને મહાન ઋષિ પણ છે.
3.137.60
एव करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन ।
यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥ ३.१३७.६० ॥
એમ જ કરીશ; પિતાજી, કોઈ પણ રીતે દુઃખ ન કરો; તમે જેમ મારા માટે આદરણીય છો, તેમ રૈભ્ય મારા પિતા છે.
3.137.61
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः ।
विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥ ३.१३७.६१ ॥
યવક્રીત પિતાને મૃદુ સ્વરે આમ કહીને, નિર્ભય થઈ બીજા ઋષિઓનું અપમાન કરતાં અત્યંત હર્ષથી પ્રસન્ન થયો.