മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.137.1
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते ।
एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ ३.१३७.१ ॥
ഇതാണ് മധുവിലാ എന്ന സമംഗാ വെളിപ്പെടുന്നത്. ഇത് കർദമിലം എന്ന ഭരതന്റെ അഭിഷേകസ്ഥലം.
3.137.2
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः ।
आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ ३.१३७.२ ॥
വൃത്രനെ വധിച്ചശേഷം അലക്ഷ്മിയാൽ ബാധിതനായ ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രൻ സമംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനായി.
3.137.3
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ ।
अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा ॥ ३.१३७.३ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് മൈനാകത്തിന്റെ കുക്ഷിയിലെ വിനശനം; പണ്ട് അദിതി പുത്രനുവേണ്ടി ആ അന്നം പാകം ചെയ്ത സ്ഥലം.
3.137.4
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः ।
अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ ३.१३७.४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠരേ, ഈ പർവതരാജനെ കയറി അപയശസ്സും അപകീർത്തിയുമായ അലക്ഷ്മിയെ നിങ്ങൾ അകറ്റും.
3.137.5
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः ।
एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी ॥ ३.१३७.५ ॥
രാജാവേ, ഇവ ഋഷിമാർക്ക് പ്രിയമായ കനഖലപർവതങ്ങൾ; യുധിഷ്ഠിരാ, ഇതാ യശസ്വിനിയായ ഗംഗ പ്രകാശിക്കുന്നു.
3.137.6
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा ।
आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१३७.६ ॥
പണ്ട് ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ ഇവിടെ സിദ്ധി നേടി; അജമീഢവംശജനേ, ഇതിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നീ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനാകും.
3.137.7
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम् ।
तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश ॥ ३.१३७.७ ॥
കൗന്തേയാ, അനുജന്മാരോടൊപ്പം പുണ്യം എന്ന പേരുള്ള ജലാശയത്തിലും ഭൃഗുതുണ്ഡ പർവതത്തിലും ഗംഗയിലും മൗനമായി സ്നാനം ചെയ്ത് ജലം സ്പർശിക്കുക.
3.137.8
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते ।
अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ ३.१३७.८ ॥
സ്ഥൂലശിരസ്സിന്റെ ആശ്രമം ഇവിടെ മനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു. കൗന്തേയാ, ഇവിടെ അഭിമാനവും ക്രോധവും ഉപേക്ഷിക്കുക.
3.137.9
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते ।
भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ ३.१३७.९ ॥
പാണ്ഡവേയാ, ഇതാ ശ്രീമാനായ രൈഭ്യന്റെ ആശ്രമം തിളങ്ങുന്നു. ഇവിടെയാണ് ഭരദ്വാജപുത്രനായ യവക്രീതൻ നശിച്ചത്.
3.137.10
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान् ।
किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः ॥ ३.१३७.१० ॥
പ്രതാപവാനായ ഭരദ്വാജ മുനി എങ്ങനെ (ആ നിലയോട്) യോജിച്ചു? മുനിയുടെ പുത്രനായ യവക്രീതൻ എന്തിനു നശിച്ചു?
3.137.11
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे ॥ ३.१३७.११ ॥
ഇതെല്ലാം നടന്നതുപോലെ യഥാർഥമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദേവതുല്യരുടെ കർമ്മങ്ങൾ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നത് കേട്ട് ഞാൻ അത്യധികം സന്തോഷിക്കുന്നു.
3.137.12
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः ।
तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ ३.१३७.१२ ॥
ഭരദ്വാജനും രൈഭ്യനും സുഹൃത്തുക്കളായി. ഇരുവരും ഇവിടെ വനമധ്യത്തിൽ പരസ്പരം അത്യധികം സ്നേഹത്തോടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വസിച്ചു.
3.137.13
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू ।
आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत ॥ ३.१३७.१३ ॥
രൈഭ്യന് അർവാവസു, പരാവസു എന്നീ രണ്ടു പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു. ഭാരതാ, ഭരദ്വാജന് യവക്രീതൻ എന്നൊരു പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു.
3.137.14
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ ॥ ३.१३७.१४ ॥
രൈഭ്യൻ വിദ്വാനും മക്കളോടൊപ്പം തപസ്വിയുമായി; മറ്റൊരാളും അങ്ങനെതന്നെയായി. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവർ ഇരുവർക്കും തുല്യമില്ലാത്ത സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നു.
3.137.15
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम् ।
दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः ॥ ३.१३७.१५ ॥
യവക്രീതൻ അവമാനിതനായ തന്റെ തപസ്വിയായ പിതാവിനെ കണ്ടു; നിഷ്പാപനേ, ബ്രാഹ്മണരാൽ മക്കളോടൊപ്പം സത്കരിക്കപ്പെട്ട രൈഭ്യനെയും കണ്ടു.
3.137.16
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ।
तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ ३.१३७.१६ ॥
തേജസ്വിയായ യവക്രീതൻ ക്രോധത്താൽ വ്യാകുലനായി. പാണ്ഡവാ, അനന്തരം വേദജ്ഞാനത്തിനായി അവൻ ഘോരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
3.137.17
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन् ।
जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ ३.१३७.१७ ॥
നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന മഹാഗ്നിയിൽ ശരീരം തപിപ്പിച്ച ആ മഹാതപസ്വി ഇന്ദ്രന് സന്താപമുണ്ടാക്കി.
3.137.18
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम् ॥ ३.१३७.१८ ॥
അനന്തരം, യുധിഷ്ഠിരാ, ഇന്ദ്രൻ യവക്രീതന്റെ അടുത്തെത്തി പറഞ്ഞു: 'ഏതു കാരണത്താൽ നീ ഈ ഉത്തമമായ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു?'
3.137.19
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित ।
प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः ॥ ३.१३७.१९ ॥
ദേവഗണങ്ങളാൽ പൂജിതനായവനേ! ദ്വിജന്മാരുടെ വേദങ്ങൾ പഠിക്കപ്പെടാതെയാണ് ഇരിക്കുന്നത്. 'അവ പ്രകാശിക്കട്ടെ' എന്നു കരുതി ഞാൻ ഈ പരമതപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
3.137.20
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन ।
तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ ३.१३७.२० ॥
പാകശാസനാ! സ്വാധ്യായത്തിനായുള്ള എന്റെ ഈ പ്രയത്നം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. കൗശികാ! തപസ്സുകൊണ്ട് സർവജ്ഞാനങ്ങളും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.137.21
कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद्विभो ।
प्राप्तुं तस्मादयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ ३.१३७.२१ ॥
വിഭോ! വേദങ്ങൾ ഗുരുമുഖത്തുനിന്ന് ദീർഘകാലം കൊണ്ടേ നേടാനാകൂ. അതിനാലാണ് എന്റെ ഈ പരമ പ്രയത്നം ആരംഭിച്ചത്.
3.137.22
अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुमिच्छसि ।
किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर्मुखात् ॥ ३.१३७.२२ ॥
വിപ്രർഷേ! നീ പോകാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ വഴി തെറ്റാണ്. വിപ്രാ! ഈ തടസ്സംകൊണ്ട് നിനക്കെന്ത് ഗുണം? പോകൂ, ഗുരുമുഖത്തുനിന്ന് പഠിക്കൂ.
3.137.23
एवमुक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीरपि भारत ।
भूय एवाकरोद्यत्नं तपस्यमितविक्रमः ॥ ३.१३७.२३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഇന്ദ്രൻ പോയി. ഭാരതാ! യവക്രീതനും വീണ്ടും തപസ്സിൽത്തന്നെ പ്രയത്നിച്ചു; അവൻ അളവില്ലാത്ത പരാക്രമമുള്ളവനായിരുന്നു.
3.137.24
घोरेण तपसा राजंस्तप्यमानो महत्तपः ।
संतापयामास भृशं देवेन्द्रमिति नः श्रुतम् ॥ ३.१३७.२४ ॥
രാജാവേ! ഘോരമായ തപസ്സാൽ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തുകൊണ്ട് അവൻ ദേവേന്ദ്രനെ വളരെ സന്താപിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
3.137.25
तं तथा तप्यमानं तु तपस्तीव्रं महामुनिम् ।
उपेत्य बलभिद्देवो वारयामास वै पुनः ॥ ३.१३७.२५ ॥
അങ്ങനെ കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാമുനിയുടെ അടുത്തെത്തി, ബലനെ വധിച്ച ദേവൻ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു.
3.137.26
अशक्योऽर्थः समारब्धो नैतद्बुद्धिकृतं तव ।
प्रतिभास्यन्ति वै वेदास्तव चैव पितुश्च ते ॥ ३.१३७.२६ ॥
നീ ആരംഭിച്ച ഈ ലക്ഷ്യം അസാധ്യമാണ്; ഇത് നിന്റെ ബുദ്ധികൊണ്ട് ചെയ്തതല്ല. നിനക്കും നിന്റെ പിതാവിനും വേദങ്ങൾ തന്നെ തെളിയും.
3.137.27
न चैतदेवं क्रियते देवराजसमीप्सितम् ।
महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ ३.१३७.२७ ॥
ദേവരാജന് ഇഷ്ടമായ വിധത്തിൽ ഇത് ഇങ്ങനെ നടക്കുന്നില്ല. മഹാനിയമത്തോടെ ഞാൻ അതിഘോരമായ തപസ്സ് ചെയ്യും.
3.137.28
समिद्धेऽग्नावुपकृत्याङ्गमङ्गं ।
होष्यामि वा मघवंस्तन्निबोध।
यद्येतदेवं न करोषि कामं ।
ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ ३.१३७.२८ ॥
ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ എന്റെ ഓരോ അംഗവും മുറിച്ച് ഞാൻ ഹോമിക്കും; ഓ മഘവൻ, ഇത് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക. നീ ഇങ്ങനെ എന്റെ ആഗ്രഹം സാധിപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, ദേവരാജാവേ, ഇവിടെ എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വ്യർഥമാകും.
3.137.29
निश्चयं तमभिज्ञाय मुनेस्तस्य महात्मनः ।
प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ३.१३७.२९ ॥
ആ മഹാത്മാവായ മുനിയുടെ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ്, ബുദ്ധിമാനായ ഇന്ദ്രൻ അദ്ദേഹത്തെ തടയാനുള്ള മാർഗം ബുദ്ധികൊണ്ട് ആലോചിച്ചു.
3.137.30
तत इन्द्रोऽकरोद्रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ ३.१३७.३० ॥
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ നൂറുകണക്കിന് വർഷം പ്രായമുള്ള, ദുർബലനായ, ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ച ഒരു തപസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
3.137.31
यवक्रीतस्य यत्तीर्थमुचितं शैचकर्मणि ।
भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश्चकार सः ॥ ३.१३७.३१ ॥
യവക്രീതന് ശൗചകർമ്മത്തിന് ഉചിതമായ ആ തീർത്ഥത്തിൽ, ഭാഗീരഥിയുടെ മേൽ അദ്ദേഹം മണൽകൊണ്ട് ഒരു സേതു നിർമ്മിച്ചു.
3.137.32
यदाऽस्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः ।
वालुकाभिस्ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ ३.१३७.३२ ॥
ആ ദ്വിജോത്തമൻ അവന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ മണൽകൊണ്ട് ഗംഗയെ പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി.
3.137.33
वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् ।
स्नातुमभ्यागतं शक्रो यवक्रीतमदर्शयत् ॥ ३.१३७.३३ ॥
ഇന്ദ്രൻ ഇടവിടാതെ ഭാഗീരഥിയിലേക്ക് മണൽപ്പിടികൾ എറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു; കുളിക്കാൻ വന്ന യവക്രീതനെ അത് കാണിച്ചു.
3.137.34
तं ददर्श यवक्रीतो यत्नवन्तं निबन्धने ।
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ ३.१३७.३४ ॥
യവക്രീതൻ അവൻ അണ കെട്ടുന്ന ശ്രമത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നത് കണ്ടു; ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.137.35
किमिदं वर्तते ब्रह्मन्किंच ते ह चिकीर्षितम् ।
अतीव हि महान्यत्नः क्रियतेऽयं निरर्थकः ॥ ३.१३७.३५ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഇത് എന്താണ് നടക്കുന്നത്? നീ എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? ഇത്രയും വലിയ പരിശ്രമം നടത്തുന്നു, പക്ഷേ ഇത് നിരർത്ഥകമാണ്.
3.137.36
बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति ।
क्लिश्यते हि जनस्तात तरमाणः पुनःपुनः ॥ ३.१३७.३६ ॥
ഗംഗയെ ഒരു സേതുവിനാൽ ബന്ധിക്കും; വഴി സുഖകരമാകും. പ്രിയനേ, ജനങ്ങൾ കടക്കുമ്പോൾ വീണ്ടുംവീണ്ടും ക്ലേശിക്കുന്നു.
3.137.37
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन ।
अशक्याद्विनिवर्तस्व शक्यमर्थं समारभ ॥ ३.१३७.३७ ॥
തപോധനാ, ഈ മഹാപ്രവാഹത്തെ നിനക്ക് ബന്ധിക്കാനാവില്ല. അസാധ്യത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞ് സാധ്യമായ കാര്യം ആരംഭിക്കുക.
3.137.38
यथैव भवता चेद तपो वेदार्थमुद्यतम् ।
अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भारः समाहितः ॥ ३.१३७.३८ ॥
നീ വേദാർത്ഥത്തിനായി തപസ്സ് ആരംഭിച്ചതുപോലെ, ഞങ്ങളും ഈ ഭാരം ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു; അത് ഞങ്ങൾക്കും അസാധ്യമാണ്.
3.137.39
यथा तव निरर्थोऽयमारम्भस्त्रिदशेश्वर ।
तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ ३.१३७.३९ ॥
ത്രിദശേശ്വരാ, നിനക്ക് ഈ പ്രയത്നം നിരർത്ഥകമായതുപോലെ, എന്റെ ഈ പ്രയത്നവും നിരർത്ഥകമെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഓ പാകശാസനാ!
3.137.40
क्रियतां यद्भवेच्छक्यं त्वया सुरगणेश्वर ।
वरांश्च मे प्रयच्छान्यासन्यैर्विद्वान्भवितास्म्यहम् ॥ ३.१३७.४० ॥
സുരഗണേശ്വരാ, നിനക്ക് കഴിയുന്നത് ചെയ്യുക; എനിക്ക് വരങ്ങൾ നൽകുക; മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഞാൻ വിദ്വാനാകും.
3.137.41
तस्मै प्रादाद्वरानिन्द्र उक्तवान्यान्महातपाः ।
प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ ३.१३७.४१ ॥
മഹാതപസ്വിയായ ഇന്ദ്രൻ അവന് വരങ്ങൾ നൽകി; "നിന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പം വേദങ്ങൾ നീ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ നിനക്ക് തെളിയും" എന്ന് അരുളി.
3.137.42
यच्चान्यत्काङ्क्षसे कामं यवक्रीर्गम्यतामिति ।
स लब्धकाम पितरं समेत्याथेदमब्रवीत् ॥ ३.१३७.४२ ॥
"നീ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, യവക്രീതാ, പോകുക" എന്ന് പറയപ്പെട്ട്, ആഗ്രഹം സഫലമായ അവൻ പിതാവിന്റെ അടുത്തെത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.137.43
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः ।
अपि चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥ ३.१३७.४३ ॥
എന്റെ പിതാവിനും എനിക്കും വേദങ്ങൾ തെളിഞ്ഞുവരും; ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും മറ്റുള്ളവയും ഉണ്ടാകും; ഇങ്ങനെ ഞാൻ വരങ്ങൾ നേടിയിരിക്കുന്നു.
3.137.44
दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् ।
स दर्पपर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनङ्क्ष्यसि ॥ ३.१३७.४४ ॥
മകനേ, ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ നേടി നിനക്ക് അഹങ്കാരമുണ്ടാകും; ആ അഹങ്കാരത്താൽ നിറഞ്ഞ ദീനനായ നീ വേഗം നശിക്കും.
3.137.45
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः ।
मुनिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम विश्रुतः ॥ ३.१३७.४५ ॥
ഇവിടെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ ഈ ഗാഥകളും ഉദാഹരിക്കുന്നു. മകനേ, പണ്ട് ബാലധി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
3.137.46
स पुत्रशोकादुद्विग्रस्तपस्तेपे सुदुष्करम् ।
भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इतितं लब्धवांश्च सः ॥ ३.१३७.४६ ॥
മകന്റെ ദുഃഖത്താൽ വ്യാകുലനായി അവൻ 'എന്റെ മകൻ അമർത്യനാകണം' എന്ന് അതികഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; അവൻ അത് നേടി.
3.137.47
तस्य प्रसादो वै देवैः कृतो न त्वमरैः समः ।
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥ ३.१३७.४७ ॥
ദേവന്മാർ അവനിൽ അനുഗ്രഹം ചൊരിഞ്ഞു, പക്ഷേ അവൻ അമരന്മാർക്ക് തുല്യനായില്ല; മർത്യൻ അമർത്യനല്ല, അവന്റെ ആയുസ്സ് ഏതോ കാരണത്താൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെടും.
3.137.48
यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः ।
तावज्जीवेन्मम् सुतो निर्वाणमुत मे मतः ॥ ३.१३७.४८ ॥
ദേവശ്രേഷ്ഠരേ, ഈ പർവതങ്ങൾ എന്നും നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ മകനും അത്രയും കാലം ജീവിക്കട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ അതുതന്നെ എനിക്ക് നിർവാണമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.137.49
तस्य पुत्रस्तदा जत्रे मेधावी क्रोधनस्तदा ।
स तु लब्धवरो दर्पादृषींश्चैवावमन्यत ॥ ३.१३७.४९ ॥
അന്ന് അവന്റെ പുത്രൻ ജനിച്ചപ്പോഴേ ബുദ്ധിമാനും ക്രോധശീലനുമായിരുന്നു. വരം ലഭിച്ച അവൻ അഹങ്കാരത്താൽ ഋഷിമാരെയും അവമതിച്ചു.
3.137.50
विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्स महीमिमाम् ।
आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥ ३.१३७.५० ॥
മുനിമാരെ ഉപദ്രവിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. പിന്നീട് മഹാവീര്യവാനും ബുദ്ധിമാനുമായ ധനുഷാക്ഷന്റെ അടുത്തെത്തി.
3.137.51
तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् ।
भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥ ३.१३७.५१ ॥
അവൻ ആ ബുദ്ധിമാനോട് അപരാധം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ശക്തനായ അദ്ദേഹം അവനെ ശപിച്ചു, 'ഭസ്മമായിത്തീരുക!' എന്ന്. പക്ഷേ അവൻ ഭസ്മമായില്ല.
3.137.52
धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् ।
मुनिस्तत्कारणं ज्ञात्वा स्वयं महिषरूपधृत्।
शृङ्गेणाद्रीनचलयत्ततोऽयंभस्मसादभूत् ॥ ३.१३७.५२ ॥
ധനുഷാക്ഷൻ ആ ബുദ്ധിമാൻ ഹാനിയൊന്നുമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നത് കണ്ട്, കാരണം മനസ്സിലാക്കി, സ്വയം എരുമരൂപം ധരിച്ചു. കൊമ്പുകൊണ്ട് പർവതങ്ങളെ ഇളക്കി; അപ്പോൾ അവൻ ഭസ്മമായി.
3.137.53
निमित्तमस्य महर्षिर्भेदयामास पर्वतान् ।
स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः ॥ ३.१३७.५३ ॥
അതിന്റെ കാരണമായി മഹർഷി പർവതങ്ങളെ പിളർത്തി. ആ കാരണം നശിച്ചപ്പോൾ ആ ശിശു പെട്ടെന്നു മരിച്ചു.
3.137.54
तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥ ३.१३७.५४ ॥
അപ്പോൾ പിതാവ് ആ മരിച്ച മകനെ എടുത്തുകൊണ്ട് വിലപിച്ചു.
3.137.55
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः परमार्तवत् ।
ऊचुर्वेदविदः सर्वै गाथां यां तां निबोध मे ॥ ३.१३७.५५ ॥
വിലപിക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്, വേദജ്ഞരായ മുനിമാരെല്ലാം അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി പറഞ്ഞു; ഞാൻ പറയുന്ന ആ ഗാഥ കേട്ടാലും.
3.137.56
न दिष्टमर्थमत्येतुमीशोऽमर्त्यः कथंचन ।
महर्षिर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥ ३.१३७.५६ ॥
വിധിക്കപ്പെട്ട വിധിയെ ഒരു വിധത്തിലും മറികടക്കാൻ മർത്യന് കഴിയില്ല; മഹർഷി വില്ലിലെ അമ്പുകൊണ്ട് പർവതങ്ങളെ പിളർത്തി.
3.137.57
एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तपस्विनः ।
क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥ ३.१३७.५७ ॥
ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നേടിയ, അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞ മൂഢരായ തപസ്വികൾ പെട്ടെന്ന് നശിക്കുന്നു; നിങ്ങൾക്ക് അങ്ങനെ സംഭവിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
3.137.58
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ ।
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥ ३.१३७.५८ ॥
ഇവൻ മഹാവീര്യനായ രൈഭ്യനാണ്; അവന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും അങ്ങനെതന്നെ; മകനേ, നീ അശ്രദ്ധയില്ലാതെ അവന്റെ അടുത്ത് പോകാതെ ശ്രദ്ധിക്കണം.
3.137.59
स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा ।
रैभ्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥ ३.१३७.५९ ॥
മകനേ, അവൻ കോപിച്ച് ക്രോധത്താൽ നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തനാണ്; രൈഭ്യൻ തപസ്വിയും കോപസ്വഭാവിയും മഹർഷിയും ആണ്.
3.137.60
एव करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन ।
यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥ ३.१३७.६० ॥
അങ്ങനെ ചെയ്യാം; അച്ഛാ, ഒരു വിധത്തിലും ദുഃഖിക്കരുത്; അങ്ങ് എനിക്ക് ബഹുമാന്യനാണല്ലോ, അതുപോലെ രൈഭ്യനും എന്റെ അച്ഛനാണ്.
3.137.61
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः ।
विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥ ३.१३७.६१ ॥
യവക്രീതൻ പിതാവിനോട് മൃദുവായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ഭയരഹിതനായി, മറ്റ് ഋഷിമാരെ അവമതിച്ചുകൊണ്ട് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ അവൻ ആഹ്ലാദിച്ചു.