ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.137.1
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते ।
एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ ३.१३७.१ ॥
ਇਹ ਮਧੁਵਿਲਾ ਨਾਮਕ ਸਮੰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਦਮਿਲ ਨਾਮਕ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਸਥਾਨ ਹੈ।
3.137.2
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः ।
आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ ३.१३७.२ ॥
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਸਮੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।
3.137.3
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ ।
अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा ॥ ३.१३७.३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੈਨਾਕ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਨਸ਼ਨ ਹੈ; ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਉਹ ਅੰਨ ਪਕਾਇਆ ਸੀ।
3.137.4
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः ।
अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ ३.१३७.४ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਸ ਪਰਬਤਰਾਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਪਯਸ਼ਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਤ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋਗੇ।
3.137.5
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः ।
एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी ॥ ३.१३७.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਕਨਖਲ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3.137.6
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा ।
आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१३७.६ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਹੇ ਅਜਮੀਢ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੋਗੇ।
3.137.7
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम् ।
तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश ॥ ३.१३७.७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੁੰਨ ਨਾਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ, ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਡ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਅਤੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹ।
3.137.8
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते ।
अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ ३.१३७.८ ॥
ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਇੱਥੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਇੱਥੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇ।
3.137.9
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते ।
भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ ३.१३७.९ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੇਯ, ਇਹ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਰੈਭਯ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.137.10
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान् ।
किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः ॥ ३.१३७.१० ॥
ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਕਿਵੇਂ (ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ) ਯੁਕਤ ਹੋਏ? ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ?
3.137.11
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे ॥ ३.१३७.११ ॥
ਇਹ ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.137.12
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः ।
तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ ३.१३७.१२ ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਅਤੇ ਰੈਭਯ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਹੇ।
3.137.13
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू ।
आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत ॥ ३.१३७.१३ ॥
ਰੈਭ੍ਯ ਦੇ ਅਰਵਾਵਸੁ ਅਤੇ ਪਰਾਵਸੁ ਨਾਮਕ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਸੀ।
3.137.14
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ ॥ ३.१३७.१४ ॥
ਰੈਭ੍ਯ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਸਮੇਤ ਤਪਸਵੀ ਬਣਿਆ; ਦੂਜਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ।
3.137.15
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम् ।
दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः ॥ ३.१३७.१५ ॥
ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਵੇਖਿਆ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰੈਭ੍ਯ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।
3.137.16
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ।
तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ ३.१३७.१६ ॥
ਤੇਜਸਵੀ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਤਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਵੇਦਗਿਆਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
3.137.17
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन् ।
जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ ३.१३७.१७ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦੀ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਤਾਪ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
3.137.18
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम् ॥ ३.१३७.१८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਇੰਦਰ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ: 'ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤਪ ਆਰੰਭਿਆ ਹੈ?'
3.137.19
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित ।
प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः ॥ ३.१३७.१९ ॥
ਹੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ! ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਹਨ। 'ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ' ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
3.137.20
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन ।
तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ ३.१३७.२० ॥
ਹੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ! ਸਵਾਧਿਆਇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਇਹ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਮੈਂ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
3.137.21
कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद्विभो ।
प्राप्तुं तस्मादयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ ३.१३७.२१ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ! ਵੇਦ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਮ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3.137.22
अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुमिच्छसि ।
किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर्मुखात् ॥ ३.१३७.२२ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ! ਤੂੰ ਜਿਸ ਰਾਹ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਗਲਤ ਰਾਹ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ।
3.137.23
एवमुक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीरपि भारत ।
भूय एवाकरोद्यत्नं तपस्यमितविक्रमः ॥ ३.१३७.२३ ॥
ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਇੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਾਰਤ! ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨੇ ਵੀ ਫਿਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਅਪਾਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੀ।
3.137.24
घोरेण तपसा राजंस्तप्यमानो महत्तपः ।
संतापयामास भृशं देवेन्द्रमिति नः श्रुतम् ॥ ३.१३७.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਘੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਦੇਵੇਂਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਪਿਆ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
3.137.25
तं तथा तप्यमानं तु तपस्तीव्रं महामुनिम् ।
उपेत्य बलभिद्देवो वारयामास वै पुनः ॥ ३.१३७.२५ ॥
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
3.137.26
अशक्योऽर्थः समारब्धो नैतद्बुद्धिकृतं तव ।
प्रतिभास्यन्ति वै वेदास्तव चैव पितुश्च ते ॥ ३.१३७.२६ ॥
ਤੂੰ ਜੋ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਵੇਦ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
3.137.27
न चैतदेवं क्रियते देवराजसमीप्सितम् ।
महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ ३.१३७.२७ ॥
ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਮਹਾਨ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
3.137.28
समिद्धेऽग्नावुपकृत्याङ्गमङ्गं ।
होष्यामि वा मघवंस्तन्निबोध।
यद्येतदेवं न करोषि कामं ।
ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ ३.१३७.२८ ॥
ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹਰ ਅੰਗ ਕੱਟ ਕੇ ਆਹੂਤੀ ਦਿਆਂਗਾ; ਹੇ ਮਘਵਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
3.137.29
निश्चयं तमभिज्ञाय मुनेस्तस्य महात्मनः ।
प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ३.१३७.२९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
3.137.30
तत इन्द्रोऽकरोद्रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ ३.१३७.३० ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਰੋਗੀ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
3.137.31
यवक्रीतस्य यत्तीर्थमुचितं शैचकर्मणि ।
भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश्चकार सः ॥ ३.१३७.३१ ॥
ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਦਾ ਜੋ ਤੀਰਥ ਸ਼ੌਚ-ਕਰਮ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ।
3.137.32
यदाऽस्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः ।
वालुकाभिस्ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ ३.१३७.३२ ॥
ਜਦੋਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
3.137.33
वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् ।
स्नातुमभ्यागतं शक्रो यवक्रीतमदर्शयत् ॥ ३.१३७.३३ ॥
ਇੰਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਸੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਏ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵਿਖਾਇਆ।
3.137.34
तं ददर्श यवक्रीतो यत्नवन्तं निबन्धने ।
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ ३.१३७.३४ ॥
ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਵੇਖਿਆ; ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.137.35
किमिदं वर्तते ब्रह्मन्किंच ते ह चिकीर्षितम् ।
अतीव हि महान्यत्नः क्रियतेऽयं निरर्थकः ॥ ३.१३७.३५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
3.137.36
बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति ।
क्लिश्यते हि जनस्तात तरमाणः पुनःपुनः ॥ ३.१३७.३६ ॥
ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੁਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਾਂਗਾ; ਰਸਤਾ ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਲੋਕ ਪਾਰ ਲੰਘਦੇ ਵੇਲੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਦੇ ਹਨ।
3.137.37
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन ।
अशक्याद्विनिवर्तस्व शक्यमर्थं समारभ ॥ ३.१३७.३७ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਸੰਭਵ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ।
3.137.38
यथैव भवता चेद तपो वेदार्थमुद्यतम् ।
अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भारः समाहितः ॥ ३.१३७.३८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੇਦ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ ਤਪ ਆਰੰਭਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
3.137.39
यथा तव निरर्थोऽयमारम्भस्त्रिदशेश्वर ।
तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ ३.१३७.३९ ॥
ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਯਤਨ ਬੇਕਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਯਤਨ ਵੀ ਤੂੰ ਬੇਕਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ!
3.137.40
क्रियतां यद्भवेच्छक्यं त्वया सुरगणेश्वर ।
वरांश्च मे प्रयच्छान्यासन्यैर्विद्वान्भवितास्म्यहम् ॥ ३.१३७.४० ॥
ਹੇ ਸੁਰਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਰ; ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇ; ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵਾਂਗਾ।
3.137.41
तस्मै प्रादाद्वरानिन्द्र उक्तवान्यान्महातपाः ।
प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ ३.१३७.४१ ॥
ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਵੇਦ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।"
3.137.42
यच्चान्यत्काङ्क्षसे कामं यवक्रीर्गम्यतामिति ।
स लब्धकाम पितरं समेत्याथेदमब्रवीत् ॥ ३.१३७.४२ ॥
"ਤੂੰ ਜੋ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਯਵਕ੍ਰੀਤ, ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
3.137.43
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः ।
अपि चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥ ३.१३७.४३ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵਾਂਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।
3.137.44
दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् ।
स दर्पपर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनङ्क्ष्यसि ॥ ३.१३७.४४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਤ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੀਨ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
3.137.45
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः ।
मुनिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम विश्रुतः ॥ ३.१३७.४५ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਇਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਲਧਿ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਨੀ ਸੀ।
3.137.46
स पुत्रशोकादुद्विग्रस्तपस्तेपे सुदुष्करम् ।
भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इतितं लब्धवांश्च सः ॥ ३.१३७.४६ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਮਰ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
3.137.47
तस्य प्रसादो वै देवैः कृतो न त्वमरैः समः ।
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥ ३.१३७.४७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋਇਆ; ਮਰਨਹਾਰ ਅਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਤਹਿ ਹੋਵੇਗੀ।
3.137.48
यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः ।
तावज्जीवेन्मम् सुतो निर्वाणमुत मे मतः ॥ ३.१३७.४८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਓਨਾ ਚਿਰ ਜੀਵੇ; ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਨਿਰਵਾਣ ਹੈ।
3.137.49
तस्य पुत्रस्तदा जत्रे मेधावी क्रोधनस्तदा ।
स तु लब्धवरो दर्पादृषींश्चैवावमन्यत ॥ ३.१३७.४९ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਸੀ। ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ।
3.137.50
विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्स महीमिमाम् ।
आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥ ३.१३७.५० ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਨੁਸ਼ਾਕਸ਼ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.137.51
तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् ।
भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥ ३.१३७.५१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਭਸਮ ਹੋ ਜਾ!' ਪਰ ਉਹ ਭਸਮ ਨਾ ਹੋਇਆ।
3.137.52
धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् ।
मुनिस्तत्कारणं ज्ञात्वा स्वयं महिषरूपधृत्।
शृङ्गेणाद्रीनचलयत्ततोऽयंभस्मसादभूत् ॥ ३.१३७.५२ ॥
ਧਨੁਸ਼ਾਕਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਆਪ ਮੱਝ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ; ਤਦ ਉਹ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ।
3.137.53
निमित्तमस्य महर्षिर्भेदयामास पर्वतान् ।
स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः ॥ ३.१३७.५३ ॥
ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਲਕ ਅਚਾਨਕ ਮਰ ਗਿਆ।
3.137.54
तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥ ३.१३७.५४ ॥
ਤਦ ਪਿਤਾ ਉਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
3.137.55
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः परमार्तवत् ।
ऊचुर्वेदविदः सर्वै गाथां यां तां निबोध मे ॥ ३.१३७.५५ ॥
ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ; ਮੇਰੀ ਉਹ ਗਾਥਾ ਸੁਣੋ।
3.137.56
न दिष्टमर्थमत्येतुमीशोऽमर्त्यः कथंचन ।
महर्षिर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥ ३.१३७.५६ ॥
ਤੈਅ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੱਪਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
3.137.57
एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तपस्विनः ।
क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥ ३.१३७.५७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੂਰਖ ਤਪਸਵੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
3.137.58
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ ।
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥ ३.१३७.५८ ॥
ਇਹ ਰੈਭਯ ਮਹਾਪਰਾਕਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਕੀਤੇ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਵੇਂ।
3.137.59
स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा ।
रैभ्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥ ३.१३७.५९ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ; ਰੈਭਯ ਤਪਸਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹੈ।
3.137.60
एव करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन ।
यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥ ३.१३७.६० ॥
ਐਵੇਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੈਭਯ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
3.137.61
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः ।
विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥ ३.१३७.६१ ॥
ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।