महाभारत · अध्याय 3.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.137.1
एषा मधुविला नाम समङ्गा संप्रकाशते ।
एतत्कर्दमिलं नाम भरतस्याभिषेचनम् ॥ ३.१३७.१ ॥
ही मधुविला नावाची समङ्गा प्रकट होत आहे. हे कर्दमिल नावाचे भरताचे अभिषेकस्थान आहे.
3.137.2
अलक्ष्म्या किल संयुक्तो वृत्रं हत्वा शचीपतिः ।
आप्लुतः सर्वपापेभ्यः समङ्गायां व्यमुच्यत ॥ ३.१३७.२ ॥
वृत्राचा वध केल्यावर अलक्ष्मीने ग्रस्त झालेला शचीपती इंद्र समङ्गेत स्नान करून सर्व पापांतून मुक्त झाला.
3.137.3
एतद्विनशनं कुक्षौ मैनाकस्य नरर्षभ ।
अदितिर्यत्रपुत्रार्थं तदन्नमपचत्पुरा ॥ ३.१३७.३ ॥
हे नरश्रेष्ठा, हे मैनाकाच्या कुक्षीतील विनशन आहे; पूर्वी अदितीने पुत्रासाठी ते अन्न शिजवले होते.
3.137.4
एनं पर्वतराजानमारुह्य भरतर्षभाः ।
अयशस्यामसंशब्द्यामलक्ष्मीं व्यपनोत्स्यथ ॥ ३.१३७.४ ॥
हे भरतश्रेष्ठांनो, या पर्वतराजावर चढून तुम्ही अपयश आणणारी आणि निंदित अलक्ष्मी दूर कराल.
3.137.5
एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता नगाः ।
एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर यशस्विनी ॥ ३.१३७.५ ॥
हे राजा, ही ऋषींना प्रिय असलेली कनखल पर्वते आहेत; हे युधिष्ठिरा, ही यशस्विनी गंगा प्रकट होत आहे.
3.137.6
सनत्कुमारो भगवानत्र सिद्धिमगात्पुरा ।
आजमीढावगाह्यैनां सर्वपापैः प्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१३७.६ ॥
पूर्वी भगवान सनत्कुमारांनी येथेच सिद्धी मिळवली होती; हे अजमीढवंशजा, यात स्नान करून तू सर्व पापांतून मुक्त होशील.
3.137.7
अपां ह्रदं च पुण्याख्यं भृगुतुन्दं च पर्वतम् ।
तूष्णीं गङ्गां च कौन्तेय सानुजः समुपस्पृश ॥ ३.१३७.७ ॥
हे कौन्तेया, तू आपल्या बंधूंसह पुण्य नावाच्या सरोवरात, भृगुतुंड पर्वतावर आणि गंगेत मौन राखून स्नान कर व जलाला स्पर्श कर.
3.137.8
आश्रमः स्थूलशिरसो रमणीयः प्रकाशते ।
अत्र मानं च कौन्तेय क्रोधं चैव विवर्जय ॥ ३.१३७.८ ॥
स्थूलशिरसाचा आश्रम येथे रमणीयरीत्या प्रकाशतो. हे कौन्तेया, येथे मान आणि क्रोध यांचा त्याग कर.
3.137.9
एष रैभ्याश्रमः श्रीमान्पाण्डवेय प्रकाशते ।
भारद्वाजो यत्रकविर्यवक्रीतो व्यनश्यत ॥ ३.१३७.९ ॥
हे पाण्डवेया, हा श्रीमान रैभ्याचा आश्रम प्रकाशतो, जेथे भरद्वाजाचा पुत्र यवक्रीत नष्ट झाला.
3.137.10
कथं युक्तोऽभवदृषिर्भरद्वाजः प्रतापवान् ।
किमर्थं च यवक्रीतः पुत्रोऽनश्यत वै मुनेः ॥ ३.१३७.१० ॥
प्रतापी ऋषी भरद्वाज कसे (त्या स्थितीने) युक्त झाले? मुनीचा पुत्र यवक्रीत कोणत्या कारणाने नष्ट झाला?
3.137.11
एतत्सर्वं यथावृत्तं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कर्मभिर्देवकल्पानां कीर्त्यमानैर्भृशं रमे ॥ ३.१३७.११ ॥
हे सर्व जसे घडले तसे यथार्थपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे. देवतुल्य पुरुषांची कर्मे वर्णिली जाताना ऐकून मला अत्यंत आनंद होतो.
3.137.12
भरद्वाजश्च रैभ्यश्च सखायौ संबभूवतुः ।
तावूषतुरिहात्यन्तं प्रीयमाणौ वनान्तरे ॥ ३.१३७.१२ ॥
भरद्वाज आणि रैभ्य हे दोघे मित्र झाले. ते दोघे येथे अरण्यात अत्यंत प्रेमाने एकमेकांना आनंदित करत राहिले.
3.137.13
रैभ्यस्य तु सुतावास्तामर्वावसुपरावसू ।
आसीद्यवक्रीः पुत्रस्तु भरद्वाजस्य भारत ॥ ३.१३७.१३ ॥
रैभ्याला अर्वावसु आणि परावसु हे दोन पुत्र होते. हे भारता, भरद्वाजाला यवक्रीत नावाचा पुत्र होता.
3.137.14
रैभ्यो विद्वान्सहापत्यस्तपस्वी चेतरोऽभवत् ।
तयोश्चाप्यतुला प्रीतिरभवद्भरतर्षभ ॥ ३.१३७.१४ ॥
रैभ्य विद्वान आणि आपल्या संततीसह तपस्वी झाला; दुसरा तसाच झाला. हे भरतर्षभा, त्या दोघांमध्ये अतुलनीय प्रेम होते.
3.137.15
यवक्रीः पितरं दृष्ट्वा तपस्विनमसत्कृतम् ।
दृष्ट्वा च सत्कृतं विप्रै रैभ्यं पुत्रैः सहानघः ॥ ३.१३७.१५ ॥
यवक्रीताने आपल्या तपस्वी पित्याला अपमानित झालेले पाहिले; आणि हे निष्पाप, ब्राह्मणांकडून पुत्रांसह रैभ्य सत्कृत झालेला पाहिला.
3.137.16
पर्यतप्यत तेजस्वी मन्युनाऽभिपरिप्लुतः ।
तपस्तेपे ततो घोरं वेदज्ञानाय पाण्डव ॥ ३.१३७.१६ ॥
तेजस्वी यवक्रीत क्रोधाने व्याकुळ होऊन संतप्त झाला. मग, हे पांडवा, वेदज्ञानासाठी त्याने घोर तप केले.
3.137.17
सुसमिद्धे महत्यग्नौ शरीरमुपतापयन् ।
जनयामास संतापमिन्द्रस्य सुमहातपाः ॥ ३.१३७.१७ ॥
अत्यंत प्रज्वलित महान अग्नीत आपले शरीर तापवत त्या महातपस्व्याने इंद्राच्या ठायी संताप उत्पन्न केला.
3.137.18
तत इन्द्रो यवक्रीतमुपगम्य युधिष्ठिर ।
अब्रवीत्कस्य हेतोस्त्वमास्थितस्तप उत्तमम् ॥ ३.१३७.१८ ॥
मग, हे युधिष्ठिरा, इंद्र यवक्रीताजवळ येऊन म्हणाला: 'कोणत्या कारणास्तव तू हे उत्तम तप आरंभिले आहेस?'
3.137.19
द्विजानामनधीता वै वेदाः सुरगणार्चित ।
प्रतिभान्त्विति तप्येहमिदं परमकं तपः ॥ ३.१३७.१९ ॥
हे देवगणपूजित! द्विजांचे वेद अध्ययनाविना राहिले आहेत. 'ते प्रकट होवोत' म्हणून मी हे परम तप करीत आहे.
3.137.20
स्वाध्यायार्थं समारम्भो ममायं पाकशासन ।
तपसा ज्ञातुमिच्छामि सर्वज्ञानानि कौशिक ॥ ३.१३७.२० ॥
हे पाकशासना! स्वाध्यायासाठी माझा हा प्रयत्न आरंभला आहे. हे कौशिका! तपाने सर्व ज्ञाने जाणण्याची माझी इच्छा आहे.
3.137.21
कालेन महता वेदाः शक्या गुरुमुखाद्विभो ।
प्राप्तुं तस्मादयं यत्नः परमो मे समास्थितः ॥ ३.१३७.२१ ॥
हे विभो! वेद गुरूमुखातून दीर्घ काळानेच प्राप्त करता येतात. म्हणूनच माझा हा परम प्रयत्न सुरू झाला आहे.
3.137.22
अमार्ग एष विप्रर्षे येन त्वं यातुमिच्छसि ।
किं विघातेन ते विप्र गच्छाधीहि गुरोर्मुखात् ॥ ३.१३७.२२ ॥
हे विप्रर्षे! तू ज्या मार्गाने जाऊ इच्छितोस तो चुकीचा मार्ग आहे. हे विप्रा! या अडथळ्याने तुला काय लाभ? जा, गुरूमुखातून अध्ययन कर.
3.137.23
एवमुक्त्वा गतः शक्रो यवक्रीरपि भारत ।
भूय एवाकरोद्यत्नं तपस्यमितविक्रमः ॥ ३.१३७.२३ ॥
असे बोलून इंद्र निघून गेला. हे भारता! यवक्रीतानेही पुन्हा तपातच प्रयत्न केला; तो अमित पराक्रमी होता.
3.137.24
घोरेण तपसा राजंस्तप्यमानो महत्तपः ।
संतापयामास भृशं देवेन्द्रमिति नः श्रुतम् ॥ ३.१३७.२४ ॥
हे राजा! घोर तपाने महान तप करीत असताना त्याने देवेंद्राला फार संतप्त केले असे आम्ही ऐकले आहे.
3.137.25
तं तथा तप्यमानं तु तपस्तीव्रं महामुनिम् ।
उपेत्य बलभिद्देवो वारयामास वै पुनः ॥ ३.१३७.२५ ॥
अशा प्रकारे कठोर तप करणाऱ्या त्या महामुनीजवळ जाऊन, बलासुराचा वध करणाऱ्या देव इंद्राने पुन्हा त्यांना अडवले.
3.137.26
अशक्योऽर्थः समारब्धो नैतद्बुद्धिकृतं तव ।
प्रतिभास्यन्ति वै वेदास्तव चैव पितुश्च ते ॥ ३.१३७.२६ ॥
तू आरंभिलेले हे कार्य अशक्य आहे; हे तुझ्या बुद्धीने केलेले नाही. तुला आणि तुझ्या पित्यालाही वेद स्वतःहून प्रकट होतील.
3.137.27
न चैतदेवं क्रियते देवराजसमीप्सितम् ।
महता नियमेनाहं तप्स्ये घोरतरं तपः ॥ ३.१३७.२७ ॥
देवराजाच्या इच्छेनुसार हे असे केले जात नाही. मी मोठ्या नियमाने अत्यंत घोर तप करीन.
3.137.28
समिद्धेऽग्नावुपकृत्याङ्गमङ्गं ।
होष्यामि वा मघवंस्तन्निबोध।
यद्येतदेवं न करोषि कामं ।
ममेप्सितं देवराजेह सर्वम् ॥ ३.१३७.२८ ॥
पेटलेल्या अग्नीत मी माझा प्रत्येक अवयव कापून आहुती देईन; हे मघवन्, हे जाणून घे. तू अशा प्रकारे माझी इच्छा पूर्ण केली नाहीस, हे देवराजा, तर येथे माझी सर्व इच्छा व्यर्थ जाईल.
3.137.29
निश्चयं तमभिज्ञाय मुनेस्तस्य महात्मनः ।
प्रतिवारणहेत्वर्थं बुद्ध्या संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ ३.१३७.२९ ॥
त्या महात्मा मुनींचा दृढ निश्चय जाणून, बुद्धिमान इंद्राने त्यांना अडवण्याच्या हेतूने बुद्धीने विचार केला.
3.137.30
तत इन्द्रोऽकरोद्रूपं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अनेकशतवर्षस्य दुर्बलस्य सयक्ष्मणः ॥ ३.१३७.३० ॥
मग इंद्राने अनेक शतके वय असलेल्या, दुर्बल आणि क्षयरोगाने ग्रस्त अशा एका तपस्वी ब्राह्मणाचे रूप धारण केले.
3.137.31
यवक्रीतस्य यत्तीर्थमुचितं शैचकर्मणि ।
भागीरथ्यां तत्र सेतुं वालुकाभिश्चकार सः ॥ ३.१३७.३१ ॥
यवक्रीताचे जे तीर्थ शौचकर्मासाठी योग्य होते, तेथे भागीरथीवर त्याने वाळूने एक सेतू बांधला.
3.137.32
यदाऽस्य वदतो वाक्यं न स चक्रे द्विजोत्तमः ।
वालुकाभिस्ततः शक्रो गङ्गां समभिपूरयन् ॥ ३.१३७.३२ ॥
त्या श्रेष्ठ द्विजाने त्याचे बोलणे ऐकले नाही, तेव्हा इंद्राने वाळूने गंगा पूर्णपणे भरून टाकण्यास सुरुवात केली.
3.137.33
वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत् ।
स्नातुमभ्यागतं शक्रो यवक्रीतमदर्शयत् ॥ ३.१३७.३३ ॥
इंद्र सतत भागीरथीत वाळूच्या मुठी टाकत राहिला; स्नानासाठी आलेल्या यवक्रीताला त्याने ते दाखवले.
3.137.34
तं ददर्श यवक्रीतो यत्नवन्तं निबन्धने ।
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ ३.१३७.३४ ॥
यवक्रीताने त्याला बंधारा बांधण्याच्या प्रयत्नात गुंतलेले पाहिले; हसत त्या मुनिश्रेष्ठाने हे शब्द म्हटले.
3.137.35
किमिदं वर्तते ब्रह्मन्किंच ते ह चिकीर्षितम् ।
अतीव हि महान्यत्नः क्रियतेऽयं निरर्थकः ॥ ३.१३७.३५ ॥
हे ब्राह्मणा, हे काय चालले आहे, आणि तुझा हेतू काय आहे? हा मोठा प्रयत्न केला जात आहे, पण तो निरर्थक आहे.
3.137.36
बन्धिष्ये सेतुना गङ्गां सुखः पन्था भविष्यति ।
क्लिश्यते हि जनस्तात तरमाणः पुनःपुनः ॥ ३.१३७.३६ ॥
मी सेतूने गंगेला बांधीन; मार्ग सुखकर होईल. प्रिय, लोक ओलांडताना वारंवार क्लेश पावतात.
3.137.37
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन ।
अशक्याद्विनिवर्तस्व शक्यमर्थं समारभ ॥ ३.१३७.३७ ॥
हे तपोधना, हा महान प्रवाह तुला बांधता येणार नाही. अशक्य गोष्टीपासून परत फिर आणि शक्य कार्य हाती घे.
3.137.38
यथैव भवता चेद तपो वेदार्थमुद्यतम् ।
अशक्यं तद्वदस्माभिरयं भारः समाहितः ॥ ३.१३७.३८ ॥
तू वेदार्थासाठी तप आरंभले आहेस, तसेच आम्हीही हे ओझे उचलले आहे; ते आमच्यासाठीही अशक्य आहे.
3.137.39
यथा तव निरर्थोऽयमारम्भस्त्रिदशेश्वर ।
तथा यदि ममापीदं मन्यसे पाकशासन ॥ ३.१३७.३९ ॥
हे त्रिदशेश्वरा, तुला जसा हा प्रयत्न निरर्थक वाटतो, तसाच माझाही हा प्रयत्न निरर्थक वाटत असेल तर, हे पाकशासना!
3.137.40
क्रियतां यद्भवेच्छक्यं त्वया सुरगणेश्वर ।
वरांश्च मे प्रयच्छान्यासन्यैर्विद्वान्भवितास्म्यहम् ॥ ३.१३७.४० ॥
हे सुरगणेश्वरा, जे तुला शक्य असेल ते कर; मला वरदान दे; इतरांपेक्षा मी विद्वान होईन.
3.137.41
तस्मै प्रादाद्वरानिन्द्र उक्तवान्यान्महातपाः ।
प्रतिभास्यन्ति ते वेदाः पित्रा सह यथेप्सिताः ॥ ३.१३७.४१ ॥
महातपस्वी इंद्राने त्याला वर दिले आणि म्हणाला, "तुझ्या पित्यासह वेद तुला हवे तसे प्रकट होतील."
3.137.42
यच्चान्यत्काङ्क्षसे कामं यवक्रीर्गम्यतामिति ।
स लब्धकाम पितरं समेत्याथेदमब्रवीत् ॥ ३.१३७.४२ ॥
"तुला आणखी जे काही हवे असेल ते घेऊन जा, हे यवक्रीता" असे म्हटले गेल्यावर, मनोरथ पूर्ण झालेला तो पित्याजवळ जाऊन असे बोलला.
3.137.43
प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः ।
अपि चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥ ३.१३७.४३ ॥
माझ्या वडिलांना आणि मला दोघांनाही वेद स्फुरतील; आम्हा दोघांना इतरही गोष्टी प्राप्त होतील; अशा प्रकारे मी वर मिळवले आहेत.
3.137.44
दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् ।
स दर्पपर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनङ्क्ष्यसि ॥ ३.१३७.४४ ॥
हे पुत्रा, इच्छित वर मिळवून तुला गर्व होईल; त्या गर्वाने भरलेला दीन तू लवकरच नाश पावशील.
3.137.45
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः ।
मुनिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम विश्रुतः ॥ ३.१३७.४५ ॥
याबाबत देवांनी सांगितलेल्या या गाथाही उदाहरण म्हणून सांगितल्या जातात. हे पुत्रा, पूर्वी बालधी नावाचा प्रसिद्ध मुनी होता.
3.137.46
स पुत्रशोकादुद्विग्रस्तपस्तेपे सुदुष्करम् ।
भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इतितं लब्धवांश्च सः ॥ ३.१३७.४६ ॥
पुत्रशोकाने व्याकूळ होऊन त्याने 'माझा पुत्र अमर होवो' असे म्हणत अत्यंत कठीण तप केले; आणि त्याला ते वरदान मिळाले.
3.137.47
तस्य प्रसादो वै देवैः कृतो न त्वमरैः समः ।
नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥ ३.१३७.४७ ॥
देवांनी त्याच्यावर कृपा केली, परंतु तो अमरांच्या बरोबरीचा झाला नाही; मर्त्य अमर नसतो, त्याचे आयुष्य एखाद्या निमित्ताने ठरेल.
3.137.48
यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः ।
तावज्जीवेन्मम् सुतो निर्वाणमुत मे मतः ॥ ३.१३७.४८ ॥
हे देवश्रेष्ठहो, हे पर्वत जसे सदैव उभे असतात, तसा माझा पुत्रही तितका काळ जगो; अथवा माझ्या मते तेच निर्वाण आहे.
3.137.49
तस्य पुत्रस्तदा जत्रे मेधावी क्रोधनस्तदा ।
स तु लब्धवरो दर्पादृषींश्चैवावमन्यत ॥ ३.१३७.४९ ॥
तेव्हा त्याचा पुत्र जन्मतःच बुद्धिमान आणि क्रोधी होता. वर मिळाल्यामुळे गर्वाने त्याने ऋषींचाही अपमान केला.
3.137.50
विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्स महीमिमाम् ।
आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥ ३.१३७.५० ॥
मुनींना त्रास देत तो या पृथ्वीवर फिरत होता. पुढे तो महापराक्रमी, बुद्धिमान धनुषाक्षाजवळ पोहोचला.
3.137.51
तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् ।
भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥ ३.१३७.५१ ॥
त्याने त्या बुद्धिमानाशी अपराध केला. तेव्हा पराक्रमी ऋषींनी त्याला शाप दिला, 'भस्म हो!' पण तो भस्म झाला नाही.
3.137.52
धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् ।
मुनिस्तत्कारणं ज्ञात्वा स्वयं महिषरूपधृत्।
शृङ्गेणाद्रीनचलयत्ततोऽयंभस्मसादभूत् ॥ ३.१३७.५२ ॥
धनुषाक्षाने त्या बुद्धिमानाला अबाधित पाहिले, त्याचे कारण जाणले, आणि स्वतः म्हशीचे रूप धारण केले. शिंगांनी पर्वत हलवले; तेव्हा तो भस्म झाला.
3.137.53
निमित्तमस्य महर्षिर्भेदयामास पर्वतान् ।
स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः ॥ ३.१३७.५३ ॥
याचे निमित्त म्हणून महर्षींनी पर्वत फोडले. ते निमित्त नष्ट होताच तो बालक अचानक मरण पावला.
3.137.54
तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥ ३.१३७.५४ ॥
तेव्हा पिता त्या मृत पुत्राला उचलून विलाप करू लागला.
3.137.55
लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः परमार्तवत् ।
ऊचुर्वेदविदः सर्वै गाथां यां तां निबोध मे ॥ ३.१३७.५५ ॥
विलाप करणाऱ्या त्याला पाहून वेदज्ञ सर्व मुनी अत्यंत दुःखी होऊन म्हणाले; मी सांगत असलेली ती गाथा ऐका.
3.137.56
न दिष्टमर्थमत्येतुमीशोऽमर्त्यः कथंचन ।
महर्षिर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥ ३.१३७.५६ ॥
ठरलेल्या नशिबाला कोणत्याही प्रकारे ओलांडण्याची शक्ती मर्त्य माणसात नाही; महर्षींनी धनुष्याच्या बाणाने पर्वत भेदले.
3.137.57
एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तपस्विनः ।
क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥ ३.१३७.५७ ॥
अशा प्रकारे वर मिळवून अहंकाराने भरलेले मूर्ख तपस्वी लवकरच नष्ट होतात; तुमचे तसे होऊ नये.
3.137.58
एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ ।
तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥ ३.१३७.५८ ॥
हा रैभ्य महापराक्रमी आहे, आणि त्याचे दोन्ही पुत्रही तसेच आहेत; पुत्रा, तू आळस न करता त्याच्याकडे न जाशील असे कर.
3.137.59
स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा ।
रैभ्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥ ३.१३७.५९ ॥
पुत्रा, तो रागावून क्रोधाने तुला त्रास देण्यास समर्थ आहे; रैभ्य तपस्वी, कोपी आणि महान ऋषी आहे.
3.137.60
एव करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन ।
यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥ ३.१३७.६० ॥
असेच करीन; बाबा, कोणत्याही प्रकारे दुःख करू नका; तुम्ही मला जसे आदरणीय आहात, तसाच रैभ्य माझा पिता आहे.
3.137.61
उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्ण यवक्रीरकुतोभयः ।
विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥ ३.१३७.६१ ॥
यवक्रीत पित्याला मृदू स्वरात असे बोलला आणि निर्भयपणे इतर ऋषींचा अपमान करत अत्यंत आनंदाने संतुष्ट झाला.