મહાભારત · અધ્યાય 3.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.140.1
एतस्मिन्नेव काले तु बृहद्द्युम्नो महीपतिः ।
सत्रं तेने महाभागो रैभ्ययाज्यः प्रतापवान् ॥ ३.१४०.१ ॥
એ જ સમયે મહાભાગ્યશાળી, પ્રતાપી રાજા બૃહદ્દ્યુમ્ને રૈભ્યને યાજક રાખીને સત્રયજ્ઞ કર્યો.
3.140.2
तेन रैभ्यस्य वै पुत्रावर्वावसुपरासू ।
वृतौ सहायौ सत्रार्थं बृहद्द्युम्नेन धीमता ॥ ३.१४०.२ ॥
બુદ્ધિમાન બૃહદ્દ્યુમ્ને સત્ર માટે સહાયક તરીકે રૈભ્યના બે પુત્રો અર્વાવસુ અને પરાવસુને પસંદ કર્યા.
3.140.3
तत्र तौ समनुज्ञातौ पित्रा कौन्तेय जग्मतुः ।
आश्रमे त्वभवद्रैभ्यो भार्या चैव परावसोः ॥ ३.१४०.३ ॥
હે કૌન્તેય, પિતાની અનુમતિ લઈને તે બંને ત્યાં ગયા; આશ્રમમાં રૈભ્ય અને પરાવસુની પત્ની રહ્યાં.
3.140.4
अथावलोककोऽगच्छद्गृहानकः परावसुः ।
कृष्णाजिनेन संवीतं ददर्श पितरं वने ॥ ३.१४०.४ ॥
પછી પરાવસુ ઘર તરફ પાછો આવ્યો અને વનમાં કૃષ્ણાજિન ઓઢેલા પિતાને જોયા.
3.140.5
जघन्यरात्रे निद्रान्धः सावशेषे तमस्यापि ।
चरन्तं गहनेऽरण्ये मेने स पितरं मृगम् ॥ ३.१४०.५ ॥
રાતના છેલ્લા પ્રહરમાં, ઊંઘથી આંધળો થઈને, અંધકાર હજી બાકી હતો ત્યારે, ગાઢ જંગલમાં ફરતા પિતાને તેણે મૃગ માન્યા.
3.140.6
मृगं तु मन्यमानेन पिता वै तेन हिंसितः ।
अकामयानेन तदा शरीरत्राणमिच्छता ॥ ३.१४०.६ ॥
મૃગ માનીને તેણે પિતા પર પ્રહાર કર્યો, અને તેનાથી જ પિતા ઘાયલ થયા; ત્યારે તેઓ ઇચ્છા વિના પણ પોતાના શરીરની રક્ષા ઇચ્છતા હતા.
3.140.7
तस्य स प्रेतकार्याणि कृत्वा सर्वाणि भारत ।
पुनरागम्य तत्सत्रमब्रवीद्धातरं वचः ॥ ३.१४०.७ ॥
હે ભારત, તેણે તેના બધા પ્રેતકાર્યો કરીને ફરી આવીને તે સત્ર વિશે પોતાના ભાઈને આ વચન કહ્યું.
3.140.8
इदं कर्म न शक्तस्त्वं वोढुमेकः कथंचन ।
मया च हिंसितस्तातो मन्यमानेन वै मृगम् ॥ ३.१४०.८ ॥
આ કર્મ તું એકલો કોઈ પણ રીતે ઉઠાવવા સમર્થ નથી. મૃગ માનીને મેં જ તારા પિતાની હત્યા કરી હતી.
3.140.9
सोऽस्मदर्थे व्रतं तात चर त्वं ब्रह्मघातिनाम् ।
समर्थो ह्यहमेकाकी कर्म कर्तुमिदं मुने ॥ ३.१४०.९ ॥
તેથી અમારા માટે, હે તાત, બ્રહ્મહત્યા કરનારાઓનું વ્રત તું આચર. હે મુનિ, આ કર્મ કરવા હું એકલો સમર્થ છું.
3.140.10
करोतु वै भवान्सत्रं बृहद्द्युम्नस्य धीमतः ।
ब्रह्महत्यां चरिष्येऽहं त्वदर्थं नियतेन्द्रियः ॥ ३.१४०.१० ॥
બુદ્ધિમાન બૃહદ્દ્યુમ્નનું સત્ર આપ જ કરો. હું આપને માટે ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખીને બ્રહ્મહત્યાનું વ્રત આચરીશ.
3.140.11
स तस्यब्रह्महत्यायाः पारं गत्वा युधिष्ठिर ।
अर्वावसुस्तदा सत्रमाजगाम पुनर्मुनिः ॥ ३.१४०.११ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તે બ્રહ્મહત્યાનું વ્રત પૂર્ણ કરીને મુનિ અર્વાવસુ ત્યારે ફરી સત્રમાં આવ્યો.
3.140.12
ततः परावसुर्दृष्ट्वा भ्रातरं समुपस्थितम् ।
बृहद्द्युम्नमुवाचेदं वचनं हर्षगद्गदम् ॥ ३.१४०.१२ ॥
ત્યારે પરાવસુએ ભાઈને નજીક આવેલો જોઈ, હર્ષથી ગદ્ગદ સ્વરે બૃહદ્દ્યુમ્નને આ વચન કહ્યું.
3.140.13
एष ते ब्रह्महा यज्ञं मा द्रष्टुं प्रविशेदिति ।
ब्रह्महा प्रेक्षितेनापि पीडयेत्त्वामसंशयम् ॥ ३.१४०.१३ ॥
આ બ્રહ્મહત્યારો તારો યજ્ઞ જોવા માટે પ્રવેશ ન કરે. બ્રહ્મહત્યારો જોવાય તોપણ નિઃસંદેહ તને પીડશે.
3.140.14
तच्छ्रुत्वैव तदा राजा प्रेष्यानाह स विट्पते ।
प्रेष्यैरुत्सार्यमाणस्तु राजन्नर्वावसुस्तदा।
न मया ब्रह्महत्येयं कृतेत्याह पुनःपुनः ॥ ३.१४०.१४ ॥
તે સાંભળતાં જ રાજાએ પોતાના સેવકોને કહ્યું. હે રાજન, સેવકો દ્વારા હાંકી કઢાતો અર્વાવસુ ત્યારે વારંવાર બોલ્યો, 'આ બ્રહ્મહત્યા મેં કરી નથી.'
3.140.15
उच्यमानोऽसकृत्प्रेष्यैर्ब्रह्महा इति भारत ।
नैवस्म प्रतिजानामि ब्र्हमहत्यां स्वयंकृताम्।
मम भ्रात्रा कृतमिदं मया स परिमोक्षितः ॥ ३.१४०.१५ ॥
હે ભરતવંશી, સેવકો દ્વારા વારંવાર 'બ્રહ્મહત્યારો' કહેવાતો છતાં તે બોલ્યો, 'મેં પોતે કરેલી બ્રહ્મહત્યા હું સ્વીકારતો નથી. આ મારા ભાઈએ કર્યું; તેના કારણે હું મુક્ત થયો.'
3.140.16
स तथा प्रवदन्क्रोधात्तैश्च प्रेष्यैः प्रभाषितः ।
तूष्णीं जगाम ब्रह्मर्षिर्वनमेव महातपाः ॥ ३.१४०.१६ ॥
આ રીતે ક્રોધથી બોલતો, તે સેવકો દ્વારા કહેવાયેલો મહાતપસ્વી બ્રહ્મર્ષિ મૌનપણે વનમાં ચાલ્યો ગયો.
3.140.17
उग्रं तपः समास्थाय दिवाकरमथाश्रितः ।
रहस्यवेदं कृतवान्सूर्यस्य द्विजसत्तमः ॥ ३.१४०.१७ ॥
ઉગ્ર તપ અપનાવીને, પછી સૂર્યનો આશ્રય લઈને, તે દ્વિજશ્રેષ્ઠે સૂર્યનો રહસ્યવેદ રચ્યો.
3.140.18
मूर्तिमांस्तं ददर्शाथ स्वयमग्रभुगव्ययः ॥ ३.१४०.१८ ॥
ત્યારે મૂર્તિમાન, અગ્રભોક્તા, અવ્યય એવા તેમણે પોતે તેને જોયો.
3.140.19
प्रीतास्तस्याभवन्देवाः कर्मणाऽर्वावसोर्नृप ।
तं ते प्रवरयामासुर्निरासुश्च परावसुम् ॥ ३.१४०.१९ ॥
હે રાજા, અર્વાવસુના કર્મથી દેવો તેના પર પ્રસન્ન થયા. તેમણે તેને પુરોહિત તરીકે પસંદ કર્યો અને પરાવસુને દૂર કર્યો.
3.140.20
ततो देवा वरं तस्मै ददुरग्निपुरोगमाः ॥ ३.१४०.२० ॥
ત્યારે અગ્નિને આગળ રાખીને દેવોએ તેને વર આપ્યો.
3.140.21
स चापि वरयामास पितुरुत्थानमात्मनः ।
अनागस्त्वं ततो भ्रातुः पितुश्चास्मरणं वधे ॥ ३.१४०.२१ ॥
તેણે પણ વર માંગ્યો: પોતાના પિતાનું પુનરુત્થાન, ભાઈની નિર્દોષતા, અને વધ સમયે પિતાનું સ્મરણ ન થવું.
3.140.22
भरद्वाजस्य चोत्थानं यवक्रीतस्य चोभयोः ।
प्रतिष्ठां चापि वेदस्य सौरस्य द्विजसत्तमः ॥ ३.१४०.२२ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ભરદ્વાજનું પુનરુત્થાન અને યવક્રીતનું, બંનેનું, તથા સૌર વેદની પ્રતિષ્ઠા પણ.
3.140.23
एवमस्त्विति तं देवाः प्रोचुश्चापि वरान्ददुः ।
ततः प्रादुर्बभूवुस्ते सर्व एव युधिष्ठिर ॥ ३.१४०.२३ ॥
'એમ જ થાઓ' એમ કહીને દેવોએ તેને વરદાન આપ્યાં. હે યુધિષ્ઠિર, ત્યારે તેઓ બધા પ્રગટ થયા.
3.140.24
अथाब्रवीद्यवक्रीतो देवानग्निपुरोगमान् ।
समधीतं मया ब्रह्म व्रतानि चरितानि च ॥ ३.१४०.२४ ॥
ત્યારે યવક્રીતે અગ્નિને આગળ રાખેલા દેવોને કહ્યું, 'મેં વેદનો સારી રીતે અભ્યાસ કર્યો છે અને વ્રતોનું આચરણ કર્યું છે.'
3.140.25
कथं च रैभ्यः शक्तो मामदीयानं तपस्विनम् ।
तथायुक्तेन विधिना निहन्तुममरोत्तमाः ॥ ३.१४०.२५ ॥
હે દેવશ્રેષ્ઠો, રૈભ્ય મારા જેવા દીન તપસ્વીને એવી અયોગ્ય વિધિથી મારવા કેવી રીતે સમર્થ થાય?
3.140.26
मैवं कृथा यवक्रीत यथा वदसि वै मुने ।
ऋते गुरुमधीता हि स्वयं वेदास्त्वया पुरा ॥ ३.१४०.२६ ॥
હે યવક્રીત, મુનિ, તું કહે છે તેમ આ ન કર; પહેલાં તેં ગુરુ વિના જ સ્વયં વેદો ભણ્યા હતા.
3.140.27
अनन तु गुरूनदुःखात्तोषयित्वाऽऽत्मक्रमणा ।
कालेन महता क्लेशाद्ब्रह्माधिगतमुत्तमम् ॥ ३.१४०.२७ ॥
પણ ગુરુઓને દુઃખ આપ્યા વિના, તેમને પ્રસન્ન કરીને, પોતાના ક્રમે, લાંબા સમય અને મોટા ક્લેશ પછી જ ઉત્તમ બ્રહ્મ પ્રાપ્ત થાય છે.
3.140.28
यवक्रीतमथोक्त्वैवं देवाः साग्निपुरोगमाः ।
संजीवयित्वा तान्सर्वान्पुनर्जग्मुस्त्रिविष्टपम् ॥ ३.१४०.२८ ॥
યવક્રીતને આ પ્રમાણે કહીને, અગ્નિને આગળ રાખીને દેવોએ તે સૌને ફરી જીવંત કર્યા અને પાછા સ્વર્ગે ગયા.
3.140.29
ततो वै स यवक्रीतो ब्रह्मचर्यं चचार ह ।
अष्टादश च वर्षाणि त्रिंशतं च युधिष्ठिर ॥ ३.१४०.२९ ॥
પછી યવક્રીતે બ્રહ્મચર્ય પાળ્યું; અઢાર અને ત્રીસ વર્ષ સુધી, હે યુધિષ્ઠિર.
3.140.30
आस्रमस्तस्य पुण्योऽयं सदापुष्पफलद्रुमः ।
अत्रोष्य राजशार्दूल सर्वपापैः प्रभोक्ष्यसे ॥ ३.१४०.३० ॥
આ તેનો પવિત્ર આશ્રમ છે, જ્યાં સદા ફૂલ અને ફળ આપતાં વૃક્ષો છે. હે રાજશાર્દૂલ, અહીં વસીને તું સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈશ.