মহাভারত · অধ্যায় 3.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.143.1
भीमसेनयमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत ।
नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान्वनेचरान् ॥ ३.१४३.१ ॥
ভীমসেন ও দুই যমজ ভাই এবং পাঞ্চালী, শোনো। জীবের বিনাশ নেই; বনচারী আমাদের দেখো।
3.143.2
दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद्ब्रुवामेतरेतरम् ।
अशक्येऽपि व्रजामो यद्नंजयदिदृक्षया ॥ ३.१४३.२ ॥
'আমরা দুর্বল, ক্লিষ্ট' — এ কথা আমরা পরস্পরকে বলি; তবু অসম্ভব হলেও ধনঞ্জয়কে দেখার ইচ্ছায় আমরা চলি।
3.143.3
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिमिवानलः ।
यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयमुपान्तिके ॥ ३.१४३.३ ॥
তা আমার অঙ্গ পোড়ায় যেমন আগুন তুলোর রাশি পোড়ায়; আর কাছে থাকা সেই বীর ধনঞ্জয়কে আমি দেখি না।
3.143.4
तस्यादर्शनतप्तं मां सानुजं वनमास्थितम् ।
याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत ॥ ३.१४३.४ ॥
তাকে না দেখার যন্ত্রণায় তপ্ত আমাকে, কনিষ্ঠ ভাইদের সঙ্গে বনে বাসকারী আমাকে; যাজ্ঞসেনীর স্পর্শ এবং সেই বীরও দগ্ধ করছে।
3.143.5
नकुलात्पूर्वजं पार्थं न पश्याम्यमितौजसम् ।
अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.५ ॥
নকুলের অগ্রজ পার্থকে, অপরিমিত তেজস্বী, অজেয়, উগ্রধনুর্ধরকে আমি দেখি না; হে বৃকোদর, তাঁর জন্যই আমি দগ্ধ হচ্ছি।
3.143.6
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च ।
चरामि सह युष्माभिस्तस्य दर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.१४३.६ ॥
পবিত্র তীর্থ, রমণীয় বন এবং সরোবরেও আমি তোমাদের সঙ্গে ঘুরি; তাঁকে দেখার আকাঙ্ক্ষায়।
3.143.7
पञ्चवर्षाण्यहं वीरं सत्यसन्धं धनंजयम् ।
यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.७ ॥
পাঁচ বছর ধরে বীর, সত্যসন্ধ ধনঞ্জয়কে আমি দেখিনি; তাই আমি সন্তপ্ত, হে বৃকোদর।
3.143.8
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.८ ॥
সেই শ্যামবর্ণ, কুঞ্চিতকেশ, সিংহের মতো গতির মহাবাহুকে আমি দেখছি না; তাই আমি সন্তপ্ত, হে বৃকোদর।
3.143.9
कृतास्त्रं निपुणं युद्देऽव्रतिमानं धनुष्मताम् ।
न पश्यामि कुरुश्रेष्ठ तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.९ ॥
যুদ্ধে নিপুণ, অস্ত্রবিদ্যায় দক্ষ, ধনুর্ধরদের মধ্যে অবিচল তাঁকে আমি দেখছি না, হে কুরুশ্রেষ্ঠ; তাই আমি সন্তপ্ত, হে বৃকোদর।
3.143.10
चरन्तमरिसङ्घेषु क्रुद्धं कालमिवानघ ।
प्रभिन्नमिव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम् ॥ ३.१४३.१० ॥
শত্রুদলের মধ্যে বিচরণকারী, ক্রুদ্ধ কালের মতো, হে অনঘ, মত্ত হস্তীর মতো, সিংহস্কন্ধ ধনঞ্জয়কে (আমি দেখছি না)।
3.143.11
यः स शक्रादनवरो वीर्येण च बलेन च ।
यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वोऽमितविक्रमः ॥ ३.१४३.११ ॥
যিনি বীর্যে ও বলে ইন্দ্রের চেয়েও কম নন; যমজদের পূর্বজ পার্থ, শ্বেতাশ্ব, অমিত-বিক্রম।
3.143.12
नारायणसमो युद्धे सत्यसन्धो दृढव्रतः ।
तं ममापश्यतो भीम न शान्तिर्हृदयस्य वै ॥ ३.१४३.१२ ॥
যুদ্ধে নারায়ণের সমান, সত্যসন্ধ, দৃঢ়ব্রত — তাঁকে আমি না দেখায়, হে ভীম, আমার হৃদয়ে শান্তি নেই।
3.143.13
दुःखेन महताऽऽविष्टश्चिन्तयामि दिवानिशम् ।
अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.१३ ॥
মহা দুঃখে আবিষ্ট হয়ে আমি দিনরাত চিন্তা করি। সেই অজেয়, উগ্রধনুর্ধর বীরের কারণে, হে বৃকোদর, আমি দগ্ধ হচ্ছি।
3.143.14
सततं यः क्षमाशीलः क्षिप्यमाणोऽप्यणीयसा ।
ऋजुमार्गप्रपन्नस्य शर्मदाता भयस्य च ॥ ३.१४३.१४ ॥
যিনি সর্বদা ক্ষমাশীল, নীচ ব্যক্তির দ্বারা নিন্দিত হলেও, সরলপথে চলা মানুষকে শান্তি ও ভয় থেকে মুক্তি দেন।
3.143.15
स तु जिह्मप्रवृत्तस्य माययाऽभिजिघांसतः ।
अपि वज्रधरस्यापि भवेत्कालविषोपमः ॥ ३.१४३.१५ ॥
কিন্তু কুটিল পথে চলা, মায়ায় হত্যা করতে চাওয়া ব্যক্তির জন্য, বজ্রধর ইন্দ্রেরও তিনি কালবিষের সমান হবেন।
3.143.16
शत्रोरपि प्रपन्नस्य सोऽनृशंसः प्रतापवान् ।
दाताऽभयस् बीभत्सुरमितात्मा महाहलः ॥ ३.१४३.१६ ॥
শত্রুও শরণাপন্ন হলে তিনি দয়ালু ও প্রতাপশালী। অভয়দাতা বীভৎসু — অপরিমিত আত্মা, মহাবলশালী।
3.143.17
सर्वेषामाश्रयोऽस्माकं रणेऽरीणां प्रमर्दिता ।
आहर्ता सर्वरत्नानां सर्वेषां नः सुखावहः ॥ ३.१४३.१७ ॥
তিনি আমাদের সকলের আশ্রয়, যুদ্ধে শত্রুদের দমনকারী। সমস্ত রত্ন আহরণকারী, আমাদের সকলের সুখদাতা।
3.143.18
रत्नानि यस्य वीर्येण दिव्यान्यासत्पुरा मम ।
बहूनि बहुजातीनि यानि प्राप्तः सुयोधनः ॥ ३.१४३.१८ ॥
যাঁর বীর্যে পূর্বে আমার দিব্য রত্নসমূহ ছিল — বহু, বহু জাতের — যা সুযোধন লাভ করেছে।
3.143.19
यस्य बाहुबलाद्वीर सभा चासीत्पुरा मम ।
सर्वरत्नमयी ख्याता त्रिषु लोकेषु पाण्डव ॥ ३.१४३.१९ ॥
হে বীর পাণ্ডুপুত্র, যাঁর বাহুবলে পূর্বে আমার সভা ছিল; তা সর্বরত্নময় এবং ত্রিলোকে বিখ্যাত ছিল।
3.143.20
वासुदेवसमं वीर्ये कार्तवीर्यसमं युधि ।
अजेयममितं युद्धे तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥ ३.१४३.२० ॥
বীর্যে বাসুদেবের সমান, যুদ্ধে কার্তবীর্যের সমান, যুদ্ধে অজেয় ও অমিত — সেই ফাল্গুনকে আমি দেখি না।
3.143.21
संकर्षणं महावीर्यं त्वां च भीमापराजितम् ।
अनुयातः स्ववीर्येण वासुदेवं च शत्रुहा ॥ ३.१४३.२१ ॥
মহাবীর্য সংকর্ষণকে, তোমাকে, অপরাজিত ভীমকে, এবং নিজ বীর্যে বাসুদেবের অনুগামী শত্রুহন্তাকে (আমি দেখি না)।
3.143.22
यस् बाहुबले तुल्यः प्रभावे च पुरंदरः ।
जवे वायुर्मुखे सोमः क्रोधे मृत्युः सनातनः ॥ ३.१४३.२२ ॥
বাহুবলে ও প্রভাবে যিনি পুরন্দরের (ইন্দ্রের) সমান; বেগে বায়ু, বাক্যে সোম, ক্রোধে সনাতন মৃত্যু।
3.143.23
ते वयं तं नरव्याघ्रं सर्वेवीर दिदृक्षवः ।
प्रवेक्ष्यामो महाबाहो पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१४३.२३ ॥
আমরা সকল বীর সেই নরব্যাঘ্রকে দেখতে ইচ্ছুক হয়ে, হে মহাবাহু, গন্ধমাদন পর্বতে প্রবেশ করব।
3.143.24
विशाला बदरी यत्रनरनारायणाश्रमः ।
तं सदाऽध्युषितं यक्षैर्द्रक्ष्यामो गिरिसुत्तमम् ॥ ३.१४३.२४ ॥
যেখানে বিশাল বদরী ও নর-নারায়ণের আশ্রম, যক্ষেরা সর্বদা বাস করেন সেই শ্রেষ্ঠ পর্বত আমরা দেখব।
3.143.25
कुबेरनलिनीं रम्यां राक्षसैरभिसेविताम् ।
पद्भिरेव गमिष्यामस्तप्यभाना महत्तपः ॥ ३.१४३.२५ ॥
কুবেরের সুরম্য পদ্মসরোবরে, রাক্ষসদের সেবিত সেই স্থানে, মহা তপস্যায় তপ্ত হয়ে আমরা পায়ে হেঁটেই যাব।
3.143.26
नातप्ततपसा शक्यो गन्तुं देशो वृकोदर ।
न नृशंसेन लुब्धेन नाप्रशान्तेन भारत ॥ ३.१४३.२६ ॥
হে বৃকোদর, যে তপস্যা করেনি সে সেই দেশে যেতে পারবে না। নিষ্ঠুর, লোভী, অশান্ত ব্যক্তিও না, হে ভারত।
3.143.27
तत्र सर्वेगमिष्यामो भीमार्जुपदैषिणः ।
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशाः सार्धं विप्रैर्महाव्रतैः ॥ ३.१४३.२७ ॥
সেখানে আমরা সবাই যাব, ভীম ও অর্জুনের পদচিহ্ন অনুসরণ করে, অস্ত্রধারী হয়ে, তরবারি বেঁধে, মহাব্রতধারী ব্রাহ্মণদের সঙ্গে।
3.143.28
मक्षिकादंशमशकान्सिंहान्व्याघ्रान्सरीसृपान् ।
प्राप्नोत्यनियतः पार्थ नियतस्तान्न पश्यति ॥ ३.१४३.२८ ॥
হে পার্থ, অনিয়ন্ত্রিত ব্যক্তি মশা, মাছি, সিংহ, বাঘ ও সরীসৃপের মুখোমুখি হয়; কিন্তু সংযমী তাদের দেখতে পায় না।
3.143.29
ते वयं नियतात्मानः पर्वतं गन्धमादनम् ।
प्रवेक्ष्यामो मिताहारा धनंजयदिदृक्षवः ॥ ३.१४३.२९ ॥
আমরা সংযতচিত্ত, মিতাহারী হয়ে, ধনঞ্জয়কে দেখার ইচ্ছায় গন্ধমাদন পর্বতে প্রবেশ করব।