महाभारत · अध्याय 3.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.143.1
भीमसेनयमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत ।
नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान्वनेचरान् ॥ ३.१४३.१ ॥
भीमसेन, दोन्ही यमज बंधू आणि पांचाली, ऐका. भूताचा नाश होत नाही; वनात फिरणाऱ्या आम्हांकडे पाहा.
3.143.2
दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद्ब्रुवामेतरेतरम् ।
अशक्येऽपि व्रजामो यद्नंजयदिदृक्षया ॥ ३.१४३.२ ॥
'आम्ही दुर्बल व क्लेशग्रस्त आहोत' असे आपण एकमेकांना म्हणतो; तरी अशक्य असूनही धनंजयाला पाहण्याच्या इच्छेने आम्ही जातो.
3.143.3
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिमिवानलः ।
यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयमुपान्तिके ॥ ३.१४३.३ ॥
ते माझे अवयव कापसाच्या राशीला अग्नी जाळावा तसे जाळते; आणि जवळ असूनही त्या वीर धनंजयाला मी पाहात नाही.
3.143.4
तस्यादर्शनतप्तं मां सानुजं वनमास्थितम् ।
याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत ॥ ३.१४३.४ ॥
त्याला न पाहिल्याने तापलेल्या मला, धाकट्या बंधूंसह वनात राहणाऱ्या मला; याज्ञसेनीचा स्पर्श आणि तो वीरही जाळत आहेत.
3.143.5
नकुलात्पूर्वजं पार्थं न पश्याम्यमितौजसम् ।
अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.५ ॥
नकुलाच्या आधी जन्मलेल्या पार्थाला, अमित तेजस्वी, अजेय, उग्र धनुर्धराला मी पाहात नाही; हे वृकोदरा, त्याच्यामुळेच मी तापतो आहे.
3.143.6
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च ।
चरामि सह युष्माभिस्तस्य दर्शनकाङ्क्षया ॥ ३.१४३.६ ॥
पवित्र तीर्थे, रमणीय वने आणि सरोवरे यांमध्येही मी तुमच्यासह फिरतो; त्याला पाहण्याच्या इच्छेने.
3.143.7
पञ्चवर्षाण्यहं वीरं सत्यसन्धं धनंजयम् ।
यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.७ ॥
पाच वर्षांपासून वीर, सत्यप्रतिज्ञ धनंजयाला मी पाहिलेले नाही; म्हणून मी तप्त आहे, हे वृकोदरा.
3.143.8
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.८ ॥
त्या श्यामवर्णी, कुरळ केसांच्या, सिंहासारख्या चालीच्या महाबाहूला मी पाहत नाही; म्हणून मी तप्त आहे, हे वृकोदरा.
3.143.9
कृतास्त्रं निपुणं युद्देऽव्रतिमानं धनुष्मताम् ।
न पश्यामि कुरुश्रेष्ठ तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.९ ॥
युद्धात निपुण, अस्त्रविद्येत कुशल, धनुर्धरांमध्ये अचल त्याला मी पाहत नाही, हे कुरुश्रेष्ठा; म्हणून मी तप्त आहे, हे वृकोदरा.
3.143.10
चरन्तमरिसङ्घेषु क्रुद्धं कालमिवानघ ।
प्रभिन्नमिव मातङ्गं सिंहस्कन्धं धनंजयम् ॥ ३.१४३.१० ॥
शत्रुसमूहांमध्ये संचार करणाऱ्या, क्रुद्ध कालासारख्या, हे अनघा, मदोन्मत्त हत्तीसारख्या, सिंहस्कंध धनंजयाला (मी पाहत नाही).
3.143.11
यः स शक्रादनवरो वीर्येण च बलेन च ।
यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वोऽमितविक्रमः ॥ ३.१४३.११ ॥
जो वीर्यात व बलात इंद्रापेक्षाही कमी नाही, यमळांचा पूर्वज पार्थ, श्वेताश्व, अमित पराक्रमी.
3.143.12
नारायणसमो युद्धे सत्यसन्धो दृढव्रतः ।
तं ममापश्यतो भीम न शान्तिर्हृदयस्य वै ॥ ३.१४३.१२ ॥
युद्धात नारायणासमान, सत्यप्रतिज्ञ, दृढव्रती — त्याला मी न पाहिल्याने, हे भीमा, माझ्या हृदयाला शांती नाही.
3.143.13
दुःखेन महताऽऽविष्टश्चिन्तयामि दिवानिशम् ।
अजेयमुग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ ३.१४३.१३ ॥
मोठ्या दुःखाने ग्रासलेला मी रात्रंदिवस विचार करतो. त्या अजेय, उग्रधनुर्धर वीरामुळे, हे वृकोदरा, मी संतप्त आहे.
3.143.14
सततं यः क्षमाशीलः क्षिप्यमाणोऽप्यणीयसा ।
ऋजुमार्गप्रपन्नस्य शर्मदाता भयस्य च ॥ ३.१४३.१४ ॥
जो सदा क्षमाशील आहे, क्षुद्र माणसाकडून निंदिला गेला तरी, सरळ मार्गाने चालणाऱ्यांना शांती आणि भयापासून संरक्षण देणारा.
3.143.15
स तु जिह्मप्रवृत्तस्य माययाऽभिजिघांसतः ।
अपि वज्रधरस्यापि भवेत्कालविषोपमः ॥ ३.१४३.१५ ॥
पण वाकड्या मार्गाने चालणाऱ्या, मायेने वध करू इच्छिणाऱ्यासाठी, वज्रधारी इंद्रालाही तो कालविषासारखा ठरेल.
3.143.16
शत्रोरपि प्रपन्नस्य सोऽनृशंसः प्रतापवान् ।
दाताऽभयस् बीभत्सुरमितात्मा महाहलः ॥ ३.१४३.१६ ॥
शत्रूही शरण आला तरी तो दयाळू आणि प्रतापी आहे. अभय देणारा बीभत्सु — अमित आत्मा असलेला, महाबली.
3.143.17
सर्वेषामाश्रयोऽस्माकं रणेऽरीणां प्रमर्दिता ।
आहर्ता सर्वरत्नानां सर्वेषां नः सुखावहः ॥ ३.१४३.१७ ॥
तो आपल्या सर्वांचा आधार आहे, रणांगणात शत्रूंना चिरडणारा. सर्व रत्ने आणणारा, आपणा सर्वांना सुख देणारा.
3.143.18
रत्नानि यस्य वीर्येण दिव्यान्यासत्पुरा मम ।
बहूनि बहुजातीनि यानि प्राप्तः सुयोधनः ॥ ३.१४३.१८ ॥
ज्याच्या पराक्रमामुळे पूर्वी माझी दिव्य रत्ने होती — पुष्कळ, अनेक जातीची — ती सुयोधनाने मिळवली आहेत.
3.143.19
यस्य बाहुबलाद्वीर सभा चासीत्पुरा मम ।
सर्वरत्नमयी ख्याता त्रिषु लोकेषु पाण्डव ॥ ३.१४३.१९ ॥
हे वीर पाण्डवा, ज्याच्या बाहुबलाने पूर्वी माझी सभा होती; ती सर्वरत्नमय होती आणि त्रिलोकात प्रसिद्ध होती.
3.143.20
वासुदेवसमं वीर्ये कार्तवीर्यसमं युधि ।
अजेयममितं युद्धे तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥ ३.१४३.२० ॥
पराक्रमात वासुदेवासमान, युद्धात कार्तवीर्यासमान, युद्धात अजेय आणि अमित — अशा त्या फाल्गुनाला मी पाहत नाही.
3.143.21
संकर्षणं महावीर्यं त्वां च भीमापराजितम् ।
अनुयातः स्ववीर्येण वासुदेवं च शत्रुहा ॥ ३.१४३.२१ ॥
महापराक्रमी संकर्षणाला, तुला, अपराजित भीमाला, आणि स्वपराक्रमाने वासुदेवाचे अनुसरण करणाऱ्या शत्रुहंत्याला (मी पाहत नाही).
3.143.22
यस् बाहुबले तुल्यः प्रभावे च पुरंदरः ।
जवे वायुर्मुखे सोमः क्रोधे मृत्युः सनातनः ॥ ३.१४३.२२ ॥
जो बाहुबलात आणि प्रभावात पुरंदराच्या (इंद्राच्या) बरोबरीचा; वेगात वायू, वाणीत सोम, क्रोधात सनातन मृत्यू.
3.143.23
ते वयं तं नरव्याघ्रं सर्वेवीर दिदृक्षवः ।
प्रवेक्ष्यामो महाबाहो पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१४३.२३ ॥
आम्ही सर्व वीर त्या नरव्याघ्राला पाहण्याच्या इच्छेने, हे महाबाहो, गंधमादन पर्वतात प्रवेश करू.
3.143.24
विशाला बदरी यत्रनरनारायणाश्रमः ।
तं सदाऽध्युषितं यक्षैर्द्रक्ष्यामो गिरिसुत्तमम् ॥ ३.१४३.२४ ॥
जिथे विशाल बदरी आणि नर-नारायणांचा आश्रम आहे, यक्षांनी सदैव वसवलेला तो श्रेष्ठ पर्वत आम्ही पाहू.
3.143.25
कुबेरनलिनीं रम्यां राक्षसैरभिसेविताम् ।
पद्भिरेव गमिष्यामस्तप्यभाना महत्तपः ॥ ३.१४३.२५ ॥
कुबेराच्या रम्य कमलिनीकडे, राक्षसांनी सेवलेल्या त्या स्थानी, महान तपाने तापलेले आपण पायीच जाऊ.
3.143.26
नातप्ततपसा शक्यो गन्तुं देशो वृकोदर ।
न नृशंसेन लुब्धेन नाप्रशान्तेन भारत ॥ ३.१४३.२६ ॥
हे वृकोदरा, ज्याने तप तापले नाही त्याला तो देश गाठता येत नाही. निर्दय, लोभी किंवा अशांत माणसालाही नाही, हे भारता.
3.143.27
तत्र सर्वेगमिष्यामो भीमार्जुपदैषिणः ।
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशाः सार्धं विप्रैर्महाव्रतैः ॥ ३.१४३.२७ ॥
तिथे आपण सर्वजण जाऊ, भीम-अर्जुनांचे पदचिन्ह शोधत, शस्त्रधारी, तलवार बांधलेले, महाव्रती ब्राह्मणांसह.
3.143.28
मक्षिकादंशमशकान्सिंहान्व्याघ्रान्सरीसृपान् ।
प्राप्नोत्यनियतः पार्थ नियतस्तान्न पश्यति ॥ ३.१४३.२८ ॥
हे पार्था, अनियंत्रित माणसाला माशा, डास, सिंह, वाघ, सरपटणारे प्राणी भेटतात; नियंत्रित माणूस त्यांना पाहत नाही.
3.143.29
ते वयं नियतात्मानः पर्वतं गन्धमादनम् ।
प्रवेक्ष्यामो मिताहारा धनंजयदिदृक्षवः ॥ ३.१४३.२९ ॥
आपण संयतात्मे, मिताहारी, धनंजयाला पाहण्याची इच्छा धरून गंधमादन पर्वतात प्रवेश करू.