महाभारत · अध्याय 3.146
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.146.1
ततः प्रयातमात्रेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
पद्भ्यामनुचिता गन्तुं द्रौपदी समुपाविशत् ॥ ३.१४६.१ ॥
तेव्हा महात्मे पाण्डव प्रस्थान करताच, पायी चालण्याची सवय नसल्याने द्रौपदी बसली.
3.146.2
श्रान्ता दुःखपरीता च वातवर्षेण तेन च ।
सौकुमार्याच्च पाञ्चाली संमुमोह तपस्विनी ॥ ३.१४६.२ ॥
थकलेली आणि दुःखाने वेढलेली ती तपस्विनी पांचाली, त्या वारा-पावसामुळे आणि आपल्या नाजूकपणामुळे मूर्च्छित झाली.
3.146.3
सा कम्पमाना मोहेन बाहुभ्यामसितेक्षणा ।
रवृत्ताभ्यामनुरूपाभ्यामूरू समवलम्बत ॥ ३.१४६.३ ॥
थरथरणाऱ्या त्या काळ्या डोळ्यांच्या स्त्रीने मोहाने दोन्ही बाहूंनी आपल्या गोल, प्रमाणबद्ध मांड्या धरल्या.
3.146.4
आलम्बमाना सहितावूरू गजकरोपमौ ।
रपपात सहसा भूमौ वेपन्ती कदली यथा ॥ ३.१४६.४ ॥
हत्तीच्या सोंडेसारख्या त्या दोन मांड्या धरून, थरथरत ती अचानक जमिनीवर कोसळली, केळीचे झाड कोसळावे तसे.
3.146.5
तां पतन्तीं वरारोहां भज्यमानां लतामिव ।
नकुलः समभिद्रुत्य परिजग्राह वीर्यवान् ॥ ३.१४६.५ ॥
तुटणाऱ्या वेलीप्रमाणे कोसळणाऱ्या त्या सुंदर कटी असलेल्या स्त्रीला पराक्रमी नकुलाने धावत जाऊन धरले.
3.146.6
राजन्पाञ्चालराजस्य सुतेयमसितक्षणा ।
श्रान्ता निपतिता भूमौ तामवेक्षस्व भारत ॥ ३.१४६.६ ॥
हे राजा! पांचाल राजाची ही कन्या, काळ्या डोळ्यांची, थकून जमिनीवर कोसळली आहे. हे भारता, तिच्याकडे पहा.
3.146.7
अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनी ।
आश्वासय महाराज तामिमां श्रमकर्शिताम् ॥ ३.१४६.७ ॥
दुःखास पात्र नसलेली ही मृदुगमना मोठ्या दुःखाला प्राप्त झाली आहे. हे महाराज, श्रमाने कृश झालेल्या हिला धीर द्या.
3.146.8
राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितः ।
भीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन् ॥ ३.१४६.८ ॥
त्याच्या शब्दांनी राजा अत्यंत दुःखाने भरून गेला. भीम आणि सहदेवही अचानक धावत आले.
3.146.9
तामवेक्ष्यतु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम् ।
अङ्कमानीय धर्मात्मा पर्यदेवयदातुरः ॥ ३.१४६.९ ॥
विवर्ण मुख आणि कृश झालेल्या तिला पाहून कुंतीपुत्र धर्मात्मा तिला मांडीवर घेऊन आतुरतेने विलाप करू लागला.
3.146.10
कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिता ।
भूमौ निषतिता शेते सुखार्हा वरवर्णिनी ॥ ३.१४६.१० ॥
सुरक्षित महालयांत सुंदर शय्येस योग्य, सुखास पात्र ही श्रेष्ठ वर्णाची स्त्री जमिनीवर पडून कशी झोपली आहे?
3.146.11
सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम् ।
मत्कृतेऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम् ॥ ३.१४६.११ ॥
कोमल पाय आणि कमळासारखी कांती असलेल्या या श्रेष्ठ स्त्रीचे मुख माझ्यामुळे आज काळवंडले आहे.
3.146.12
किमिदं द्यूतकामेन मया कृतमबुद्धिना ।
आदाय कृष्णां चरता वने मृगगणाकुले ॥ ३.१४६.१२ ॥
द्यूताची इच्छा धरणाऱ्या, अबुद्ध अशा मी हे काय केले? हरिणांच्या कळपांनी भरलेल्या वनात कृष्णेला घेऊन फिरताना.
3.146.13
सुखं प्राप्स्यसि कल्याणि पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन् ।
इतिद्रुवदराजेन पित्रा दत्ताऽयतेक्षणा ॥ ३.१४६.१३ ॥
हे कल्याणी, पांडवांना पती म्हणून मिळवून तू सुख मिळवशील — द्रुपद राजाने पित्याच्या रूपाने तुला दिले, हे विशाल नेत्रांच्या सुंदरी.
3.146.14
तत्सर्वमानवाप्येयं श्रमशोकाद्विकर्शिता ।
शेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः ॥ ३.१४६.१४ ॥
ते सर्व प्राप्त होत नाही — श्रम व शोकाने क्षीण होऊन ती जमिनीवर पडून आहे, माझ्या पापकर्मांमुळे.
3.146.15
तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
धौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः ॥ ३.१४६.१५ ॥
अशा प्रकारे धर्मराज युधिष्ठिर विलाप करत असताना, धौम्य इत्यादी सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण तेथे आले.
3.146.16
ते समाश्वासयामासुराशीर्भिश्चाप्यपूजयन् ।
राक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः ॥ ३.१४६.१६ ॥
त्यांनी त्यांना सांत्वन दिले, आशीर्वादांनी सन्मानिले; राक्षसनाशक मंत्रांचा जप करून विधी केले.
3.146.17
पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिः ।
स्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः ॥ ३.१४६.१७ ॥
शांतीसाठी महर्षी मंत्र पठण करत असताना, पांडव आपल्या शीतल हातांनी तिला वारंवार स्पर्श करत होते.
3.146.18
सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुना ।
पाञ्चाली सुखमासाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः ॥ ३.१४६.१८ ॥
पाण्याने मिसळलेल्या शीतल वार्‍याने सेवित होऊन पांचाली सुख पावली आणि हळूहळू शुद्धीवर आली.
3.146.19
परिगृह्यच तां दीनां कृष्णामजिनसंस्तरे ।
पार्था विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनम् ॥ ३.१४६.१९ ॥
दुःखी कृष्णेला उचलून त्यांनी मृगचर्माच्या अंथरुणावर विसावा दिला; शुद्धी परत आलेल्या त्या तपस्विनीला पृथेच्या पुत्रांनी विश्रांती दिली.
3.146.20
तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौ ।
कराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः ॥ ३.१४६.२० ॥
तिचे लालसर तळवे आणि शुभलक्षणी पाय, त्या यमजोडीने घट्टे पडलेल्या हातांनी हळूहळू चेपले.
3.146.21
पर्याश्वासयदप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनमिदं वचः ॥ ३.१४६.२१ ॥
धर्मराज युधिष्ठिराने तिलाही नीट धीर दिला, आणि कुरुश्रेष्ठ तो भीमसेनाला म्हणाला.
3.146.22
बहवः पर्वता मीम विषमा हिमदुर्गमाः ।
तेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति ॥ ३.१४६.२२ ॥
हे भीमा, हिमामुळे दुर्गम अशी अनेक खडतर पर्वते आहेत; हे महाबाहो, त्यामध्ये कृष्णा कशी वावरेल?
3.146.23
त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभ ।
स्वयं नेष्यामि राजेनद्र मा विषादे मनुः कृथाः ॥ ३.१४६.२३ ॥
हे राजा, तुम्हाला, राजकन्येला आणि यमजोडीला, हे पुरुषश्रेष्ठा, मी स्वतः वाहून नेईन; हे राजेंद्रा, विषादात मन ठेवू नका.
3.146.24
अथवा यो मया जातो विहगो मद्बलोपमः ।
वहेदनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः ॥ ३.१४६.२४ ॥
किंवा माझ्यापासून जन्मलेला, माझ्या बलाबरोबरीचा तो विहग — हे निर्दोषा — तुझ्या शब्दावर आम्हा सर्वांना वाहून नेईल; तो घटोत्कच आहे.