महाभारत · अध्याय 3.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.147.1
धर्मज्ञो बलवाञ्शूरः सद्यो राक्षसपुङ्गवः ।
भक्तोऽस्मानौरसः पुत्रो नेतुमर्हति मातरम् ॥ ३.१४७.१ ॥
धर्मज्ञ, बलवान आणि शूर, राक्षसांत श्रेष्ठ असा तो, आमचा भक्त आणि आमचाच औरस पुत्र आहे; मातेला नेण्यास तो तत्काळ समर्थ आहे.
3.147.2
तव भीम सुतेनाहं नीतो भीमपराक्रम ।
अक्षतः सह पाञ्चाल्या गच्छेयं गन्धमादनम् ॥ ३.१४७.२ ॥
हे भीमा, हे भीमपराक्रमा, तुझ्या पुत्राने वाहून नेलेला मी, पांचालीसह अक्षत राहून गंधमादनाला जाईन.
3.147.3
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय भीमसेनो घटोत्कचम् ।
चिन्तयामास बलवान्महाबलपराक्रमम् ॥ ३.१४७.३ ॥
भावाचे वचन जाणून बलवान भीमसेनाने महाबल आणि पराक्रमी घटोत्कचाचे चिंतन केले.
3.147.4
घटोत्कचश्च धर्मात्मा स्मृतमात्रः पितुस्तदा ।
कृताञ्जलिरुषातिष्ठदभिवाद्याथ पाण्डवान्।
ब्राह्मणांश्च महाबाहुः स च तैरमिनन्दितः ॥ ३.१४७.४ ॥
धर्मात्मा घटोत्कच, पित्याने स्मरण करताच हात जोडून उभा राहिला; पांडवांना व ब्राह्मणांना अभिवादन केले; तो महाबाहू त्यांच्याकडून अभिनंदित झाला.
3.147.5
उवाच भीमसेनं स पितरं सत्यविक्रमः ॥ ३.१४७.५ ॥
सत्यपराक्रमी तो पिता भीमसेनाला म्हणाला.
3.147.6
स्मृतोऽस्मि भवता शीघ्रं शुश्रूषुरहमागतः ।
आज्ञापय महाबाहो सर्वं कर्ताऽस्म्यसंशयम् ॥ ३.१४७.६ ॥
तुम्ही माझे स्मरण केलेत; सेवेच्या इच्छेने मी लगेच आलो आहे. हे महाबाहो, आज्ञा द्या; सर्व काही निःसंशय करीन.
3.147.7
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्तु राक्षसं परिषस्वजे ।
चिन्ताया समनप्राप्तमित्युवाच वृकोदरः ॥ ३.१४७.७ ॥
हे ऐकून भीमसेनाने त्या राक्षसाला आलिंगन दिले; चिंतेने व्याकुळ झालेला वृकोदर असे म्हणाला.
3.147.8
हैडिम्बेय परिश्रान्ता तव माताऽपराजिता ।
त्वं कच कामगमस्तात बलवान्वह तां खग ॥ ३.१४७.८ ॥
हैडिम्बेया, तुझी माता ती अपराजिता थकली आहे; वत्सा, तू इच्छेनुसार संचार करणारा आणि बलवान आहेस; आकाशगामी, तिला वाहून ने.
3.147.9
स्कन्धमारोप्य भद्रं ते मध्येऽस्माकं विहायसा ।
गच्छ नीचिकया गत्या यथा चैनां न पीडयेः ॥ ३.१४७.९ ॥
खांद्यावर घेऊन तुझे कल्याण असो; आमच्या मधून आकाशमार्गाने जा; तिला त्रास होऊ नये म्हणून मंद गतीने जा.
3.147.10
धर्मराजं च धौम्यं च कृष्णां च यमजौ तथा ।
एकोप्यहमलं वोढुं किमुताद्य सहायवान् ॥ ३.१४७.१० ॥
धर्मराज, धौम्य, कृष्णा आणि यमजांना देखील मी एकटाच वाहून नेण्यास समर्थ आहे; आज सहाय्यकांसह असताना तर बोलायलाच नको.
3.147.11
अन्ये च शतशः शूरा विहङ्गाः कामरूपिणः ।
सर्वान्वो ब्राह्मणैः सार्धं वक्ष्यन्ति सहिताऽनघ।
मन्दंमन्दं गमिष्यामि वहन्द्रुपदनन्दिनीम् ॥ ३.१४७.११ ॥
इतर शेकडो शूर, इच्छेनुसार रूप धारण करणारे पक्ष्यासारखे प्राणी ब्राह्मणांसह एकत्र येऊन तुम्हा सर्वांना वाहून नेतील; हे निष्पाप, द्रुपदकन्येला मी हळूहळू वाहून नेईन.
3.147.12
एवमुक्त्वा ततः कृष्णामुवाह स घटोत्कचः ।
पाण्डूनां मध्यगो वीरः पाण्डवानपि चापरे ॥ ३.१४७.१२ ॥
असे बोलून मग घटोत्कचाने कृष्णेला वाहून नेले; पांडवांच्या मध्यभागी असलेला तो वीर, आणि इतरही पांडवांना वाहून नेऊ लागले.
3.147.13
लोमशः सिद्धमार्गेण जगामानुपमद्युतिः ।
स्वेनैव स प्रभावेण द्वीतीय इव भास्करः ॥ ३.१४७.१३ ॥
अनुपम तेजस्वी लोमश सिद्धांच्या मार्गाने निघाले. स्वतःच्याच प्रभावाने ते जणू दुसऱ्या सूर्यासारखे तळपत होते.
3.147.14
ब्राह्मणांश्चापि तान्सर्वान्समुपादाय राक्षसाः ।
नियोगाद्राक्षसेनद्रस्य जग्मुर्भीमपराक्रमाः ॥ ३.१४७.१४ ॥
त्या सर्व ब्राह्मणांनाही उचलून, राक्षसराजाच्या आज्ञेने भीषण पराक्रमी राक्षस निघाले.
3.147.15
एवं सुरमणीयानि वनान्युपवनानि च ।
आलोकयन्तस्ते जग्मुर्विशालां बदरीमनु ॥ ३.१४७.१५ ॥
अशा प्रकारे देवोद्यानांसारखी सुंदर अरण्ये आणि उपवने पाहत ते विशाला बदरीकडे गेले.
3.147.16
ते त्वाशुगतिभिर्वीरा राक्षसैस्तैर्महाजवैः ।
उह्यमाना ययुः शीघ्रं महदध्वानमल्पवत् ॥ ३.१४७.१६ ॥
ते वीर त्या वेगवान राक्षसांनी वाहून नेले जात, ते दीर्घ मार्ग जणू लहान समजत वेगाने गेले.
3.147.17
देशान्म्लेच्छजनाकीर्णान्नानारत्नाकरायुतान् ।
ददृशुर्गिरिपादांश्च नानाधातुसमाचितान् ॥ ३.१४७.१७ ॥
म्लेच्छ लोकांनी भरलेले, अनेक रत्नांच्या खाणींनी समृद्ध असे देश, आणि विविध धातूंनी भरलेले पर्वतपायथे त्यांनी पाहिले.
3.147.18
विद्याघरमाकीर्णआन्युतान्वानरकिन्नरैः ।
तथा किंपुरुषैश्चैव गन्धर्वैश्चसमन्ततः ॥ ३.१४७.१८ ॥
विद्याधर, वानर, किन्नर, किंपुरुष आणि गंधर्व यांनी सर्वत्र भरलेले प्रदेश त्यांनी पाहिले.
3.147.19
मयूरैश्चभरैश्चैव हरिणै रुरुभिस्तथा ।
वराहैर्गवयैश्चैव महिषैश्च समावृतान् ॥ ३.१४७.१९ ॥
मोर, भर, हरिण, रुरु, वराह, गवय आणि म्हशींनी सर्वत्र वेढलेले.
3.147.20
नदीजालसमाकीर्णान्नानापक्षियुतान्बहून् ।
नानाविधमृगैर्जुष्टांश्चारणैश्चोपशोभितान्।
समदैश्च्यशि विहगैः उपैरन्वितांस्तथा ॥ ३.१४७.२० ॥
नद्यांच्या जाळ्यांनी व्याप्त, अनेक पक्ष्यांनी युक्त, नानाविध मृगांनी सेवित, चारणांनी शोभिवंत, मदोन्मत्त पक्षी आणि …सह.
3.147.21
तेऽवतीर्य बहून्देशानुत्तरांश्च कुरूनपि ।
ददृशुर्विविधाश्चर्यं कैलासं पर्वतोत्तमम् ॥ ३.१४७.२१ ॥
ते अनेक देशांत आणि उत्तर कुरूंमध्ये उतरून विविध आश्चर्यांनी भरलेला पर्वतश्रेष्ठ कैलास पाहते झाले.
3.147.22
तस्याभ्याशे तु ददृशुर्नरनारायणाश्रमम् ।
उपेतं पादपैर्दिव्यैः सदापुष्पफलोपगैः ॥ ३.१४७.२२ ॥
त्याच्या जवळ त्यांनी नर-नारायणांचा आश्रम पाहिला; तो सदैव फुले-फळे देणाऱ्या दिव्य वृक्षांनी युक्त होता.
3.147.23
ददृशुस्तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम् ।
स्निग्धामविरलच्छायां श्रिया परमया युताम् ॥ ३.१४७.२३ ॥
त्यांनी ती बदरी वृक्षही पाहिली; तिचे खोड गोल, मनोहर, गुळगुळीत, दाट सावलीचे आणि परम शोभेने युक्त होते.
3.147.24
पत्रैः स्निग्धैरविरलैरुपेतां मृदुभिः शुभाम् ।
विशालशाखां विस्तीर्णामतिद्युतिसमन्विताम् ॥ ३.१४७.२४ ॥
ते गुळगुळीत, दाट, मृदू पानांनी युक्त, शुभ, विशाल फांद्यांचे, विस्तीर्ण आणि अति तेजस्वी होते.
3.147.25
फलैरुपचितैर्दिव्यैराचितां स्वादुभिर्भृशम् ।
मधुस्रवैः सदा दिव्यां महर्षिगणसेविताम्।
मदप्रमुदितैर्नित्यं नानाद्विजगणैर्युताम् ॥ ३.१४७.२५ ॥
ते दिव्य, अत्यंत गोड फळांनी भरलेले, नेहमी मध झिरपणारे, महर्षिगणांनी सेविलेले होते; आनंदाने प्रफुल्लित नाना पक्ष्यांच्या थव्यांनी सदैव युक्त होते.
3.147.26
अदंशमशके देशे बहुमूलफलोदके ।
नीलशाद्वलसंछन्ने देवगन्धर्वसेविते ॥ ३.१४७.२६ ॥
ते ठिकाण डास व माशांपासून मुक्त, विपुल मुळे, फळे व पाण्याने युक्त, निळ्या गवताने आच्छादित, देव व गंधर्वांनी सेविलेले होते.
3.147.27
सुभूमिभागविशदे स्वभावविदिते शुभे ।
जातां हिममृदुस्पर्शे देशेऽपहतकण्टके ॥ ३.१४७.२७ ॥
सुंदर भूभागांनी स्वच्छ, स्वभावानेच प्रसिद्ध, शुभ, हिमासारखा मृदू स्पर्श असलेल्या, काटेरहित त्या प्रदेशात.
3.147.28
तामुपेत्य महात्मानः सह तैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
अवतेरुस्ततः सर्वे राक्षसस्कन्धतः शनैः ॥ ३.१४७.२८ ॥
त्या ठिकाणी पोहोचून ते सर्व महात्मे त्या ब्राह्मणश्रेष्ठांसह राक्षसाच्या खांद्यावरून हळूहळू खाली उतरले.
3.147.29
ततस्तमाश्रमं पुण्यं नरनारायणाश्रितम् ।
ददृशुः पाण्डवा राजन्सहिता द्विजपुङ्गवैः ॥ ३.१४७.२९ ॥
तेव्हा हे राजा, पांडव त्या द्विजश्रेष्ठांसह नर-नारायणांनी आश्रय घेतलेल्या त्या पुण्य आश्रमाला पाहते झाले.
3.147.30
तमसा रहितं पुण्यमनामृष्टं रवेः करैः ।
क्षुत्तृट्शीतोष्णदोषैश्च वर्जितं शोकनाशनम् ॥ ३.१४७.३० ॥
तो आश्रम अंधारहित, पवित्र, सूर्यकिरणांनी अस्पर्श, भूक, तहान, थंडी व उष्णता यांच्या दोषांपासून मुक्त आणि शोक नाहीसा करणारा होता.
3.147.31
महर्षिगणसंबाधं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितम् ।
दुष्प्रवेशं महाराज नरैर्धर्मबहिष्कृतैः ॥ ३.१४७.३१ ॥
हे महाराजा, हा आश्रम महर्षींच्या समूहांनी भरलेला आहे, ब्राह्म तेजाच्या शोभेने युक्त आहे. धर्मातून बहिष्कृत झालेल्या माणसांना येथे प्रवेश करणे कठीण आहे.
3.147.32
बलिहोमार्चितं दिव्यं सुसंमृष्टानुलेपनम् ।
दिव्यपुष्पोपहारैश्च सर्वतोऽभिविराजितम् ॥ ३.१४७.३२ ॥
बलि आणि होमांनी पूजित, दिव्य, चांगले झाडलोट केलेले आणि लेपलेले, दिव्य पुष्प-अर्पणांनी सर्वत्र झळाळणारे.
3.147.33
विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैराचितं शुभैः ।
महद्भिस्तोयकलशैः कठिनैश्चोपशोभितम् ॥ ३.१४७.३३ ॥
विशाल अग्निशाला, स्रुक् आणि पात्रांनी भरलेला, शुभ, मोठ्या पाण्याच्या कलशांनी आणि मजबूत पात्रांनी शोभिवंत.
3.147.34
शरण्यं सर्वभूतानां ब्रह्मघोपनिनादितम् ।
दिव्यमाश्रयणीयं तमाश्रमं श्रमनाशनम्।
श्रिया युतमनिर्देश्यं देववर्योपशोभितम् ॥ ३.१४७.३४ ॥
सर्व प्राण्यांचा आश्रय, ब्रह्मघोषाने निनादित, दिव्य, आश्रय घेण्यायोग्य, श्रम नाहीसे करणारा तो आश्रम. शोभेने युक्त, अवर्णनीय, श्रेष्ठ देवांनी शोभिवंत.
3.147.35
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चारुकृष्णाजिनाम्बरैः ।
सूर्यवैश्वानरसमैस्तपसा भावितात्मभिः ॥ ३.१४७.३५ ॥
फळे आणि कंदमुळे खाणारे, संयमी, सुंदर काळवीटाच्या कातड्याची वस्त्रे परिधान केलेले, सूर्य आणि अग्नीसमान, तपाने ज्यांचा आत्मा शुद्ध झाला आहे असे.
3.147.36
महर्षिभिर्मोक्षपरैर्यतिभिर्नियतेन्द्रियैः ।
ब्रह्मभूतैर्महाभागैरुपेतं ब्रह्मवादिभिः ॥ ३.१४७.३६ ॥
महर्षी, मोक्षपरायण यती, संयमित इंद्रियांचे, ब्रह्मस्वरूप झालेले, महाभाग्यवान आणि ब्रह्मवादी यांनी तो आश्रम युक्त आहे.
3.147.37
सोऽभ्यगच्छन्महातेजास्तानृषीन्नियतः शुचिः ।
भ्रातृभिः सहितो धीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ३.१४७.३७ ॥
महातेजस्वी, संयमी व शुद्ध असा बुद्धिमान धर्मपुत्र युधिष्ठिर आपल्या बंधूंसह त्या ऋषींकडे गेला.
3.147.38
दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते दृष्ट्वा प्राप्तं युधिष्ठिरम् ।
अभ्यगच्छन्त सुप्रीता दिव्या देवमहर्षयः। ॥ ३.१४७.३८ ॥
दिव्य ज्ञानाने युक्त त्या देवमहर्षींनी युधिष्ठिराला येताना पाहून अत्यंत प्रसन्न होऊन त्याच्याकडे धाव घेतली.
3.147.39
प्रीतास्ते तस्य सत्कारं विधिना पावकापमाः ।
उपाजह्रुश्च सलिलं पुष्पमूलफलं शुचि ॥ ३.१४७.३९ ॥
प्रसन्न झालेल्या अग्नीसारख्या तेजस्वी त्यांनी विधिपूर्वक त्याचा सत्कार केला आणि शुद्ध पाणी, फुले, मुळे व फळे अर्पण केली.
3.147.40
स तैः प्रीत्याऽथ सत्कारमुपनीतं महर्षिभिः ।
प्रयतः प्रतिगृह्याथ धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१४७.४० ॥
महर्षींनी प्रेमाने दिलेला तो सत्कार धर्मराज युधिष्ठिराने विनम्रतेने स्वीकारला.
3.147.41
तं शक्रसदनप्रख्यं दिव्यगन्धं मनोरमम् ।
प्रीतः स्वर्गोपमं पुण्यं पाण्डवः सह कृष्णया ॥ ३.१४७.४१ ॥
इंद्रभवनासारख्या, दिव्य सुगंधाने मनोहर, स्वर्गसमान त्या पवित्र स्थानी पांडव कृष्णेसह प्रसन्नपणे राहिला.
3.147.42
रविवेश शोभया युक्तं भ्रातृभिश्च सहानघ ।
ब्राह्मणैर्वेदवेदाङ्गपारगैश्च सहार्चितः ॥ ३.१४७.४२ ॥
हे निष्पाप! तो बंधूंसह त्या शोभायुक्त स्थानी प्रवेशला आणि वेद-वेदांगपारंगत ब्राह्मणांनी त्याचा सन्मान केला.
3.147.43
तत्रापश्यत्स धर्मात्मा देवदेवर्पिपूजितम् ।
नरनारायणस्थानं भागीरथ्योपशोभितम् ॥ ३.१४७.४३ ॥
तेथे त्या धर्मात्म्याने देव आणि देवर्षींनी पूजिलेले, भागीरथीने शोभित झालेले नर-नारायणांचे स्थान पाहिले.
3.147.44
तस्मिन्मधृस्रवफलां ब्रह्मर्षिगणभाविनीम् ।
वदरीं तामुपाश्रित्य पाण्डवो भ्रातृभिः सह ॥ ३.१४७.४४ ॥
तेथे मधुर फळांनी भरलेल्या, ब्रह्मर्षींनी वावरलेल्या त्या बदरी वनाचा आश्रय घेऊन पाण्डव बंधूंसह राहिला.
3.147.45
मुदा युक्ता महात्मानो रेमिरे तत्र ते तदा ।
आलोकयन्तो मैनाकं नानाद्विजगणायुतम्।
हिरण्यशिखरं चैव मध्ये विन्दुसरः शिवम् ॥ ३.१४७.४५ ॥
आनंदाने भरलेले ते महात्मे तेथे रमले; अनेक पक्षिगणांनी भरलेला मैनाक, सुवर्णशिखर आणि मधोमध असलेले शुभ बिंदुसरोवर पाहत.
3.147.46
भागीरथीं सुतीर्थां च शीतामलजलां शिवाम् ।
मणिप्रवालप्रस्तारां पादपैरुषशोभिताम् ॥ ३.१४७.४६ ॥
उत्तम तीर्थांनी युक्त, थंड आणि निर्मळ जल असलेली, कल्याणकारी भागीरथी; मणी आणि प्रवाळांनी पसरलेली, वृक्षांनी शोभलेली.
3.147.47
दिव्यपुष्पसमाकीर्णां मनःप्रीतिविवर्धनीम् ।
वीक्षमाणा महात्मानो विजह्रुस्तत्र पाण्डवाः ॥ ३.१४७.४७ ॥
दिव्य फुलांनी भरलेल्या, मनाचा आनंद वाढविणाऱ्या त्या ठिकाणाकडे पाहत महात्मे पाण्डव तेथे विहरले.
3.147.48
तस्मिन्देवर्षिचरिते देशे परमदुर्गमे ।
भागीरथीपुण्यजलेतर्पयांचक्रिरे पितॄन्।
देवानृषींश्च कौन्तेयाः परमं शौचमास्थिताः ॥ ३.१४७.४८ ॥
देव आणि ऋषींनी संचरलेल्या, अत्यंत दुर्गम त्या प्रदेशात, भागीरथीच्या पुण्यजलात, कौंतेयांनी परम शुचिता पाळत पितरांना, देवांना आणि ऋषींना तर्पण केले.
3.147.49
तत्र ते तर्पयन्तश्च जपन्तश्च कुरूद्वहाः ।
ब्राह्मणैः सहिता वीरा ह्यवसन्पुरुपर्षभाः ॥ ३.१४७.४९ ॥
तेथे कुरुवंशातील श्रेष्ठ वीर, ब्राह्मणांसह तर्पण व जप करीत, पुरुषांत वृषभासारखे ते राहिले.
3.147.50
कृष्णायास्तत्रपशय्न्तः क्रीडितान्यमरप्रभाः ।
विचित्राणि नरव्याघ्रा रेमिरे तत्र पाण्डवाः ॥ ३.१४७.५० ॥
तेथे कृष्णेची (द्रौपदीची) विचित्र क्रीडा पाहत, देवांसारखे तेजस्वी, नरव्याघ्र पांडव तेथे रमले.