મહાભારત · અધ્યાય 3.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.148.1
तत्र ते पुरुषव्याघ्राः परमं शौचमास्थिताः ।
षड्रात्रमवसन्वीरा धनंजयदिदृक्षया ॥ ३.१४८.१ ॥
ત્યાં તે પુરુષવ્યાઘ્રો પરમ શુચિતાનું પાલન કરતા, ધનંજયને જોવાની ઇચ્છાથી છ રાત્રિ રહ્યા.
3.148.2
तस्मिन्विहरमाणाश्च रममाणाश्च पाण्डवाः ।
मनोज्ञे काननवरे सर्व भूतमनोरमे ॥ ३.१४८.२ ॥
ત્યાં વિહરતા અને આનંદ માણતા પાંડવો એ મનોહર, શ્રેષ્ઠ વનમાં, જે સર્વ પ્રાણીઓને રમણીય હતું, રહ્યા.
3.148.3
पादपैः पुष्पविकचैः फलभारावनामितैः ।
शोभितः पर्वतो रम्यः पुंस्कोकिलकुलाकुलैः।
स्निग्धपत्रैरविरलैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ३.१४८.३ ॥
ખીલેલા ફૂલો અને ફળના ભારથી નમેલા વૃક્ષોથી, નર કોયલોના ટોળાંથી ભરેલો તે રમણીય પર્વત શોભતો હતો; ઘટ્ટ, ચીકણાં પાંદડાં અને શીતળ છાયાવાળા મનોહર વૃક્ષોથી તે શણગારાયેલો હતો.
3.148.4
सरांसि च विचित्राणि प्रसन्नसलिलानि च ।
कमलैः सोत्पलैस्तत्रभ्राजमानानि सर्वशः।
पश्यन्तश्चारुरूपाणइ रेमिरे तत्र पाण्डवाः ॥ ३.१४८.४ ॥
ત્યાં વિચિત્ર, સ્વચ્છ જળવાળાં સરોવરો હતાં, જે ચોમેર કમળ અને નીલકમળથી ચમકતાં હતાં; તે સુંદર રૂપો જોતાં પાંડવો ત્યાં આનંદ પામ્યા.
3.148.5
पुण्यगन्धः सुखस्पर्शो ववौ तत्र समीरणः ।
ह्लादयन्पाण्डवान्सर्बान्सकृष्णान्सद्विजर्षभान् ॥ ३.१४८.५ ॥
ત્યાં પવિત્ર સુગંધ અને સુખદ સ્પર્શવાળો પવન વાયો; તેણે કૃષ્ણ સહિત સર્વ પાંડવો અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને આનંદિત કર્યા.
3.148.6
ततः पूर्वोत्तरे वायुः प्लवमानो यदृच्छया ।
सहस्रपत्रमर्काभं दिव्यं पद्ममुपाहरत् ॥ ३.१४८.६ ॥
પછી ઈશાન દિશામાંથી પવને યદૃચ્છાએ સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, હજાર પાંખડીઓવાળું દિવ્ય કમળ લાવી આપ્યું.
3.148.7
तदवैक्षत पाञ्चाली दिव्यगन्धं मनोरमम् ।
अनिलेनाहृतंभूमौ पतितं जलजं शुचि ॥ ३.१४८.७ ॥
દ્રૌપદીએ તે દિવ્ય સુગંધવાળા, મનોહર, પવન દ્વારા લાવેલા અને ભૂમિ પર પડેલા પવિત્ર જલજ (કમળ)ને જોયું.
3.148.8
तच्छुभा शुभमासाद्य सौगन्धिकमनुत्तमम् ।
अतीव मुदिता राजन्भीमसेनमथाब्रवीत् ॥ ३.१४८.८ ॥
હે રાજન, તે શુભાએ તે શુભ અને શ્રેષ્ઠ સૌગંધિક કમળ મેળવીને અત્યંત પ્રસન્ન થઈ ભીમસેનને કહ્યું.
3.148.9
पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम् ।
गन्धसंस्थानसंपन्नं मनसो मम नन्दनम् ॥ ३.१४८.९ ॥
ભીમ, જુઓ, આ દિવ્ય, અતિ સુંદર, શ્રેષ્ઠ પુષ્પ—સુગંધ અને આકારથી યુક્ત, મારા મનનો આનંદ.
3.148.10
इदं च धर्मराजाय प्रदास्यामि परंतप ।
गृह्यापराणि पुष्पाणि बहूनि पुरुषर्षभ।
हरेरिदं मे कामाय काम्यके पुनराश्रमे ॥ ३.१४८.१० ॥
આ હું ધર્મરાજને આપીશ. હે શત્રુઓને તપાવનાર, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, બીજાં ઘણાં પુષ્પો લઈને—મારી ઇચ્છા માટે, હરિ (કૃષ્ણ) માટે, કામ્યક આશ્રમમાં ફરી.
3.148.11
यदि तेऽहं प्रिया पार्थ बहूनीमान्युपाहर ।
तान्यहं नेतुमिच्छामि काम्यकं पुनराश्रमम् ॥ ३.१४८.११ ॥
જો હું તને પ્રિય હોઉં, હે પાર્થ, તો આમાંનાં ઘણાં લાવ. તેમને હું કામ્યક આશ્રમમાં ફરી લઈ જવા ઇચ્છું છું.
3.148.12
एवमुक्त्वा तु पाञ्चली भीमसेनमनिन्दिता ।
जगाम पुष्पमादाय धर्मराजाय तत्तदा ॥ ३.१४८.१२ ॥
આમ કહીને નિર્દોષ દ્રૌપદી તે પુષ્પ લઈને ત્યારે ધર્મરાજ પાસે ગઈ.
3.148.13
अभिप्रायं तु विज्ञाय महिष्याः पुरुषर्षभः ।
प्रियायाः प्रियकामः स प्रायाद्भीमो महाबलः ॥ ३.१४८.१३ ॥
મહિષીનો અભિપ્રાય જાણીને, પ્રિયાને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી તે પુરુષશ્રેષ્ઠ મહાબલી ભીમ ચાલી નીકળ્યો.
3.148.14
वातं तमेवाभिमुखो यतस्तत्पुष्पमागतम् ।
आजिहीर्षुर्जगामाशु सपुष्पाण्यपराण्यपि ॥ ३.१४८.१४ ॥
જે દિશામાંથી તે ફૂલ લઈને પવન આવ્યો હતો, તે તરફ મુખ કરીને, તે ફૂલ અને બીજાં ફૂલો લાવવાની ઇચ્છાથી તે ઝડપથી ચાલ્યો.
3.148.15
रुक्मपृष्ठं धनुर्गृह्य शरांश्चाशीविषोपमान् ।
मृगराडिव संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुञ्जरः।
ददृशुः सर्वभूतानि महाबाणधनुर्धरम् ॥ ३.१४८.१५ ॥
સોનેરી પીઠવાળું ધનુષ્ય અને ઝેરી સર્પો જેવાં બાણ લઈને, ક્રોધિત સિંહ જેવા અને મદમત્ત હાથી જેવા થયેલા, મહાબાણ અને ધનુષ્ય ધારણ કરનારા તેને સર્વ પ્રાણીઓએ જોયો.
3.148.16
न ग्लानिर्न च वैक्लब्यं न भयं न च संभ्रमः ।
कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वनः ॥ ३.१४८.१६ ॥
માતરિશ્વાના તે પુત્ર પાર્થને ક્યારેય થાક, વ્યાકુળતા, ભય કે ગભરાટ સ્પર્શતા ન હતા.
3.148.17
द्रौपद्याः प्रियमन्विच्छन्स बाहुबलमाश्रितः ।
व्यपेतभयसमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥ ३.१४८.१७ ॥
દ્રૌપદીનું પ્રિય શોધતાં, બાહુબળનો આશ્રય લઈને, ભય અને મોહથી મુક્ત તે બળવાન પર્વત પર ધસી ગયો.
3.148.18
स तं द्रुमलतागुल्मच्छन्नं नीलशिलातलम् ।
गिरिं चचारारिहरः किन्नराचरितं शुभम् ॥ ३.१४८.१८ ॥
શત્રુઓનો સંહાર કરનાર તે, વૃક્ષો, વેલાઓ અને ઝાડીઓથી ઢંકાયેલા, નીલ શિલાતલવાળા, કિન્નરોથી સેવાયેલા તે શુભ પર્વત પર વિચર્યો.
3.148.19
नानावर्णधरैश्चित्रं धातुद्रुममृगाण्डजैः ।
सर्वभूषणसंपूर्णं भूमेर्भुजमिवोच्छ्रितम् ॥ ३.१४८.१९ ॥
વિવિધ રંગો ધારણ કરનાર, ધાતુ, વૃક્ષ, મૃગ અને પક્ષીઓથી વિચિત્ર, સર્વ આભૂષણોથી પૂર્ણ, જાણે પૃથ્વીની ઊંચકાયેલી ભુજા.
3.148.20
सर्वर्तुरमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ।
सक्तचक्षुरभिप्रायान्हृदयेनानुचिन्तयन् ॥ ३.१४८.२० ॥
સર્વ ઋતુઓમાં રમણીય ગંધમાદનના ઢોળાવો પર, આંખો ઠેરવીને, હૃદયમાં પોતાના હેતુઓનું ચિંતન કરતાં.
3.148.21
पुंस्कोकिलनिनादेषु षट्पदाचरितेषु च ।
बद्धश्रोत्रमनश्चक्षुर्जगामामितविक्रमः ॥ ३.१४८.२१ ॥
નર કોયલોના ટહુકારામાં અને ભમરાઓ ફરતા સ્થળોમાં, કાન, મન અને આંખો બાંધીને અમિત પરાક્રમી ચાલ્યો ગયો.
3.148.22
आजिघ्रन्स महातेजाः सर्वर्तुकुसुमोद्भवम् ।
गन्धमुद्धतमुद्दामो वने मत्त इव द्विपः ॥ ३.१४८.२२ ॥
તે મહાતેજસ્વી સર્વ ઋતુઓના ફૂલોમાંથી ઊઠતી તીવ્ર સુગંધ સૂંઘતાં, વનમાં મદમસ્ત હાથીની જેમ ઉદ્ધત અને મુક્ત થઈને ચાલ્યો.
3.148.23
वीज्यमानः सुपुण्येन नानाकुसुमगन्धिना ।
पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना ॥ ३.१४८.२३ ॥
અતિ પવિત્ર, વિવિધ ફૂલોની સુગંધવાળા, પિતાના સ્પર્શ જેવા શીતળ ગંધમાદનના પવનથી તે વીંઝાઈ રહ્યો હતો.
3.148.24
ह्रियमाणश्रमः पित्रा संप्रहृष्टतनूरुहः ॥ ३.१४८.२४ ॥
પિતા દ્વારા તેનો થાક હરાઈ રહ્યો હતો, તેના શરીરના રોમ હર્ષથી ઊભા થઈ ગયા હતા.
3.148.25
स यक्षगन्धर्वसुरब्रह्मर्षिगणसेवितम् ।
विलोकयामास तदा पुष्पहेतोररिंदमः ॥ ३.१४८.२५ ॥
ત્યારે શત્રુદમન (અર્જુન) ફૂલો માટે યક્ષ, ગંધર્વ, દેવ અને બ્રહ્મર્ષિગણોથી સેવાયેલા તેને જોવા લાગ્યો.
3.148.26
विषमच्छदैरचितैरनुलिप्त इवाङ्गुलैः ।
विमलैर्धातुविच्छेदैः काञ्चनाञ्जनराजतैः ॥ ३.१४८.२६ ॥
અસમાન શિખરોથી ભરેલો, જાણે આંગળી જેવા અણીઓથી લેપાયેલો, નિર્મળ ધાતુરેખાઓવાળો, સોના, કાજળ અને ચાંદીના રંગોથી.
3.148.27
सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नैः पयोधरैः ।
मुक्ताहारैरिव चितं च्युतैः प्रस्रवणोदकैः ॥ ३.१४८.२७ ॥
બાજુઓ પર ચોંટેલા વાદળોથી પાંખો સાથે નાચતો હોય તેમ, પડતા ઝરણાના જળથી મોતીના હારથી શણગારેલો.
3.148.28
अभिरामदरीकुञ्जनिर्झरोदककन्दरम् ।
अप्सरोनूपुररवैः प्रनृत्तवरबर्हिणम् ॥ ३.१४८.२८ ॥
સુંદર ગુફાઓ, કુંજો, ઝરણાં અને પાણીભરી ખીણોવાળો; અપ્સરાઓના ઝાંઝરના અવાજ સાથે, જ્યાં ઉત્તમ મોર નાચે છે.
3.148.29
दिग्वारणविषाणाग्रैर्घृष्टोपलशिलातलम् ।
स्रस्तांशुकमिवाश्रोभ्यैर्निम्नगानिःसृतैर्जलैः ॥ ३.१४८.२९ ॥
દિગ્ગજ હાથીઓના દાંતના અગ્રભાગોથી ઘસાયેલી ખડકોની સપાટીવાળો; નદીઓમાંથી નીકળેલા જળથી જાણે સરી પડેલા વસ્ત્ર જેવો.
3.148.30
सशष्पकबलैः स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभिः ।
भयानभिक्षज्ञैर्हरिणैः कौतूहलनिरीक्षितः ॥ ३.१४८.३० ॥
ઘાસના કોળિયા ચાવતા, નિશ્ચિંત, નજીક ફરતા, ભય ન જાણનારા હરણોથી કુતૂહલપૂર્વક જોવાયેલો.
3.148.31
चालयानः स्ववेगेन लताजालान्यनेकशः ।
आक्रीडमानः कौन्तेयः श्रीमान्वायुसुतो ययौ ॥ ३.१४८.३१ ॥
પોતાના વેગથી અનેકવાર લતાજાળાં હલાવતા, રમતા, શ્રીમાન કૌન્તેય, વાયુપુત્ર ચાલ્યા ગયા.
3.148.32
प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचनः ।
प्रांशुः कनकवर्णाभः सिंहसंहननो युवा ॥ ३.१४८.३२ ॥
પ્રિયાની ઇચ્છા પૂરી કરવા તત્પર, સુંદર નેત્રોવાળો, ઊંચો, સુવર્ણવર્ણી કાંતિવાળો, સિંહ જેવા સુદૃઢ દેહવાળો યુવાન.
3.148.33
मत्तवारणविक्रन्तो मत्तवारणवेगवान् ।
मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवारणः ॥ ३.१४८.३३ ॥
મદમસ્ત હાથી જેવો પરાક્રમી, મદમસ્ત હાથી જેવો વેગવાન, મદમસ્ત હાથી જેવી લાલ આંખોવાળો, મદમસ્ત હાથીઓમાં શ્રેષ્ઠ હાથી.
3.148.34
प्रियपार्श्वोपविष्टाभिर्वायवृत्ताभिर्विचेष्टितैः ।
यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिर्निरीक्षितः ॥ ३.१४८.३४ ॥
પ્રિયની પાસે બેઠેલી, પવન જેવી ગતિવાળી, સુંદર ચેષ્ટાવાળી, યક્ષ-ગંધર્વ સ્ત્રીઓ વડે, અદૃશ્ય એવી તેઓ વડે, તે નિહાળાયો.
3.148.35
नवावतारं रूपस् विक्रीडन्निव पाण्डवः ।
चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ॥ ३.१४८.३५ ॥
જાણે નવો અવતાર ધરી રૂપથી રમતા પાંડવ ગંધમાદનના રમણીય ઢોળાવો પર વિચરવા લાગ્યા.
3.148.36
संस्मरन्विविधान्क्लेशान्दुर्योधनकृतान्बहून् ।
द्रौपद्या वनवासिन्याः प्रियं कर्तुं समुद्यतः ॥ ३.१४८.३६ ॥
દુર્યોધને આપેલી અનેક પ્રકારની યાતનાઓ સ્મરતા, વનવાસિની દ્રૌપદીનું પ્રિય કરવા તત્પર થઈને.
3.148.37
सोऽचिन्तयत्तथा पार्थे मयि त्वतिविलम्बिते ।
पुष्पहेतोः कथं त्वार्यः करिष्यति युधिष्ठिरः ॥ ३.१४८.३७ ॥
પાર્થ (અર્જુન) અને હું બહુ વિલંબ કરીએ તો, ફૂલો માટે આર્ય યુધિષ્ઠિર શું કરશે, એમ તે વિચારવા લાગ્યો.
3.148.38
स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद्बलस्य च ।
नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिरः ॥ ३.१४८.३८ ॥
સ્નેહને કારણે અને બલ (ભીમ) પરના અવિશ્વાસને કારણે, નરશ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર ચોક્કસ નકુલ અને સહદેવને છોડશે નહીં.
3.148.39
कथं नु कुसुमावाप्तिः स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन् ।
प्रतस्थे नरशार्दूलः पक्षिराडिव वेगितः ॥ ३.१४८.३९ ॥
"ફૂલો ઝડપથી કેવી રીતે મળે?" એમ વિચારતાં નરશાર્દૂલ પક્ષીરાજની જેમ વેગથી ચાલી નીકળ્યો.
3.148.40
सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु ।
द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमः शीघ्रतरं ययौ ॥ ३.१४८.४० ॥
મન અને દૃષ્ટિ ખીલેલા પર્વતઢોળાવો પર સ્થિર રાખીને, દ્રૌપદીના શબ્દોને માર્ગનું ભાથું બનાવી ભીમ વધુ ઝડપથી ચાલ્યો.
3.148.41
कम्पयन्मेदिनीं पद्भ्यां निर्घात इव पर्वसु ।
त्रासयन्गजयूथानि वातरंहा वृकोदरः ॥ ३.१४८.४१ ॥
પગથી પૃથ્વીને કંપાવતો, પર્વો પર વજ્રગર્જન જેવો, હાથીઓના ટોળાંને ડરાવતો, વાયુ જેવી ગતિવાળો વૃકોદર (ભીમ) ચાલ્યો.
3.148.42
सिंहव्याघ्रमृगांश्चैव मर्दयानो महाबलः ।
उन्मूलयन्महावृक्षान्पोथयंश्चोरसा बली ॥ ३.१४८.४२ ॥
સિંહ, વાઘ અને મૃગોને કચડતો, મહાબળવાન, મોટાં વૃક્ષોને મૂળસહિત ઉખેડતો, છાતીથી ધક્કો મારતો, બળવાન (ભીમ) ચાલ્યો.
3.148.43
लतावल्लीश्च वेगेन विकर्षन्पाण्डुनन्दनः ।
उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विपः ॥ ३.१४८.४३ ॥
પાંડુપુત્રે વેગથી લતાઓ અને વેલાઓ ખેંચતાં, પર્વતના શિખર પર ચઢવા ઇચ્છતા હાથીની જેમ ઉપર ઉપર જવા લાગ્યા.
3.148.44
जलावलम्बोऽतिभृशं सविद्युदिव तोयदः ।
व्यनदत्स महानादं भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१४८.४४ ॥
વેલાઓ પકડીને અત્યંત બળપૂર્વક, વીજળી સહિત મેઘની જેમ મહાબલી ભીમસેને મહાન ગર્જના કરી.
3.148.45
तेन शब्देन महता भीमस्य प्रतिबोधिताः ।
गुहां संतत्यजुर्व्याघ्रा निलिल्युर्वनवासिनः ॥ ३.१४८.४५ ॥
ભીમના તે મહાન અવાજથી જાગૃત થયેલા વાઘો ગુફા સંપૂર્ણ છોડી ગયા, અને વનવાસી પ્રાણીઓ છુપાઈ ગયા.
3.148.46
समुत्पेतुः खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्रुवुः ।
ऋक्षाश्चोत्ससृजर्वृक्षांस्तत्यजुर्हरयो गुहाम्।
व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्च वनेचराः ॥ ३.१४८.४६ ॥
ભયભીત પક્ષીઓ ઊડી ગયા; મૃગોના ટોળાં ભાગ્યાં; રીંછોએ વૃક્ષો છોડ્યાં; સિંહોએ ગુફા છોડી. મહાસિંહો બગાસું ખાવા લાગ્યા; વનમાં ફરતા પાડાઓ પણ.
3.148.47
तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः ।
तद्वनं संपरित्यज्य जग्मुरन्यन्महावनम् ॥ ३.१४८.४७ ॥
તેનાથી ભયભીત થયેલા હાથીઓ, હાથણીઓથી ઘેરાયેલા, તે વન સંપૂર્ણ છોડીને બીજા મહાવનમાં ચાલ્યા ગયા.
3.148.48
वराहमृगसङ्घाश्च महिषाश्च वनेचराः ।
व्याघ्रगोमायुसङ्घाश्च प्रणेदुर्गवयैः सह ॥ ३.१४८.४८ ॥
વરાહ અને મૃગોના ટોળાં, પાડાઓ અને વનમાં ફરનારા, વાઘ અને શિયાળોના ટોળાં, ગવય સાથે મળીને બૂમો પાડવા લાગ્યાં.
3.148.49
रथाङ्गसाह्वदात्यूहा हंसकारण्डवप्लवाः ।
शुकाः पारावताः कौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः ॥ ३.१४८.४९ ॥
રથાંગ, સાહ્વ, દાત્યૂહ, હંસ, કારંડવ જેવાં જળપક્ષીઓ, પોપટ, કબૂતરો અને ક્રૌંચ ભયથી બેભાન થઈને ચારે દિશાઓમાં ભાગ્યાં.
3.148.50
तथाऽन्ये दर्पिता नागाः करेणुशरपीडिताः ।
सिंहव्याघ्राश्च संक्रुद्धा भीमसेनमथाद्रवन् ॥ ३.१४८.५० ॥
એ જ રીતે, હાથણીઓના બાણથી પીડાયેલા બીજા મદમસ્ત હાથીઓ અને ક્રોધિત સિંહ-વાઘ ભીમસેન તરફ દોડ્યા.
3.148.51
शकृन्मूत्रं च मुञ्चाना भयविभ्रान्तमानसाः ।
व्यादितास्या महारौद्र व्यनदन्भीषणान्रवान् ॥ ३.१४८.५१ ॥
ભયથી ગભરાયેલા મનવાળા, મળમૂત્ર ત્યજતા, મોં ફાડીને તેઓ અતિ ભયંકર ચીસો અને ગર્જના કરવા લાગ્યા.
3.148.52
ततो वायुसुतः क्रोधात्स्वबाहुबलमाश्रितः ।
गजेनान्यान्गजान्श्रीमान्सिंहं सिंहेन वा विभुः।
तलप्रहारैरन्यांश्च व्यहनत्पाण्डवो बली ॥ ३.१४८.५२ ॥
પછી વાયુપુત્રે ક્રોધથી પોતાના બાહુબળનો આશ્રય લઈ, એક હાથીથી બીજા હાથીઓને, એક સિંહથી બીજા સિંહને, અને હથેળીના પ્રહારોથી બીજાઓને મારી નાખ્યા; બળવાન પાંડવ આમ કરતો રહ્યો.
3.148.53
ते वध्यमाना भीमेन सिंहव्याघ्रतरक्षवः ।
भयाद्विससृजुर्भीमं शकृन्मूत्रं च सुस्रुवुः ॥ ३.१४८.५३ ॥
ભીમ દ્વારા માર્યા જતા તે સિંહ, વાઘ અને રીંછો ભયથી ભીમ પર મળમૂત્ર છોડવા લાગ્યા અને તે વહેવા લાગ્યું.
3.148.54
प्रविवेश ततः क्षिप्रं तानपास्य महाबलः ।
वनं पाण्डुसुतः श्रीमाञ्शब्देनापूरयन्दिशः ॥ ३.१४८.५४ ॥
પછી તેમને હટાવીને મહાબળવાન પાંડુપુત્ર શ્રીમાન ઝડપથી વનમાં પ્રવેશ્યા; પોતાના શબ્દથી દિશાઓ ભરી દેતાં.
3.148.55
अथापश्यन्महाबाहुर्गनधमादनसानुषु ।
सुरम्यं कदलीषणअडं बहुयोजनविस्तृतम् ॥ ३.१४८.५५ ॥
પછી મહાબાહુએ ગંધમાદનના ઢોળાવો પર અનેક યોજન સુધી પથરાયેલું અતિ સુંદર કેળાંનું વન જોયું.
3.148.56
तमभ्यगच्छद्वेगेन क्षोभयिष्यन्महाबलः ।
महागज इवास्रावी प्रभञ्जन्विविधान्द्रुमान् ॥ ३.१४८.५६ ॥
તે મહાબળવાન વેગથી તેની તરફ ગયો, તેને હલાવી નાખવા; મદ વહાવતો મહાગજ અનેક વૃક્ષો તોડતો જાય તેમ.
3.148.57
उत्पाट्य कदलीस्तम्भान्बहुतालसमुच्छ्रयान् ।
चिक्षेप तरसा भीमः समन्ताद्बलिनां वरः।
विमर्दन्सुमहातेजा नृसिंह इव दर्पितः ॥ ३.१४८.५७ ॥
ઘણા તાડ જેટલા ઊંચા કેળાના થડ ઉખેડીને બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમે તેમને ચારેય બાજુ વેગથી ફેંક્યા; અતિ તેજસ્વી તે ગર્વિત નૃસિંહ સમાન ચૂર્ણ કરતો રહ્યો.
3.148.58
ततः संन्यपतंस्तत्रसुबहूनि महान्ति च ।
रुरुवारणयूथानि महिषाश्च जलाश्रयाः ॥ ३.१४८.५८ ॥
ત્યારે ત્યાં ઘણાં મોટા રુરુ મૃગો અને હાથીઓના ટોળાં, ભેંસો અને જળચર જીવો ભાગવા લાગ્યા.
3.148.59
प्रविवेश ततः क्षिप्रं तानपास्य महाबलः ।
वनं पाण्डुसुतः श्रीमान्नादेनापूरयन्दिशः ॥ ३.१४८.५९ ॥
પછી મહાબળવાન પાંડુપુત્ર શ્રીમાન તેમને દૂર કરીને ઝડપથી વનમાં પ્રવેશ્યા; પોતાના નાદથી દિશાઓ ભરી દેતા.
3.148.60
तेन शब्देन चैवाथ भीमसेनरवेण च ।
वनान्तरगताश्चापि वित्रेसुर्मृहपक्षिः ॥ ३.१४८.६० ॥
તે અવાજથી અને ભીમસેનની ગર્જનાથી વનની અંદર ગયેલાં મૃગો અને પક્ષીઓ પણ ભયભીત થઈ ગયાં.
3.148.61
तस्मिननथ प्रवृत्ते तु संक्षोभे मृगपक्षिणाम् ।
जलार्द्रपक्षा विहगाः समुत्पेतुः सहस्रशः ॥ ३.१४८.६१ ॥
તે કોલાહલ ઊઠતાં મૃગો અને પક્ષીઓમાં હલચલ મચી ગઈ; પાણીથી ભીંજાયેલી પાંખોવાળાં પક્ષીઓ હજારોની સંખ્યામાં ઊડ્યાં.
3.148.62
तानौदकान्पक्षिगणान्निरीक्ष्य भरतर्षभः ।
तानेवानुसरन्रम्यं ददर्श सुमहत्सरः ॥ ३.१४८.६२ ॥
તે જળપક્ષીઓના ટોળાંને જોઈને ભરતશ્રેષ્ઠે તેમની જ પાછળ જતાં એક અતિ વિશાળ અને રમણીય સરોવર જોયું.
3.148.63
काञ्चनैः कदलीषण्डैर्मन्दमारुतकम्पितैः ।
वीज्यमानमिवाक्षोभ्यं तीरात्तीरविसर्पिभिः ॥ ३.१४८.६३ ॥
મંદ પવનથી કંપતા સોનેરી કેળાના ઝુંડોથી તે અક્ષુબ્ધ સરોવર કિનારેથી કિનારે સુધી પંખો ઝલાતું હોય તેવું લાગતું હતું.
3.148.64
तत्सरोऽथावतीर्याशु प्रभूतनलिनोत्पलम् ।
महागज इवोद्दामश्चिक्रीड बलवद्बली ॥ ३.१४८.६४ ॥
પછી તે સરોવરમાં ઝડપથી ઊતરીને, કમળ અને નીલકમળથી ભરેલા તેમાં, મહાગજની જેમ ઉદ્દામ થઈ બલવાનોમાં બળવાન ક્રીડા કરવા લાગ્યો.
3.148.65
विक्रीड्यतस्मिन्रुचिरमुत्ततारामितद्युतिः ।
क्षोभयन्सलिलं भीमः प्रभिन्न इववारणः ॥ ३.१४८.६५ ॥
તે રમણીય સરોવરમાં ક્રીડા કરીને, અમિત તેજવાળા ભીમ પાણીને હલાવતા, મદમાં ઉન્મત્ત હાથીની જેમ બહાર આવ્યા.
3.148.66
ततो जगाहे वेगेन तद्वनं बहुपादपम् ।
दध्मौ च शङ्खं स्वनवत्सर्वप्राणेन पाण्डवः।
आस्फोटयच्च बलवान्भीमः संनादयन्दिशः ॥ ३.१४८.६६ ॥
પછી તે વેગથી અનેક વૃક્ષોવાળા તે વનમાં પ્રવેશ્યા; પાંડવે સંપૂર્ણ શ્વાસથી શંખ ફૂંક્યો, અને બળવાન ભીમે ભુજાઓ પછાડી દિશાઓ ગજવી.
3.148.67
तस्य शङ्खस्य शब्दन भीमसेनरवेण च ।
बाहुशब्दन चोग्रेण नदन्तीव गिरेर्गुहाः ॥ ३.१४८.६७ ॥
તે શંખના અવાજથી, ભીમસેનની ગર્જનાથી અને ભયંકર બાહુના અવાજથી પર્વતની ગુફાઓ જાણે ગર્જવા લાગી.
3.148.68
तं वज्रनिष्पेषसममास्फोटितमहारवम् ।
श्रुत्वा शैलगुहासुप्तैः सिंहैर्मुक्तो महास्वनः ॥ ३.१४८.६८ ॥
વજ્રના પ્રહાર જેવો તે મહાન આસ્ફોટનો અવાજ સાંભળીને, પર્વતની ગુફાઓમાં સૂતેલા સિંહોએ મહાન ગર્જના કરી.
3.148.69
सिंहनादभयत्रस्तैः कुञ्जरैरपि भारत ।
मुक्तो विरावः सुमहान्पर्वतो येन पूरितः ॥ ३.१४८.६९ ॥
હે ભારત, સિંહોની ગર્જનાથી ભયભીત થયેલા હાથીઓએ પણ મહાન ચીસ પાડી, જેનાથી આખો પર્વત ભરાઈ ગયો.
3.148.70
तं तु नादं ततः श्रुत्वा सुप्तो वानरपुङ्गवः ।
भ्रातरं भीमसेनं तु विज्ञाय हनुमान्कपिः ॥ ३.१४८.७० ॥
તે અવાજ સાંભળીને સૂતેલા વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને પોતાના ભાઈ ભીમસેનને ઓળખી લીધા.
3.148.71
दिवंगमं रुरोधाथ मार्गं भीमस्य कारणात् ।
अनेन हि पथा मा वै गच्छेदिति विचार्य सः ॥ ३.१४८.७१ ॥
ભીમને કારણે તે આકાશગામી વાનરે માર્ગ રોકી લીધો; "આ માર્ગે કોઈ ન જાય" એમ વિચારીને તેણે તેમ કર્યું.
3.148.72
आस्त एकायने मार्गे कदलीषण्डमण्डिते ।
भ्रातुर्भीमस्य रक्षार्थं तं मार्गमवरुध्य वै ॥ ३.१४८.७२ ॥
કેળાના વનથી શોભતા તે એકમાત્ર માર્ગ પર, પોતાના ભાઈ ભીમના રક્ષણ માટે તે માર્ગ રોકીને બેઠો.
3.148.73
माऽत्र प्राप्स्यति शापं वा धर्षणां वेति पाण्डवः ।
कदलीषण्डमध्यस्थो ह्येवं संचिन्त्य वानरः ॥ ३.१४८.७३ ॥
અહીં પાંડવ (ભીમ) શાપ કે અપમાન પામશે કે નહીં, એમ વિચારીને કેળાના વનની મધ્યમાં રહેલો વાનર (આમ વિચારવા લાગ્યો).
3.148.74
प्राजृम्भत महाकायो हनूमान्नाम वानरः ।
कदलीषण्डमध्यस्थो निद्रावशगतस्तदा ॥ ३.१४८.७४ ॥
મહાકાય હનુમાન નામનો વાનર બગાસું ખાવા લાગ્યો; ત્યારે કેળાના વનની મધ્યમાં રહેલો તે નિદ્રાને વશ થયો.
3.148.75
तेन शब्देन महता व्यबुध्यत महाकपिः ।
जृम्भमाणः सुविपुलं शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम्।
आस्फोटयच्चलाङ्गूलमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ३.१४८.७५ ॥
તે મહાન અવાજથી મહાકપિ જાગી ગયો; બગાસું ખાતાં, ઇન્દ્રધ્વજ જેવો અતિશય વિશાળ અને ઊંચો તે, ઇન્દ્રના વજ્ર જેવો અવાજ કરતી પોતાની હલતી પૂંછડી પછાડવા લાગ્યો.
3.148.76
तस्य लाङ्गूलनिनदं पर्वतः सुगुहामुखैः ।
उद्गारमिव गौर्नर्दन्नुत्ससर्ज समन्ततः ॥ ३.१४८.७६ ॥
તેની પૂંછડીના અવાજથી પર્વતે પોતાની સુંદર ગુફાઓનાં મુખ દ્વારા ગાયની જેમ ગર્જતાં ચારે બાજુ જાણે ઓડકાર જેવો અવાજ છોડ્યો.
3.148.77
लाङ्गूलास्फोटशब्दाच्च चलितः स महागिरिः ।
विघूर्णमानशिखरः समन्तात्पर्यशीर्यत ॥ ३.१४८.७७ ॥
પૂંછડી પછાડવાના અવાજથી તે મહાન પર્વત ધ્રૂજ્યો; તેનાં શિખરો ફરતાં ફરતાં ચારે બાજુથી તૂટી પડ્યાં.
3.148.78
स लाङ्गूलरवस्तस्य मत्तवारणनिस्वनम् ।
अन्तर्धायविचित्रेषु चचार गिरिसानुषु ॥ ३.१४८.७८ ॥
મત્ત હાથીના ચિંઘાડ જેવો તેની પૂંછડીનો તે અવાજ, રંગબેરંગી પર્વતઢોળાવોમાં છુપાઈને ફેલાતો રહ્યો.
3.148.79
स भीमसेनस्तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
शब्दप्रभवमन्विच्छंश्चचार कदलीवनम् ॥ ३.१४८.७९ ॥
ભીમસેને તે અવાજ સાંભળીને હર્ષથી રોમાંચિત થઈ, અવાજનો સ્ત્રોત શોધતા કેળાના વનમાં વિચરણ કર્યું.
3.148.80
कदलीवनमध्यस्थमथ पीने शिलातले ।
ददर्श सुमहाबाहुर्वानराधिपतिं तदा ॥ ३.१४८.८० ॥
ત્યારે તે મહાબાહુએ કેળાના વનની વચ્ચે એક વિશાળ શિલાતળ પર વાનરાધિપતિને જોયો.
3.148.81
विद्युत्संपातदुष्प्रेक्षं विद्युत्संपातपिङ्गलम् ।
विद्युत्संपातनिनदं विद्युत्संपातचञ्चलम् ॥ ३.१४८.८१ ॥
વીજળીના ઝબકારા જેવો જોવો મુશ્કેલ, વીજળીના ઝબકારા જેવો પીળો, વીજળીના ઝબકારા જેવી ગર્જના કરતો, વીજળીના ઝબકારા જેવો ચંચળ હતો.
3.148.82
बाहुस्वस्तिकविन्यस्तपीनवृत्तशिरोधरम् ।
स्कन्धभूयिष्ठकायत्वात्तनुमध्यकटीतटम् ॥ ३.१४८.८२ ॥
ભુજાઓ સ્વસ્તિક મુદ્રામાં ગોઠવેલો, જાડી અને ગોળ ડોકવાળો, ખભા જ જેના શરીરનો મોટો ભાગ હતા એવો, પાતળી કમર અને કટિ-પ્રદેશવાળો હતો.
3.148.83
किंचिच्चाभुग्नशीर्षेण दीर्घरोमाञ्चितेन च ।
लाङ्गूलेनोर्ध्वगतिना ध्वजेनेव विराजितम् ॥ ३.१४८.८३ ॥
જરાય માથું નીચું ન નમાવેલ, લાંબા રૂંવાડાથી રોમાંચિત, ધ્વજની જેમ ઊંચી ઊઠેલી પૂંછડીથી શોભતો.
3.148.84
ह्रस्वौष्ठं ताम्रजिह्वास्यं रक्तकर्णं चलद्धुवम् ।
अपश्यद्वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम् ॥ ३.१४८.८४ ॥
નાના હોઠ, તાંબા જેવી જીભવાળું મોં, લાલ કાન અને ચંચળ ભ્રમરવાળું તેનું મુખ તેણે જોયું; તે કિરણોવાળા ચંદ્ર જેવું હતું.
3.148.85
वदनाभ्यन्तरगतैः शुक्लैर्दन्तैरलंकृतम् ।
केसरोत्करसंमिश्रमशोकानामिवोत्करम् ॥ ३.१४८.८५ ॥
મુખની અંદરના સફેદ દાંતથી અલંકૃત, કેસરના સમૂહથી મિશ્રિત, જાણે અશોક વૃક્ષોનો ગુચ્છ.
3.148.86
हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम् ।
दीप्यमानेन वपुषा स्वर्चिष्मन्तमिवानलम्।
निरीक्षन्तमपत्रस्तं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः ॥ ३.१४८.८६ ॥
સોનેરી કેળાંના વૃક્ષોની વચ્ચે ઊભેલો, મહાદીપ્તિવાળો, ઝળહળતા દેહથી અગ્નિ જેવો, નિર્ભય થઈ મધ જેવા પીળા નેત્રે જોતો.
3.148.87
तं वानरवरं धीमानतिकायं महाबलम् ।
स्वर्गपन्थानमावृत्य हिमवन्तमिव स्तितम् ॥ ३.१४८.८७ ॥
તે વાનરશ્રેષ્ઠ, બુદ્ધિમાન, અતિ વિશાળ દેહવાળો અને મહાબલી, સ્વર્ગનો માર્ગ રોકીને હિમાલય જેવો ઊભો હતો.
3.148.88
दृष्ट्वा चैनं महाबाहुरेकं तस्मिन्महावने ।
अथोपसृत्यतरसा भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.१४८.८८ ॥
તે મહાવનમાં એકલા રહેલા તેને જોઈને, મહાબાહુ, ભયંકર પરાક્રમી ભીમ ઝડપથી નજીક ગયો.
3.148.89
सिंहनादं चकारोग्रं वज्राशनिसमं बली ।
तेन शब्देन भीमस्य वित्रेसुर्मृगपक्षिणः ॥ ३.१४८.८९ ॥
બળવાન ભીમે વજ્ર અને વીજળી જેવો ભયંકર સિંહનાદ કર્યો; ભીમના તે અવાજથી મૃગો અને પંખીઓ ભયભીત થયાં.
3.148.90
हनूमांश्च महासत्व ईषदुन्मील्य लोचने ।
दृष्ट्वा तमथ सावज्ञं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः ॥ ३.१४८.९० ॥
મહાસત્ત્વ હનુમાન થોડી આંખો ખોલીને તેને જોયો; પછી તિરસ્કારથી મધ જેવા પીળા નેત્રે જોયો.
3.148.91
ततः पवनजः श्रीमानन्तिकस्थं महौजसम् ।
स्मितेन चैनमासाद्यहनूमानिदमब्रवीत् ॥ ३.१४८.९१ ॥
ત્યારે પવનપુત્ર શ્રીમાન હનુમાન, પાસે ઊભેલા એ મહાતેજસ્વી પુરુષ પાસે જઈને હસતાં હસતાં આમ બોલ્યા.
3.148.92
किमर्थं सरुजस्तेऽहं सुखसुप्तः प्रबोधितः ।
ननु नाम त्वया कार्या दया भूतेषु जानता ॥ ३.१४८.९२ ॥
"હું સુખેથી સૂતો હતો, તો પીડા આપીને મને કેમ જગાડ્યો? પ્રાણીઓ પર દયા રાખવી જોઈએ એ તું જાણે છે ને?"
3.148.93
वयं धर्मं न जानीमस्तिर्यग्योनिमुपाश्रिताः ।
नरास्तु बुद्धिसंपन्ना दयां कुर्वन्ति जन्तुषु ॥ ३.१४८.९३ ॥
"અમે ધર્મ જાણતા નથી, કારણ કે અમે પશુયોનિ ધારણ કરી છે. પણ બુદ્ધિસંપન્ન મનુષ્યો પ્રાણીઓ પર દયા કરે છે."
3.148.94
क्रूरेषु कर्मसु कथं देहवाक्चित्तदूषिषु ।
धर्मघातिषु सज्जन्ते बुद्दिमन्तो भवद्विधाः ॥ ३.१४८.९४ ॥
"શરીર, વાણી, મનથી દૂષિત, ધર્મનો ઘાત કરનારાં ક્રૂર કર્મોમાં તમારા જેવા બુદ્ધિમાન કેમ આસક્ત થાય?"
3.148.95
न त्वं धर्मं विजानासि वृद्धा नोपासितास्त्वया ।
अल्पबुद्धितया बाल्यादुत्सादयसि यन्मृगान् ॥ ३.१४८.९५ ॥
"તું ધર્મ જાણતો નથી, વડીલોની સેવા તેં કરી નથી. અલ્પ બુદ્ધિથી, બાળપણથી જ તું મૃગોનો નાશ કરે છે."
3.148.96
ब्रूहि कस्त्वं किमर्थं वा किमिदं वनमागतः ।
वर्जितं मानुषैर्भावैस्तथैव पुरुषैरपि ॥ ३.१४८.९६ ॥
"કહે, તું કોણ છે? શા કારણે આ વનમાં આવ્યો છે? માનવીય ગુણોથી રહિત, માણસોથી પણ દૂર રહેલો તું."
3.148.97
क्व च त्वयाऽद्यगन्तव्यं प्रब्रूहि पुरुषर्षभ ।
अतः परमगम्योऽयं पर्वतः सुदुरारुहः ॥ ३.१४८.९७ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, આજે તારે ક્યાં જવાનું છે તે કહે. આનાથી આગળ આ પર્વત અગમ્ય છે, તેના પર ચઢવું અતિ કઠિન છે.
3.148.98
विना सिद्धगतिं वीर गतिरत्र न विद्यते ।
देवलोकस्य मार्गोऽयमगम्यो मानुषैः सदा ॥ ३.१४८.९८ ॥
હે વીર, સિદ્ધોના માર્ગ વિના અહીં બીજો કોઈ માર્ગ મળતો નથી. આ દેવલોકનો માર્ગ છે, મનુષ્યો માટે સદા અગમ્ય.
3.148.99
कारुण्यात्त्वामहं वीर वारयामि निबोध मे ।
नातः परं त्वया शक्यं गन्तुमाश्वसिहि प्रभो ॥ ३.१४८.९९ ॥
હે વીર, કરુણાથી હું તને રોકું છું, મારી વાત સમજ. આનાથી આગળ તારું જવું શક્ય નથી; ધીરજ રાખ, હે પ્રભુ.
3.148.100
स्वागतं सर्वथैवेह तवाद्य मनुजर्षभ ।
इमान्यमृतकल्पानि मूलानि च फलानि च ॥ ३.१४८.१०० ॥
હે મનુજશ્રેષ્ઠ, આજે અહીં તારું સર્વ રીતે સ્વાગત છે. આ અમૃત સમાન મૂળ અને ફળ છે.
3.148.101
भक्षयित्वा निवर्तस्व मा वृथा प्राप्स्यसे वधम् ।
ग्राह्यं यदि वचो मह्यं हितं मनुजपुङ्गव ॥ ३.१४८.१०१ ॥
આ ખાઈને પાછો ફર, વ્યર્થ મૃત્યુ ન પામ. હે મનુજપુંગવ, જો મારી હિતકારી વાત સ્વીકારે તો.