มหาภารตะ · อัธยายะ 3.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.148.1
तत्र ते पुरुषव्याघ्राः परमं शौचमास्थिताः ।
षड्रात्रमवसन्वीरा धनंजयदिदृक्षया ॥ ३.१४८.१ ॥
ที่นั่น วีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์เหล่านั้น รักษาความบริสุทธิ์อย่างยิ่ง พำนักอยู่หกราตรี เพราะปรารถนาจะได้พบธนัญชัย
3.148.2
तस्मिन्विहरमाणाश्च रममाणाश्च पाण्डवाः ।
मनोज्ञे काननवरे सर्व भूतमनोरमे ॥ ३.१४८.२ ॥
ขณะท่องเที่ยวและเพลิดเพลินอยู่ในที่นั้น บรรดาปาณฑพก็พำนักอยู่ในป่าอันงดงามเป็นเลิศ น่ารื่นรมย์แก่สรรพสัตว์ทั้งปวง
3.148.3
पादपैः पुष्पविकचैः फलभारावनामितैः ।
शोभितः पर्वतो रम्यः पुंस्कोकिलकुलाकुलैः।
स्निग्धपत्रैरविरलैः शीतच्छायैर्मनोरमैः ॥ ३.१४८.३ ॥
ภูเขาอันน่ารื่นรมย์นั้นประดับด้วยต้นไม้ที่ออกดอกบาน โน้มกิ่งลงด้วยน้ำหนักของผล มีฝูงนกคู่ผู้ชายเพศผู้ส่งเสียงร้องคลอ มีต้นไม้ใบเรียบลื่นหนาแน่น มีร่มเงาเย็นสบาย งดงามน่าชม
3.148.4
सरांसि च विचित्राणि प्रसन्नसलिलानि च ।
कमलैः सोत्पलैस्तत्रभ्राजमानानि सर्वशः।
पश्यन्तश्चारुरूपाणइ रेमिरे तत्र पाण्डवाः ॥ ३.१४८.४ ॥
ที่นั่นมีทะเลสาบอันวิจิตร น้ำใสสะอาด ส่องประกายไปทั่วทุกด้านด้วยดอกบัวและดอกบัวสีน้ำเงิน บรรดาปาณฑพเพลิดเพลินอยู่ที่นั่น โดยชมความงามอันน่าพึงใจเหล่านั้น
3.148.5
पुण्यगन्धः सुखस्पर्शो ववौ तत्र समीरणः ।
ह्लादयन्पाण्डवान्सर्बान्सकृष्णान्सद्विजर्षभान् ॥ ३.१४८.५ ॥
ที่นั่นมีลมพัดมา หอมด้วยกลิ่นอันบริสุทธิ์และให้สัมผัสที่สบาย ทำให้บรรดาปาณฑพทั้งหมด พร้อมทั้งพระกฤษณะและบรรดาพราหมณ์ผู้เลิศ เกิดความปีติยินดี
3.148.6
ततः पूर्वोत्तरे वायुः प्लवमानो यदृच्छया ।
सहस्रपत्रमर्काभं दिव्यं पद्ममुपाहरत् ॥ ३.१४८.६ ॥
ต่อมา ลมจากทิศตะวันออกเฉียงเหนือพัดมาอย่างเป็นอิสระตามใจ นำดอกบัวทิพย์พันกลีบ สว่างดุจพระอาทิตย์ มาให้
3.148.7
तदवैक्षत पाञ्चाली दिव्यगन्धं मनोरमम् ।
अनिलेनाहृतंभूमौ पतितं जलजं शुचि ॥ ३.१४८.७ ॥
พระนางปาญจาลี ทอดพระเนตรดอกบัวจากน้ำอันบริสุทธิ์ มีกลิ่นทิพย์น่ารื่นรมย์นั้น ซึ่งลมพัดมา ตกลงบนพื้นดิน
3.148.8
तच्छुभा शुभमासाद्य सौगन्धिकमनुत्तमम् ।
अतीव मुदिता राजन्भीमसेनमथाब्रवीत् ॥ ३.१४८.८ ॥
ข้าแต่พระราชา พระนางผู้เป็นมงคล เมื่อได้ดอกสเหาคันธิกะอันเลิศไร้เทียมทานนั้น ทรงปีติยินดียิ่ง จึงตรัสกับภีมเสน
3.148.9
पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम् ।
गन्धसंस्थानसंपन्नं मनसो मम नन्दनम् ॥ ३.१४८.९ ॥
ภีมะเอ๋ย ดูดอกไม้ทิพย์อันงดงามยิ่ง เลิศไร้เทียมทานนี้เถิด มีกลิ่นและรูปทรงสมบูรณ์ เป็นที่รื่นรมย์ใจของข้า
3.148.10
इदं च धर्मराजाय प्रदास्यामि परंतप ।
गृह्यापराणि पुष्पाणि बहूनि पुरुषर्षभ।
हरेरिदं मे कामाय काम्यके पुनराश्रमे ॥ ३.१४८.१० ॥
ข้าจะถวายดอกนี้แด่พระธรรมราช ข้าแต่ผู้แผดเผาศัตรู และข้าจะเก็บดอกไม้อื่นอีกมากมาย ข้าแต่บุรุษผู้เป็นวัว เพื่อความปรารถนาของข้า เพื่อพระหริ เมื่อกลับไปยังอาศรมกามยกะอีกครั้ง
3.148.11
यदि तेऽहं प्रिया पार्थ बहूनीमान्युपाहर ।
तान्यहं नेतुमिच्छामि काम्यकं पुनराश्रमम् ॥ ३.१४८.११ ॥
ข้าแต่อรชุน หากข้าเป็นที่รักของท่าน ขอให้นำดอกไม้เหล่านี้มามากๆ ข้าปรารถนาจะนำไปยังอาศรมกามยกะอีกครั้ง
3.148.12
एवमुक्त्वा तु पाञ्चली भीमसेनमनिन्दिता ।
जगाम पुष्पमादाय धर्मराजाय तत्तदा ॥ ३.१४८.१२ ॥
พระนางปาญจาลีผู้ไร้ตำหนิ ตรัสดังนี้แล้ว รับดอกไม้นั้น แล้วจึงเสด็จไปหาพระธรรมราช ณ บัดนั้น
3.148.13
अभिप्रायं तु विज्ञाय महिष्याः पुरुषर्षभः ।
प्रियायाः प्रियकामः स प्रायाद्भीमो महाबलः ॥ ३.१४८.१३ ॥
ภีมะผู้มีกำลังมหาศาล ผู้เป็นยอดบุรุษ ทราบพระประสงค์ของมเหสีผู้เป็นที่รัก จึงปรารถนาจะให้พระนางพอพระทัย จึงออกเดินทางไป
3.148.14
वातं तमेवाभिमुखो यतस्तत्पुष्पमागतम् ।
आजिहीर्षुर्जगामाशु सपुष्पाण्यपराण्यपि ॥ ३.१४८.१४ ॥
ภีมะหันหน้าไปตามทิศที่ลมพัดดอกไม้นั้นมา ปรารถนาจะนำดอกไม้นั้นและดอกไม้อื่นๆ มาด้วย จึงรีบเดินทางไป
3.148.15
रुक्मपृष्ठं धनुर्गृह्य शरांश्चाशीविषोपमान् ।
मृगराडिव संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुञ्जरः।
ददृशुः सर्वभूतानि महाबाणधनुर्धरम् ॥ ३.१४८.१५ ॥
ภีมะถือธนูหลังทองและลูกศรที่เปรียบดังงูพิษ โกรธจัดดุจราชสีห์และดุจช้างตกมัน สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างเห็นผู้ถือลูกศรใหญ่และธนูนั้น
3.148.16
न ग्लानिर्न च वैक्लब्यं न भयं न च संभ्रमः ।
कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वनः ॥ ३.१४८.१६ ॥
ความเหนื่อยล้า ความท้อถอย ความกลัว หรือความตื่นตระหนก ไม่เคยเกิดแก่ปาร์ถะ บุตรแห่งมาตริศวัน ผู้เป็นบุตรของพระนางปฤถา
3.148.17
द्रौपद्याः प्रियमन्विच्छन्स बाहुबलमाश्रितः ।
व्यपेतभयसमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥ ३.१४८.१७ ॥
ภีมะผู้มีกำลังนั้น ปรารถนาจะให้พระนางเทราปทีพอพระทัย อาศัยกำลังแขนของตน ปราศจากความกลัวและความหลงสับสน จึงพุ่งขึ้นไปบนภูเขา
3.148.18
स तं द्रुमलतागुल्मच्छन्नं नीलशिलातलम् ।
गिरिं चचारारिहरः किन्नराचरितं शुभम् ॥ ३.१४८.१८ ॥
ผู้ปราบศัตรูนั้นเดินไปบนภูเขาอันเป็นมงคลนั้น ซึ่งปกคลุมด้วยต้นไม้ เถาวัลย์ และพุ่มไม้ มีพื้นหินสีคล้ำ เป็นที่อาศัยของกินนร
3.148.19
नानावर्णधरैश्चित्रं धातुद्रुममृगाण्डजैः ।
सर्वभूषणसंपूर्णं भूमेर्भुजमिवोच्छ्रितम् ॥ ३.१४८.१९ ॥
ภูเขานั้นมีสีสันหลากหลาย วิจิตรด้วยแร่ ต้นไม้ สัตว์ และนก ประดับด้วยเครื่องอลังการทุกชนิด ตั้งตระหง่านดุจแขนที่ยกขึ้นของแผ่นดิน
3.148.20
सर्वर्तुरमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ।
सक्तचक्षुरभिप्रायान्हृदयेनानुचिन्तयन् ॥ ३.१४८.२० ॥
บนเชิงเขาคันธมาทนะ งดงามในทุกฤดูกาล ภีมะทอดตาจับอยู่ ครุ่นคิดถึงจุดมุ่งหมายของตนในใจ
3.148.21
पुंस्कोकिलनिनादेषु षट्पदाचरितेषु च ।
बद्धश्रोत्रमनश्चक्षुर्जगामामितविक्रमः ॥ ३.१४८.२१ ॥
ท่านได้ไปพร้อมกับหูและใจและสายตาที่จดจ่อ ท่ามกลางเสียงร้องของนกกาเหว่าตัวผู้ และที่ที่ผึ้งบินตอม ผู้มีพลังไม่มีประมาณ
3.148.22
आजिघ्रन्स महातेजाः सर्वर्तुकुसुमोद्भवम् ।
गन्धमुद्धतमुद्दामो वने मत्त इव द्विपः ॥ ३.१४८.२२ ॥
ท่านผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ สูดกลิ่นหอมอันแรงที่ฟุ้งจากดอกไม้ของทุกฤดู ท่านเดินไปอย่างฮึกเหิม เหมือนช้างตกมันในป่า
3.148.23
वीज्यमानः सुपुण्येन नानाकुसुमगन्धिना ।
पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना ॥ ३.१४८.२३ ॥
ถูกลมที่บริสุทธิ์ยิ่งของเขาคันธมาทนะพัดให้ ลมนั้นเจือกลิ่นดอกไม้นานาชนิด เย็นเหมือนการสัมผัสของบิดา
3.148.24
ह्रियमाणश्रमः पित्रा संप्रहृष्टतनूरुहः ॥ ३.१४८.२४ ॥
ความเหน็ดเหนื่อยของท่านถูกบิดาพาให้จางหายไป ขนทั่วร่างของท่านลุกชันด้วยความปีติยินดี
3.148.25
स यक्षगन्धर्वसुरब्रह्मर्षिगणसेवितम् ।
विलोकयामास तदा पुष्पहेतोररिंदमः ॥ ३.१४८.२५ ॥
แล้วผู้ปราบศัตรูนั้นมองดูภูเขานั้น ซึ่งมียักษ์ คันธรรพ์ เทวดา และหมู่พรหมฤๅษีมาคอยรับใช้ ท่านมองหาดอกไม้
3.148.26
विषमच्छदैरचितैरनुलिप्त इवाङ्गुलैः ।
विमलैर्धातुविच्छेदैः काञ्चनाञ्जनराजतैः ॥ ३.१४८.२६ ॥
ภูเขานั้นมียอดขรุขระ ดูประหนึ่งถูกทาด้วยปลายนิ้ว สว่างด้วยเส้นแร่ธาตุต่าง ๆ ทั้งทอง ตาจักษุ และเงิน
3.148.27
सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नैः पयोधरैः ।
मुक्ताहारैरिव चितं च्युतैः प्रस्रवणोदकैः ॥ ३.१४८.२७ ॥
ดูประหนึ่งกำลังรำด้วยปีก มีเมฆเกาะติดอยู่ข้างลาดเขา และประดับประหนึ่งสร้อยไข่มุกที่ไหลจากน้ำตกที่พุ่งลงมา
3.148.28
अभिरामदरीकुञ्जनिर्झरोदककन्दरम् ।
अप्सरोनूपुररवैः प्रनृत्तवरबर्हिणम् ॥ ३.१४८.२८ ॥
งดงามด้วยถ้ำ พุ่มไม้ ลำธาร และซอกเขาที่เต็มไปด้วยน้ำ มีเสียงกรุ๋งกริ๋งของกำไลเท้านางอัปสร และมีนกยูงงามรำอยู่
3.148.29
दिग्वारणविषाणाग्रैर्घृष्टोपलशिलातलम् ।
स्रस्तांशुकमिवाश्रोभ्यैर्निम्नगानिःसृतैर्जलैः ॥ ३.१४८.२९ ॥
มีผิวหินถูกปลายงาของช้างพิทักษ์ทิศเสียดสีจนเรียบ ดูประหนึ่งผ้าอาภรณ์ที่หลุดลุ่ยไป มีน้ำไหลออกจากแม่น้ำ
3.148.30
सशष्पकबलैः स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभिः ।
भयानभिक्षज्ञैर्हरिणैः कौतूहलनिरीक्षितः ॥ ३.१४८.३० ॥
มีกวางหลายตัวจ้องมองด้วยความอยากรู้ กำลังกินหญ้าเป็นคำ ๆ สงบนิ่ง เดินเตร่อยู่ไม่ไกล ไม่รู้จักความกลัว
3.148.31
चालयानः स्ववेगेन लताजालान्यनेकशः ।
आक्रीडमानः कौन्तेयः श्रीमान्वायुसुतो ययौ ॥ ३.१४८.३१ ॥
บุตรของกุนตี ผู้เป็นบุตรของพระวายุ ผู้รุ่งโรจน์ เคลื่อนไปพลางเขย่าเถาวัลย์ที่พันกันยุ่งอยู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ด้วยความเร็วของตน เล่นสนุกอยู่ระหว่างทาง
3.148.32
प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचनः ।
प्रांशुः कनकवर्णाभः सिंहसंहननो युवा ॥ ३.१४८.३२ ॥
ท่านหนุ่มตาสวย มีความตั้งใจจะทำตามความปรารถนาของผู้เป็นที่รัก รูปร่างสูงใหญ่ มีสีทองดุจทองคำ มีร่างกายแข็งแรงดุจราชสีห์
3.148.33
मत्तवारणविक्रन्तो मत्तवारणवेगवान् ।
मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवारणः ॥ ३.१४८.३३ ॥
กล้าหาญดุจช้างตกมัน เร็วดุจช้างตกมัน มีตาแดงดุจช้างตกมัน เป็นช้างประเสริฐที่สุดในหมู่ช้างตกมัน
3.148.34
प्रियपार्श्वोपविष्टाभिर्वायवृत्ताभिर्विचेष्टितैः ।
यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिर्निरीक्षितः ॥ ३.१४८.३४ ॥
ถูกนางยักษ์และนางคันธรรพ์จ้องมอง นางเหล่านั้นนั่งอยู่ข้างคนรักของตน เคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วดุจลมและงดงาม ทั้งที่ตัวมองไม่เห็น
3.148.35
नवावतारं रूपस् विक्रीडन्निव पाण्डवः ।
चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु ॥ ३.१४८.३५ ॥
ประหนึ่งกำลังเล่นกับรูปลักษณ์ใหม่ที่เพิ่งลงมา ท่านปาณฑพจึงท่องเที่ยวไปตามไหล่เขาอันน่ารื่นรมย์ของคันธมาทนะ
3.148.36
संस्मरन्विविधान्क्लेशान्दुर्योधनकृतान्बहून् ।
द्रौपद्या वनवासिन्याः प्रियं कर्तुं समुद्यतः ॥ ३.१४८.३६ ॥
ระลึกถึงความลำบากต่าง ๆ มากมายที่ทุรโยธน์ได้ก่อไว้ ท่านจึงตั้งใจจะทำความดีแก่เทราปที ผู้อาศัยอยู่ในป่า
3.148.37
सोऽचिन्तयत्तथा पार्थे मयि त्वतिविलम्बिते ।
पुष्पहेतोः कथं त्वार्यः करिष्यति युधिष्ठिरः ॥ ३.१४८.३७ ॥
ท่านคิดว่า "หากปารถและข้าพเจ้าชักช้าลงมาก พระยุธิษฐิระผู้เป็นอริยะจะทำอย่างไรเพื่อดอกไม้เล่า"
3.148.38
स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद्बलस्य च ।
नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिरः ॥ ३.१४८.३८ ॥
ด้วยความรักใคร่ และด้วยความไม่ไว้วางใจพละ พระยุธิษฐิระผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ คงจะไม่ปล่อยนกุลและสหเทพไปเป็นแน่
3.148.39
कथं नु कुसुमावाप्तिः स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन् ।
प्रतस्थे नरशार्दूलः पक्षिराडिव वेगितः ॥ ३.१४८.३९ ॥
คิดว่า "จะได้ดอกไม้โดยเร็วอย่างไรเล่า" แล้วบุรุษผู้เป็นราชสีห์ในหมู่มนุษย์ก็ออกเดินทางอย่างรวดเร็ว ดุจราชาแห่งนก
3.148.40
सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु ।
द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमः शीघ्रतरं ययौ ॥ ३.१४८.४० ॥
ด้วยสายตาและใจที่จดจ่ออยู่กับไหล่เขาที่มีดอกบาน และมีถ้อยคำของเทราปทีเป็นเสบียงในการเดินทาง ภีมะจึงไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น
3.148.41
कम्पयन्मेदिनीं पद्भ्यां निर्घात इव पर्वसु ।
त्रासयन्गजयूथानि वातरंहा वृकोदरः ॥ ३.१४८.४१ ॥
ภีมะผู้มีท้องเป็นหมาป่า ผู้เร็วดุจลม เหยียบย่ำแผ่นดินด้วยเท้า ดุจฟ้าผ่าที่ข้อต่อของท้องฟ้า ทำให้ฝูงช้างหวาดกลัว เดินต่อไป
3.148.42
सिंहव्याघ्रमृगांश्चैव मर्दयानो महाबलः ।
उन्मूलयन्महावृक्षान्पोथयंश्चोरसा बली ॥ ३.१४८.४२ ॥
ภีมะผู้มีกำลังมหาศาล ผู้มีพละกำลัง บดขยี้สิงโต เสือ และกวาง ถอนต้นไม้ใหญ่ขึ้นมา และทุบมันด้วยอกของตน เดินต่อไป
3.148.43
लतावल्लीश्च वेगेन विकर्षन्पाण्डुनन्दनः ।
उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विपः ॥ ३.१४८.४३ ॥
ปาณฑุนันทนะ ลากเถาวัลย์และเครือเถาไปด้วยแรง ดันตัวขึ้นไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดุจช้างที่ปรารถนาจะปีนขึ้นถึงยอดภูเขา
3.148.44
जलावलम्बोऽतिभृशं सविद्युदिव तोयदः ।
व्यनदत्स महानादं भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१४८.४४ ॥
ภีมเสนะผู้มีกำลังมหาศาล เกาะเกี่ยวอยู่กับเถาวัลย์อย่างแรงกล้า ดุจเมฆที่มีสายฟ้า แล้วส่งเสียงคำรามกึกก้องยิ่งใหญ่
3.148.45
तेन शब्देन महता भीमस्य प्रतिबोधिताः ।
गुहां संतत्यजुर्व्याघ्रा निलिल्युर्वनवासिनः ॥ ३.१४८.४५ ॥
สัตว์ป่าที่ถูกปลุกให้ตื่นด้วยเสียงอันยิ่งใหญ่ของภีมะ เสือทั้งหลายละถ้ำไปจนหมดสิ้น และสัตว์ที่อาศัยในป่าก็หลบซ่อนตัว
3.148.46
समुत्पेतुः खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्रुवुः ।
ऋक्षाश्चोत्ससृजर्वृक्षांस्तत्यजुर्हरयो गुहाम्।
व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्च वनेचराः ॥ ३.१४८.४६ ॥
นกทั้งหลายที่หวาดกลัวบินขึ้นสู่อากาศ ฝูงกวางแตกตื่นหนีไป หมีปล่อยต้นไม้ไป และสิงโตละถ้ำไป สิงโตตัวใหญ่ยืดตัว และควายป่าก็ยืดตัวเช่นกัน
3.148.47
तेन वित्रासिता नागाः करेणुपरिवारिताः ।
तद्वनं संपरित्यज्य जग्मुरन्यन्महावनम् ॥ ३.१४८.४७ ॥
ช้างทั้งหลายหวาดกลัวเขา ล้อมรอบด้วยช้างตัวเมีย ก็ละป่านั้นไปจนหมดสิ้น แล้วไปยังป่าใหญ่อีกแห่งหนึ่ง
3.148.48
वराहमृगसङ्घाश्च महिषाश्च वनेचराः ।
व्याघ्रगोमायुसङ्घाश्च प्रणेदुर्गवयैः सह ॥ ३.१४८.४८ ॥
ฝูงหมูป่าและฝูงกวาง ควายป่า และสัตว์ที่อาศัยในป่า รวมทั้งฝูงเสือและหมาจิ้งจอก ต่างร้องขึ้นพร้อมกับโคป่าคเวยะ
3.148.49
रथाङ्गसाह्वदात्यूहा हंसकारण्डवप्लवाः ।
शुकाः पारावताः कौञ्चा विसंज्ञा भेजिरे दिशः ॥ ३.१४८.४९ ॥
นกน้ำทั้งหลาย ได้แก่ รถางคะ สาหวะ ทาตยูหะ หงส์ กาณฑวะ และอื่น ๆ นกแก้ว นกพิราบ และนกกระเรียน ตกใจสับสน หนีไปทุกทิศทาง
3.148.50
तथाऽन्ये दर्पिता नागाः करेणुशरपीडिताः ।
सिंहव्याघ्राश्च संक्रुद्धा भीमसेनमथाद्रवन् ॥ ३.१४८.५० ॥
ฝ่ายช้างตัวอื่นที่ทะนงตน ถูกลูกศรของช้างตัวเมียทิ่มแทง และสิงโตกับเสือที่โกรธจัด ต่างพุ่งเข้าหาภีมเสนะ
3.148.51
शकृन्मूत्रं च मुञ्चाना भयविभ्रान्तमानसाः ।
व्यादितास्या महारौद्र व्यनदन्भीषणान्रवान् ॥ ३.१४८.५१ ॥
มีจิตใจสับสนด้วยความกลัว ปล่อยมูลและปัสสาวะออกมา อ้าปาก ส่งเสียงคำรามอันน่ากลัวและน่าสะพรึงอย่างยิ่ง
3.148.52
ततो वायुसुतः क्रोधात्स्वबाहुबलमाश्रितः ।
गजेनान्यान्गजान्श्रीमान्सिंहं सिंहेन वा विभुः।
तलप्रहारैरन्यांश्च व्यहनत्पाण्डवो बली ॥ ३.१४८.५२ ॥
ครั้งนั้น บุตรแห่งวายุ ด้วยความโกรธ อาศัยกำลังแขนของตน ผู้รุ่งโรจน์และทรงอำนาจ ได้ฆ่าช้างตัวอื่นด้วยช้างตัวหนึ่ง ฆ่าสิงโตตัวอื่นด้วยสิงโตตัวหนึ่ง และฆ่าตัวอื่น ๆ ด้วยการตบฝ่ามือ ปาณฑพผู้มีกำลังนั้นก็ทำเช่นนั้น
3.148.53
ते वध्यमाना भीमेन सिंहव्याघ्रतरक्षवः ।
भयाद्विससृजुर्भीमं शकृन्मूत्रं च सुस्रुवुः ॥ ३.१४८.५३ ॥
สิงโต เสือ และหมี ที่ถูกภีมะฆ่า ด้วยความกลัวจึงปล่อยมูลและปัสสาวะใส่ภีมะ และมันก็ไหลออกมา
3.148.54
प्रविवेश ततः क्षिप्रं तानपास्य महाबलः ।
वनं पाण्डुसुतः श्रीमाञ्शब्देनापूरयन्दिशः ॥ ३.१४८.५४ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑุสุตผู้มีกำลังมหาศาลและรุ่งโรจน์ ผลักสัตว์เหล่านั้นออกไป แล้วรีบเข้าไปในป่า ทำให้ทิศทั้งหลายดังด้วยเสียงคำราม
3.148.55
अथापश्यन्महाबाहुर्गनधमादनसानुषु ।
सुरम्यं कदलीषणअडं बहुयोजनविस्तृतम् ॥ ३.१४८.५५ ॥
ครั้งนั้น ผู้มีแขนใหญ่ได้เห็นบนไหล่เขาคันธมาทนะ สวนกล้วยอันงดงามยิ่ง แผ่กว้างหลายโยชน์
3.148.56
तमभ्यगच्छद्वेगेन क्षोभयिष्यन्महाबलः ।
महागज इवास्रावी प्रभञ्जन्विविधान्द्रुमान् ॥ ३.१४८.५६ ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นรีบพุ่งไปยังสวนนั้นด้วยความเร็ว ตั้งใจจะกวน ดุจช้างใหญ่ที่หลั่งน้ำมัน หักต้นไม้ต่าง ๆ
3.148.57
उत्पाट्य कदलीस्तम्भान्बहुतालसमुच्छ्रयान् ।
चिक्षेप तरसा भीमः समन्ताद्बलिनां वरः।
विमर्दन्सुमहातेजा नृसिंह इव दर्पितः ॥ ३.१४८.५७ ॥
ภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง ถอนลำต้นกล้วยที่สูงเท่าต้นตาลหลายต้น แล้วเหวี่ยงไปรอบตัวอย่างรวดเร็ว บดขยี้ดุจบุรุษสิงห์ผู้มีรัศมียิ่งใหญ่และทะนงตน
3.148.58
ततः संन्यपतंस्तत्रसुबहूनि महान्ति च ।
रुरुवारणयूथानि महिषाश्च जलाश्रयाः ॥ ३.१४८.५८ ॥
ครั้งนั้น ฝูงรุรุกวางและฝูงช้างจำนวนมากใหญ่ ควายป่า และสัตว์น้ำ ต่างพากันแตกตื่นหนีไป
3.148.59
प्रविवेश ततः क्षिप्रं तानपास्य महाबलः ।
वनं पाण्डुसुतः श्रीमान्नादेनापूरयन्दिशः ॥ ३.१४८.५९ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑุสุตผู้มีกำลังมหาศาลและรุ่งโรจน์ ผลักสัตว์เหล่านั้นออกไป แล้วรีบเข้าไปในป่า ทำให้ทิศทั้งหลายดังด้วยเสียงคำราม
3.148.60
तेन शब्देन चैवाथ भीमसेनरवेण च ।
वनान्तरगताश्चापि वित्रेसुर्मृहपक्षिः ॥ ३.१४८.६० ॥
ด้วยเสียงนั้น และด้วยเสียงคำรามของภีมเสนะ แม้กวางและนกที่เข้าไปอยู่ในส่วนลึกของป่า ก็ตกใจกลัวไปด้วย
3.148.61
तस्मिननथ प्रवृत्ते तु संक्षोभे मृगपक्षिणाम् ।
जलार्द्रपक्षा विहगाः समुत्पेतुः सहस्रशः ॥ ३.१४८.६१ ॥
เมื่อความปั่นป่วนเกิดขึ้นในหมู่กวางและนกเช่นนั้น นกทั้งหลายที่มีปีกเปียกน้ำก็บินขึ้นนับพันตัว
3.148.62
तानौदकान्पक्षिगणान्निरीक्ष्य भरतर्षभः ।
तानेवानुसरन्रम्यं ददर्श सुमहत्सरः ॥ ३.१४८.६२ ॥
เมื่อเห็นฝูงนกน้ำเหล่านั้น ราชสีห์แห่งภรตะก็ตามไปและได้เห็นทะเลสาบอันกว้างใหญ่และงดงามยิ่ง
3.148.63
काञ्चनैः कदलीषण्डैर्मन्दमारुतकम्पितैः ।
वीज्यमानमिवाक्षोभ्यं तीरात्तीरविसर्पिभिः ॥ ३.१४८.६३ ॥
ด้วยกอต้นกล้วยสีทองที่สั่นไหวตามสายลมอ่อน ทะเลสาบที่ไม่ไหวติงนั้นดูเหมือนถูกพัดโบกจากฝั่งหนึ่งถึงอีกฝั่งหนึ่ง
3.148.64
तत्सरोऽथावतीर्याशु प्रभूतनलिनोत्पलम् ।
महागज इवोद्दामश्चिक्रीड बलवद्बली ॥ ३.१४८.६४ ॥
จากนั้น ภีมะผู้แข็งแกร่งที่สุดในบรรดาผู้แข็งแกร่ง ลงสู่ทะเลสาบนั้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งเต็มไปด้วยบัวและดอกบัวนานาชนิด และเล่นน้ำอย่างช้างป่าใหญ่ที่หลุดจากการควบคุม
3.148.65
विक्रीड्यतस्मिन्रुचिरमुत्ततारामितद्युतिः ।
क्षोभयन्सलिलं भीमः प्रभिन्न इववारणः ॥ ३.१४८.६५ ॥
เมื่อเล่นน้ำในทะเลสาบอันงดงามนั้นแล้ว ภีมะผู้มีความรุ่งโรจน์หาประมาณมิได้ก็ขึ้นมาจากน้ำ ทำให้น้ำปั่นป่วนดั่งช้างที่กำลังตกมัน
3.148.66
ततो जगाहे वेगेन तद्वनं बहुपादपम् ।
दध्मौ च शङ्खं स्वनवत्सर्वप्राणेन पाण्डवः।
आस्फोटयच्च बलवान्भीमः संनादयन्दिशः ॥ ३.१४८.६६ ॥
จากนั้นเขาก็พุ่งเข้าไปในป่าที่เต็มไปด้วยต้นไม้อย่างรวดเร็ว ปาณฑพเป่าสังข์ด้วยลมหายใจทั้งหมดของตน และภีมะผู้แข็งแกร่งก็ตบแขนของตนเองและทำให้ทิศทั้งหลายดังก้อง
3.148.67
तस्य शङ्खस्य शब्दन भीमसेनरवेण च ।
बाहुशब्दन चोग्रेण नदन्तीव गिरेर्गुहाः ॥ ३.१४८.६७ ॥
ด้วยเสียงสังข์นั้น ด้วยเสียงคำรามของภีมเสนะ และด้วยเสียงแขนอันดุดัน ถ้ำทั้งหลายของภูเขาดูเหมือนคำรามตอบ
3.148.68
तं वज्रनिष्पेषसममास्फोटितमहारवम् ।
श्रुत्वा शैलगुहासुप्तैः सिंहैर्मुक्तो महास्वनः ॥ ३.१४८.६८ ॥
เมื่อได้ยินเสียงตบอันดังกึกก้องนั้นซึ่งคล้ายเสียงฟาดของสายฟ้า ราชสีห์ที่นอนหลับอยู่ในถ้ำภูเขาก็คำรามเสียงดังลั่น
3.148.69
सिंहनादभयत्रस्तैः कुञ्जरैरपि भारत ।
मुक्तो विरावः सुमहान्पर्वतो येन पूरितः ॥ ३.१४८.६९ ॥
ข้าแต่ภารตะ แม้ช้างทั้งหลายก็ตกใจด้วยเสียงคำรามของราชสีห์ จึงร้องดังมหึมา เสียงนั้นเต็มไปทั่วทั้งภูเขา
3.148.70
तं तु नादं ततः श्रुत्वा सुप्तो वानरपुङ्गवः ।
भ्रातरं भीमसेनं तु विज्ञाय हनुमान्कपिः ॥ ३.१४८.७० ॥
เมื่อได้ยินเสียงนั้น หนุมานผู้เป็นเลิศในหมู่วานรซึ่งกำลังหลับอยู่ ก็จำได้ว่าเป็นภีมเสนะน้องชายของตน
3.148.71
दिवंगमं रुरोधाथ मार्गं भीमस्य कारणात् ।
अनेन हि पथा मा वै गच्छेदिति विचार्य सः ॥ ३.१४८.७१ ॥
เพื่อภีมะ วานรผู้เหาะไปในฟ้าจึงขวางทาง โดยคิดว่า "อย่าให้ผู้ใดผ่านทางนี้เลย"
3.148.72
आस्त एकायने मार्गे कदलीषण्डमण्डिते ।
भ्रातुर्भीमस्य रक्षार्थं तं मार्गमवरुध्य वै ॥ ३.१४८.७२ ॥
หนุมานนั่งอยู่บนทางเดียวที่ประดับด้วยกอต้นกล้วย เพื่อปกป้องภีมะน้องชายของตน ด้วยการขวางทางนั้นไว้
3.148.73
माऽत्र प्राप्स्यति शापं वा धर्षणां वेति पाण्डवः ।
कदलीषण्डमध्यस्थो ह्येवं संचिन्त्य वानरः ॥ ३.१४८.७३ ॥
"ที่นี่ปาณฑพจะไม่ได้รับคำสาปหรือการดูหมิ่นเลย" วานรผู้ยืนอยู่กลางกอต้นกล้วยคิดดังนี้
3.148.74
प्राजृम्भत महाकायो हनूमान्नाम वानरः ।
कदलीषण्डमध्यस्थो निद्रावशगतस्तदा ॥ ३.१४८.७४ ॥
จากนั้นหนุมานวานรผู้มีร่างกายใหญ่โต ก็บิดกายและหาว ขณะที่เขายืนอยู่กลางกอต้นกล้วย ก็ตกอยู่ในอำนาจของการหลับ
3.148.75
तेन शब्देन महता व्यबुध्यत महाकपिः ।
जृम्भमाणः सुविपुलं शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम्।
आस्फोटयच्चलाङ्गूलमिन्द्राशनिसमस्वनम् ॥ ३.१४८.७५ ॥
ด้วยเสียงอันดังนั้น วานรผู้ยิ่งใหญ่ก็ตื่นขึ้น เขาหาวอย่างกว้างใหญ่ ยกตัวสูงดั่งธงของพระอินทร์ และตบหางที่เคลื่อนไหวของตน ซึ่งมีเสียงดุจสายฟ้าของพระอินทร์
3.148.76
तस्य लाङ्गूलनिनदं पर्वतः सुगुहामुखैः ।
उद्गारमिव गौर्नर्दन्नुत्ससर्ज समन्ततः ॥ ३.१४८.७६ ॥
เสียงหางของเขาทำให้ภูเขาคำรามออกมาทางปากถ้ำอันงดงาม เหมือนโคที่ร้องคำรามดุจเรอ ส่งเสียงกึกก้องไปทุกทิศทาง
3.148.77
लाङ्गूलास्फोटशब्दाच्च चलितः स महागिरिः ।
विघूर्णमानशिखरः समन्तात्पर्यशीर्यत ॥ ३.१४८.७७ ॥
ด้วยเสียงหางฟาดนั้น ภูเขาอันยิ่งใหญ่ลูกนั้นก็สั่นสะเทือน ยอดเขาโอนเอนไปมา และแตกกระจัดกระจายไปทุกทิศ
3.148.78
स लाङ्गूलरवस्तस्य मत्तवारणनिस्वनम् ।
अन्तर्धायविचित्रेषु चचार गिरिसानुषु ॥ ३.१४८.७८ ॥
เสียงหางของเขานั้นดังเหมือนเสียงช้างที่กำลังตกมัน ซ่อนอยู่ในเนินเขาอันหลากสี ท่องไปอยู่ทั่วทุกแห่ง
3.148.79
स भीमसेनस्तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
शब्दप्रभवमन्विच्छंश्चचार कदलीवनम् ॥ ३.१४८.७९ ॥
ภีมเสนะได้ยินเสียงนั้น ขนลุกชันด้วยความยินดี จึงเดินไปในกอกล้วยเพื่อค้นหาต้นเสียงนั้น
3.148.80
कदलीवनमध्यस्थमथ पीने शिलातले ।
ददर्श सुमहाबाहुर्वानराधिपतिं तदा ॥ ३.१४८.८० ॥
ตอนนั้น ผู้มีแขนอันทรงพลังได้เห็นเจ้าแห่งวานร ซึ่งนั่งอยู่บนผิวหินกว้างกลางกอต้นกล้วย
3.148.81
विद्युत्संपातदुष्प्रेक्षं विद्युत्संपातपिङ्गलम् ।
विद्युत्संपातनिनदं विद्युत्संपातचञ्चलम् ॥ ३.१४८.८१ ॥
เขาน่าพรั่นพรึงจะมองดู เหมือนประกายสายฟ้า มีสีเหลืองทองดั่งสายฟ้าแลบ คำรามดั่งสายฟ้าแลบ และไหวระริกดั่งสายฟ้าแลบ
3.148.82
बाहुस्वस्तिकविन्यस्तपीनवृत्तशिरोधरम् ।
स्कन्धभूयिष्ठकायत्वात्तनुमध्यकटीतटम् ॥ ३.१४८.८२ ॥
มีแขนวางอยู่ในท่าสวัสดิกะ มีคอหนาและกลมเกลี้ยง ร่างกายส่วนใหญ่เป็นไหล่ เอวและสะโพกเรียวบาง
3.148.83
किंचिच्चाभुग्नशीर्षेण दीर्घरोमाञ्चितेन च ।
लाङ्गूलेनोर्ध्वगतिना ध्वजेनेव विराजितम् ॥ ३.१४८.८३ ॥
ศีรษะเอนลงเล็กน้อย ขนยาวชูชันขึ้น และงามสง่าด้วยหางที่ชูตั้งขึ้นดุจธง
3.148.84
ह्रस्वौष्ठं ताम्रजिह्वास्यं रक्तकर्णं चलद्धुवम् ।
अपश्यद्वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम् ॥ ३.१४८.८४ ॥
เขาเห็นใบหน้าของเขา มีริมฝีปากสั้น ลิ้นในปากสีทองแดง หูสีแดง และคิ้วที่ขยับไม่หยุด ดุจพระจันทร์ที่มีรัศมีแผ่ซ่าน
3.148.85
वदनाभ्यन्तरगतैः शुक्लैर्दन्तैरलंकृतम् ।
केसरोत्करसंमिश्रमशोकानामिवोत्करम् ॥ ३.१४८.८५ ॥
ประดับด้วยฟันสีขาวที่อยู่ภายในปาก ปนกับกลุ่มขนแผงคอ ดุจกลุ่มต้นอโศก
3.148.86
हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम् ।
दीप्यमानेन वपुषा स्वर्चिष्मन्तमिवानलम्।
निरीक्षन्तमपत्रस्तं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः ॥ ३.१४८.८६ ॥
ยืนอยู่ท่ามกลางต้นกล้วยสีทอง มีความรุ่งโรจน์ยิ่งใหญ่ ร่างกายส่องประกายดั่งไฟที่ลุกโชน จ้องมองอย่างไม่หวั่นเกรง ด้วยดวงตาสีเหลืองอำพันดั่งน้ำผึ้ง
3.148.87
तं वानरवरं धीमानतिकायं महाबलम् ।
स्वर्गपन्थानमावृत्य हिमवन्तमिव स्तितम् ॥ ३.१४८.८७ ॥
วานรผู้ประเสริฐที่สุดนั้น มีปัญญา มีร่างกายมหึมาและมีพลังยิ่งใหญ่ ยืนขวางทางสู่สวรรค์ดุจภูเขาหิมาลัย
3.148.88
दृष्ट्वा चैनं महाबाहुरेकं तस्मिन्महावने ।
अथोपसृत्यतरसा भीमो भीमपराक्रमः ॥ ३.१४८.८८ ॥
ภีมะผู้มีแขนทรงพลัง มีความกล้าหาญน่าเกรงขาม เมื่อเห็นเขาอยู่เพียงลำพังในป่าใหญ่แห่งนั้น ก็รีบเข้าไปใกล้โดยเร็ว
3.148.89
सिंहनादं चकारोग्रं वज्राशनिसमं बली ।
तेन शब्देन भीमस्य वित्रेसुर्मृगपक्षिणः ॥ ३.१४८.८९ ॥
ภีมะผู้แข็งแรงส่งเสียงคำรามดุจราชสีห์อันน่าเกรงขาม ดังเทียบเท่าสายฟ้าและอสนีบาต เมื่อได้ยินเสียงของภีมะ บรรดาสัตว์และนกก็พากันหวาดกลัว
3.148.90
हनूमांश्च महासत्व ईषदुन्मील्य लोचने ।
दृष्ट्वा तमथ सावज्ञं लोचनैर्मधुपिङ्गलैः ॥ ३.१४८.९० ॥
ส่วนหนุมานผู้มีพลังชีวิตอันยิ่งใหญ่ ลืมตาขึ้นเล็กน้อย เห็นภีมะแล้วจึงมองด้วยความดูแคลน ด้วยดวงตาสีเหลืองอำพันดั่งน้ำผึ้ง
3.148.91
ततः पवनजः श्रीमानन्तिकस्थं महौजसम् ।
स्मितेन चैनमासाद्यहनूमानिदमब्रवीत् ॥ ३.१४८.९१ ॥
ครั้งนั้น หนุมานผู้รุ่งเรืองซึ่งเป็นบุตรของพระวายุ เข้าไปใกล้ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ที่ยืนอยู่ใกล้ๆ แล้วกล่าวคำเหล่านี้ด้วยรอยยิ้ม
3.148.92
किमर्थं सरुजस्तेऽहं सुखसुप्तः प्रबोधितः ।
ननु नाम त्वया कार्या दया भूतेषु जानता ॥ ३.१४८.९२ ॥
"เหตุใดท่านจึงปลุกข้าที่กำลังหลับอย่างเป็นสุขให้ตื่น ทำให้ข้าต้องเจ็บปวด ท่านผู้รู้ควรแสดงความเมตตาต่อสรรพสัตว์มิใช่หรือ"
3.148.93
वयं धर्मं न जानीमस्तिर्यग्योनिमुपाश्रिताः ।
नरास्तु बुद्धिसंपन्ना दयां कुर्वन्ति जन्तुषु ॥ ३.१४८.९३ ॥
"พวกเราไม่รู้จักธรรม เพราะเราเกิดเป็นสัตว์ดิรัจฉาน แต่มนุษย์ผู้มีสติปัญญาย่อมแสดงความเมตตาต่อสิ่งมีชีวิต"
3.148.94
क्रूरेषु कर्मसु कथं देहवाक्चित्तदूषिषु ।
धर्मघातिषु सज्जन्ते बुद्दिमन्तो भवद्विधाः ॥ ३.१४८.९४ ॥
"เหตุใดผู้มีปัญญาอย่างท่านจึงยึดติดกับการกระทำอันโหดร้าย ซึ่งทำให้กายวาจาและจิตใจเศร้าหมอง และทำลายธรรม"
3.148.95
न त्वं धर्मं विजानासि वृद्धा नोपासितास्त्वया ।
अल्पबुद्धितया बाल्यादुत्सादयसि यन्मृगान् ॥ ३.१४८.९५ ॥
"ท่านไม่รู้จักธรรม ทั้งยังไม่เคยรับใช้ผู้เฒ่าผู้แก่ ด้วยความเข้าใจอันน้อยนิดตั้งแต่เยาว์วัย ท่านจึงทำลายเนื้อทรายเหล่านี้"
3.148.96
ब्रूहि कस्त्वं किमर्थं वा किमिदं वनमागतः ।
वर्जितं मानुषैर्भावैस्तथैव पुरुषैरपि ॥ ३.१४८.९६ ॥
"จงบอกข้าเถิดว่าท่านเป็นผู้ใด และมาที่ป่านี้ด้วยเหตุใด ทั้งที่ปราศจากลักษณะของมนุษย์ และแม้แต่ไม่ใช่มนุษย์เช่นนั้น"
3.148.97
क्व च त्वयाऽद्यगन्तव्यं प्रब्रूहि पुरुषर्षभ ।
अतः परमगम्योऽयं पर्वतः सुदुरारुहः ॥ ३.१४८.९७ ॥
"วันนี้ท่านต้องไปที่ใด จงบอกข้าเถิด ผู้เป็นยอดบุรุษ เพราะจากจุดนี้ไปเป็นที่ที่ไม่อาจเข้าไปได้ ภูเขานี้ปีนขึ้นได้ยากยิ่ง"
3.148.98
विना सिद्धगतिं वीर गतिरत्र न विद्यते ।
देवलोकस्य मार्गोऽयमगम्यो मानुषैः सदा ॥ ३.१४८.९८ ॥
"วีรบุรุษ นอกจากทางของผู้บรรลุสิทธิแล้ว ที่นี่ไม่มีทางอื่น ทางนี้คือทางสู่โลกของเหล่าเทพ ซึ่งมนุษย์ไม่อาจเข้าถึงได้เสมอไป"
3.148.99
कारुण्यात्त्वामहं वीर वारयामि निबोध मे ।
नातः परं त्वया शक्यं गन्तुमाश्वसिहि प्रभो ॥ ३.१४८.९९ ॥
"วีรบุรุษ ข้าขอห้ามท่านด้วยความเมตตา จงฟังคำของข้า ท่านไปเกินจากนี้ไม่ได้ ท่านผู้เป็นใหญ่ จงทำใจให้สงบเถิด"
3.148.100
स्वागतं सर्वथैवेह तवाद्य मनुजर्षभ ।
इमान्यमृतकल्पानि मूलानि च फलानि च ॥ ३.१४८.१०० ॥
"วันนี้ ผู้เป็นยอดบุรุษ ท่านเป็นที่ต้อนรับในที่นี้ทุกประการ รากและผลไม้เหล่านี้ประดุจอมฤต"
3.148.101
भक्षयित्वा निवर्तस्व मा वृथा प्राप्स्यसे वधम् ।
ग्राह्यं यदि वचो मह्यं हितं मनुजपुङ्गव ॥ ३.१४८.१०१ ॥
จงกินสิ่งเหล่านี้แล้วกลับไปเสีย อย่าไปพบความตายโดยเปล่าประโยชน์ นรชนผู้ประเสริฐ หากท่านจะรับคำอันเป็นประโยชน์ของข้าพเจ้า