મહાભારત · અધ્યાય 3.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.149.1
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वानरेन्द्रस्य धीमतः ।
भीमसेनस्तदा वीरः प्रोवाचामितविक्रमः ॥ ३.१४९.१ ॥
તે બુદ્ધિમાન વાનરરાજનાં વચન સાંભળીને અમિત પરાક્રમી વીર ભીમસેન ત્યારે બોલ્યા.
3.149.2
को भवान्किंनिमित्तं वा वानरं वपुराश्रितः ।
ब्राह्मणानन्तरो वर्णः क्षत्रियस्त्वाऽनुपृच्छति ॥ ३.१४९.२ ॥
આપ કોણ છો? કયા કારણે વાનરનું રૂપ ધારણ કર્યું છે? બ્રાહ્મણો પછીના વર્ણનો ક્ષત્રિય હું આપને પૂછું છું.
3.149.3
कौरवः सोमवंशीयः कुन्त्या गर्भेण धारितः ।
पाण्डवो वायुतनयो भीमसेन इति श्रुतः ॥ ३.१४९.३ ॥
હું કૌરવ, ચંદ્રવંશી, કુંતીના ગર્ભમાં ધારણ થયેલો; વાયુપુત્ર પાંડવ ભીમસેન નામે પ્રસિદ્ધ છું.
3.149.4
स वाक्यं भीमसेनस्य स्मितेन प्रतिगृह्य तत् ।
हनुमान्वायुतनयो वायुपुत्रमभाषत ॥ ३.१४९.४ ॥
ભીમસેનનાં તે વચનો સ્મિત સાથે ગ્રહણ કરીને વાયુપુત્ર હનુમાને વાયુપુત્રને કહ્યું.
3.149.5
वानरोऽहं न ते मार्गं प्रदास्यामि यथोप्सितम् ।
साधु गच्छ निवर्तस्व मा त्वं प्राप्स्यसि वैशसम् ॥ ३.१४९.५ ॥
હું એક વાનર છું; તને ઇચ્છિત માર્ગ હું નહીં આપું. સારી રીતે જા, પાછો ફર; વિનાશ ન પામ.
3.149.6
वैशसं वाऽस्तु यद्वान्यन्न त्वां रपृच्चामि वानर ।
प्रयच्छ मार्गमुत्तिष्ठ मा मत्तः प्राप्स्यसे व्यथाम् ॥ ३.१४९.६ ॥
વૈશસ થાય કે બીજું કંઈ, હે વાનર, હું તને પૂછતો નથી. માર્ગ આપ, ઊભો થા; મારાથી વ્યથા ન પામ.
3.149.7
नास्ति शक्तिर्ममोत्थातुं जरया क्लेशितो ह्यहम् ।
यद्यवश्यं प्रयातव्यं लङ्घयित्वा प्रयाहि माम् ॥ ३.१४९.७ ॥
મારામાં ઊઠવાની પણ શક્તિ નથી; વૃદ્ધાવસ્થાથી હું પીડિત છું. જો તારે અવશ્ય જવું જ હોય તો મને ઓળંગીને જા.
3.149.8
निर्गुणः परमात्मा तु देहं ते व्याप्य तिष्ठते ।
तमहं ज्ञानविज्ञेयं नावमन्ये न लङ्घये ॥ ३.१४९.८ ॥
નિર્ગુણ પરમાત્મા તારા દેહમાં વ્યાપ્ત થઈને રહે છે. જ્ઞાન-વિજ્ઞાનથી જાણવા યોગ્ય એમનો હું અનાદર કરતો નથી કે તેમને ઓળંગતો નથી.
3.149.9
यद्यागमैर्न विद्यां च तमहं भूतभावनम् ।
क्रमेयं त्वां गिरिं चैव हनीमानिव सागरम् ॥ ३.१४९.९ ॥
આગમો દ્વારા તથા જ્ઞાનથી હું ભૂતોના પાલનકર્તાને જાણતો ન હોઉં, તો હનુમાનની જેમ સાગર ઓળંગી જાઉં, તેમ હું તને અને આ પર્વતને પણ ઓળંગી જઈશ.
3.149.10
क एष हनुमान्नाम सागरो येन लङ्घितः ।
पृच्चामि त्वां नरश्रेष्ठ कथ्यतां यदि शक्यते ॥ ३.१४९.१० ॥
હનુમાન નામનો આ કોણ હતો, જેણે સાગર ઓળંગ્યો? હે નરશ્રેષ્ઠ, હું તને પૂછું છું; જો શક્ય હોય તો કહે.
3.149.11
भ्राता मम गुणश्लाघ्यो बुद्धिसत्वबलान्वितः ।
रामायणेऽतिविख्यातः श्रीमान्वानरपुङ्गवः ॥ ३.१४९.११ ॥
મારો ભાઈ — ગુણોથી પ્રશંસનીય, બુદ્ધિ, સત્ત્વ અને બળથી યુક્ત; રામાયણમાં અતિ પ્રખ્યાત તે શ્રીમાન વાનરશ્રેષ્ઠ.
3.149.12
रामपत्नीकृते येन शतयोजनविस्तृतः ।
सागरः प्लवगेन्द्रेण क्रमेणैकेन लङ्घितः ॥ ३.१४९.१२ ॥
રામની પત્ની માટે સો યોજન વિસ્તરેલો સાગર, કૂદનારાઓના સ્વામીએ એક જ ડગલે ઓળંગ્યો.
3.149.13
स मे भ्राता महावीर्यस्तुल्योऽहं तस् तेजसा ।
बले पराक्रमे युद्धे शक्तोऽहं तव निग्रहे ॥ ३.१४९.१३ ॥
તે મારો ભાઈ, મહાપરાક્રમી છે. તેના તેજમાં હું તેના સમાન છું. બળ, પરાક્રમ અને યુદ્ધમાં તને વશ કરવા હું સમર્થ છું.
3.149.14
इमं देशमनुप्राप्तः कारणेनास्मि केनचित् ।
उत्तिष्ठ देहि मे मार्गं पश्य मे चाद्य पौरुषम्।
मच्छासनमकुर्वाणं त्वां वा नेष्ये यमक्षयम् ॥ ३.१४९.१४ ॥
કોઈ કારણસર હું આ સ્થળે આવ્યો છું. ઊઠ, મને માર્ગ આપ; આજે મારું પૌરુષ જો. મારી આજ્ઞાનું પાલન ન કરે તો હું તને યમલોકે મોકલીશ.
3.149.15
विज्ञाय तं बलोन्मत्तं बाहुवीर्येण दर्पितम् ।
हृदयेनावहस्यैनं हनूमान्वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१४९.१५ ॥
બળથી ઉન્મત્ત અને બાહુબળના ગર્વવાળા તેને જાણીને હનુમાને હૃદયમાં હસીને તેને આ વચન કહ્યું.
3.149.16
प्रसीद नास्ति मे शक्तिरुत्थातुं जरयाऽनघ ।
ममानुकम्पया त्वेतत्पुच्छमुत्सार्य गम्यताम् ॥ ३.१४९.१६ ॥
હે નિષ્પાપ, કૃપા કર. ઘડપણને કારણે મારામાં ઊઠવાની શક્તિ નથી. મારા પર દયા કરીને આ પૂંછડી ખસેડીને જા.
3.149.17
एवमुक्ते हनुमता हीनवीर्यपराक्रमम् ।
मनसाऽचिनतयद्भीमः स्वबाहुबलदर्पितः ॥ ३.१४९.१७ ॥
હનુમાને આમ કહેતાં, તેમને વીર્ય અને પરાક્રમ વગરના માનીને, પોતાના બાહુબળથી ગર્વિષ્ઠ ભીમે મનમાં વિચાર્યું.
3.149.18
पुच्छे प्रगृह्य तरसा हीनवीर्यपराक्रमम् ।
सालोक्यमन्तकस्यैनं नयाम्यद्येह वानरम् ॥ ३.१४९.१८ ॥
પૂંછડી પકડીને બળપૂર્વક, વીર્ય-પરાક્રમ વગરના આ વાનરને આજે અહીંથી જ યમલોકે લઈ જઈશ.
3.149.19
सावज्ञमथ वामेन स्मयञ्जग्राह पाणिना ।
न चाशकच्चालयितुं भीमः पुच्छं महाकपेः ॥ ३.१४९.१९ ॥
પછી ભીમે તિરસ્કારથી, હસતાં હસતાં ડાબા હાથથી તેને પકડ્યો; પરંતુ તે મહાકપિની પૂંછડી હલાવવા પણ તે સમર્થ ન થયો.
3.149.20
उच्चिक्षेप पुनर्दोर्भ्यामिन्द्रायुधमिवोच्छ्रितम् ।
नोद्धर्तुमशकद्भीमो दोर्भ्यामपि महाबलः ॥ ३.१४९.२० ॥
ફરી બંને ભુજાઓથી ઇન્દ્રના વજ્રની જેમ ઊંચકવાનો પ્રયત્ન કર્યો; પરંતુ મહાબલી ભીમ બંને ભુજાઓથી પણ તેને ઉપાડી શક્યો નહીં.
3.149.21
उत्क्षिप्तभ्रूर्विवृत्ताक्षः संहतभ्रकुटीमुखः ।
स्विन्नगात्रोऽभवद्भीमो न चोद्धर्तुंशशाक तम् ॥ ३.१४९.२१ ॥
ભ્રમરો ઊંચી કરી, આંખો ફેરવી, ભ્રમરો સંકોચી મુખ કઠોર કરીને ભીમનું શરીર પરસેવે ભીંજાયું; તે તેને ઉઠાવી શક્યો નહીં.
3.149.22
यत्नवानपि तु श्रीमाँल्लाङ्गूलोद्धरणे ततः ।
कपेः पार्श्वगतो भीमस्तस्थौ व्रीडडानताननः ॥ ३.१४९.२२ ॥
પ્રયત્ન કર્યો છતાં, તે શ્રીમાન ભીમ પૂંછડી ઉઠાવવામાં નિષ્ફળ રહીને, કપિની બાજુમાં શરમથી મુખ નમાવીને ઊભો રહ્યો.
3.149.23
प्रणिपत्य च कौन्तेयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।
प्रसीद कपिशार्दूल दुरुक्तं क्षम्यतां मम ॥ ३.१४९.२३ ॥
કુંતીપુત્રે પ્રણામ કરીને, હાથ જોડીને આ વચન કહ્યું: 'હે કપિશાર્દૂલ, પ્રસન્ન થાઓ; મારા કઠોર વચનોને ક્ષમા કરો.'
3.149.24
सिद्धो वा यदि वा देवो गन्धर्वो वाऽथ गुह्यकः ।
पृष्टः सन्को मया ब्रूहि कस्त्वं वानररूपधृत् ॥ ३.१४९.२४ ॥
'તું સિદ્ધ છે, દેવ છે, ગંધર્વ છે કે ગુહ્યક? હું પૂછું છું, કહે; વાનરરૂપ ધારણ કરનાર તું કોણ છે?'
3.149.25
न चेद्गुह्यं महाबाहो श्रोतव्यं चेद्भवेन्मम ।
शिष्यवत्त्वां तु पृच्छामि उपपन्नोऽस्मि तेऽनघ ॥ ३.१४९.२५ ॥
હે મહાબાહો, જો આ ગુપ્ત ન હોય અને મારે સાંભળવા યોગ્ય હોય, તો શિષ્યની જેમ હું તમને પૂછું છું; હે નિષ્પાપ, હું તમારી પાસે આવ્યો છું.
3.149.26
यत्ते मम परिज्ञाने कौतूहलमरिंदम ।
तत्सर्वमखिलेन त्वं शृणु पाण्डवनन्दन ॥ ३.१४९.२६ ॥
હે શત્રુદમન, મારા જ્ઞાન વિશે તમને જે કુતૂહલ છે, હે પાંડવનંદન, તે બધું તમે સંપૂર્ણપણે સાંભળો.
3.149.27
अहं केसरिणः क्षेत्रे वायुना जगदायुषा ।
जातः कमलपत्राक्ष हनूमान्नाम वानरः ॥ ३.१४९.२७ ॥
હે કમલપત્રાક્ષ, કેસરીના ક્ષેત્રમાં જગતના પ્રાણ વાયુ દ્વારા હું જન્મ્યો; મારું નામ હનુમાન છે, હું વાનર છું.
3.149.28
सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् ।
सर्ववानरराजानौ सर्ववानरयूथपाः ॥ ३.१४९.२८ ॥
સૂર્યપુત્ર સુગ્રીવ અને ઇન્દ્રપુત્ર વાલી, બંને સર્વ વાનરોના રાજા; અને સર્વ વાનર-યૂથપતિઓ પણ.
3.149.29
उपतस्थुर्महावीर्या मम चामित्रकर्शन ।
सुग्रीवेणाभवत्प्रीतिरनिलस्याग्निना यथा ॥ ३.१४९.२९ ॥
હે શત્રુકર્ષણ, મહાપરાક્રમી વાનરો મારી સેવામાં હાજર રહેતા; અને વાયુને અગ્નિ સાથે જેવી પ્રીતિ છે તેવી સુગ્રીવ સાથે મારી પ્રીતિ થઈ.
3.149.30
निकृतः स ततो भ्रात्रा कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ।
ऋश्यमूके मया सार्धं सुग्रीवो न्यवसच्चिरम् ॥ ३.१४९.३० ॥
પછી તે બીજા કોઈ કારણથી ભાઈ દ્વારા અપમાનિત થઈને ઋશ્યમૂક પર મારી સાથે લાંબા સમય સુધી રહ્યો.
3.149.31
अथ दाशरथिर्वीरो रामो नाम महाबलः ।
विष्णुर्मानुषरूपेण चचार वसुधातलम् ॥ ३.१४९.३१ ॥
ત્યારે દશરથનો પુત્ર વીર રામ નામનો મહાબળવાન, વિષ્ણુ, મનુષ્યરૂપે પૃથ્વીતલ પર વિચરતો હતો.
3.149.32
स पितुः प्रियमन्विच्छन्सहभार्यः सहानुजः ।
सधनुर्धन्विनांश्रेष्ठो दण्डकारण्यमाश्रितः ॥ ३.१४९.३२ ॥
પિતાનું પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી, પત્ની અને નાનાભાઈ સાથે, ધનુષ્ય સાથે, ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, તે દંડકારણ્યમાં આશ્રિત થયો.
3.149.33
तस्य भार्या जनस्थानाच्छलेनापहृता बलात् ।
राक्षसेन्द्रेण बलिना रावणेन दुरात्मना ॥ ३.१४९.३३ ॥
તેની પત્નીનું જનસ્થાનથી છળથી બળજબરીથી હરણ કરાયું, બળવાન રાક્ષસરાજ દુરાત્મા રાવણ દ્વારા.
3.149.34
सुवर्णरत्नचित्रेण मृगरूपेण रक्षसा ।
वञ्चयित्वा नरव्याघ्रं मारीचेन तदाऽनघ ॥ ३.१४९.३४ ॥
સુવર્ણ અને રત્નોથી ચિત્રિત મૃગરૂપધારી રાક્ષસ મારીચે તે નરવ્યાઘ્રને છેતરીને, હે નિષ્પાપ.