महाभारत · अध्याय 3.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.15.1
वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामते ।
सौभस्य वधमाचक्ष्व न हि तृष्यामि कथ्यतः ॥ ३.१५.१ ॥
हे वासुदेवा, हे महाबाहो, हे महामते, सौभाचा वध विस्ताराने सांग; सांगितलेले ऐकूनही माझे समाधान होत नाही.
3.15.2
हतं श्रुत्वा महाबाहौ मया श्रौतश्रवं नृप ।
उपायाद्भरतश्रेष्ठ साल्वो द्वारवतीं पुरीम् ॥ ३.१५.२ ॥
हे नृपा, भरतश्रेष्ठा, महाबाहो, माझ्याकडून श्रौतश्रवा मारला गेला हे ऐकून शाल्व द्वारवती नगरीकडे आला.
3.15.3
अरुणत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन ।
साल्वो वैहायसं चापि तत्पुरं व्यूह्य धिष्ठितः ॥ ३.१५.३ ॥
हे पाण्डुनंदना, अतिदुष्ट मनाच्या शाल्वाने नगराला सर्व बाजूंनी वेढा घातला; आपले आकाशगामी नगरही व्यूहरचनेत उभे करून तो तेथे स्थिर राहिला.
3.15.4
तत्रस्थोऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम् ।
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धमवर्तत ॥ ३.१५.४ ॥
तेथे उभा असलेल्या त्या राजाने सर्व सैन्यानिशी त्या नगरावर हल्ला करून युद्ध केले; तेथे युद्ध झाले.
3.15.5
पुरी समन्ताद्विहिता सपताका सतोरणा ।
सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा ॥ ३.१५.५ ॥
नगर सर्व बाजूंनी सज्ज केले होते—पताकांसह, तोरणांसह, चक्रयंत्रांसह, हुडा यंत्रांसह, तसेच यंत्रे आणि खोदणीच्या साधनांसह.
3.15.6
सोपशल्यप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा ।
सचक्रग्रहिणी चैव सोल्कालातावपोथिका ॥ ३.१५.६ ॥
काटेरी अडथळे आणि रस्त्यांवरील दरवाजांसह, अट्टालिका, बुरुज आणि गोपुरांसह, चक्र धरणाऱ्या यंत्रांसह, तसेच उल्का, मशाली आणि धडक देणाऱ्या यंत्रांसह.
3.15.7
सोष्टिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका ।
सतोमराङ्कुशा राजन्सशतघ्नीकलाङ्गला ॥ ३.१५.७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, उंटांसह, भेरी, पणव आणि आनकांसह; हे राजा, तोमर आणि अंकुशांसह, शतघ्नी आणि कलांगलांसह.
3.15.8
सभुशुण्ड्यश्मगुडका सायुधा सपरश्वधा ।
लोहचर्मवती चापि साग्निः सगुडशृङ्गिका।
शास्त्रदृष्टेन विधिना सुयुक्ता भरतर्षभ ॥ ३.१५.८ ॥
भुशुंडी, अश्म आणि गुडकांसह, आयुधे आणि परशूंसह; लोखंडी ढालींसह, अग्नीसह, गुडशृंगिकांसह; हे भरतर्षभा, शास्त्रविधीने सुसज्ज.
3.15.9
रथैरनेकैर्विविधैर्गदसाम्बोद्धवादिभिः ।
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिवारणे ॥ ३.१५.९ ॥
अनेक प्रकारच्या रथांसह, गद, साम्ब, उद्धव इत्यादींसह; हे कुरुशार्दूला, प्रतिरोध करण्यास समर्थ पुरुषांसह.
3.15.10
अतिख्यातकुलैर्वीरैर्दृष्टवीर्यैश्च संयुगे ।
मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिभिः सा सुरक्षिता।
उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश्च सपताकिभिः ॥ ३.१५.१० ॥
अति प्रसिद्ध कुलांतील, युद्धात पराक्रम दाखवलेल्या वीरांनी, मध्यम गुल्माने आणि रक्षकांनी ती चांगली सुरक्षित आहे; तसेच उभारलेल्या गुल्मांनी आणि पताकायुक्त घोड्यांनी.
3.15.11
आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति वै ।
प्रमादं परिरक्षद्भिरुग्रसेनोद्धवादिभिः ॥ ३.१५.११ ॥
नगरात घोषणा करण्यात आली की सुरा पिऊ नये; प्रमाद टाळणारे उग्रसेन, उद्धव इत्यादींनी.
3.15.12
प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्यात्साल्वो नराधिपः ।
इति कृत्वाऽप्रमत्तास्ते सर्वेवृष्ण्यन्धकाः स्थिताः ॥ ३.१५.१२ ॥
प्रमत्तांवर नराधिप साल्व आघात करील; असा विचार करून सर्व वृष्णि व अंधक सावध राहून उभे राहिले.
3.15.13
आनर्ताश्च तथा सर्वे नटनर्तकगायकाः ।
बहिर्निर्वासिताः सर्वे रक्षद्भिर्वित्तसंचयम् ॥ ३.१५.१३ ॥
आनर्त देशातील सर्व लोक, तसेच नट, नर्तक, गायक सर्वांना संपत्तीचे रक्षण करणाऱ्यांनी नगराबाहेर घालवून दिले.
3.15.14
संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश्च प्रतिषेधिताः ।
परिखाश्चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः ॥ ३.१५.१४ ॥
हे कौरव्या! सर्व पूल मोडले, नावांवर बंदी घातली, आणि खंदकही खिळ्यांनी दाटपणे भरले.
3.15.15
उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाः ।
समन्तात्क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः।
संक्रमा भेदिताः सर्वे प्राकाराश्च नवीकृताः ॥ ३.१५.१५ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा! विहिरी आणि अंबरीष यंत्रेही तशीच; चारी बाजूंनी एक क्रोशभर जमीन विषम केली. सर्व पूल मोडले, तट नव्याने बांधले.
3.15.16
प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम् ।
प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदाऽनघ ॥ ३.१५.१६ ॥
नैसर्गिकरीत्या ते दुर्गम दुर्ग होते, नैसर्गिकरीत्या सुरक्षित होते, नैसर्गिकरीत्या शस्त्रसज्ज होते; हे निष्पाप, त्या वेळी विशेषतः तसे होते.
3.15.17
सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम् ।
तत्पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा ॥ ३.१५.१७ ॥
ते नगर सुरक्षित, सुगुप्त आणि सर्व शस्त्रांनी युक्त होते; हे भरतश्रेष्ठा, ते नगर इंद्राच्या भवनासारखे होते.
3.15.18
न चामुद्रोऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते ।
वृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे ॥ ३.१५.१८ ॥
हे राजा! त्या वेळी सौभाच्या आक्रमणात वृष्णि-अंधकांच्या नगरात, मुद्रा नसलेला बाहेर जात नसे आणि मुद्रा नसलेला आत प्रवेश करू दिला जात नसे.
3.15.19
अनुरध्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरव ।
बलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत् ॥ ३.१५.१९ ॥
हे कौरवा, हे राजेंद्रा, सर्वत्र आणि चौकांमध्येही, विपुल हत्ती व घोडे असलेले सैन्य होते.
3.15.20
दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम् ।
कृतोपधानं च तदा बलमासीद्विशांपते ॥ ३.१५.२० ॥
हे प्रजापते, तेव्हा त्या सैन्याला वेतन व अन्न दिले होते, शस्त्रे व साहित्य दिले होते, आणि निष्ठा सुनिश्चित केली होती.
3.15.21
न कृप्यवेतनी कश्चिन्न चातिक्रान्तवेतनी ।
नानुग्रहभृतः कश्चिन्न चादृष्टपराक्रमः ॥ ३.१५.२१ ॥
त्या सैन्यात कोणीही नाराजीने वेतन घेणारा नव्हता, वेतन थकलेला नव्हता; कोणी कृपेवर जगणारा नव्हता, किंवा ज्याचा पराक्रम न पाहिलेला असा कोणीही नव्हता.
3.15.22
एवं सुविहिता राजन्द्वारका भूरिदक्षिणैः ।
आहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन ॥ ३.१५.२२ ॥
हे राजा, हे कमलनयना, अशा प्रकारे द्वारका भरपूर दक्षिणांनी उत्तम व्यवस्थित होती आणि राजा आहुक (उग्रसेन) याच्याकडून सुरक्षित होती.