ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.15.1
वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामते ।
सौभस्य वधमाचक्ष्व न हि तृष्यामि कथ्यतः ॥ ३.१५.१ ॥
ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਸੌਭ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰੋ; ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ।
3.15.2
हतं श्रुत्वा महाबाहौ मया श्रौतश्रवं नृप ।
उपायाद्भरतश्रेष्ठ साल्वो द्वारवतीं पुरीम् ॥ ३.१५.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸ਼੍ਰੌਤਸ਼੍ਰਵਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਲਵ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਆਇਆ।
3.15.3
अरुणत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन ।
साल्वो वैहायसं चापि तत्पुरं व्यूह्य धिष्ठितः ॥ ३.१५.३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡੂਨੰਦਨ, ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਲਵ ਨੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਅਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਡਟ ਗਿਆ।
3.15.4
तत्रस्थोऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम् ।
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धमवर्तत ॥ ३.१५.४ ॥
ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
3.15.5
पुरी समन्ताद्विहिता सपताका सतोरणा ।
सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा ॥ ३.१५.५ ॥
ਨਗਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੋਰਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੱਕਰ-ਯੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੁੜਾ-ਯੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਤੇ ਖੋਦਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ।
3.15.6
सोपशल्यप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा ।
सचक्रग्रहिणी चैव सोल्कालातावपोथिका ॥ ३.१५.६ ॥
ਨੋਕਦਾਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀ-ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਟਾਲਿਕਾਵਾਂ, ਬੁਰਜਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪੁਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੱਕਰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਉਲਕਾਵਾਂ, ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੇਂਢੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਹਾਰ-ਯੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ।
3.15.7
सोष्टिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका ।
सतोमराङ्कुशा राजन्सशतघ्नीकलाङ्गला ॥ ३.१५.७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਊਠਾਂ ਸਹਿਤ, ਭੇਰੀ, ਪਣਵ ਅਤੇ ਆਨਕ ਸਹਿਤ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੋਮਰ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਸਹਿਤ, ਸ਼ਤਘ੍ਨੀ ਅਤੇ ਕਲਾਂਗਲ ਸਹਿਤ।
3.15.8
सभुशुण्ड्यश्मगुडका सायुधा सपरश्वधा ।
लोहचर्मवती चापि साग्निः सगुडशृङ्गिका।
शास्त्रदृष्टेन विधिना सुयुक्ता भरतर्षभ ॥ ३.१५.८ ॥
ਭੁਸ਼ੁੰਡੀ, ਅਸ਼ਮ ਅਤੇ ਗੁੜਕ ਸਹਿਤ, ਆਯੁਧਾਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਸਹਿਤ; ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਸਹਿਤ, ਅੱਗ ਸਹਿਤ, ਗੁੜਸ਼ਰੰਗਿਕਾ ਸਹਿਤ; ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ।
3.15.9
रथैरनेकैर्विविधैर्गदसाम्बोद्धवादिभिः ।
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिवारणे ॥ ३.१५.९ ॥
ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਥਾਂ ਸਹਿਤ, ਗਦ, ਸਾਂਬ, ਉੱਧਵ ਆਦਿ ਸਹਿਤ; ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਸਹਿਤ।
3.15.10
अतिख्यातकुलैर्वीरैर्दृष्टवीर्यैश्च संयुगे ।
मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिभिः सा सुरक्षिता।
उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश्च सपताकिभिः ॥ ३.१५.१० ॥
ਅਤਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਦਿਖਾ ਚੁਕੇ ਵੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਮੱਧਮ ਗੁਲਮ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ; ਉਵੇਂ ਹੀ ਉੱਚੇ ਗੁਲਮਾਂ ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ।
3.15.11
आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति वै ।
प्रमादं परिरक्षद्भिरुग्रसेनोद्धवादिभिः ॥ ३.१५.११ ॥
ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁਰਾ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਉੱਧਵ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ।
3.15.12
प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्यात्साल्वो नराधिपः ।
इति कृत्वाऽप्रमत्तास्ते सर्वेवृष्ण्यन्धकाः स्थिताः ॥ ३.१५.१२ ॥
ਲਾਪਰਵਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਰਾਧਿਪ ਸਾਲਵ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।
3.15.13
आनर्ताश्च तथा सर्वे नटनर्तकगायकाः ।
बहिर्निर्वासिताः सर्वे रक्षद्भिर्वित्तसंचयम् ॥ ३.१५.१३ ॥
ਆਨਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਨਟ, ਨਰਤਕ, ਗਾਇਕ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ-ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
3.15.14
संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश्च प्रतिषेधिताः ।
परिखाश्चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः ॥ ३.१५.१४ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਸਾਰੇ ਪੁਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਖਾਈਆਂ ਵੀ ਕਿੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣੀਆਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
3.15.15
उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाः ।
समन्तात्क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः।
संक्रमा भेदिताः सर्वे प्राकाराश्च नवीकृताः ॥ ३.१५.१५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਖੂਹ ਅਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਯੰਤਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਚੁਫੇਰੇ ਇੱਕ ਕੋਹ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਖਮ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਪੁਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਕੰਧਾਂ ਨਵੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
3.15.16
प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम् ।
प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदाऽनघ ॥ ३.१५.१६ ॥
ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਦੁਰਗਮ ਕਿਲਾ ਸੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਸ ਵੇਲੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ।
3.15.17
सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम् ।
तत्पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा ॥ ३.१५.१७ ॥
ਉਹ ਨਗਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਰਗਾ ਸੀ।
3.15.18
न चामुद्रोऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते ।
वृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे ॥ ३.१५.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੌਭ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ-ਅੰਧਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
3.15.19
अनुरध्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरव ।
बलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत् ॥ ३.१५.१९ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ ਸੀ।
3.15.20
दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम् ।
कृतोपधानं च तदा बलमासीद्विशांपते ॥ ३.१५.२० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤਦ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਤੇ ਭੱਤਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
3.15.21
न कृप्यवेतनी कश्चिन्न चातिक्रान्तवेतनी ।
नानुग्रहभृतः कश्चिन्न चादृष्टपराक्रमः ॥ ३.१५.२१ ॥
ਉਸ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤਨਖ਼ਾਹ ਬਕਾਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਕੋਈ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਅਣਦੇਖੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।
3.15.22
एवं सुविहिता राजन्द्वारका भूरिदक्षिणैः ।
आहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन ॥ ३.१५.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਰਕਾ ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਆਹੁਕ (ਉਗ੍ਰਸੇਨ) ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।