マハーバーラタ · 章 3.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.152.1
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१ ॥
もし私があなたの恩寵にふさわしいなら、あなたの以前の姿を見ずには決して去りません。ご自身の力でご自身をお示しください。
3.152.2
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः ।
तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने ॥ ३.१५२.२ ॥
ビーマにこう言われると、猿の中の跳躍者は微笑み、大海を跳び越えた時にとったまさにその姿を現した。
3.152.3
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः ।
तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने ॥ ३.१५२.३ ॥
兄を喜ばせようと願い、彼は非常に大きな身体を現した。それは以前、大海を跳び越えた時の姿であった。
3.152.4
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः ।
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः ॥ ३.१५२.४ ॥
すると彼の身体は長さと幅において極めて大きく膨らみ、木々とともにバナナの林を覆い、無限の輝きを放った。
3.152.5
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः ।
समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ३.१५२.५ ॥
その猿は山の高みに登ってそこに立った。高く聳えた大きな身体は、まるで第二の山のようであった。
3.152.6
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः ।
दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः ॥ ३.१५२.६ ॥
銅色の目、鋭い牙、眉をひそめて険しくなった眼をした猿は、長い尾を振り回し、あらゆる方角を満たして立っていた。
3.152.7
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः ।
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः ॥ ३.१५२.७ ॥
兄の偉大な姿を見て、クルの喜びであるビーマは驚嘆し、何度も喜んだ。
3.152.8
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम् ।
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत् ॥ ३.१५२.८ ॥
彼を太陽のように、黄金の山のように、燃える空のように見て、ビーマは目を閉じた。
3.152.9
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव ।
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ ॥ ३.१५२.९ ॥
ハヌマーンは微笑んでビーマセーナに言った。「罪なき者よ、ここでおまえが見られる私の姿はこれだけだ。」
3.152.10
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम् ।
भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा ॥ ३.१५२.१० ॥
ここからさらに、私の心が望むだけ大きくなろう。ビーマよ、敵の中で私の姿はその力によって極めて大きくなる。
3.152.11
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम् ।
दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः ॥ ३.१५२.११ ॥
ヴィンディヤ山のようなハヌマーンの驚異的で極めて恐ろしい身体を見て、風の子は狼狽した。
3.152.12
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ३.१५२.१२ ॥
するとビーマは喜びに身の毛がよだち、合掌し、怯まぬ心で、目の前に立つハヌマーンに答えた。
3.152.13
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो ।
संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१३ ॥
力ある御方よ、あなたのこの広大な身体の大きさを私は見ました。大いなる勇気の方よ、ご自身の力によって御身を縮めてください。
3.152.14
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ३.१५२.१४ ॥
あなたを見ることは私にはできません。昇る太陽のようで、計り知れず、打ち負かせず、マイナーカ山のようなあなたを。
3.152.15
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै ।
यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात् ॥ ३.१५२.१५ ॥
勇士よ、あなたがそばにいたのに、ラーマ自らがラーヴァナに向かって行かれたことに、今日私の心は大いに驚いている。
3.152.16
त्वमेव शक्तस्तां लङ्कां सयोधां सहरावणाम् ।
स्वबाहुबलमाश्रित् विनाशयितुमञ्जसा ॥ ३.१५२.१६ ॥
ご自身の腕の力に頼れば、あなた一人でそのラーンカーを、その戦士たちとラーヴァナもろともたやすく滅ぼすことができたのです。
3.152.17
न हि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते ।
न चैव तव पर्याप्तो रावयणः सगणो युधि ॥ ३.१५२.१७ ॥
風の子よ、あなたに得られないものは何もありません。戦いにおいて、ラーヴァナは配下もろとも、あなたの相手にはなりませんでした。
3.152.18
एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान्प्लवगोत्तमः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ ३.१५२.१८ ॥
ビーマにこう言われて、猿の中の最良者ハヌマーンは、優しく深い声で言葉を返した。
3.152.19
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधमः ॥ ३.१५२.१९ ॥
その通りだ、大腕のバーラタよ。ビーマセーナよ、あの卑しい羅刹は私の相手として十分ではない。
3.152.20
मया तु निहते तस्मिन्रावणे लोककण्टके ।
कीर्तिर्नश्येद्राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
वेदाचारविधानोक्तैर्यज्ञैर्धार्यन्ति देवताः। ॥ ३.१५२.२० ॥
もし私が世の棘であるあのラーヴァナを殺していたなら、ラーガヴァの名声は失われていたであろう。それゆえこれは捨て置かれたのだ。ヴェーダの行儀の規定に説かれた祀りによって、神々は支えられるのである。
3.152.21
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् ।
आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्च स्थापिता नृषु ॥ ३.१५२.२१ ॥
その英雄は、あの卑しい羅刹を従者たちとともに討ち、シーターを自らの都へ連れ戻し、人々のうちに名声を打ち立てた。
3.152.22
तद्गच्छ विपुलप्रज्ञ भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
अरिष्टं क्षेममध्वानं वायुना परिरक्षितः ॥ ३.१५२.२२ ॥
それゆえ、広大な智慧を持つ者よ、兄の愛する利益に努める者よ、行け。風に守られたこの道は安全で平穏である。
3.152.23
एष पन्थाः कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते ।
द्रक्ष्यसे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसैः ॥ ३.१५२.२३ ॥
クルの最良の者よ、これがサウガンディカの森へのおまえの道である。そこでおまえは夜叉と羅刹に守られたダナダ（クベーラ）の庭園を見るであろう。
3.152.24
न च ते तरसा कार्यः कुसुमापचयः स्वयम् ।
दैवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषतः ॥ ३.१५२.२४ ॥
また、力ずくで自ら花を摘んではならない。神々のものは、とりわけ人間によって敬われるべきものなのだから。
3.152.25
बलिहोमनमस्कारैर्मन्त्रैश्च भरतर्षभ ।
दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत ॥ ३.१५२.२५ ॥
バラタの雄牛よ、供物、供養、礼拝、マントラによって、神々は信愛によって確かに恵みを与えてくださる。バーラタよ。
3.152.26
मा तात साहसं कार्षीः स्वधर्मं परिपालय ।
स्वधर्मस्थापनं धर्मं बुध्यस्वागमयस्व च ॥ ३.१५२.२६ ॥
親愛なる者よ、無謀なことをするな。自らの法を守れ。自らの法を確立することこそ法だと悟り、待て。
3.152.27
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च ।
धर्मो वै वेदितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ॥ ३.१५२.२७ ॥
法を知らず、長老に仕えなければ、ブリハスパティに等しい者ですら法を理解することはできない。
3.152.28
अधर्मो यत्र धर्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञितः ।
स विज्ञेयो विभागेन यत्रमुह्यन्त्यबुद्धयः ॥ ३.१५२.२८ ॥
非法を法と呼び、法を非法と呼ぶところ、それは慎重な識別によって知るべきである。そこで無知な者は惑う。
3.152.29
आचारसंभवो धर्मो धर्माद्वेदाः समुत्थिताः ।
वेदैर्यज्ञाः समुत्पन्ना यज्ञैर्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.१५२.२९ ॥
法は行いから生じ、法から吠陀が生じた。吠陀から祭祀が生じ、祭祀によって神々が確立される。
3.152.30
बृहस्पत्युशनःप्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवाः ॥ ३.१५२.३० ॥
人々はブリハスパティとウシャナスが説いた統治の原理によって支えられる。
3.152.31
बल्याकरवणिज्याभिः कृष्यर्थैर्योनिपोषणैः ।
वार्तया धार्यते सर्वं धर्मैरेतैर्द्विजातिभिः ॥ ३.१५२.३१ ॥
租税、鉱山、交易、農耕、家畜の飼育によって、生計（ヴァールター）によってすべてが支えられる。これらの義務によって再生族はそれを行う。
3.152.32
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस्रो विद्या विजानताम् ।
ताभिः सम्यक्प्रवृत्ताभिर्लोकयात्रा विधीयते ॥ ३.१५२.३२ ॥
三明（ヴェーダ）、生計（ヴァールター）、刑罰と統治の学——これら三つの学問は知る者のものである。これらを正しく修めるとき、世の営みは整えられる。
3.152.33
सा चेद्धर्मकृता न स्यात्रयीधर्ममृते भुवि ।
दण्डनीतिमृतेचापि निर्मर्यादमिदं भवेत् ॥ ३.१५२.३३ ॥
その秩序が法（ダルマ）に基づかず、地上に三明のダルマも刑罰の学もなければ、これは限度を失ったものとなるだろう。
3.152.34
वार्ताधर्मे ह्यवर्तिन्यो विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
सुप्रवृत्तैस्त्रिभिर्ह्येतैर्धर्मैः सूयन्ति वै प्रजाः ॥ ३.१५२.३४ ॥
生計の法（ヴァールター・ダルマ）に従わなければ、これらの民は滅びるだろう。これら三つの法が良く行われてこそ、民は栄える。
3.152.35
द्विजानाममृतं धर्मो ह्येकश्चैवैकवर्णकः ।
यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणाः स्मृताः ॥ ३.१५२.३५ ॥
再生族の不死の法は一つであり、同じ階級のものである。祭祀、学習、布施の三つは共通のものと説かれる。
3.152.36
याजनाध्यापने चोभे ब्राह्मणानां परिग्रहः ।
पालनं क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्च पोषणम् ॥ ३.१५२.३६ ॥
婆羅門には祭祀の執行と教授、そして布施を受けること。クシャトリヤには守護。そしてヴァイシャの法は養育である。
3.152.37
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणआं धर्म उच्यते ।
भैक्षहोमव्रतैर्हीनास्तथैव गुरुवासिताः ॥ ३.१५२.३७ ॥
再生族に仕えることが首陀羅の義務と言われる。托鉢、火の供犠、誓戒を持たず、同じく師のもとに住む者たちである。
3.152.38
क्षत्रधर्मोऽत्रकौन्तेय तव धर्मोऽत्र रक्षणम् ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रियः ॥ ३.१५२.३८ ॥
クンティーの子よ、ここでは武士の法があなたの法であり、ここでは守護があなたの務めである。謙虚に、感官を抑えて自らの義務を引き受けよ。
3.152.39
वृद्धैः संमन्त्र्य सद्भिश्च बुद्धिमद्भिः श्रुतान्वितैः ।
आस्थितः शास्तिदण्डेन व्यसनी परिभूयते ॥ ३.१५२.३९ ॥
長老、善人、学識ある賢者と協議し、懲罰の杖に依って立つ王は敗れない。しかし悪癖に耽る者は打ち負かされる。
3.152.40
निग्रहानुग्रहैः सम्यग्यदा नेता प्रवर्तते ।
तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादाः सुव्यवस्थिताः ॥ ३.१५२.४० ॥
指導者が懲罰と恩恵によって正しく振る舞うとき、世界の秩序は堅く定まる。
3.152.41
तस्माद्देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च ।
नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थानं वृद्धिः क्षयस्तथा ॥ ३.१५२.४१ ॥
ゆえに、国土、城塞、そして敵味方の軍勢において、常に間者によって地位、盛衰を知らねばならない。
3.152.42
राज्ञामुपायश्चारश्च बुद्धिमन्त्रपराक्रमाः ।
निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम् ॥ ३.१५२.४२ ॥
王にとって、方策と間者、知恵・策略・武勇、抑制と進行、そして実際の巧みさこそが、事を成し遂げるものである。
3.152.43
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनोपेक्षणेन च ।
साधनीयानि कार्याणि समासव्यासयोगतः ॥ ३.१५२.४३ ॥
融和・贈与・離間・罰・無視によって、また簡略と詳述を適切に用いて、事は成し遂げられるべきである。
3.152.44
मन्त्रमूला नयाः सर्वेचाराश्च भरतर्षभ ।
सुमन्त्रितनयैः सद्भिस्तद्विधैः सह मन्त्रयेत् ॥ ३.१५२.४४ ॥
バラタの牡牛よ、すべての政策と間者は謀議を根とする。よく助言する善人たちとともに熟議すべきである。
3.152.45
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनाऽपि वा ।
न मन्त्रयीत गुह्यानि येषु चास्पनदलक्षणम् ॥ ३.१५२.४५ ॥
女、愚者、子供、貪欲な者、軽薄な者と秘密の事を謀議してはならない。特に隠すべき徴候のある事においてはそうである。
3.152.46
मन्त्रयेत्सह विद्वद्भिः शक्तैः कर्माणि कारयेत् ।
स्निग्धैश्च नीतिविन्यासैर्मूर्खान्सर्वत्र वर्जयेत् ॥ ३.१५२.४६ ॥
学者と謀議し、有能な者に仕事をさせ、温情があり政略の組み立てに長けた者を用いるべきである。愚者はどこででも避けるべきである。
3.152.47
धार्मिकान्धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् ।
स्त्रीषु क्लीबान्नियुञ्जीत क्रूरान्क्रूरेषु कर्मसु ॥ ३.१५२.४७ ॥
法の事には義人を、財の事には賢者を任命すべきである。女の事には去勢者を、残酷な務めには残酷な者を任じるべきである。
3.152.48
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च कार्याकार्यसमुद्भवा ।
बुद्धिः कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम् ॥ ३.१५२.४८ ॥
為すべきことと為すべきでないことから生じる智慧は、身内と他人の双方の行いにおいて見極められるべきである。敵の強さと弱さもまた同様である。
3.152.49
बुद्ध्या स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात्साधुष्वनुग्रहम् ।
निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत् ॥ ३.१५२.४९ ॥
智慧をもって、自らの道を正しく歩む善人には恩恵を施し、無礼で節度のない者には懲罰を行わせよ。
3.152.50
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग्यदा राजा प्रवर्तते ।
तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता ॥ ३.१५२.५० ॥
王が懲罰と奨励の両方を正しく行うとき、世界の秩序はよく確立される。
3.152.51
एष तेऽभिहितः पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वयः ।
तं स्वधर्मविभागेन विनयस्थोऽनुपालय ॥ ३.१५२.५१ ॥
パールタよ、この厳しく従いがたい法をおまえに説いた。謙譲に立ち、自らの務めの区分に従ってそれを守れ。
3.152.52
तपोधर्मदमेज्याभिर्विप्रा यान्ति यथा दिवम् ।
दानातिथ्यक्रियाधर्मैर्यान्ति वैश्याश्च सद्गतिम् ॥ ३.१५२.५२ ॥
苦行・法・克己・祭祀によってバラモンが天に至るように、布施と客人のもてなしという務めによってヴァイシャもまた善い行き先を得る。
3.152.53
द्विजशुश्रूषया शूद्रा लभन्ते गतिमुत्तमाम् ।
क्षत्रं याति तथा स्वर्गं भुवि निग्रहपालनैः ॥ ३.१५२.५३ ॥
再生族に仕えることによって、シュードラは最上の行き先を得る。クシャトリヤもまた、地上で懲罰と守護を行うことによって天に至る。
3.152.54
सम्यक्प्रणीतदण्डा हि कामद्वेपविवर्जिताः ।
अलुब्धा विगतक्रोधाः सतां यान्ति सलोकतां ॥ ३.१५२.५४ ॥
正しく懲罰を行い、愛憎を離れ、貪欲なく、怒りを去った者は、善人の世界に至る。