ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.152.1
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१ ॥
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡದೆ ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸಿ.
3.152.2
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः ।
तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने ॥ ३.१५२.२ ॥
ಭೀಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ನಸುನಕ್ಕು, ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ರೂಪವನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದನು.
3.152.3
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः ।
तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने ॥ ३.१५२.३ ॥
ಸಹೋದರನಿಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಅವನು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ತಾಳಿದನು; ಹಿಂದೆ ಸಾಗರ ದಾಟುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಆ ರೂಪವೇ ಅದು.
3.152.4
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः ।
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः ॥ ३.१५२.४ ॥
ಆಗ ಅವನ ದೇಹವು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು; ಮರಗಳ ಸಹಿತ ಬಾಳೆತೋಟವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಕಂಗೊಳಿಸಿದನು.
3.152.5
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः ।
समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ३.१५२.५ ॥
ಆ ವಾನರನು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರ್ವತದ ಎತ್ತರದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ನಿಂತನು; ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದ ತನ್ನ ಮಹಾಕಾಯದಿಂದ ಅವನು ಎರಡನೆಯ ಪರ್ವತದಂತೆ ತೋರಿದನು.
3.152.6
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः ।
दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः ॥ ३.१५२.६ ॥
ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಹರಿತವಾದ ಕೋರೆದಾಡೆಗಳು, ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಉಗ್ರವಾದ ನೋಟವುಳ್ಳ ಆ ಕಪಿಯು ತನ್ನ ಉದ್ದದ ಬಾಲವನ್ನು ಬೀಸಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿತು.
3.152.7
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः ।
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः ॥ ३.१५२.७ ॥
ಸಹೋದರನ ಆ ಮಹಾ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಕೌರವರ ಆನಂದವಾದ ಭೀಮನು ಆಗ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು; ಪುನಃ ಪುನಃ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
3.152.8
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम् ।
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत् ॥ ३.१५२.८ ॥
ಅವನನ್ನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಉರಿಯುವ ಆಕಾಶದಂತೆ ನೋಡಿ ಭೀಮನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು.
3.152.9
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव ।
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ ॥ ३.१५२.९ ॥
ಭೀಮಸೇನನೊಡನೆ ಹನುಮಂತನು ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಅನಘನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಇಷ್ಟೇ ನೋಡಲು ಶಕ್ತನು.'
3.152.10
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम् ।
भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा ॥ ३.१५२.१० ॥
ಇಲ್ಲಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ನಾನು ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತೇನೆ. ಭೀಮ, ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ ನನ್ನ ಮೂರ್ತಿ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
3.152.11
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम् ।
दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः ॥ ३.१५२.११ ॥
ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನ ಆ ಅದ್ಭುತ, ಅತಿ ಭಯಂಕರ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ ವಾಯುಪುತ್ರನು ಗಾಬರಿಗೊಂಡನು.
3.152.12
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ३.१५२.१२ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತನಾದ ಭೀಮನು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ದೃಢ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
3.152.13
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो ।
संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१३ ॥
ಓ ವಿಭೋ, ನಿನ್ನ ಈ ವಿಶಾಲ ಶರೀರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದೆ. ಓ ಮಹಾವೀರ್ಯನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ನಿನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಸಂಕುಚಿಸಿಕೊ.
3.152.14
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ३.१५२.१४ ॥
ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಅಳೆಯಲಾಗದ, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತದಂತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.
3.152.15
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै ।
यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात् ॥ ३.१५२.१५ ॥
ಓ ವೀರನೇ, ನೀನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಾಮನು ತಾನೇ ರಾವಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದದ್ದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಂದು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ.
3.152.16
त्वमेव शक्तस्तां लङ्कां सयोधां सहरावणाम् ।
स्वबाहुबलमाश्रित् विनाशयितुमञ्जसा ॥ ३.१५२.१६ ॥
ನಿನ್ನ ತೋಳುಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಆ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ರಾವಣನೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲು ನೀನೇ ಸಮರ್ಥ.
3.152.17
न हि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते ।
न चैव तव पर्याप्तो रावयणः सगणो युधि ॥ ३.१५२.१७ ॥
ಮಾರುತಾತ್ಮಜನೇ, ನಿನಗೆ ದೊರೆಯದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಲಾರನು.
3.152.18
एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान्प्लवगोत्तमः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ ३.१५२.१८ ॥
ಭೀಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ವಾನರೋತ್ತಮನಾದ ಹನುಮಂತನು ಮೃದು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
3.152.19
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधमः ॥ ३.१५२.१९ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಭಾರತ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಭೀಮಸೇನ, ಆ ಅಧಮ ರಾಕ್ಷಸನು ನನಗೆ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
3.152.20
मया तु निहते तस्मिन्रावणे लोककण्टके ।
कीर्तिर्नश्येद्राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
वेदाचारविधानोक्तैर्यज्ञैर्धार्यन्ति देवताः। ॥ ३.१५२.२० ॥
ಲೋಕಕಂಟಕ ರಾವಣನನ್ನು ನಾನು ಕೊಂದಿದ್ದರೆ ರಾಘವನ ಕೀರ್ತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ವೇದಾಚಾರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳು ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
3.152.21
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् ।
आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्च स्थापिता नृषु ॥ ३.१५२.२१ ॥
ಆ ವೀರನು ಆ ಅಧಮ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಅವನ ಗಣಗಳ ಸಹಿತ ಕೊಂದು, ಸೀತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪುರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕರೆತಂದನು; ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
3.152.22
तद्गच्छ विपुलप्रज्ञ भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
अरिष्टं क्षेममध्वानं वायुना परिरक्षितः ॥ ३.१५२.२२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಪುಲ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಸಹೋದರನ ಪ್ರಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನೇ, ಹೋಗು. ವಾಯುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಪಾಯರಹಿತವೂ ಕ್ಷೇಮಕರವೂ ಆಗಿದೆ.
3.152.23
एष पन्थाः कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते ।
द्रक्ष्यसे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसैः ॥ ३.१५२.२३ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಮಾರ್ಗವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೌಗಂಧಿಕ ವನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಕಾಯುವ ಧನದನ (ಕುಬೇರನ) ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನೀನು ನೋಡುವೆ.
3.152.24
न च ते तरसा कार्यः कुसुमापचयः स्वयम् ।
दैवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषतः ॥ ३.१५२.२४ ॥
ನೀನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಕೀಳಬಾರದು; ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ, ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದವು.
3.152.25
बलिहोमनमस्कारैर्मन्त्रैश्च भरतर्षभ ।
दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत ॥ ३.१५२.२५ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬಲಿ, ಹೋಮ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓ ಭಾರತ!
3.152.26
मा तात साहसं कार्षीः स्वधर्मं परिपालय ।
स्वधर्मस्थापनं धर्मं बुध्यस्वागमयस्व च ॥ ३.१५२.२६ ॥
ಮಗನೇ, ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದು ಕಾಯಿರಿ.
3.152.27
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च ।
धर्मो वै वेदितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ॥ ३.१५२.२७ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನರಾದವರಿಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
3.152.28
अधर्मो यत्र धर्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञितः ।
स विज्ञेयो विभागेन यत्रमुह्यन्त्यबुद्धयः ॥ ३.१५२.२८ ॥
ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
3.152.29
आचारसंभवो धर्मो धर्माद्वेदाः समुत्थिताः ।
वेदैर्यज्ञाः समुत्पन्ना यज्ञैर्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.१५२.२९ ॥
ಆಚಾರದಿಂದ ಧರ್ಮ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ವೇದಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು; ವೇದಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳು ಉಂಟಾದವು; ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾದರು.
3.152.30
बृहस्पत्युशनःप्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवाः ॥ ३.१५२.३० ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಉಶನಸ್ಸರು ಹೇಳಿದ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಮಾನವರು ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
3.152.31
बल्याकरवणिज्याभिः कृष्यर्थैर्योनिपोषणैः ।
वार्तया धार्यते सर्वं धर्मैरेतैर्द्विजातिभिः ॥ ३.१५२.३१ ॥
ತೆರಿಗೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದ ವಾರ್ತೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜಾತಿಯವರು (ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ).
3.152.32
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस्रो विद्या विजानताम् ।
ताभिः सम्यक्प्रवृत्ताभिर्लोकयात्रा विधीयते ॥ ३.१५२.३२ ॥
ತ್ರಯೀ, ವಾರ್ತೆ, ದಂಡನೀತಿ—ಈ ಮೂರು ವಿದ್ಯೆಗಳು ತಿಳಿದವರದು; ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ ಲೋಕಯಾತ್ರೆ ನಿಯಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
3.152.33
सा चेद्धर्मकृता न स्यात्रयीधर्ममृते भुवि ।
दण्डनीतिमृतेचापि निर्मर्यादमिदं भवेत् ॥ ३.१५२.३३ ॥
ಅದು ಧರ್ಮದಿಂದ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಯೀಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ದಂಡನೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಲ್ಲದದ್ದಾಗುತ್ತದೆ.
3.152.34
वार्ताधर्मे ह्यवर्तिन्यो विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
सुप्रवृत्तैस्त्रिभिर्ह्येतैर्धर्मैः सूयन्ति वै प्रजाः ॥ ३.१५२.३४ ॥
ವಾರ್ತಾಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಈ ಮೂರು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದಾಗಲೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
3.152.35
द्विजानाममृतं धर्मो ह्येकश्चैवैकवर्णकः ।
यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणाः स्मृताः ॥ ३.१५२.३५ ॥
ದ್ವಿಜರ ಅಮೃತಧರ್ಮ ಒಂದೇ, ಒಂದೇ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ್ದು; ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ, ದಾನ—ಈ ಮೂರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
3.152.36
याजनाध्यापने चोभे ब्राह्मणानां परिग्रहः ।
पालनं क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्च पोषणम् ॥ ३.१५२.३६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಯಾಜನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪನ, ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಪಾಲನೆ (ರಕ್ಷಣೆ); ವೈಶ್ಯರ ಧರ್ಮ ಪೋಷಣೆ.
3.152.37
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणआं धर्म उच्यते ।
भैक्षहोमव्रतैर्हीनास्तथैव गुरुवासिताः ॥ ३.१५२.३७ ॥
ದ್ವಿಜರ ಸೇವೆಯೇ ಶೂದ್ರರ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಭಿಕ್ಷೆ, ಹೋಮ, ವ್ರತಗಳಿಲ್ಲದವರಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವವರಾಗಿ.
3.152.38
क्षत्रधर्मोऽत्रकौन्तेय तव धर्मोऽत्र रक्षणम् ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रियः ॥ ३.१५२.३८ ॥
ಕೌಂತೇಯನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮವೇ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ; ಇಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯೇ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ. ವಿನೀತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
3.152.39
वृद्धैः संमन्त्र्य सद्भिश्च बुद्धिमद्भिः श्रुतान्वितैः ।
आस्थितः शास्तिदण्डेन व्यसनी परिभूयते ॥ ३.१५२.३९ ॥
ಹಿರಿಯರು, ಸಜ್ಜನರು, ಶ್ರುತವಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಶಾಸ್ತಿ-ದಂಡವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವನು; ವ್ಯಸನಿಯಾದವನು ಪರಾಭವಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
3.152.40
निग्रहानुग्रहैः सम्यग्यदा नेता प्रवर्तते ।
तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादाः सुव्यवस्थिताः ॥ ३.१५२.४० ॥
ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾಯಕನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದಾಗ, ಲೋಕದ ಮರ್ಯಾದೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
3.152.41
तस्माद्देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च ।
नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थानं वृद्धिः क्षयस्तथा ॥ ३.१५२.४१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶ, ದುರ್ಗ, ಶತ್ರು-ಮಿತ್ರರ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ಸದಾ ಸ್ಥಿತಿ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
3.152.42
राज्ञामुपायश्चारश्च बुद्धिमन्त्रपराक्रमाः ।
निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम् ॥ ३.१५२.४२ ॥
ರಾಜರ ಉಪಾಯ ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ, ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಗ್ರಹ, ಹಾಗೂ ದಕ್ಷತೆ — ಇವೇ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸುವವು.
3.152.43
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनोपेक्षणेन च ।
साधनीयानि कार्याणि समासव्यासयोगतः ॥ ३.१५२.४३ ॥
ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ, ಉಪೇಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ, ಸಂಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರದ ಯೋಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
3.152.44
मन्त्रमूला नयाः सर्वेचाराश्च भरतर्षभ ।
सुमन्त्रितनयैः सद्भिस्तद्विधैः सह मन्त्रयेत् ॥ ३.१५२.४४ ॥
ಭರತರ್ಷಭನೇ! ಎಲ್ಲ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರರು ಮಂತ್ರವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಜ್ಜನರೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕು.
3.152.45
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनाऽपि वा ।
न मन्त्रयीत गुह्यानि येषु चास्पनदलक्षणम् ॥ ३.१५२.४५ ॥
ಸ್ತ್ರೀ, ಮೂಢ, ಬಾಲಕ, ಲೋಭಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪನೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಬಾರದು; ಮುಚ್ಚಿಡಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ.
3.152.46
मन्त्रयेत्सह विद्वद्भिः शक्तैः कर्माणि कारयेत् ।
स्निग्धैश्च नीतिविन्यासैर्मूर्खान्सर्वत्र वर्जयेत् ॥ ३.१५२.४६ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕು; ಸಮರ್ಥರಿಂದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಸ್ನೇಹಿತರೂ ನೀತಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ ಆದವರೊಂದಿಗೆ; ಮೂರ್ಖರನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
3.152.47
धार्मिकान्धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् ।
स्त्रीषु क्लीबान्नियुञ्जीत क्रूरान्क्रूरेषु कर्मसु ॥ ३.१५२.४७ ॥
ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕರನ್ನು, ಅರ್ಥಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು; ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕ್ಲೀಬರನ್ನು, ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕ್ರೂರರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
3.152.48
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च कार्याकार्यसमुद्भवा ।
बुद्धिः कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम् ॥ ३.१५२.४८ ॥
ಸ್ವಕೀಯರಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಕೀಯರಿಂದ, ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶತ್ರುಗಳ ಬಲಾಬಲವನ್ನೂ.
3.152.49
बुद्ध्या स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात्साधुष्वनुग्रहम् ।
निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत् ॥ ३.१५२.४९ ॥
ವಿವೇಕದಿಂದ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕು; ಅವಿಧೇಯರೂ ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿದವರೂ ಮೇಲೆ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
3.152.50
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग्यदा राजा प्रवर्तते ।
तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता ॥ ३.१५२.५० ॥
ರಾಜನು ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದಾಗ, ಲೋಕದ ಮರ್ಯಾದೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
3.152.51
एष तेऽभिहितः पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वयः ।
तं स्वधर्मविभागेन विनयस्थोऽनुपालय ॥ ३.१५२.५१ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಕಠಿಣವೂ ಆಚರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ವಿನಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮ ವಿಭಾಗದಂತೆ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
3.152.52
तपोधर्मदमेज्याभिर्विप्रा यान्ति यथा दिवम् ।
दानातिथ्यक्रियाधर्मैर्यान्ति वैश्याश्च सद्गतिम् ॥ ३.१५२.५२ ॥
ತಪಸ್ಸು, ಧರ್ಮ, ದಮ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ದಾನ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರದ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯರೂ ಉತ್ತಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
3.152.53
द्विजशुश्रूषया शूद्रा लभन्ते गतिमुत्तमाम् ।
क्षत्रं याति तथा स्वर्गं भुवि निग्रहपालनैः ॥ ३.१५२.५३ ॥
ದ್ವಿಜರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಶೂದ್ರರು ಉತ್ತಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
3.152.54
सम्यक्प्रणीतदण्डा हि कामद्वेपविवर्जिताः ।
अलुब्धा विगतक्रोधाः सतां यान्ति सलोकतां ॥ ३.१५२.५४ ॥
ಸರಿಯಾಗಿ ದಂಡವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವರು, ಕಾಮ-ದ್ವೇಷರಹಿತರು, ಲೋಭರಹಿತರು, ಕ್ರೋಧರಹಿತರು ಸಜ್ಜನರ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.