മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.152.1
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१ ॥
ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ പൂർവരൂപം കാണാതെ ഞാൻ ഒരു വിധത്തിലും പോകില്ല; നിങ്ങളുടെ സ്വശക്തിയാൽ നിങ്ങളെ കാണിക്കണമേ.
3.152.2
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः ।
तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने ॥ ३.१५२.२ ॥
ഭീമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; സമുദ്രം ചാടിക്കടക്കുമ്പോൾ ധരിച്ച ആ രൂപം അവൻ കാണിച്ചു.
3.152.3
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः ।
तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने ॥ ३.१५२.३ ॥
സഹോദരന് സന്തോഷം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ അതിവിപുലമായ ശരീരം സ്വീകരിച്ചു; സമുദ്രം ചാടിക്കടക്കുമ്പോൾ മുമ്പ് അവന് ഉണ്ടായിരുന്ന ആ രൂപമായിരുന്നു അത്.
3.152.4
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः ।
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः ॥ ३.१५२.४ ॥
പിന്നെ അവന്റെ ശരീരം നീളത്തിലും വീതിയിലും അതിശയമായി വളർന്നു; മരങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള വാഴത്തോട്ടത്തെ മറച്ചുകൊണ്ട്, അതിരില്ലാത്ത ശോഭയോടെ അവൻ വിളങ്ങി.
3.152.5
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः ।
समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ३.१५२.५ ॥
ആ വാനരൻ അവിടെ ഒരു പർവതത്തിന്റെ ഉയരത്തിൽ കയറി നിന്നു; ഉയർന്നുയർന്ന തന്റെ മഹാശരീരത്താൽ അവൻ രണ്ടാമത്തെ പർവതം പോലെ തോന്നി.
3.152.6
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः ।
दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः ॥ ३.१५२.६ ॥
ചെമ്പുനിറമുള്ള കണ്ണുകളും മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുകളും പുരികം ചുളിച്ച് ഉഗ്രമായ നോട്ടവുമുള്ള ആ വാനരൻ, നീണ്ട വാൽ ചുഴറ്റി എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു.
3.152.7
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः ।
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः ॥ ३.१५२.७ ॥
സഹോദരന്റെ ആ മഹത്തായ രൂപം കണ്ട് കൗരവാനന്ദനായ ഭീമൻ അപ്പോൾ വിസ്മയിച്ചു; വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
3.152.8
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम् ।
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत् ॥ ३.१५२.८ ॥
അവനെ തേജസ്സിൽ സൂര്യനെപ്പോലെയും സ്വർണ്ണപർവതംപോലെയും ജ്വലിക്കുന്ന ആകാശംപോലെയും കണ്ട് ഭീമൻ കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
3.152.9
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव ।
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ ॥ ३.१५२.९ ॥
ഭീമസേനനോട് ഹനുമാൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'പാപരഹിതനേ, ഇവിടെ നിനക്ക് എന്റെ രൂപം ഇത്രമാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ.'
3.152.10
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम् ।
भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा ॥ ३.१५२.१० ॥
ഇവിടെനിന്ന് എന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്ര ഞാൻ വീണ്ടും വളരും. ഭീമാ, ശത്രുക്കൾക്കിടയിൽ എന്റെ രൂപം ഓജസ്സിനാൽ അത്യന്തം വളരുന്നു.
3.152.11
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम् ।
दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः ॥ ३.१५२.११ ॥
വിന്ധ്യപർവതസമമായ ഹനുമാന്റെ ആ അദ്ഭുതവും അതിഭയങ്കരവുമായ ശരീരം കണ്ട് വായുപുത്രൻ സംഭ്രമിച്ചു.
3.152.12
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ३.१५२.१२ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷത്താൽ രോമാഞ്ചം കൊണ്ട ഭീമൻ, കൈകൂപ്പി, ധൈര്യമുള്ള മനസ്സോടെ നിന്ന ഹനുമാനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.152.13
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो ।
संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१३ ॥
ഓ വിഭോ, നിന്റെ ഈ വിശാലശരീരത്തിന്റെ പ്രമാണം ഞാൻ കണ്ടു. ഓ മഹാവീര്യാ, നിന്നെ നീ തന്നെ നിന്റെ ശക്തിയാൽ ചുരുക്കുക.
3.152.14
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ३.१५२.१४ ॥
ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെയും അളക്കാനാവാത്തതും കീഴടക്കാനാവാത്തതുമായ മൈനാക പർവതം പോലെയുമുള്ള നിന്നെ നോക്കിക്കാണാൻ ഞാൻ ശക്തനല്ല.
3.152.15
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै ।
यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात् ॥ ३.१५२.१५ ॥
ഓ വീരാ, നീ അരികിൽ നിൽക്കെ രാമൻ തന്നെ രാവണന്റെ നേരെ പോയത് ഇന്ന് എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ വിസ്മയമുണ്ടാക്കുന്നു.
3.152.16
त्वमेव शक्तस्तां लङ्कां सयोधां सहरावणाम् ।
स्वबाहुबलमाश्रित् विनाशयितुमञ्जसा ॥ ३.१५२.१६ ॥
നിന്റെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ആ ലങ്കയെ യോദ്ധാക്കളോടും രാവണനോടുമൊപ്പം അനായാസം നശിപ്പിക്കാൻ നീ മാത്രമേ ശക്തനാണ്.
3.152.17
न हि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते ।
न चैव तव पर्याप्तो रावयणः सगणो युधि ॥ ३.१५२.१७ ॥
മാരുതാത്മജാ, നിനക്ക് നേടാനാവാത്തതായി ഒന്നുമില്ല. യുദ്ധത്തിൽ രാവണനും അവന്റെ പരിവാരങ്ങളും നിനക്ക് തുല്യരല്ല.
3.152.18
एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान्प्लवगोत्तमः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ ३.१५२.१८ ॥
ഭീമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ സ്നേഹവും ഗാംഭീര്യവും നിറഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.152.19
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधमः ॥ ३.१५२.१९ ॥
മഹാബാഹോ, ഭാരത, നീ പറയുന്നത് അങ്ങനെ തന്നെ. ഭീമസേനാ, ആ അധമനായ രാക്ഷസൻ എനിക്ക് മതിയായ എതിരാളിയല്ല.
3.152.20
मया तु निहते तस्मिन्रावणे लोककण्टके ।
कीर्तिर्नश्येद्राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
वेदाचारविधानोक्तैर्यज्ञैर्धार्यन्ति देवताः। ॥ ३.१५२.२० ॥
ലോകകണ്ടകനായ രാവണനെ ഞാൻ വധിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ രാഘവന്റെ കീർത്തി നശിക്കുമായിരുന്നു; അതിനാൽ ഇത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. വേദാചാര വിധിയിൽ പറഞ്ഞ യജ്ഞങ്ങളാലാണ് ദേവതകൾ നിലനിൽക്കുന്നത്.
3.152.21
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् ।
आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्च स्थापिता नृषु ॥ ३.१५२.२१ ॥
ആ വീരൻ ആ അധമ രാക്ഷസനെ അവന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം വധിച്ച്, സീതയെ സ്വന്തം പുരിയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു; മനുഷ്യരിൽ തന്റെ കീർത്തി സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
3.152.22
तद्गच्छ विपुलप्रज्ञ भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
अरिष्टं क्षेममध्वानं वायुना परिरक्षितः ॥ ३.१५२.२२ ॥
അതിനാൽ, വിപുലപ്രജ്ഞനേ, സഹോദരന്റെ പ്രിയഹിതത്തിൽ മുഴുകിയവനേ, പോകുക. വായുവാൽ സംരക്ഷിതമായ ഈ വഴി ഭയരഹിതവും ക്ഷേമകരവുമാണ്.
3.152.23
एष पन्थाः कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते ।
द्रक्ष्यसे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसैः ॥ ३.१५२.२३ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഈ വഴി നിന്നെ സൗഗന്ധിക വനത്തിലേക്ക് നയിക്കും. അവിടെ യക്ഷരും രാക്ഷസരും കാക്കുന്ന ധനദന്റെ (കുബേരന്റെ) ഉദ്യാനം നീ കാണും.
3.152.24
न च ते तरसा कार्यः कुसुमापचयः स्वयम् ।
दैवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषतः ॥ ३.१५२.२४ ॥
നീ ബലമായി പൂക്കൾ സ്വയം പറിക്കരുത്; ദേവതകളുടേതായവ, വിശേഷിച്ച് മനുഷ്യൻ, ബഹുമാനിക്കേണ്ടവയാണ്.
3.152.25
बलिहोमनमस्कारैर्मन्त्रैश्च भरतर्षभ ।
दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत ॥ ३.१५२.२५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബലി, ഹോമം, നമസ്കാരം, മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവകളാൽ ഭക്തിയോടെ ദേവതകൾ തീർച്ചയായും പ്രസാദിക്കുന്നു. ഹേ ഭാരതാ!
3.152.26
मा तात साहसं कार्षीः स्वधर्मं परिपालय ।
स्वधर्मस्थापनं धर्मं बुध्यस्वागमयस्व च ॥ ३.१५२.२६ ॥
പ്രിയനേ, സാഹസം ചെയ്യരുത്; നിന്റെ സ്വധർമ്മം പാലിക്കുക. സ്വധർമ്മസ്ഥാപനമാണ് ധർമ്മമെന്നറിഞ്ഞ് കാത്തിരിക്കുക.
3.152.27
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च ।
धर्मो वै वेदितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ॥ ३.१५२.२७ ॥
ധർമ്മം അറിയാതെയും വൃദ്ധന്മാരെ സേവിക്കാതെയും, ബൃഹസ്പതിക്ക് തുല്യരായവർക്കുപോലും ധർമ്മം അറിയാൻ കഴിയില്ല.
3.152.28
अधर्मो यत्र धर्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञितः ।
स विज्ञेयो विभागेन यत्रमुह्यन्त्यबुद्धयः ॥ ३.१५२.२८ ॥
അധർമ്മത്തെ ധർമ്മമെന്നും ധർമ്മത്തെ അധർമ്മമെന്നും വിളിക്കുന്നിടത്ത് വിഭാഗിച്ച് അറിയണം; അവിടെയാണ് വിവേകമില്ലാത്തവർ മോഹിക്കുന്നത്.
3.152.29
आचारसंभवो धर्मो धर्माद्वेदाः समुत्थिताः ।
वेदैर्यज्ञाः समुत्पन्ना यज्ञैर्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.१५२.२९ ॥
ആചാരത്തിൽനിന്ന് ധർമ്മം ഉണ്ടാകുന്നു; ധർമ്മത്തിൽനിന്ന് വേദങ്ങൾ ഉദിച്ചു; വേദങ്ങളാൽ യജ്ഞങ്ങൾ ഉണ്ടായി; യജ്ഞങ്ങളാൽ ദേവന്മാർ പ്രതിഷ്ഠിതരായി.
3.152.30
बृहस्पत्युशनःप्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवाः ॥ ३.१५२.३० ॥
ബൃഹസ്പതിയും ഉശനസ്സും ഉപദേശിച്ച നയങ്ങളാൽ മനുഷ്യർ നിലനിൽക്കുന്നു.
3.152.31
बल्याकरवणिज्याभिः कृष्यर्थैर्योनिपोषणैः ।
वार्तया धार्यते सर्वं धर्मैरेतैर्द्विजातिभिः ॥ ३.१५२.३१ ॥
നികുതി, ഖനനം, വ്യാപാരം, കൃഷി, കന്നുകാലി വളർത്തൽ എന്നിവയാൽ വാർത്തയിലൂടെ എല്ലാം നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു; ഈ ധർമ്മങ്ങളാൽ ദ്വിജാതികൾ (അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു).
3.152.32
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस्रो विद्या विजानताम् ।
ताभिः सम्यक्प्रवृत्ताभिर्लोकयात्रा विधीयते ॥ ३.१५२.३२ ॥
ത്രയി, വാർത്ത, ദണ്ഡനീതി—ഈ മൂന്നു വിദ്യകൾ അറിയുന്നവരുടേതാണ്; ഇവ ശരിയായി പിന്തുടരുമ്പോൾ ലോകയാത്ര ചിട്ടപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.
3.152.33
सा चेद्धर्मकृता न स्यात्रयीधर्ममृते भुवि ।
दण्डनीतिमृतेचापि निर्मर्यादमिदं भवेत् ॥ ३.१५२.३३ ॥
അത് ധർമ്മാനുസൃതമല്ലെങ്കിൽ, ഭൂമിയിൽ ത്രയീധർമ്മമില്ലാതെയും ദണ്ഡനീതിയില്ലാതെയും ആയാൽ ഈ വ്യവസ്ഥ മര്യാദയില്ലാത്തതാകും.
3.152.34
वार्ताधर्मे ह्यवर्तिन्यो विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
सुप्रवृत्तैस्त्रिभिर्ह्येतैर्धर्मैः सूयन्ति वै प्रजाः ॥ ३.१५२.३४ ॥
വാർത്താധർമ്മം പിന്തുടരാതിരുന്നാൽ ഈ പ്രജകൾ നശിക്കും; ഈ മൂന്ന് ധർമ്മങ്ങളും നന്നായി പിന്തുടരുമ്പോഴാണ് പ്രജകൾ വളരുന്നത്.
3.152.35
द्विजानाममृतं धर्मो ह्येकश्चैवैकवर्णकः ।
यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणाः स्मृताः ॥ ३.१५२.३५ ॥
ദ്വിജർക്ക് അമൃതധർമ്മം ഒന്നേയുള്ളൂ, ഒരേ വർണ്ണത്തിൽപ്പെട്ടത്; യജ്ഞം, അധ്യയനം, ദാനം—ഈ മൂന്നും പൊതുവായവയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.152.36
याजनाध्यापने चोभे ब्राह्मणानां परिग्रहः ।
पालनं क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्च पोषणम् ॥ ३.१५२.३६ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്ക് യാജനവും അധ്യാപനവും, ദാനം സ്വീകരിക്കലും; ക്ഷത്രിയർക്ക് പാലനം (രക്ഷ); വൈശ്യധർമ്മം പോഷണം.
3.152.37
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणआं धर्म उच्यते ।
भैक्षहोमव्रतैर्हीनास्तथैव गुरुवासिताः ॥ ३.१५२.३७ ॥
ദ്വിജന്മാരെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതാണ് ശൂദ്രരുടെ ധർമ്മമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ഭിക്ഷ, ഹോമം, വ്രതങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവരായി, അതുപോലെ ഗുരുവിനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നവരായി.
3.152.38
क्षत्रधर्मोऽत्रकौन्तेय तव धर्मोऽत्र रक्षणम् ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रियः ॥ ३.१५२.३८ ॥
കൗന്തേയാ, ഇവിടെ ക്ഷത്രിയധർമ്മമാണ് നിന്റെ ധർമ്മം; ഇവിടെ രക്ഷണമാണ് നിന്റെ കർത്തവ്യം. വിനീതനായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് നിന്റെ സ്വധർമ്മം സ്വീകരിക്കുക.
3.152.39
वृद्धैः संमन्त्र्य सद्भिश्च बुद्धिमद्भिः श्रुतान्वितैः ।
आस्थितः शास्तिदण्डेन व्यसनी परिभूयते ॥ ३.१५२.३९ ॥
വൃദ്ധന്മാരോടും സജ്ജനങ്ങളോടും ജ്ഞാനികളോടും ആലോചിച്ച്, ശാസ്തി-ദണ്ഡം ആശ്രയിക്കുന്നവൻ; വ്യസനിയായവൻ പരാജയപ്പെടുന്നു.
3.152.40
निग्रहानुग्रहैः सम्यग्यदा नेता प्रवर्तते ।
तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादाः सुव्यवस्थिताः ॥ ३.१५२.४० ॥
ശിക്ഷയും അനുഗ്രഹവും കൊണ്ട് നേതാവ് ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ മര്യാദകൾ സുവ്യവസ്ഥിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
3.152.41
तस्माद्देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च ।
नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थानं वृद्धिः क्षयस्तथा ॥ ३.१५२.४१ ॥
അതിനാൽ രാജ്യത്തും കോട്ടയിലും ശത്രു-മിത്ര സേനകളിലും ചാരന്മാർ വഴി എപ്പോഴും നില, വളർച്ച, ക്ഷയം എന്നിവ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
3.152.42
राज्ञामुपायश्चारश्च बुद्धिमन्त्रपराक्रमाः ।
निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम् ॥ ३.१५२.४२ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ ഉപായവും ചാരപ്രവർത്തനവും, ബുദ്ധിയും മന്ത്രവും പരാക്രമവും, നിഗ്രഹവും പ്രഗ്രഹവും, നൈപുണ്യവും — ഇവയാണ് കാര്യം സാധിപ്പിക്കുന്നത്.
3.152.43
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनोपेक्षणेन च ।
साधनीयानि कार्याणि समासव्यासयोगतः ॥ ३.१५२.४३ ॥
സാമം, ദാനം, ഭേദം, ദണ്ഡം, ഉപേക്ഷ എന്നിവകൊണ്ടും, സംക്ഷേപവും വിസ്താരവും ചേർന്ന യോഗത്താലും കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കണം.
3.152.44
मन्त्रमूला नयाः सर्वेचाराश्च भरतर्षभ ।
सुमन्त्रितनयैः सद्भिस्तद्विधैः सह मन्त्रयेत् ॥ ३.१५२.४४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! എല്ലാ നയങ്ങളും ചാരന്മാരും മന്ത്രത്തെ മൂലമാക്കുന്നു; അതിനാൽ നന്നായി ആലോചിക്കുന്ന സജ്ജനങ്ങളോടും അത്തരക്കാരോടും ചേർന്ന് മന്ത്രണം ചെയ്യണം.
3.152.45
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनाऽपि वा ।
न मन्त्रयीत गुह्यानि येषु चास्पनदलक्षणम् ॥ ३.१५२.४५ ॥
സ്ത്രീയോടോ മൂഢനോടോ ബാലനോടോ ലോഭിയോടോ ലഘുവായവനോടോ രഹസ്യങ്ങൾ ആലോചിക്കരുത്; മറച്ചുവെക്കേണ്ട ലക്ഷണമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ വിശേഷിച്ചും.
3.152.46
मन्त्रयेत्सह विद्वद्भिः शक्तैः कर्माणि कारयेत् ।
स्निग्धैश्च नीतिविन्यासैर्मूर्खान्सर्वत्र वर्जयेत् ॥ ३.१५२.४६ ॥
വിദ്വാന്മാരോടൊപ്പം മന്ത്രിക്കണം; കഴിവുള്ളവരെക്കൊണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യിക്കണം; സ്നേഹമുള്ളവരും നീതിവിന്യാസത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായവരോടൊപ്പം; മൂഢന്മാരെ എല്ലായിടത്തും ഒഴിവാക്കണം.
3.152.47
धार्मिकान्धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् ।
स्त्रीषु क्लीबान्नियुञ्जीत क्रूरान्क्रूरेषु कर्मसु ॥ ३.१५२.४७ ॥
ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ ധാർമ്മികരെയും അർത്ഥകാര്യങ്ങളിൽ പണ്ഡിതന്മാരെയും നിയമിക്കണം; സ്ത്രീകളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ ക്ലീബന്മാരെയും ക്രൂരകർമ്മങ്ങളിൽ ക്രൂരന്മാരെയും നിയോഗിക്കണം.
3.152.48
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च कार्याकार्यसमुद्भवा ।
बुद्धिः कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम् ॥ ३.१५२.४८ ॥
സ്വന്തക്കാരിൽനിന്നും അന്യരിൽനിന്നും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും ജനിക്കുന്ന ബുദ്ധി കർമ്മങ്ങളിൽ അറിയണം; ശത്രുക്കളുടെ ബലവും ദൗർബല്യവും കൂടി.
3.152.49
बुद्ध्या स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात्साधुष्वनुग्रहम् ।
निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत् ॥ ३.१५२.४९ ॥
വിവേകത്തോടെ തന്റെ വഴിയിൽ നടക്കുന്ന സാധുക്കളോട് അനുഗ്രഹം ചെയ്യണം; അടക്കമില്ലാത്തവരും മര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവരുമായവരെ നിഗ്രഹിക്കണം.
3.152.50
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग्यदा राजा प्रवर्तते ।
तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता ॥ ३.१५२.५० ॥
രാജാവ് ശിക്ഷയിലും പ്രോത്സാഹനത്തിലും ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ മര്യാദ നന്നായി സ്ഥാപിതമാകുന്നു.
3.152.51
एष तेऽभिहितः पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वयः ।
तं स्वधर्मविभागेन विनयस्थोऽनुपालय ॥ ३.१५२.५१ ॥
പാർത്ഥാ, കഠിനവും പാലിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായ ഈ ധർമ്മം നിനക്ക് ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. വിനയത്തിൽ നിലകൊണ്ട് നിന്റെ സ്വധർമ്മവിഭാഗമനുസരിച്ച് അത് പാലിക്കുക.
3.152.52
तपोधर्मदमेज्याभिर्विप्रा यान्ति यथा दिवम् ।
दानातिथ्यक्रियाधर्मैर्यान्ति वैश्याश्च सद्गतिम् ॥ ३.१५२.५२ ॥
തപസ്സ്, ധർമ്മം, ദമം, യജ്ഞം എന്നിവയാൽ ബ്രാഹ്മണർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നതുപോലെ, ദാനം, അതിഥിസത്കാരം എന്നീ ധർമ്മങ്ങളാൽ വൈശ്യരും സദ്ഗതി നേടുന്നു.
3.152.53
द्विजशुश्रूषया शूद्रा लभन्ते गतिमुत्तमाम् ।
क्षत्रं याति तथा स्वर्गं भुवि निग्रहपालनैः ॥ ३.१५२.५३ ॥
ദ്വിജശുശ്രൂഷയാൽ ശൂദ്രർ ഉത്തമഗതി നേടുന്നു; ക്ഷത്രിയനും ഭൂമിയിൽ നിഗ്രഹവും പാലനവും പാലിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നു.
3.152.54
सम्यक्प्रणीतदण्डा हि कामद्वेपविवर्जिताः ।
अलुब्धा विगतक्रोधाः सतां यान्ति सलोकतां ॥ ३.१५२.५४ ॥
ശരിയായി ദണ്ഡം പ്രയോഗിച്ചവർ, കാമദ്വേഷങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞവർ, ലോഭമില്ലാത്തവർ, ക്രോധം വിട്ടവർ എന്നിവർ സജ്ജനങ്ങളുടെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.