మహాభారతం · అధ్యాయం 3.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.152.1
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१ ॥
నేను మీ అనుగ్రహానికి అర్హుడనైతే, మీ పూర్వ రూపాన్ని చూడకుండా నేను ఏ విధంగానూ వెళ్ళను; మీ స్వశక్తితో మిమ్మల్ని మీరు చూపించండి.
3.152.2
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः ।
तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने ॥ ३.१५२.२ ॥
భీముడు ఇలా అనగానే ఆ వానర శ్రేష్ఠుడు చిరునవ్వు నవ్వి, సముద్రాన్ని లంఘించినప్పుడు ధరించిన ఆ రూపాన్ని చూపించాడు.
3.152.3
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः ।
तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने ॥ ३.१५२.३ ॥
సోదరునికి ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో అతడు అత్యంత పెద్ద శరీరాన్ని ధరించాడు; పూర్వం సముద్రాన్ని లంఘించినప్పుడు అతనికి కలిగిన ఆ రూపమే అది.
3.152.4
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः ।
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः ॥ ३.१५२.४ ॥
అప్పుడు అతని శరీరం పొడవు, వెడల్పులలో అత్యధికంగా పెరిగింది; చెట్లతో కూడిన అరటి తోటను కప్పివేస్తూ, అపరిమిత తేజస్సుతో అతడు ప్రకాశించాడు.
3.152.5
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः ।
समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ३.१५२.५ ॥
ఆ వానరుడు అక్కడ ఒక పర్వత శిఖరం ఎక్కి నిలబడ్డాడు; ఎత్తుగా లేచిన తన మహాకాయంతో అతడు రెండవ పర్వతంలా కనిపించాడు.
3.152.6
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः ।
दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः ॥ ३.१५२.६ ॥
రాగి వంటి కన్నులు, పదునైన కోరలు, భ్రుకుటి ముడిచి భయంకరంగా చూసే కన్నులు కలిగిన ఆ కోతి, తన పొడవైన తోకను త్రిప్పి దిక్కులన్నీ నింపుతూ నిలిచింది.
3.152.7
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः ।
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः ॥ ३.१५२.७ ॥
సోదరుని ఆ మహాద్భుత రూపాన్ని చూచి, కౌరవుల ఆనందమైన భీముడు అప్పుడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు; మళ్లీ మళ్లీ సంతోషించాడు.
3.152.8
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम् ।
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत् ॥ ३.१५२.८ ॥
అతన్ని తేజస్సులో సూర్యునిలా, బంగారు పర్వతంలా, మండుతున్న ఆకాశంలా చూచి భీముడు కళ్లు మూసుకున్నాడు.
3.152.9
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव ।
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ ॥ ३.१५२.९ ॥
భీమసేనునితో హనుమంతుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ఓ నిష్కల్మషుడా, ఇక్కడ నీవు నా రూపాన్ని ఇంతవరకే చూడగలవు.'
3.152.10
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम् ।
भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा ॥ ३.१५२.१० ॥
ఇక్కడి నుండి నా మనసు కోరినంత వరకు నేను ఇంకా పెరుగుతాను. భీమా, శత్రువుల మధ్య నా రూపం తన బలంతో అత్యధికంగా పెరుగుతుంది.
3.152.11
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम् ।
दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः ॥ ३.१५२.११ ॥
వింధ్యపర్వతంలా ఉన్న హనుమంతుని ఆ అద్భుతమైన, అత్యంత భయంకరమైన శరీరాన్ని చూచి వాయుపుత్రుడు కలవరపడ్డాడు.
3.152.12
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ३.१५२.१२ ॥
అప్పుడు ఆనందంతో రోమాంచితుడైన భీముడు, చేతులు జోడించి, ధైర్యమైన మనసుతో నిలిచి ఉన్న హనుమంతునికి సమాధానమిచ్చాడు.
3.152.13
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो ।
संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१३ ॥
ఓ విభూ, నీ ఈ విశాల శరీర ప్రమాణాన్ని నేను చూశాను. ఓ మహావీర్యుడా, నిన్ను నీవే నీ బలంతో కుదించుకో.
3.152.14
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ३.१५२.१४ ॥
ఉదయించిన సూర్యుడిలా, కొలవలేని, ఓడించలేని మైనాక పర్వతంలా ఉన్న నిన్ను చూడటానికి నేను సమర్థుడను కాను.
3.152.15
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै ।
यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात् ॥ ३.१५२.१५ ॥
ఓ వీరా, నీవు పక్కనే ఉండగా రాముడు స్వయంగా రావణుని ఎదుర్కొనడం నాకు ఈరోజు మనసులో మహా ఆశ్చర్యం కలిగిస్తోంది.
3.152.16
त्वमेव शक्तस्तां लङ्कां सयोधां सहरावणाम् ।
स्वबाहुबलमाश्रित् विनाशयितुमञ्जसा ॥ ३.१५२.१६ ॥
నీ బాహుబలాన్ని ఆశ్రయించి, ఆ లంకను యోధులతో, రావణునితో కలిపి సులభంగా నాశనం చేయగలవాడవు నీవే.
3.152.17
न हि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते ।
न चैव तव पर्याप्तो रावयणः सगणो युधि ॥ ३.१५२.१७ ॥
మారుతాత్మజా, నీకు పొందలేనిది ఏదీ లేదు. యుద్ధంలో రావణుడు తన గణాలతో నీకు సరిపోలేడు.
3.152.18
एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान्प्लवगोत्तमः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ ३.१५२.१८ ॥
భీముడు ఇలా అనగా, వానరోత్తముడైన హనుమంతుడు మృదువైన, గంభీరమైన స్వరంతో మాట్లాడాడు.
3.152.19
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधमः ॥ ३.१५२.१९ ॥
ఓ మహాబాహూ, భారతా, నీవు చెప్పినట్లే ఇది. ఓ భీమసేనా, ఆ అధమ రాక్షసుడు నాకు తగినవాడు కాడు.
3.152.20
मया तु निहते तस्मिन्रावणे लोककण्टके ।
कीर्तिर्नश्येद्राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
वेदाचारविधानोक्तैर्यज्ञैर्धार्यन्ति देवताः। ॥ ३.१५२.२० ॥
లోకానికి ముల్లువంటి రావణుడిని నేను చంపి ఉంటే రాఘవుని కీర్తి నశించేది; అందుకే దీనిని ఉపేక్షించారు. వేదాచార విధానంలో చెప్పిన యజ్ఞాల ద్వారానే దేవతలు ధరించబడతారు.
3.152.21
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् ।
आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्च स्थापिता नृषु ॥ ३.१५२.२१ ॥
ఆ వీరుడు ఆ అధమ రాక్షసుని అతని గణాలతో సహా చంపి, సీతను తన పురానికి తిరిగి తీసుకువచ్చాడు; మనుషులలో తన కీర్తిని స్థాపించాడు.
3.152.22
तद्गच्छ विपुलप्रज्ञ भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
अरिष्टं क्षेममध्वानं वायुना परिरक्षितः ॥ ३.१५२.२२ ॥
కాబట్టి, విశాల ప్రజ్ఞ కలవాడా, సోదరుని ప్రియహితంలో నిమగ్నమైనవాడా, వెళ్ళు. వాయువుచే రక్షింపబడిన ఈ మార్గం నిరపాయమైనది, క్షేమకరమైనది.
3.152.23
एष पन्थाः कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते ।
द्रक्ष्यसे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसैः ॥ ३.१५२.२३ ॥
ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఈ మార్గం నిన్ను సౌగంధిక వనానికి తీసుకువెళ్తుంది. అక్కడ యక్షులు, రాక్షసులు రక్షించే ధనదుని (కుబేరుని) ఉద్యానాన్ని నీవు చూస్తావు.
3.152.24
न च ते तरसा कार्यः कुसुमापचयः स्वयम् ।
दैवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषतः ॥ ३.१५२.२४ ॥
నీవు బలవంతంగా పూలను స్వయంగా కోయకూడదు; దైవసంబంధ వస్తువులు, ముఖ్యంగా మనిషిచే, గౌరవింపదగినవి.
3.152.25
बलिहोमनमस्कारैर्मन्त्रैश्च भरतर्षभ ।
दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत ॥ ३.१५२.२५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, బలి, హోమం, నమస్కారాలు, మంత్రాలతో భక్తితో దేవతలు నిశ్చయంగా ప్రసన్నులవుతారు. ఓ భారతా!
3.152.26
मा तात साहसं कार्षीः स्वधर्मं परिपालय ।
स्वधर्मस्थापनं धर्मं बुध्यस्वागमयस्व च ॥ ३.१५२.२६ ॥
ప్రియుడా, తొందరపాటు పని చేయకు; నీ ధర్మాన్ని కాపాడు. నీ ధర్మాన్ని స్థాపించడమే ధర్మమని గ్రహించి వేచి ఉండు.
3.152.27
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च ।
धर्मो वै वेदितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ॥ ३.१५२.२७ ॥
ధర్మాన్ని తెలుసుకోకుండా, పెద్దలను సేవించకుండా, బృహస్పతితో సమానులైనవారికైనా ధర్మం తెలియడం సాధ్యం కాదు.
3.152.28
अधर्मो यत्र धर्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञितः ।
स विज्ञेयो विभागेन यत्रमुह्यन्त्यबुद्धयः ॥ ३.१५२.२८ ॥
అధర్మాన్ని ధర్మమని, ధర్మాన్ని అధర్మమని పిలిచే చోట, విభజించి జాగ్రత్తగా తెలుసుకోవాలి; అక్కడే అజ్ఞానులు మోహానికి గురవుతారు.
3.152.29
आचारसंभवो धर्मो धर्माद्वेदाः समुत्थिताः ।
वेदैर्यज्ञाः समुत्पन्ना यज्ञैर्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.१५२.२९ ॥
ఆచారం నుండి ధర్మం పుడుతుంది; ధర్మం నుండి వేదాలు ఉద్భవించాయి; వేదాల ద్వారా యజ్ఞాలు కలిగాయి; యజ్ఞాల ద్వారా దేవతలు స్థిరపడ్డారు.
3.152.30
बृहस्पत्युशनःप्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवाः ॥ ३.१५२.३० ॥
బృహస్పతి, ఉశనసులు ఉపదేశించిన నీతుల ద్వారా మానవులు నిలబెట్టబడతారు.
3.152.31
बल्याकरवणिज्याभिः कृष्यर्थैर्योनिपोषणैः ।
वार्तया धार्यते सर्वं धर्मैरेतैर्द्विजातिभिः ॥ ३.१५२.३१ ॥
పన్నులు, గనులు, వ్యాపారం, వ్యవసాయం మరియు పశుపోషణ ద్వారా వార్తతో అన్నీ నిలబెట్టబడతాయి; ఈ ధర్మాల ద్వారా ద్విజాతులు (అలా చేస్తారు).
3.152.32
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस्रो विद्या विजानताम् ।
ताभिः सम्यक्प्रवृत्ताभिर्लोकयात्रा विधीयते ॥ ३.१५२.३२ ॥
త్రయీ, వార్త, దండనీతి—ఈ మూడు విద్యలు తెలిసినవారివి; వీటిని సరిగా అనుసరించినప్పుడు లోకయాత్ర నియంత్రించబడుతుంది.
3.152.33
सा चेद्धर्मकृता न स्यात्रयीधर्ममृते भुवि ।
दण्डनीतिमृतेचापि निर्मर्यादमिदं भवेत् ॥ ३.१५२.३३ ॥
అది ధర్మాధారితం కాకపోతే, భూమిపై త్రయీధర్మం లేకుండా, దండనీతి లేకుండా కూడా ఉంటే, ఈ వ్యవస్థ మర్యాదలేనిదిగా మారుతుంది.
3.152.34
वार्ताधर्मे ह्यवर्तिन्यो विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
सुप्रवृत्तैस्त्रिभिर्ह्येतैर्धर्मैः सूयन्ति वै प्रजाः ॥ ३.१५२.३४ ॥
వార్త-ధర్మాన్ని అనుసరించకపోతే ఈ ప్రజలు నశిస్తారు; ఈ మూడు ధర్మాలు బాగా అనుసరించబడినప్పుడే ప్రజలు వర్ధిల్లుతారు.
3.152.35
द्विजानाममृतं धर्मो ह्येकश्चैवैकवर्णकः ।
यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणाः स्मृताः ॥ ३.१५२.३५ ॥
ద్విజులకు అమృత ధర్మం ఒకటే, ఒకే వర్ణానికి చెందినది; యజ్ఞం, అధ్యయనం, దానం—ఈ మూడు సాధారణమైనవిగా స్మరించబడ్డాయి.
3.152.36
याजनाध्यापने चोभे ब्राह्मणानां परिग्रहः ।
पालनं क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्च पोषणम् ॥ ३.१५२.३६ ॥
బ్రాహ్మణులకు యాజనం, అధ్యాపనం, దానస్వీకారం; క్షత్రియులకు పాలనం (రక్షణ); వైశ్యుల ధర్మం పోషణం.
3.152.37
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणआं धर्म उच्यते ।
भैक्षहोमव्रतैर्हीनास्तथैव गुरुवासिताः ॥ ३.१५२.३७ ॥
ద్విజులకు సేవ చేయడం శూద్రుల ధర్మమని చెప్పబడింది; భిక్ష, హోమం, వ్రతాలు లేనివారై, అలాగే గురువు వద్ద నివసించేవారై.
3.152.38
क्षत्रधर्मोऽत्रकौन्तेय तव धर्मोऽत्र रक्षणम् ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रियः ॥ ३.१५२.३८ ॥
కౌంతేయా, ఇక్కడ క్షత్రియ ధర్మమే నీ ధర్మం; ఇక్కడ రక్షణ చేయడమే నీ కర్తవ్యం. వినయంతో, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి నీ స్వధర్మాన్ని స్వీకరించు.
3.152.39
वृद्धैः संमन्त्र्य सद्भिश्च बुद्धिमद्भिः श्रुतान्वितैः ।
आस्थितः शास्तिदण्डेन व्यसनी परिभूयते ॥ ३.१५२.३९ ॥
వృద్ధులు, సజ్జనులు, శ్రుతవంతులైన బుద్ధిమంతులతో సంప్రదించి, శాస్తి-దండాన్ని ఆశ్రయించినవాడు; వ్యసనపరుడు మాత్రం పరాభవానికి గురవుతాడు.
3.152.40
निग्रहानुग्रहैः सम्यग्यदा नेता प्रवर्तते ।
तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादाः सुव्यवस्थिताः ॥ ३.१५२.४० ॥
శిక్షణ, అనుగ్రహంతో నాయకుడు సరిగా నడుచుకున్నప్పుడు, లోకపు మర్యాదలు సుచక్కగా స్థిరమవుతాయి.
3.152.41
तस्माद्देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च ।
नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थानं वृद्धिः क्षयस्तथा ॥ ३.१५२.४१ ॥
కాబట్టి దేశంలోనూ, దుర్గంలోనూ, శత్రు-మిత్ర బలాలలోనూ, గూఢచారుల ద్వారా నిత్యం స్థితి, వృద్ధి, క్షయం తెలుసుకోవాలి.
3.152.42
राज्ञामुपायश्चारश्च बुद्धिमन्त्रपराक्रमाः ।
निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम् ॥ ३.१५२.४२ ॥
రాజుల ఉపాయం, గూఢచారం, బుద్ధి, మంత్రం, పరాక్రమం, నిగ్రహం, ప్రగ్రహం, నైపుణ్యం — ఇవే కార్యాన్ని సాధించేవి.
3.152.43
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनोपेक्षणेन च ।
साधनीयानि कार्याणि समासव्यासयोगतः ॥ ३.१५२.४३ ॥
సామము, దానము, భేదము, దండము, ఉపేక్షణము అనే ఉపాయాల ద్వారా, సంక్షేపము విస్తారము అనే రీతిలో కార్యాలు సాధించాలి.
3.152.44
मन्त्रमूला नयाः सर्वेचाराश्च भरतर्षभ ।
सुमन्त्रितनयैः सद्भिस्तद्विधैः सह मन्त्रयेत् ॥ ३.१५२.४४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! నీతులన్నీ, గూఢచారులన్నీ మంత్రాన్ని మూలంగా కలిగి ఉంటాయి; కాబట్టి మంచి మంత్రులతో, అలాంటి సజ్జనులతో కలిసి ఆలోచించాలి.
3.152.45
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनाऽपि वा ।
न मन्त्रयीत गुह्यानि येषु चास्पनदलक्षणम् ॥ ३.१५२.४५ ॥
స్త్రీ, మూఢుడు, బాలుడు, లోభి, లేదా అల్పుడు — వీరితో రహస్యాలను మంత్రించకూడదు; దాచవలసిన లక్షణాలు ఉన్న విషయాలలో ముఖ్యంగా.
3.152.46
मन्त्रयेत्सह विद्वद्भिः शक्तैः कर्माणि कारयेत् ।
स्निग्धैश्च नीतिविन्यासैर्मूर्खान्सर्वत्र वर्जयेत् ॥ ३.१५२.४६ ॥
విద్వాంసులతో మంత్రించాలి; సమర్థులతో కార్యాలు చేయించాలి; స్నేహశీలురు, నీతి విన్యాసంలో నిపుణులు అయినవారితో; మూర్ఖులను అన్ని చోట్లా విడిచిపెట్టాలి.
3.152.47
धार्मिकान्धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् ।
स्त्रीषु क्लीबान्नियुञ्जीत क्रूरान्क्रूरेषु कर्मसु ॥ ३.१५२.४७ ॥
ధర్మకార్యాలలో ధార్మికులను, అర్థకార్యాలలో పండితులను నియమించాలి; స్త్రీల విషయంలో క్లీబులను, క్రూరకర్మలలో క్రూరులను నియమించాలి.
3.152.48
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च कार्याकार्यसमुद्भवा ।
बुद्धिः कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम् ॥ ३.१५२.४८ ॥
స్వజనుల నుండి, పరుల నుండి, కార్యాకార్యాల నుండి ఉద్భవించే బుద్ధిని కర్మలలో తెలుసుకోవాలి; శత్రువుల బలాబలాలనూ తెలుసుకోవాలి.
3.152.49
बुद्ध्या स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात्साधुष्वनुग्रहम् ।
निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत् ॥ ३.१५२.४९ ॥
వివేకంతో తన మార్గంలో నడిచే సాధువుల పట్ల అనుగ్రహం చూపాలి; అవిధేయులూ మర్యాద లేనివారూ అయినవారిపై నిగ్రహం ప్రయోగించాలి.
3.152.50
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग्यदा राजा प्रवर्तते ।
तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता ॥ ३.१५२.५० ॥
రాజు నిగ్రహంలోనూ ప్రగ్రహంలోనూ సరిగా ప్రవర్తించినప్పుడు, లోకానికి మర్యాద చక్కగా స్థిరపడుతుంది.
3.152.51
एष तेऽभिहितः पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वयः ।
तं स्वधर्मविभागेन विनयस्थोऽनुपालय ॥ ३.१५२.५१ ॥
పార్థా, కఠినమైనదీ ఆచరించడానికి కష్టమైనదీ అయిన ఈ ధర్మాన్ని నీకు చెప్పాను. వినయంలో నిలిచి, నీ స్వధర్మ విభాగం ప్రకారం దానిని పాటించు.
3.152.52
तपोधर्मदमेज्याभिर्विप्रा यान्ति यथा दिवम् ।
दानातिथ्यक्रियाधर्मैर्यान्ति वैश्याश्च सद्गतिम् ॥ ३.१५२.५२ ॥
తపస్సు, ధర్మం, దమం, యజ్ఞాల ద్వారా బ్రాహ్మణులు స్వర్గానికి వెళ్తారు; దానం, అతిథి సత్కారం అనే ధర్మాల ద్వారా వైశ్యులు కూడా సద్గతిని పొందుతారు.
3.152.53
द्विजशुश्रूषया शूद्रा लभन्ते गतिमुत्तमाम् ।
क्षत्रं याति तथा स्वर्गं भुवि निग्रहपालनैः ॥ ३.१५२.५३ ॥
ద్విజులకు సేవ చేయడం ద్వారా శూద్రులు ఉత్తమ గతిని పొందుతారు; క్షత్రియుడు భూమిపై నిగ్రహం, రక్షణ పాటించడం ద్వారా స్వర్గానికి వెళ్తాడు.
3.152.54
सम्यक्प्रणीतदण्डा हि कामद्वेपविवर्जिताः ।
अलुब्धा विगतक्रोधाः सतां यान्ति सलोकतां ॥ ३.१५२.५४ ॥
సరిగ్గా దండాన్ని ప్రయోగించినవారు, కామద్వేషాలు లేనివారు, లోభం లేనివారు, క్రోధం విడిచినవారు సత్పురుషుల లోకాన్ని పొందుతారు.