มหาภารตะ · อัธยายะ 3.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.152.1
पूर्वरूपमदृष्ट्वा ते न यास्यामि कथंचन ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यो दर्शयात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१ ॥
หากข้าพเจ้าควรได้รับความโปรดปรานจากท่าน ข้าพเจ้าจะไม่ไปจากที่นี่ด้วยประการใดเลยก่อนได้เห็นรูปเดิมของท่าน ขอท่านแสดงตนด้วยอำนาจของท่านเองเถิด
3.152.2
एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगमः ।
तद्रूपं दर्शयामास यद्वै सागरलङ्घने ॥ ३.१५२.२ ॥
เมื่อภีมะกล่าวดังนี้แล้ว ลิงผู้เป็นยอดนักกระโดดก็ยิ้ม แล้วแสดงรูปนั้นเอง ซึ่งเขาได้แปลงกายไว้เมื่อครั้งกระโดดข้ามมหาสมุทร
3.152.3
भ्रातुः प्रियमभीप्सन्वै चकार सुमहद्वपुः ।
तद्रूपं यत्पुरा तस्य बभूवोदधिलङ्घने ॥ ३.१५२.३ ॥
ด้วยปรารถนาจะให้พี่ชายพอพระทัย เขาจึงทำให้ร่างกายใหญ่โตมาก รูปนั้นคือรูปเดียวกับที่เคยปรากฏแก่เขาเมื่อครั้งกระโดดข้ามมหาสมุทร
3.152.4
देहस्तस्य ततोऽतीव वर्धत्यायामविस्तरैः ।
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युतिः ॥ ३.१५२.४ ॥
จากนั้นร่างของเขาก็ยิ่งขยายออกทั้งความยาวและความกว้าง ปกคลุมป่ากล้วยพร้อมทั้งต้นไม้ และเขาก็มีแสงรัศมีหาที่สุดมิได้
3.152.5
गिरिश्चोच्छ्रयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानरः ।
समुच्छ्रितमहाकायो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ३.१५२.५ ॥
ลิงนั้นปีนขึ้นไปบนยอดเขาและยืนอยู่ที่นั่น ร่างอันยิ่งใหญ่ของเขายกสูงขึ้น ดูเหมือนภูเขาอีกลูกหนึ่ง
3.152.6
ताम्रेक्षणस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भृकुटीकृतलोचनः ।
दीर्घं लाङ्गूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थितः कपिः ॥ ३.१५२.६ ॥
ลิงนั้นมีดวงตาสีทองแดง มีเขี้ยวแหลมคม และดวงตาดุร้ายด้วยการขมวดคิ้ว มันยืนหมุนหางยาวของตนไปมาจนเต็มทุกทิศ
3.152.7
तद्रूपं महदालक्ष्यभ्रातुः कौरवनन्दनः ।
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुनः पुनः ॥ ३.१५२.७ ॥
เมื่อภีมะ ผู้เป็นความยินดีของเการพ เห็นรูปอันใหญ่โตของพี่ชาย ท่านก็ตกตะลึง และยินดีซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.152.8
तमर्कमिव तेजोभिः सौवर्णमिव पर्वतम् ।
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्ट्वा भीमो न्यमीलयत् ॥ ३.१५२.८ ॥
เมื่อเห็นเขาสว่างโชติช่วงดุจดวงอาทิตย์ ดุจภูเขาทองคำ ดุจท้องฟ้าที่ลุกโพลง ภีมะก็หลับตาลง
3.152.9
आबभाषे च हनुमान्भीमसेनं स्मयन्निव ।
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रुष्टुं रूपं ममानघ ॥ ३.१५२.९ ॥
หนุมานกล่าวกับภีมเสน พลางยิ้มว่า "ผู้ไร้บาปเอ๋ย ที่นี่ท่านทำได้เพียงเห็นรูปของข้าพเจ้าได้เท่านี้"
3.152.10
वर्धेऽहं चाप्यतो भूयो यावन्मे मनसेप्सितम् ।
भीम शत्रुषु चात्यर्थं वर्धते मूर्तिरोजसा ॥ ३.१५२.१० ॥
จากที่นี่ข้าพเจ้าจะยิ่งขยายต่อไปอีก ตามที่ใจของข้าพเจ้าปรารถนา ภีมะเอ๋ย ร่างของข้าพเจ้าจะยิ่งใหญ่ขึ้นมากต่อหน้าศัตรู ด้วยพลังของตน
3.152.11
तदद्भुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसन्निभम् ।
दृष्ट्वा हनूमतो वर्ष्म संभ्रान्तः पवनात्मजः ॥ ३.१५२.११ ॥
เมื่อเห็นร่างอันมหัศจรรย์และน่าสะพรึงกลัวของหนุมาน ดุจภูเขาวินธยะ บุตรแห่งลมก็ตื่นตระหนก
3.152.12
प्रत्युवाच ततो भीमः संप्रहृष्टतनूरुहः ।
कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ३.१५२.१२ ॥
ครั้นแล้วภีมะ ขนลุกชันด้วยความปีติ ประนมมือ มีจิตใจไม่ท้อถอย จึงตอบหนุมานผู้ยืนอยู่เบื้องหน้า
3.152.13
दृष्टं प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो ।
संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना ॥ ३.१५२.१३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าได้เห็นขนาดอันกว้างใหญ่ของร่างท่านแล้ว ข้าแต่ท่านผู้มีพลังมหาศาล ขอท่านจงหดตัวลงด้วยอำนาจของท่านเองเถิด
3.152.14
न हि शक्नोमि त्वां द्रष्टुं दिवाकरमिवोदितम् ।
अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ३.१५२.१४ ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจจะมองท่านได้ ดุจดวงอาทิตย์ที่ขึ้นแล้ว ท่านหาที่วัดมิได้และไม่อาจต้านทานได้ ดุจภูเขาไไมนาก
3.152.15
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान्मनसोऽद्य वै ।
यद्रामस्त्वयि पार्श्वश्थे स्वयं रावणमभ्यगात् ॥ ३.१५२.१५ ॥
และแท้จริงแล้ว ข้าแต่วีรบุรุษ วันนี้จิตใจของข้าพเจ้าพิศวงยิ่งนัก ที่พระรามเองได้เสด็จไปต่อสู้กับราวณะ ทั้งที่ท่านยืนอยู่เคียงข้าง
3.152.16
त्वमेव शक्तस्तां लङ्कां सयोधां सहरावणाम् ।
स्वबाहुबलमाश्रित् विनाशयितुमञ्जसा ॥ ३.१५२.१६ ॥
ท่านผู้เดียวก็สามารถทำลายลงกานั้นพร้อมทั้งเหล่านักรบและราวณะได้ โดยอาศัยกำลังแขนของตนเองอย่างง่ายดาย
3.152.17
न हि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते ।
न चैव तव पर्याप्तो रावयणः सगणो युधि ॥ ३.१५२.१७ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งลม สิ่งใดที่ท่านจะไม่อาจบรรลุนั้นไม่มีเลย และในการรบ ราวณะพร้อมด้วยบริวารก็ไม่อาจเทียบท่านได้
3.152.18
एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान्प्लवगोत्तमः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं स्निग्धगम्भीरया गिरा ॥ ३.१५२.१८ ॥
เมื่อภีมะกล่าวดังนี้แล้ว หนุมาน ยอดแห่งลิงทั้งหลาย ก็ตอบด้วยถ้อยคำด้วยเสียงอ่อนโยนและลึกซึ้ง
3.152.19
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधमः ॥ ३.१५२.१९ ॥
ข้าแต่ภารตะผู้มีแขนทรงพลัง ที่ท่านกล่าวนั้นเป็นจริงดังนั้น ข้าแต่ภีมเสน ราษฎรผู้ต่ำทรามนั้นไม่อาจเทียบข้าพเจ้าได้
3.152.20
मया तु निहते तस्मिन्रावणे लोककण्टके ।
कीर्तिर्नश्येद्राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
वेदाचारविधानोक्तैर्यज्ञैर्धार्यन्ति देवताः। ॥ ३.१५२.२० ॥
หากข้าพเจ้าสังหารราวณะผู้เป็นหนามแห่งโลกนั้นเสียแล้ว เกียรติยศของพระราฆวะก็จะสูญสิ้น ฉะนั้นจึงได้ละเว้นมิได้ทำเช่นนั้น เทวดาทั้งหลายย่อมได้รับการค้ำจุนด้วยยัญพิธีที่กำหนดไว้ในกฎแห่งการปฏิบัติตามเวท
3.152.21
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् ।
आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्च स्थापिता नृषु ॥ ३.१५२.२१ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นสังหารราวณะซึ่งเป็นรากษสเลวที่สุดพร้อมกับบริวาร นำสีดากลับสู่นครของตน และสถาปนาเกียรติยศของพระองค์ไว้ในหมู่มนุษย์
3.152.22
तद्गच्छ विपुलप्रज्ञ भ्रातुः प्रियहिते रतः ।
अरिष्टं क्षेममध्वानं वायुना परिरक्षितः ॥ ३.१५२.२२ ॥
เพราะฉะนั้นจงไปเถิด ผู้มีปัญญาอันกว้างใหญ่ ผู้ยินดีในความผาสุกอันเป็นที่รักของพี่ชาย ทางนี้มีลมคุ้มครอง ปลอดภัยและมั่นคง
3.152.23
एष पन्थाः कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते ।
द्रक्ष्यसे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसैः ॥ ३.१५२.२३ ॥
นี่คือทางของท่าน ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ สู่ป่าเสาคันธิกะ ท่านจะได้เห็นอุทยานของธนทะ (กุเบระ) ซึ่งมียักษ์และรากษสคุ้มครองอยู่
3.152.24
न च ते तरसा कार्यः कुसुमापचयः स्वयम् ।
दैवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषतः ॥ ३.१५२.२४ ॥
ท่านไม่ควรเด็ดดอกไม้เองด้วยกำลัง เพราะสิ่งที่เป็นของเทวดาพึงได้รับความเคารพ โดยเฉพาะจากมนุษย์
3.152.25
बलिहोमनमस्कारैर्मन्त्रैश्च भरतर्षभ ।
दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत ॥ ३.१५२.२५ ॥
ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ เทวดาย่อมโปรดปรานด้วยเครื่องบูชา การถวายโหมะ การนอบน้อม และมนตร์ทั้งหลาย เมื่อบูชาด้วยภักดี ดูก่อนภารตะ
3.152.26
मा तात साहसं कार्षीः स्वधर्मं परिपालय ।
स्वधर्मस्थापनं धर्मं बुध्यस्वागमयस्व च ॥ ३.१५२.२६ ॥
ลูกรัก อย่าทำการอย่างหุนหัน จงรักษาธรรมของตนไว้ จงเข้าใจว่าการตั้งมั่นในธรรมของตนนั้นคือธรรม และจงรอคอยเวลาที่เหมาะสม
3.152.27
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च ।
धर्मो वै वेदितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि ॥ ३.१५२.२७ ॥
ผู้ที่ไม่รู้ธรรมและไม่รับใช้ผู้เฒ่าผู้แก่ ย่อมไม่อาจเข้าใจธรรมได้ แม้แต่ผู้ที่เสมอด้วยพฤหัสปติก็ยังไม่อาจเข้าใจได้
3.152.28
अधर्मो यत्र धर्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञितः ।
स विज्ञेयो विभागेन यत्रमुह्यन्त्यबुद्धयः ॥ ३.१५२.२८ ॥
เมื่อสิ่งที่เรียกว่าอธรรมถูกเรียกว่าธรรม และสิ่งที่เรียกว่าธรรมถูกเรียกว่าอธรรม ต้องพิจารณาให้แยกแยะอย่างรอบคอบ ณ ที่ซึ่งผู้ไร้ปัญญาย่อมหลงผิด
3.152.29
आचारसंभवो धर्मो धर्माद्वेदाः समुत्थिताः ।
वेदैर्यज्ञाः समुत्पन्ना यज्ञैर्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३.१५२.२९ ॥
ธรรมเกิดจากความประพฤติ จากธรรมจึงเกิดพระเวท จากพระเวทจึงเกิดยัญ จากยัญจึงเทวดาทั้งหลายได้รับการตั้งมั่น
3.152.30
बृहस्पत्युशनःप्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवाः ॥ ३.१५२.३० ॥
มนุษย์ได้รับการค้ำจุนด้วยนโยบายที่พฤหัสปติและอุศนัสได้สั่งสอนไว้
3.152.31
बल्याकरवणिज्याभिः कृष्यर्थैर्योनिपोषणैः ।
वार्तया धार्यते सर्वं धर्मैरेतैर्द्विजातिभिः ॥ ३.१५२.३१ ॥
ด้วยการเก็บภาษี การทำเหมือง การค้าขาย งานกสิกรรม และการเลี้ยงสัตว์ ทุกสิ่งย่อมดำรงอยู่ได้ด้วยการดำรงชีพ และด้วยหน้าที่เหล่านี้ ทวิชาติทั้งหลายจึงกระทำ
3.152.32
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस्रो विद्या विजानताम् ।
ताभिः सम्यक्प्रवृत्ताभिर्लोकयात्रा विधीयते ॥ ३.१५२.३२ ॥
ไตรเวท การดำรงชีพ และศาสตร์แห่งการลงโทษและการปกครอง ทั้งสามวิชานี้เป็นของผู้รู้ เมื่อปฏิบัติโดยถูกต้อง วิถีแห่งโลกก็ได้รับการจัดระเบียบ
3.152.33
सा चेद्धर्मकृता न स्यात्रयीधर्ममृते भुवि ।
दण्डनीतिमृतेचापि निर्मर्यादमिदं भवेत् ॥ ३.१५२.३३ ॥
หากระเบียบนั้นมิได้ตั้งอยู่บนธรรม และหากปราศจากธรรมแห่งไตรเวทบนแผ่นดิน แม้ปราศจากศาสตร์แห่งการลงโทษ สิ่งนี้ก็จะกลายเป็นการไร้ขอบเขต
3.152.34
वार्ताधर्मे ह्यवर्तिन्यो विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
सुप्रवृत्तैस्त्रिभिर्ह्येतैर्धर्मैः सूयन्ति वै प्रजाः ॥ ३.१५२.३४ ॥
หากหน้าที่แห่งการดำรงชีพไม่ได้รับการปฏิบัติ ประชาชนเหล่านี้ย่อมพินาศ มีแต่เมื่อธรรมทั้งสามนี้ปฏิบัติอย่างดี ประชาชนจึงเจริญรุ่งเรืองแท้จริง
3.152.35
द्विजानाममृतं धर्मो ह्येकश्चैवैकवर्णकः ।
यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणाः स्मृताः ॥ ३.१५२.३५ ॥
ธรรมอันเป็นอมตะของทวิชาติคือหนึ่งเดียว มีวรรณะเดียว ยัญ การศึกษา และการให้ทาน ถือกันว่าเป็นสามสิ่งที่เป็นของทุกคนร่วมกัน
3.152.36
याजनाध्यापने चोभे ब्राह्मणानां परिग्रहः ।
पालनं क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्च पोषणम् ॥ ३.१५२.३६ ॥
สำหรับพราหมณ์ การประกอบพิธีและการสอน และการรับทาน; สำหรับกษัตริย์ คือการคุ้มครอง; และหน้าที่ของแพศย์คือการเลี้ยงดู
3.152.37
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणआं धर्म उच्यते ।
भैक्षहोमव्रतैर्हीनास्तथैव गुरुवासिताः ॥ ३.१५२.३७ ॥
การรับใช้ทวิชาติกล่าวกันว่าเป็นหน้าที่ของศูทร ผู้ไม่มีการขอทาน การบูชาไฟ และวัตรปฏิบัติ และในทำนองเดียวกันคือการอยู่อาศัยกับครู
3.152.38
क्षत्रधर्मोऽत्रकौन्तेय तव धर्मोऽत्र रक्षणम् ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रियः ॥ ३.१५२.३८ ॥
ที่นี่ ดูก่อนโอรสแห่งกุนตี หน้าที่ของนักรบคือหน้าที่ของท่าน และที่นี่การคุ้มครองคือภารกิจของท่าน จงยึดถือหน้าที่ของตนด้วยความถ่อมตนและควบคุมอินทรีย์ไว้
3.152.39
वृद्धैः संमन्त्र्य सद्भिश्च बुद्धिमद्भिः श्रुतान्वितैः ।
आस्थितः शास्तिदण्डेन व्यसनी परिभूयते ॥ ३.१५२.३९ ॥
พระราชาผู้ปรึกษาหารือกับผู้เฒ่า ผู้ดีงาม และปราชญ์ผู้มีปัญญาและความรู้ แล้วตั้งมั่นอยู่บนไม้เท้าแห่งการลงทัณฑ์ ย่อมไม่พ่ายแพ้ ส่วนผู้ที่ติดอยู่กับความชั่วร้ายย่อมพ่ายแพ้
3.152.40
निग्रहानुग्रहैः सम्यग्यदा नेता प्रवर्तते ।
तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादाः सुव्यवस्थिताः ॥ ३.१५२.४० ॥
เมื่อผู้นำดำเนินการโดยถูกต้องด้วยการลงโทษและการให้ความโปรดปราน เมื่อนั้นขอบเขตแห่งโลกย่อมตั้งมั่นอยู่ในระเบียบอันดี
3.152.41
तस्माद्देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च ।
नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थानं वृद्धिः क्षयस्तथा ॥ ३.१५२.४१ ॥
ดังนั้น ในแคว้น ในป้อมปราการ และในกองกำลังของศัตรูและมิตร ผู้ปกครองต้องรู้อยู่เสมอ ผ่านทางจารชน ถึงสถานะ ความเจริญ และความเสื่อม
3.152.42
राज्ञामुपायश्चारश्च बुद्धिमन्त्रपराक्रमाः ।
निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम् ॥ ३.१५२.४२ ॥
สำหรับบรรดากษัตริย์ อุบายและจารชน ปัญญา การปรึกษา และความกล้าหาญ การยับยั้งและการเร่งรัด และความชำนาญด้วย ล้วนเป็นสิ่งที่ทำให้กิจการสำเร็จ
3.152.43
साम्ना दानेन भेदेन दण्डेनोपेक्षणेन च ।
साधनीयानि कार्याणि समासव्यासयोगतः ॥ ३.१५२.४३ ॥
ด้วยการประนีประนอม ด้วยการให้ ด้วยการแบ่งแยก ด้วยการลงโทษ และด้วยการเพิกเฉย และด้วยการประยุกต์ใช้ทั้งการย่อและการขยายอย่างเหมาะสม กิจการทั้งหลายพึงทำให้สำเร็จ
3.152.44
मन्त्रमूला नयाः सर्वेचाराश्च भरतर्षभ ।
सुमन्त्रितनयैः सद्भिस्तद्विधैः सह मन्त्रयेत् ॥ ३.१५२.४४ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษแห่งตระกูลภรตะ นโยบายและจารชนทั้งหมดมีรากฐานอยู่ที่การปรึกษา พึงปรึกษาหารือร่วมกับคนดีผู้มีคำแนะนำดี และผู้ที่มีคุณสมบัติเช่นนั้น
3.152.45
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनाऽपि वा ।
न मन्त्रयीत गुह्यानि येषु चास्पनदलक्षणम् ॥ ३.१५२.४५ ॥
ไม่พึงปรึกษาเรื่องลับกับสตรี คนโง่ เด็ก คนโลภ หรือคนเบาปัญญา โดยเฉพาะในเรื่องที่มีเครื่องหมายว่าต้องปกปิด
3.152.46
मन्त्रयेत्सह विद्वद्भिः शक्तैः कर्माणि कारयेत् ।
स्निग्धैश्च नीतिविन्यासैर्मूर्खान्सर्वत्र वर्जयेत् ॥ ३.१५२.४६ ॥
พึงปรึกษากับผู้รู้ และให้ผู้ที่มีความสามารถดำเนินกิจการ พึงใช้ผู้ที่มีความเมตตาและชำนาญในการจัดวางนโยบาย ส่วนคนโง่พึงหลีกเลี่ยงในทุกที่
3.152.47
धार्मिकान्धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् ।
स्त्रीषु क्लीबान्नियुञ्जीत क्रूरान्क्रूरेषु कर्मसु ॥ ३.१५२.४७ ॥
พึงแต่งตั้งผู้ประพฤติธรรมให้ดูแลกิจทางธรรม และผู้ฉลาดให้ดูแลกิจทางทรัพย์ พึงให้คนที่ไม่เป็นชายดูแลสตรี และให้คนโหดร้ายดูแลงานที่โหดร้าย
3.152.48
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च कार्याकार्यसमुद्भवा ।
बुद्धिः कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम् ॥ ३.१५२.४८ ॥
ปัญญาที่เกิดจากการพิจารณาว่าอะไรควรทำและอะไรไม่ควรทำ พึงรู้ในการกระทำทั้งจากคนของตนเองและคนอื่น และพึงรู้กำลังและความอ่อนแอของศัตรูด้วย
3.152.49
बुद्ध्या स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात्साधुष्वनुग्रहम् ।
निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत् ॥ ३.१५२.४९ ॥
ด้วยปัญญา พึงแสดงความเมตตาต่อคนดีที่ดำเนินตามทางของตน และพึงให้มีการยับยั้งแก่คนที่ไม่เชื่อฟังและคนที่ไร้ขอบเขต
3.152.50
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग्यदा राजा प्रवर्तते ।
तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता ॥ ३.१५२.५० ॥
เมื่อกษัตริย์ดำเนินการอย่างถูกต้องทั้งในการยับยั้งและการส่งเสริม เมื่อนั้นระเบียบแห่งโลกก็ตั้งมั่นอย่างดี
3.152.51
एष तेऽभिहितः पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वयः ।
तं स्वधर्मविभागेन विनयस्थोऽनुपालय ॥ ३.१५२.५१ ॥
ข้าแต่ปารถ ธรรมอันน่ากลัวและยากจะปฏิบัติตามนี้ได้ถูกประกาศแก่ท่านแล้ว จงรักษาไว้ด้วยความมีวินัย ตามการแบ่งหน้าที่ของตนเอง
3.152.52
तपोधर्मदमेज्याभिर्विप्रा यान्ति यथा दिवम् ।
दानातिथ्यक्रियाधर्मैर्यान्ति वैश्याश्च सद्गतिम् ॥ ३.१५२.५२ ॥
พราหมณ์ย่อมไปสวรรค์ด้วยตบะ ธรรม การข่มใจ และการบูชายัญ ฉันใด ไวศยะก็บรรลุคติอันดีด้วยธรรมแห่งการให้และการต้อนรับแขก ฉันนั้น
3.152.53
द्विजशुश्रूषया शूद्रा लभन्ते गतिमुत्तमाम् ।
क्षत्रं याति तथा स्वर्गं भुवि निग्रहपालनैः ॥ ३.१५२.५३ ॥
ศูทรได้รับคติอันสูงสุดด้วยการรับใช้ผู้เกิดสองครั้ง และกษัตริย์ก็ไปสวรรค์บนโลกนี้ด้วยการรักษาการยับยั้งและการคุ้มครองเช่นกัน
3.152.54
सम्यक्प्रणीतदण्डा हि कामद्वेपविवर्जिताः ।
अलुब्धा विगतक्रोधाः सतां यान्ति सलोकतां ॥ ३.१५२.५४ ॥
ผู้ที่ลงโทษอย่างถูกต้อง ปราศจากความปรารถนาและความเกลียดชัง ไม่โลภ และปราศจากความโกรธ ย่อมไปสู่โลกของคนดี