મહાભારત · અધ્યાય 3.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.158.1
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतस्तत्र पाण्डवान् ।
पर्वतेन्द्रे द्विजैः सार्धं पार्तागमनकाङ्क्षया ॥ ३.१५८.१ ॥
ત્યારે પર્વતરાજ પર બ્રાહ્મણો સાથે રહેતા, સંપૂર્ણ વિશ્વાસુ એવા તે પાંડવોને, પાર્થ (અર્જુન)ના આગમનની ઈચ્છાથી.
3.158.2
गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजेऽपि च ।
रहितान्मीमसेनेन कदाचित्तान्यदृच्छया।
जहार धर्मराजं वै यमौ कृष्णां च राक्षसः ॥ ३.१५८.२ ॥
તે રાક્ષસો અને ભીમસેનનો પુત્ર ગયા પછી, ભીમસેન વિના એક વાર સંયોગવશ તે રાક્ષસે ધર્મરાજ, યમળ ભાઈઓ અને કૃષ્ણાને હરી લીધા.
3.158.3
ब्रह्मन्कथं धर्मराजं यमौ कृष्णां च राक्षसः ।
जहार चित्रं भीमश्च गतो राक्षसकण्टकः।
वक्तुमर्हसि विप्राग्र्य व्यक्तमेतन्ममाऽनघ ॥ ३.१५८.३ ॥
બ્રાહ્મણ, તે રાક્ષસે ધર્મરાજ, યમળ ભાઈઓ અને કૃષ્ણાને કેવી રીતે હરી લીધા? રાક્ષસોના કાંટા સમા ભીમ ગયા છતાં આ આશ્ચર્યજનક છે. વિપ્રશ્રેષ્ઠ, નિષ્પાપ, આ મને સ્પષ્ટ કહો.
3.158.4
ब्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
इति ब्रुवन्पाण्डवेयान्पर्युपास्ते स्म नित्यदा ।
परीप्समानः पार्थानां कलापांश्च धनूंषि च ॥ ३.१५८.४ ॥
મંત્રોમાં કુશળ, બધા શસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ જ્ઞાતા એવો એક બ્રાહ્મણ આમ કહેતો પાંડવોની નિત્ય સેવા કરતો, પાર્થોના ભાથાં અને ધનુષ્ય મેળવવાની ઇચ્છાથી.
3.158.5
अन्तरं संपरिप्रेप्सुर्द्रौपद्या हरणं प्रति ।
दुष्टात्मा पापबुद्धिः स नाम्ना ख्यातो जटासुरः ॥ ३.१५८.५ ॥
દ્રૌપદીનું હરણ કરવા માટે તક શોધતો તે દુષ્ટાત્મા, પાપબુદ્ધિ, નામથી જટાસુર તરીકે પ્રખ્યાત હતો.
3.158.6
पोषणं तस् राजेनद्र चक्रे पाण्डवनन्दनः ।
बुबुधे न च तं पापं भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ३.१५८.६ ॥
હે રાજેન્દ્ર! પાંડવનંદને તેનું પોષણ કર્યું; રાખથી ઢંકાયેલા અગ્નિની જેમ તે પાપીને તે ઓળખી શક્યો નહીં.
3.158.7
स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थमरिंदमे ।
घटोत्कचं सानुचरं दृष्ट्वा विप्रद्रुतं दिशः ॥ ३.१५८.७ ॥
હે શત્રુદમન! ભીમસેન શિકાર માટે નીકળ્યા ત્યારે, તેણે ઘટોત્કચને તેના અનુચરો સાથે દિશાઓમાં ભાગતો જોયો.
3.158.8
लोमशप्रभृतींस्तांस्तु महर्षीश्च समाहितान् ।
स्नातुं विनिर्गतान्दृष्ट्वा पुष्पार्थं च तपोधनान् ॥ ३.१५८.८ ॥
લોમશ વગેરે તે સમાહિત મહર્ષિઓ, તપ જ જેમનું ધન છે, સ્નાન માટે અને ફૂલો માટે બહાર નીકળતા તેણે જોયા.
3.158.9
रूपमन्यत्समास्थाय विकृतं भैरवं महत् ।
गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च।
प्रातिष्ठत सुदुष्टात्मा त्रीन्गृहीत्वा च पाण्डवान् ॥ ३.१५८.९ ॥
બીજું રૂપ ધારણ કરીને, વિકૃત અને અતિ ભયંકર બનીને, બધાં શસ્ત્રો લઈને, દ્રૌપદીને પકડીને અને ત્રણ પાંડવોને પણ ગ્રહણ કરીને તે અતિદુષ્ટાત્મા ચાલી નીકળ્યો.
3.158.10
विक्रम्य कौशिकं खङ्गं मोक्षयित्वा ग्रहं रिपोः ।
आक्रन्दद्भीमसेन वै येन यातो महाबलः ॥ ३.१५८.१० ॥
કૌશિક ખડ્ગથી ધસી જઈને, શત્રુની પકડમાંથી તેમને છોડાવીને — 'હે ભીમસેન!' એવો પોકાર કરતો, તે મહાબળવાન જે દિશામાં ગયો હતો ત્યાં.
3.158.11
तमब्रवीद्धर्मराजो ह्रियमाणो युधिष्ठिरः ।
धर्मस्ते हीयते मूढ न चैनं समवेक्षसे ॥ ३.१५८.११ ॥
તેને લઈ જવાતો હતો ત્યારે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે તેને કહ્યું — 'હે મૂઢ! તારો ધર્મ ઘટી રહ્યો છે, અને તું તેને જોતો નથી.'
3.158.12
येऽन्ये क्वचिन्मनुष्येषु तिर्यग्योनिगताश्च ये ।
धर्मं ते समवेक्षन्ते रक्षांसि च विशेषतः ॥ ३.१५८.१२ ॥
મનુષ્યોમાં બીજે ક્યાંક રહેલા અને તિર્યગ્યોનિમાં ગયેલા જે છે, તેઓ ધર્મને નિરખે છે; વિશેષે કરીને રાક્ષસો પણ.
3.158.13
धर्मस्यराक्षसा मूलं धर्मं ते विदुरुत्तमम् ।
एतत्परीक्ष्यसर्वं त्वं समीपे स्थातुमर्हसि ॥ ३.१५८.१३ ॥
રાક્ષસો ધર્મનું મૂળ જાણે છે; તેઓ ધર્મને ઉત્તમ જાણે છે. આ સર્વની પરીક્ષા કરીને તારે ધર્મની સમીપ રહેવું જોઈએ.
3.158.14
देवाश्च ऋषयः सिद्धाः पितरश्चापि राक्षस ।
गन्धर्वोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा ॥ ३.१५८.१४ ॥
હે રાક્ષસ, દેવો, ઋષિઓ, સિદ્ધો અને પિતૃઓ પણ; ગંધર્વો, ઉરગો, રાક્ષસો, પક્ષીઓ અને પશુઓ પણ એમ જ.
3.158.15
तिर्यग्योनिगताश्चैव अपि कीटपिपीलिकाः ।
मनुष्यानुपजीवन्ति ततस्त्वमपि जीवसि ॥ ३.१५८.१५ ॥
તિર્યગ્યોનિમાં ગયેલા જીવો, કીડા અને કીડીઓ પણ મનુષ્યો પર આધાર રાખીને જીવે છે; તેથી તું પણ જીવે છે.
3.158.16
समृद्ध्या यस्य लोकस्य लोको युष्माकमृध्यति ।
इमं च लोकं शोचन्तमनुशोचन्ति देवताः।
पूज्यमानाश्च वर्धन्ते हव्यकव्यैर्यथाविधि ॥ ३.१५८.१६ ॥
જે લોકની સમૃદ્ધિથી તમારો લોક સમૃદ્ધ થાય છે, તે શોક કરતા આ લોક માટે દેવો શોક કરે છે; યથાવિધિ હવ્ય-કવ્યોથી પૂજાતાં તેઓ વધે છે.
3.158.17
वयं राष्ट्रस्य गोप्तारो रक्षितारश्च राक्षस ।
राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतो भूतिः कुतः सुखम् ॥ ३.१५८.१७ ॥
અમે રાષ્ટ્રના રક્ષકો અને પાલકો છીએ, હે રાક્ષસ. રાષ્ટ્રનું રક્ષણ ન થાય તો સમૃદ્ધિ ક્યાંથી અને સુખ ક્યાંથી?
3.158.18
न च राजाऽवमन्तव्यो रक्षसा जात्वनागसि ।
अनुरप्यपचारश्च नास्त्यस्माकं नराशन ॥ ३.१५८.१८ ॥
હે નરભક્ષી, નિર્દોષ રાજાનું રાક્ષસે ક્યારેય અપમાન ન કરવું; અમારી તરફથી તો નાનો પણ અપરાધ નથી.
3.158.19
विघसाशान्यथाशक्त्या कुर्महे देवतादिषु ।
गुरूंश्च ब्राह्मणांश्चैव प्रमाणप्रवणाः सदा ॥ ३.१५८.१९ ॥
અમે વિઘસાશી છીએ; અમારી શક્તિ અનુસાર દેવતાઓ વગેરેની સેવા કરીએ છીએ; હંમેશાં ગુરુઓ અને બ્રાહ્મણોનો પ્રમાણાનુસાર આદર કરીએ છીએ.
3.158.20
द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हिचित् ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्रच स्यात्प्रतिश्रयः ॥ ३.१५८.२० ॥
જેમનું અન્ન ખવાય અને જ્યાં આશ્રય મળે, તે મિત્રો અને વિશ્વાસુ જનો સાથે ક્યારેય દ્રોહ ન કરવો.
3.158.21
स त्वं प्रतिश्रयेऽस्माकं पूज्यमानः सुखोषितः ।
भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथमस्माञ्जिहीर्षसि ॥ ३.१५८.२१ ॥
તું અમારા આશ્રયમાં સન્માનિત થઈને સુખેથી રહ્યો છે અને અમારું અન્ન ખાધું છે; હે દુર્બુદ્ધિ, તું અમને કેવી રીતે હરવા ઇચ્છે છે?
3.158.22
एवमेव वृथाचारो वृथा वृद्धो वृथामतिः ।
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाऽद्य नमविष्यसि ॥ ३.१५८.२२ ॥
આ જ રીતે તું વ્યર્થ આચરણવાળો, વ્યર્થ વૃદ્ધ અને વ્યર્થ બુદ્ધિવાળો છે; વ્યર્થ મૃત્યુને યોગ્ય છે; આજે જ તું વ્યર્થ નમીશ.
3.158.23
अथ चेद्दुष्टबुद्धिस्त्वं सर्वैर्धर्मैर्विवर्जितः ।
प्रदाय शस्त्राण्यस्माकं युद्धेन द्रौपदीं हर ॥ ३.१५८.२३ ॥
જો તું દુષ્ટબુદ્ધિવાળો થઈને સર્વ ધર્મોથી રહિત છે, તો અમારાં શસ્ત્રો આપીને યુદ્ધથી દ્રૌપદીને હરી લે.
3.158.24
अथ चेत्त्वमविज्ञाय इदं कर्म करिष्यसि ।
अधर्मं चाप्यकीर्तिं च लोके प्राप्स्यसि केवलं ॥ ३.१५८.२४ ॥
જો તું આ કર્મ અજાણતાં કરીશ, તો જગતમાં કેવળ અધર્મ અને અપકીર્તિ પામીશ.
3.158.25
एतामद्य परामृश्य स्त्रियं राक्षस मानुषीम् ।
विषमेतत्समालोड्य कुम्भेन प्राशितं त्वया ॥ ३.१५८.२५ ॥
હે રાક્ષસ, આજે આ માનુષી સ્ત્રીને સ્પર્શીને, ઝેર બરાબર ઢંઢોળીને તેં ઘડામાંથી પીધું.
3.158.26
ततो युधिष्ठिरस्तस्य भारिकः समपद्यत ।
स तु भाराभिभूतात्मा न तथा शीघ्रगोऽभवत् ॥ ३.१५८.२६ ॥
પછી યુધિષ્ઠિર તેના ભારથી ભારે થયો; ભારથી અભિભૂત મનવાળો તે પહેલાંની જેમ ઝડપી રહ્યો નહીં.
3.158.27
अथाब्रवीद्द्रौपदीं च नकुलं च युधिष्ठिरः ।
मा भैष्टं राक्षसान्मूढाद्गतिरस्य मया हृता ॥ ३.१५८.२७ ॥
પછી યુધિષ્ઠિરે દ્રૌપદી અને નકુલને કહ્યું, "મૂઢ રાક્ષસથી ડરશો નહીં; મેં તેની ગતિ હરી લીધી છે."
3.158.28
नातिदूरे महबाहुर्भविता पवनात्मजः ।
अस्मिन्मुहूर्ते संप्राप्ते नभविष्यति राक्षसः ॥ ३.१५८.२८ ॥
મહાબાહુ પવનપુત્ર (ભીમ) બહુ દૂર નહીં હોય; આ મુહૂર્ત આવશે ત્યારે તે રાક્ષસ રહેશે નહીં.
3.158.29
सहदेवस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं मूढचेतसम् ।
उवाच वचनं राजन्कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ३.१५८.२९ ॥
પરંતુ સહદેવે તે મૂઢચિત્ત રાક્ષસને જોઈને, હે રાજન, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને આ વચન કહ્યું.
3.158.30
राजन्किं नाम सत्कृत्यं क्षत्रियस्यास्त्यतोऽधिकम् ।
यद्युद्धेऽभिमुखः प्राणांस्त्यजेच्छत्रुं जयेत वा ॥ ३.१५८.३० ॥
હે રાજન, ક્ષત્રિય માટે આનાથી વધુ સન્માનનીય કર્તવ્ય શું છે? યુદ્ધમાં શત્રુની સામે ઊભા રહીને પ્રાણ ત્યજવા અથવા શત્રુને જીતવો — એનાથી મોટું શું?
3.158.31
एष वास्मान्वयं वैनं युध्यमानाः परंतप ।
सूदयेम महाबाहो देशः कालो ह्ययं नृप ॥ ३.१५८.३१ ॥
હે શત્રુઓને તપાવનાર, હે મહાબાહુ! આ રાક્ષસ આપણને મારે, અથવા યુદ્ધ કરીને આપણે એને મારીએ. હે રાજન, આ જ સ્થળ છે, આ જ સમય છે.
3.158.32
क्षत्रधर्मस्य संप्राप्तः कालः सत्यपराक्रम ।
जयन्तो हन्यमाना वा प्राप्तुमर्हाम सद्गतिम् ॥ ३.१५८.३२ ॥
હે સત્યપરાક્રમી! ક્ષત્રધર્મ પાળવાનો સમય આવી ગયો છે. જીતીએ કે માર્યા જઈએ, આપણે ઉત્તમ ગતિ પામવાને યોગ્ય છીએ.
3.158.33
राक्षसे जीवमानेऽद्य रविरस्तमियाद्यदि ।
नाहं ब्रूयां पुनर्जातु क्षत्रियोस्मीति भारत ॥ ३.१५८.३३ ॥
હે ભરતવંશી! આજે રાક્ષસ જીવતો હોય ત્યારે જો સૂર્ય આથમી જાય, તો હું ફરી ક્યારેય "હું ક્ષત્રિય છું" એમ નહીં કહું.
3.158.34
भोभो राक्षस तिष्ठस्व सहदेवोस्मि पाण्डवः ।
हत्वा रवा मां नयस्वैनां हतो वा स्वप्स्यसीह वै ॥ ३.१५८.३४ ॥
અરે રાક્ષસ, ઊભો રહે! હું પાંડુપુત્ર સહદેવ છું. મને મારીને આને લઈ જા, નહીંતર અહીં જ મરાઈને સૂઈ જઈશ.
3.158.35
तदा ब्रुवति माद्रेये भीमसेनो यदृच्छया ।
प्रादृश्यत महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ ३.१५८.३५ ॥
માદ્રીનો પુત્ર એમ બોલતો હતો ત્યારે, અચાનક મહાબાહુ ભીમસેન પ્રગટ થયો, વજ્ર ધારણ કરેલા વાસવ જેવો.
3.158.36
सोऽपश्यद्धातरौ तत्र द्रौपदीं च यशस्विनीम् ।
क्षितिस्थं सहदेवं च क्षिपन्तं राक्षसं तदा ॥ ३.१५८.३६ ॥
ત્યારે ત્યાં તેણે ભાઈઓને, યશસ્વિની દ્રૌપદીને, ભૂમિ પર પડેલા સહદેવને અને તેમને ફેંકી રહેલા રાક્ષસને જોયો.
3.158.37
मार्गाच्च राक्षसं मूढं कालोपहतचेतसम् ।
भ्रमन्तं तत्रतत्रैव दैवेन परिमोहितम् ॥ ३.१५८.३७ ॥
માર્ગ ચૂકેલો, મૂઢ, કાળથી ચિત્ત હણાયેલો, દૈવથી મોહિત થયેલો તે રાક્ષસ અહીં-ત્યાં ભટકતો હતો.
3.158.38
हृतान्संदृश्य तान्भ्रातृन्द्रौपदीं च महाबलः ।
क्रोधमाहारयद्भीमो राक्षसंचेदमब्रवीत् ॥ ३.१५८.३८ ॥
હરાયેલા ભાઈઓ અને દ્રૌપદીને જોઈને મહાબલી ભીમે ક્રોધ ધારણ કર્યો અને તે રાક્ષસને આ કહ્યું.
3.158.39
विज्ञातोऽसि मया पूर्वं चेष्टञ्शस्त्रपरीक्षणे ।
आस्था तु त्वयि मे नास्ति यतोसि न हतस्तदा ॥ ३.१५८.३९ ॥
પહેલાં શસ્ત્રપરીક્ષા વખતે મેં તને ઓળખ્યો હતો; પણ તારા પ્રત્યે મને આદર નથી, કારણ કે ત્યારે તને માર્યો નહોતો.
3.158.40
ब्रह्मरूपप्रतिच्छन्नो न नो वदसि चाप्रियम् ।
प्रियेषु रममाणं त्वां न चैवाप्रियकारिणम्।
ब्रह्मरूपेण विहितं नैव हन्यामनागसम् ॥ ३.१५८.४० ॥
બ્રાહ્મણ રૂપે છુપાયેલો તું અમને અપ્રિય વચન કહેતો નથી; પ્રિય બાબતોમાં રમતો તું અપ્રિય કામ કરનારો પણ નથી. બ્રાહ્મણ રૂપે નિયુક્ત, નિરપરાધીને હું નહીં મારું.
3.158.41
राक्षसं जानमानोऽपि यो हन्यान्नरकं व्रजेत् ।
अपक्वस्य च कालेन वधस्तव न विद्यते ॥ ३.१५८.४१ ॥
રાક્ષસ જાણીને પણ જે મારે તે નરકમાં જાય છે; કાળથી હજી ન પાકેલા તારું મૃત્યુ હજી નથી.
3.158.42
नूनमद्यासि संपक्वो यथा ते मतिरीदृशी ।
दत्ता कृष्णापहरणे कालेनाद्भुतकर्मणा।
सोपि कालं समासाद्य तथाऽद्य नभविष्यसि ॥ ३.१५८.४२ ॥
ચોક્કસ તું હવે પાકી ગયો છે, તારી બુદ્ધિ આવી છે. કૃષ્ણાના અપહરણ સમયે અદ્ભુત કર્મ કરનાર કાળે તે આપ્યું હતું; તે પણ સમય આવતાં આજે રહેશે નહીં.
3.158.43
बडिशोऽयंत्वया ग्रस्तः कालसूत्रेण लम्बितः ।
मत्स्योऽम्भसीव स्यूतास्यः कथमद्य गमिष्यसि ॥ ३.१५८.४३ ॥
આ કાંટો તેં ગળ્યો છે, કાળસૂત્રથી લટકે છે; પાણીમાં મોં સીવેલી માછલી જેવો. આજે તું કેવી રીતે જઈશ?
3.158.44
यं चासि प्रस्थितो देशं मनः पूर्वं गतं च ते ।
न तं गन्तासि गन्तासि मार्गं बकहिडिम्बयोः ॥ ३.१५८.४४ ॥
તું જે દેશ તરફ ચાલ્યો છે અને જ્યાં તારું મન પહેલાં ગયું છે, ત્યાં તું જવાનો નથી; બક અને હિડિંબના માર્ગે જશે.
3.158.45
एवमुक्तस्तु भीमेन राक्षसः कालचोदितः ।
भीत उत्सृज्य तान्सर्वान्युद्धाय समुपस्थितः ॥ ३.१५८.४५ ॥
ભીમે આમ કહેતાં, કાળથી પ્રેરિત રાક્ષસ ડરી ગયો; તે સર્વેને છોડીને યુદ્ધ માટે સામે આવીને ઊભો રહ્યો.
3.158.46
अब्रवीच्च पुनर्भीमं रोषात्प्रस्फुरिताधरः ।
न मे मूढा दिशः पाप त्वदर्थं मे विलम्बनम् ॥ ३.१५८.४६ ॥
ફરીથી ક્રોધથી હોઠ ફફડાવતાં ભીમને કહ્યું: 'હે પાપી, મારી દિશાઓ મૂઢ નથી; તારા કારણે જ મારો આ વિલંબ છે.'
3.158.47
श्रुता मे राक्षसा ये ये त्वया विनिहता रणे ।
तेषामद्यकरिष्यामि तवास्रेणोदकक्रियाम् ॥ ३.१५८.४७ ॥
યુદ્ધમાં તેં જે રાક્ષસોને હણ્યા તેમના વિશે મેં સાંભળ્યું છે; તેમની આજે તારા જ અસ્ત્રથી ઉદકક્રિયા કરીશ.
3.158.48
एवमुक्त्वातदा भीमं राक्षसो योद्धुमाययौ ।
करालवदनः क्रोधात्कालसर्प इव श्वसन् ॥ ३.१५८.४८ ॥
આમ કહીને ત્યારે તે રાક્ષસ ભીમ સાથે યુદ્ધ કરવા આવ્યો. ભયાનક મુખવાળો, ક્રોધથી કાળસર્પ જેવો ફૂંકાર કરતો.
3.158.49
एवमुक्तस्ततो भीमः सृक्विणी परिलेलिहन् ।
स्मयमान इव क्रोधात्साक्षात्कालान्तकोपमः ॥ ३.१५८.४९ ॥
આમ કહેવાતાં ભીમ હોઠના ખૂણા ચાટતો, ક્રોધથી હસતો હોય તેમ, સાક્ષાત્ કાળ અને અંતક જેવો દેખાયો.
3.158.50
ब्रुवन्वै तिष्ठतिष्ठेति क्रोधसंरक्तलोचनः ।
बाहुसंरम्भमेवेच्छन्नभिदुद्राव राक्षसम् ॥ ३.१५८.५० ॥
"ઊભો રહે, ઊભો રહે" એમ કહેતો, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો, બાહુના વેગની જ ઇચ્છા રાખતો ભીમ રાક્ષસ પર ધસી ગયો.
3.158.51
मुहुर्मुहुर्व्याददानः सृक्विणी परिसंलिहन् ।
अभिदुद्राव संरब्धो बलो वज्रधरं यथा ॥ ३.१५८.५१ ॥
વારંવાર મોં ખોલતો, હોઠના ખૂણા ચાટતો, ક્રોધથી ભરેલો બળ વજ્રધારી ઇન્દ્રની જેમ ધસી ગયો.
3.158.52
भीमसेनोऽप्यवष्टब्धो नियुद्धायाभवत्स्थितः ।
राक्षसोऽपि च विस्रब्धो बाहुयुद्धमकाङ्क्षत ॥ ३.१५८.५२ ॥
ભીમસેન પણ દૃઢ થઈ મલ્લયુદ્ધ માટે ઊભો રહ્યો. રાક્ષસ પણ વિશ્વાસ સાથે બાહુયુદ્ધની ઇચ્છા રાખતો.
3.158.53
वर्तमाने तयो राजन्बाहुयुद्धे सुदारुणे ।
माद्रीपुत्रावतिक्रुद्धावुभावप्यभ्यधावताम् ॥ ३.१५८.५३ ॥
હે રાજન! તે બંને વચ્ચે એ અત્યંત ભયંકર બાહુયુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે, માદ્રીના બંને પુત્રો અતિ ક્રોધિત થઈ તેમની તરફ દોડ્યા.
3.158.54
न्यवारयत्तौ प्रहसन्कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ।
शक्तोऽहं राक्षसस्येति प्रेक्षध्वमिति चाब्रवीत् ॥ ३.१५८.५४ ॥
કુંતીપુત્ર વૃકોદરે હસતાં હસતાં તે બંનેને રોક્યા અને કહ્યું, "હું એ રાક્ષસને હરાવવા સમર્થ છું, જુઓ."
3.158.55
आत्मना भ्रातृभिश्चैव धर्मेण सुकृतेन च ।
इष्टेन च शपे राजन्सूदयिष्यामि राक्षसम् ॥ ३.१५८.५५ ॥
હે રાજન, હું મારી, ભાઈઓની, ધર્મ, સુકૃત અને યજ્ઞની સોગંદ લઈને કહું છું કે હું એ રાક્ષસનો વધ કરીશ.
3.158.56
इत्येवमुक्त्वा तौ वीरौ स्पर्धमानौ परस्परम् ।
बाहुभिः समसज्जेतामुभौ रक्षोवृकोदरौ ॥ ३.१५८.५६ ॥
એમ કહીને, એકબીજા સાથે સ્પર્ધા કરતા એ બે વીરો—રાક્ષસ અને વૃકોદર—બાહુઓ વડે ભીડાઈ ગયા.
3.158.57
तयोरासीत्संप्रहारः क्रुद्धयोर्भीमरक्षसोः ।
अमृष्यमाणयोः सङ्ख्ये शक्रशम्बरयोरिव ॥ ३.१५८.५७ ॥
ક્રોધિત ભીમ અને રાક્ષસ વચ્ચે ભીષણ પ્રહાર થયો—જેમ યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર અને શંબર એકબીજાનો અપમાન સહન ન કરીને ભિડાયા હતા.
3.158.58
तौ वीरौ समभिक्रुद्धावन्योन्यं पर्यधावताम् ।
आरुज्यारुज्यतौ वृक्षानन्योन्यमभिजघ्नतुः।
जीमूताविव धर्मान्ते विनदन्तौ महाबलौ ॥ ३.१५८.५८ ॥
તે બંને વીરો અત્યંત ક્રોધિત થઈને એકબીજા તરફ દોડ્યા. વૃક્ષો તોડી તોડીને એકબીજાને પ્રહાર કર્યા—ચોમાસાના અંતે ગર્જતા બે મેઘોની જેમ, બંને મહાબલી.
3.158.59
बभञ्जतुर्महावृक्षानूरुभिर्बलिनां वरौ ।
अन्योन्येनाभिसंरब्धौ परस्परवधैषिणौ ॥ ३.१५८.५९ ॥
બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એ બંનેએ પોતાની જાંઘોથી મોટા વૃક્ષો તોડી નાખ્યાં—એકબીજા પર અત્યંત ક્રોધિત થઈને, એકબીજાના વધની ઇચ્છા રાખીને.
3.158.60
तद्वृक्षयुद्धमभवनमहीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोः पुरेव कपिसिंहयोः ॥ ३.१५८.६० ॥
વાલી અને સુગ્રીવ, તે કપિ-સિંહ ભાઈઓનું વૃક્ષયુદ્ધ પહેલાંની જેમ મહાવૃક્ષોના વિનાશનું કારણ બન્યું.
3.158.61
आविध्याविध्य तौ वृक्षान्मुहूर्तमितरेतरम् ।
ताडयामासतुरुभौ विनदन्तौ मुहुर्मुहुः ॥ ३.१५८.६१ ॥
બંનેએ થોડી ક્ષણો વૃક્ષોને વારંવાર ફેરવીને એકબીજા પર પ્રહાર કર્યા, ગર્જના કરતાં ફરી ફરી માર્યા.
3.158.62
तस्मिन्देशे यदा वृक्षाः सर्व एव निपातिताः ।
पुगीकृताश्च शतशः परस्परवधेप्सया ॥ ३.१५८.६२ ॥
તે સ્થળે જ્યારે બધાં વૃક્ષો પાડી નાખવામાં આવ્યાં અને સેંકડો ઢગલા કરવામાં આવ્યા, ત્યારે એકબીજાને મારવાની ઇચ્છાથી.
3.158.63
ततः शिलाः समादाय मुहूर्तमिव भारत ।
महाभ्रैरिव शैलेन्द्रौ युयुधाते महाबलौ ॥ ३.१५८.६३ ॥
પછી, હે ભારત, થોડી ક્ષણ પથ્થરો ઉપાડીને મહામેઘ જેવા બે પર્વતરાજની જેમ તે મહાબળવાન બંને લડ્યા.
3.158.64
शिलाभिरुग्ररूपाभिर्बृहतीभिः परस्परम् ।
वज्रैरिव महावेगैराजघ्नतुरमर्षणौ ॥ ३.१५८.६४ ॥
ઉગ્ર રૂપવાળા મોટા પથ્થરોથી, વજ્ર જેવા મહાવેગથી તે બંને અસહિષ્ણુ એકબીજાને માર્યા.
3.158.65
अभिद्रुत्य च भूयस्तावन्योन्यबलदर्पितौ ।
भुजाभ्यां परिगृह्याथ चकर्षाते गजाविव ॥ ३.१५८.६५ ॥
પછી એકબીજાના બળથી ગર્વિત થઈ, ફરી દોડીને હાથોથી પકડી બે હાથીઓની જેમ ખેંચવા લાગ્યા.
3.158.66
मुष्टिभिश् महाघोरैरन्योन्यमभिपेततुः ।
ततः कटकटाशब्दो बभूव शुमहात्मनोः ॥ ३.१५८.६६ ॥
અત્યંત ભયંકર મુઠ્ઠીઓ વડે તેઓ એકબીજા પર તૂટી પડ્યા. ત્યારે તે બે મહાત્માઓમાંથી કટકટ એવો અવાજ થયો.
3.158.67
ततः संहृत्यमुष्टिं तु पञ्चशीर्षमिवोरगम् ।
वेगेनाभ्यहनद्भीमो राक्षसस्य शिरोधराम् ॥ ३.१५८.६७ ॥
ત્યારે ભીમે મુઠ્ઠી વાળી, પાંચ ફેણવાળા સર્પની જેમ વેગથી રાક્ષસની ગરદન પર પ્રહાર કર્યો.
3.158.68
ततः श्रान्तं तु तद्रक्षो भीमसेनभुजाहतम् ।
सुपरिभ्रान्तमालक्ष्य भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ३.१५८.६८ ॥
ત્યારે ભીમસેનના હાથના પ્રહારથી થાકેલા, અત્યંત ડગમગતા તે રાક્ષસને જોઈને ભીમસેન તેની તરફ આગળ વધ્યો.
3.158.69
तत एनं महाबाहुर्बाहुभ्याममरोपमः ।
समुत्क्षिप्य बलाद्भीमो निष्पिपेष महीतले ॥ ३.१५८.६९ ॥
ત્યારે તે મહાબાહુ, દેવસમાન ભીમે બંને બાહુઓ વડે તેને બળપૂર્વક ઊંચકીને ધરતી પર દબાવી પીસી નાખ્યો.
3.158.70
ततः संपीड्य बलवद्भुजाभ्यां क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्य गात्राणि सर्वाणि चूर्णयामास पाण्डवः।
अरत्निना चाभिहत्य शिरः कायादपाहरत् ॥ ३.१५८.७० ॥
ત્યારે ક્રોધથી મૂર્છિત પાંડુપુત્રે બંને બાહુઓ વડે તેને બળપૂર્વક દબાવી તેનાં સર્વ અંગો ચૂર્ણ કરી નાખ્યાં; અને કોણીથી પ્રહાર કરી તેનું મસ્તક શરીરથી અલગ કરી દીધું.
3.158.71
संदष्टौष्ठं विवृत्ताक्षं फलं वृक्षादिव च्युतम् ।
जटासुरस्य तु शिरो भीमसेनबलाद्धृतम्।
पपात रुधिरादिग्धं संदष्टदशनच्छदम् ॥ ३.१५८.७१ ॥
દાંતથી દબાયેલા હોઠ અને ઊલટી આંખો સાથે, વૃક્ષ પરથી પડેલા ફળની જેમ, ભીમસેનના બળથી ઝાલાયેલું જટાસુરનું મસ્તક લોહીથી લથબથ થઈ પડ્યું.
3.158.72
तं निहत्यमहेष्वासो युधिष्ठिरमुपागमत् ।
स्तूयमानो द्विजाग्र्यैस्तु मरुद्भिरिव वासवः ॥ ३.१५८.७२ ॥
તે રાક્ષસને હણીને મહાધનુર્ધર યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યો; શ્રેષ્ઠ દ્વિજોથી સ્તુતિ પામતો, મરુતોથી સ્તુતિ પામતા ઇન્દ્રની જેમ.