มหาภารตะ · อัธยายะ 3.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.158.1
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतस्तत्र पाण्डवान् ।
पर्वतेन्द्रे द्विजैः सार्धं पार्तागमनकाङ्क्षया ॥ ३.१५८.१ ॥
ต่อมา เมื่อปาณฑพพำนักอยู่บนเขาอันเป็นใหญ่ยิ่งกับเหล่าพราหมณ์ ด้วยใจที่วางใจอย่างเต็มที่ ปรารถนาการกลับมาของปารถะ (อรชุน)
3.158.2
गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजेऽपि च ।
रहितान्मीमसेनेन कदाचित्तान्यदृच्छया।
जहार धर्मराजं वै यमौ कृष्णां च राक्षसः ॥ ३.१५८.२ ॥
เมื่อบรรดารากษสเหล่านั้นและโอรสของภีมเสนก็ได้จากไปแล้ว และปาณฑพเหลือกันโดยไม่มีภีมเสน ครั้งหนึ่งรากษสตนหนึ่งได้จับพระธรรมราชา ฝาแฝด และกฤษณา (เทราปที) ไปโดยบังเอิญ
3.158.3
ब्रह्मन्कथं धर्मराजं यमौ कृष्णां च राक्षसः ।
जहार चित्रं भीमश्च गतो राक्षसकण्टकः।
वक्तुमर्हसि विप्राग्र्य व्यक्तमेतन्ममाऽनघ ॥ ३.१५८.३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ รากษสนั้นจับพระธรรมราชา ฝาแฝด และกฤษณาไปได้อย่างไร เป็นเรื่องแปลกที่เกิดขึ้นเมื่อภีมะ หนามของเหล่ารากษสได้จากไปแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ผู้ไร้บาป ขอโปรดกล่าวเรื่องนี้ให้ข้าพเจ้าเข้าใจอย่างชัดเจน
3.158.4
ब्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
इति ब्रुवन्पाण्डवेयान्पर्युपास्ते स्म नित्यदा ।
परीप्समानः पार्थानां कलापांश्च धनूंषि च ॥ ३.१५८.४ ॥
พราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญในมนตร์และรู้อาวุธทั้งปวงยิ่งกว่าผู้ใด กล่าวดังนี้แล้ว ได้รับใช้บุตรของปาณฑุทุกวัน โดยปรารถนาจะได้ซองลูกศรและคันธนูของเหล่าปารถะ
3.158.5
अन्तरं संपरिप्रेप्सुर्द्रौपद्या हरणं प्रति ।
दुष्टात्मा पापबुद्धिः स नाम्ना ख्यातो जटासुरः ॥ ३.१५८.५ ॥
คนจิตชั่วมีเจตนาบาป ผู้นั้นแสวงหาช่องโอกาสเพื่อลักพาตัวเทราปที เขาเป็นที่รู้จักในนามว่าชฏาสูร
3.158.6
पोषणं तस् राजेनद्र चक्रे पाण्डवनन्दनः ।
बुबुधे न च तं पापं भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ३.१५८.६ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งนรลูกษัตริย์ โอรสของปาณฑพได้เลี้ยงดูเขา แต่ไม่รู้ตัวว่าคนชั่วนั้นเป็นเหมือนไฟที่ซ่อนอยู่ใต้เถ้า
3.158.7
स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थमरिंदमे ।
घटोत्कचं सानुचरं दृष्ट्वा विप्रद्रुतं दिशः ॥ ३.१५८.७ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เมื่อภีมเสนออกไปล่าสัตว์ เขาเห็นฆฏอุตกจะพร้อมบริวารกระจัดกระจายหนีไปทุกทิศ
3.158.8
लोमशप्रभृतींस्तांस्तु महर्षीश्च समाहितान् ।
स्नातुं विनिर्गतान्दृष्ट्वा पुष्पार्थं च तपोधनान् ॥ ३.१५८.८ ॥
เขาเห็นมหาฤๅษีโลมศะและคณะ ผู้มีจิตตั้งมั่นและมั่งคั่งด้วยตบะ กำลังออกไปอาบน้ำและเก็บดอกไม้
3.158.9
रूपमन्यत्समास्थाय विकृतं भैरवं महत् ।
गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च।
प्रातिष्ठत सुदुष्टात्मा त्रीन्गृहीत्वा च पाण्डवान् ॥ ३.१५८.९ ॥
เขาแปลงร่างเป็นรูปอื่นที่บิดเบี้ยวและน่ากลัวยิ่ง ถือเอาอาวุธทั้งหมด จับเทราปที และจับปาณฑพทั้งสามไว้ แล้วคนชั่วร้ายยิ่งนั้นก็ออกเดินทางไป
3.158.10
विक्रम्य कौशिकं खङ्गं मोक्षयित्वा ग्रहं रिपोः ।
आक्रन्दद्भीमसेन वै येन यातो महाबलः ॥ ३.१५८.१० ॥
เขาพุ่งเข้าไปพร้อมดาบเกาศิกะ ปลดปล่อยพวกเขาจากเงื้อมมือของศัตรู ร้องเรียกว่า "ข้าแต่ภีมเสน!" ไปยังทิศทางที่ผู้มีกำลังมหาศาลนั้นได้จากไป
3.158.11
तमब्रवीद्धर्मराजो ह्रियमाणो युधिष्ठिरः ।
धर्मस्ते हीयते मूढ न चैनं समवेक्षसे ॥ ३.१५८.११ ॥
ขณะที่ถูกพาไป พระยุธิษฐิระ พระธรรมราชา ตรัสกับเขาว่า "ดูกรคนโง่ ธรรมของเจ้ากำลังเสื่อมไป แต่เจ้ากลับไม่เห็นเรื่องนี้"
3.158.12
येऽन्ये क्वचिन्मनुष्येषु तिर्यग्योनिगताश्च ये ।
धर्मं ते समवेक्षन्ते रक्षांसि च विशेषतः ॥ ३.१५८.१२ ॥
บรรดาผู้อื่นในมนุษย์โลกที่ไหนสักแห่ง และผู้ที่ไปเกิดในครรภ์สัตว์เดรัจฉาน ย่อมเฝ้าดูธรรม และโดยเฉพาะเหล่ารากษส
3.158.13
धर्मस्यराक्षसा मूलं धर्मं ते विदुरुत्तमम् ।
एतत्परीक्ष्यसर्वं त्वं समीपे स्थातुमर्हसि ॥ ३.१५८.१३ ॥
เหล่ารากษสรู้รากเหง้าของธรรม พวกเขารู้ว่าธรรมนั้นสูงสุด เมื่อพิจารณาเรื่องทั้งหมดนี้แล้ว เจ้าควรอยู่ใกล้ชิดกับธรรม
3.158.14
देवाश्च ऋषयः सिद्धाः पितरश्चापि राक्षस ।
गन्धर्वोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा ॥ ३.१५८.१४ ॥
ดูกรรากษส บรรดาเทวดา ฤๅษี สิทธะ และบรรพบุรุษ ตลอดจนคนธรรพ์ นาค รากษส นก และสัตว์ต่างๆ ก็เช่นกัน
3.158.15
तिर्यग्योनिगताश्चैव अपि कीटपिपीलिकाः ।
मनुष्यानुपजीवन्ति ततस्त्वमपि जीवसि ॥ ३.१५८.१५ ॥
แม้สัตว์ที่ไปเกิดในครรภ์เดรัจฉาน แม้แต่แมลงและมด ก็ดำรงชีวิตโดยอาศัยมนุษย์ และเจ้าเองก็ดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยเหตุนั้น
3.158.16
समृद्ध्या यस्य लोकस्य लोको युष्माकमृध्यति ।
इमं च लोकं शोचन्तमनुशोचन्ति देवताः।
पूज्यमानाश्च वर्धन्ते हव्यकव्यैर्यथाविधि ॥ ३.१५८.१६ ॥
ด้วยความเจริญรุ่งเรืองของโลกใด โลกของพวกเจ้าจึงเจริญรุ่งเรือง เทวดาย่อมโศกเศร้าต่อโลกที่กำลังโศกเศร้านี้ และเมื่อได้รับการบูชาด้วยเครื่องบูชาและเครื่องถวายตามวิธีที่กำหนด ก็ย่อมเจริญขึ้น
3.158.17
वयं राष्ट्रस्य गोप्तारो रक्षितारश्च राक्षस ।
राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतो भूतिः कुतः सुखम् ॥ ३.१५८.१७ ॥
ดูกรรากษส พวกเราเป็นผู้พิทักษ์และผู้คุ้มครองแผ่นดิน เมื่อแผ่นดินไม่ได้รับการคุ้มครอง ความเจริญจะมาจากไหน ความสุขจะมาจากไหน
3.158.18
न च राजाऽवमन्तव्यो रक्षसा जात्वनागसि ।
अनुरप्यपचारश्च नास्त्यस्माकं नराशन ॥ ३.१५८.१८ ॥
ดูกรผู้กินมนุษย์ พระราชาผู้ไร้ความผิดนั้น รากษสไม่ควรดูหมิ่นเลยแม้เพียงครั้งเดียว และฝ่ายเรานั้นแม้เพียงความผิดเล็กน้อยก็ไม่มี
3.158.19
विघसाशान्यथाशक्त्या कुर्महे देवतादिषु ।
गुरूंश्च ब्राह्मणांश्चैव प्रमाणप्रवणाः सदा ॥ ३.१५८.१९ ॥
พวกเราผู้กินเศษอาหาร ย่อมบำเพ็ญการรับใช้เทวดาและผู้อื่นตามกำลังของตน และเราเคารพครูและพราหมณ์อยู่เสมอ โดยยึดถือสิ่งที่เป็นหลักฐานอ้างอิงได้
3.158.20
द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हिचित् ।
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्रच स्यात्प्रतिश्रयः ॥ ३.१५८.२० ॥
ไม่ควรทรยศต่อมิตร และไม่ควรทรยศต่อผู้ที่ไว้วางใจเราเลยเป็นอันขาด ไม่ว่าจะเป็นผู้ที่เราบริโภคอาหารของเขา หรือผู้ที่เราพึ่งที่พักอาศัยอยู่
3.158.21
स त्वं प्रतिश्रयेऽस्माकं पूज्यमानः सुखोषितः ।
भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथमस्माञ्जिहीर्षसि ॥ ३.१५८.२१ ॥
ท่านได้รับการยกย่องและอยู่สุขสบายในที่พักของพวกเรา ฉันกินอาหารของพวกเรามาแล้ว โอ้ผู้มีปัญญาชั่วร้าย ท่านจะคิดพรากพวกเราไปได้อย่างไร
3.158.22
एवमेव वृथाचारो वृथा वृद्धो वृथामतिः ।
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाऽद्य नमविष्यसि ॥ ३.१५८.२२ ॥
ดังนั้นท่านคือผู้มีความประพฤติไร้ประโยชน์ แก่ชราไร้ประโยชน์ และมีความคิดไร้ประโยชน์ ท่านควรได้รับความตายที่ไร้ประโยชน์ และวันนี้ท่านจะก้มศีรษะลงอย่างไร้ประโยชน์
3.158.23
अथ चेद्दुष्टबुद्धिस्त्वं सर्वैर्धर्मैर्विवर्जितः ।
प्रदाय शस्त्राण्यस्माकं युद्धेन द्रौपदीं हर ॥ ३.१५८.२३ ॥
แต่หากท่านมีจิตใจชั่วร้ายและปราศจากธรรมทั้งปวง ก็จงมอบอาวุธของพวกเราคืนมา แล้วใช้การรบพิชิตเทราปทีไปเสียเถิด
3.158.24
अथ चेत्त्वमविज्ञाय इदं कर्म करिष्यसि ।
अधर्मं चाप्यकीर्तिं च लोके प्राप्स्यसि केवलं ॥ ३.१५८.२४ ॥
หากท่านกระทำการนี้โดยไม่รู้ตัว ท่านจะได้รับเพียงความอธรรมและความอัปยศในโลกนี้เท่านั้น
3.158.25
एतामद्य परामृश्य स्त्रियं राक्षस मानुषीम् ।
विषमेतत्समालोड्य कुम्भेन प्राशितं त्वया ॥ ३.१५८.२५ ॥
โอ้รากษส วันนี้ท่านได้คว้าหญิงมนุษย์ผู้นี้ไว้ แล้วคนพิษนี้ให้ทั่วถึงในหม้อและดื่มมันไปเสียแล้ว
3.158.26
ततो युधिष्ठिरस्तस्य भारिकः समपद्यत ।
स तु भाराभिभूतात्मा न तथा शीघ्रगोऽभवत् ॥ ३.१५८.२६ ॥
ครั้นแล้วยุธิษฐิระก็รู้สึกหนักอึ้งด้วยภาระ จิตใจของท่านถูกภาระกดทับ ท่านจึงไม่คล่องแคล่วว่องไวเหมือนแต่ก่อน
3.158.27
अथाब्रवीद्द्रौपदीं च नकुलं च युधिष्ठिरः ।
मा भैष्टं राक्षसान्मूढाद्गतिरस्य मया हृता ॥ ३.१५८.२७ ॥
ลำดับนั้นยุธิษฐิระตรัสกับเทราปทีและนกุลว่า "อย่ากลัวรากษสผู้หลงผิดนี้เลย ข้าได้พรากความสามารถในการเคลื่อนไหวของมันไปแล้ว"
3.158.28
नातिदूरे महबाहुर्भविता पवनात्मजः ।
अस्मिन्मुहूर्ते संप्राप्ते नभविष्यति राक्षसः ॥ ३.१५८.२८ ॥
บุตรแห่งวายุผู้มีแขนทรงพลัง คือภีมะ จะไม่อยู่ห่างไกลนัก เมื่อถึงขณะนี้ รากษสนั้นจะไม่มีอยู่อีกต่อไป
3.158.29
सहदेवस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं मूढचेतसम् ।
उवाच वचनं राजन्कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ३.१५८.२९ ॥
ส่วนสหเทพเมื่อเห็นรากษสผู้หลงจิตนั้น ก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับยุธิษฐิระ โอ้พระราชา บุตรแห่งกุนตี
3.158.30
राजन्किं नाम सत्कृत्यं क्षत्रियस्यास्त्यतोऽधिकम् ।
यद्युद्धेऽभिमुखः प्राणांस्त्यजेच्छत्रुं जयेत वा ॥ ३.१५८.३० ॥
โอ้พระราชา มีหน้าที่อันสูงส่งใดสำหรับกษัตริย์นักรบยิ่งไปกว่านี้อีกเล่า คือในการรบ เมื่อเผชิญหน้าศัตรู จะสละชีวิตหรือจะพิชิตศัตรู
3.158.31
एष वास्मान्वयं वैनं युध्यमानाः परंतप ।
सूदयेम महाबाहो देशः कालो ह्ययं नृप ॥ ३.१५८.३१ ॥
โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ขอให้เขาสังหารพวกเรา หรือให้พวกเราต่อสู้แล้วสังหารเขาเสีย โอ้พระราชา นี่คือสถานที่และนี่คือเวลาแล้ว
3.158.32
क्षत्रधर्मस्य संप्राप्तः कालः सत्यपराक्रम ।
जयन्तो हन्यमाना वा प्राप्तुमर्हाम सद्गतिम् ॥ ३.१५८.३२ ॥
โอ้ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง บัดนี้เวลาแห่งหน้าที่ของกษัตริย์นักรบมาถึงแล้ว ไม่ว่าจะชนะหรือถูกสังหาร พวกเราควรได้บรรลุคติที่ดี
3.158.33
राक्षसे जीवमानेऽद्य रविरस्तमियाद्यदि ।
नाहं ब्रूयां पुनर्जातु क्षत्रियोस्मीति भारत ॥ ३.१५८.३३ ॥
โอ้เชื้อสายของภรต หากดวงอาทิตย์ตกลงวันนี้ ขณะที่รากษสยังมีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้าจะไม่กล่าวอีกเลยว่า "ข้าเป็นกษัตริย์นักรบ"
3.158.34
भोभो राक्षस तिष्ठस्व सहदेवोस्मि पाण्डवः ।
हत्वा रवा मां नयस्वैनां हतो वा स्वप्स्यसीह वै ॥ ३.१५८.३४ ॥
เฮ้ รากษส จงหยุดเดี๋ยวนี้ ข้าคือสหเทพ บุตรแห่งปาณฑุ จงสังหารข้าเสียแล้วพาหญิงนี้ไป หรือถูกข้าสังหารแล้วนอนหลับอยู่ที่นี่เถิด
3.158.35
तदा ब्रुवति माद्रेये भीमसेनो यदृच्छया ।
प्रादृश्यत महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥ ३.१५८.३५ ॥
ขณะที่บุตรแห่งมาทรีกำลังกล่าวเช่นนั้น ภีมเสนผู้มีแขนทรงพลังก็ปรากฏตัวขึ้นโดยบังเอิญ ดุจวาสวะ (พระอินทร์) ถือสายฟ้า
3.158.36
सोऽपश्यद्धातरौ तत्र द्रौपदीं च यशस्विनीम् ।
क्षितिस्थं सहदेवं च क्षिपन्तं राक्षसं तदा ॥ ३.१५८.३६ ॥
ท่านจึงเห็นพี่น้องของตนอยู่ที่นั่น และเทราปทีผู้มีชื่อเสียง และสหเทพที่นอนอยู่บนพื้นดิน กับรากษสที่กำลังเหวี่ยงพวกเขา
3.158.37
मार्गाच्च राक्षसं मूढं कालोपहतचेतसम् ।
भ्रमन्तं तत्रतत्रैव दैवेन परिमोहितम् ॥ ३.१५८.३७ ॥
รากษสผู้หลงผิดนั้น จิตใจถูกกาลเวลาทำลาย ถูกโชคชะตาทำให้มึนงง เดินเตร่ไปมาที่นั่นที่นี่ ออกนอกเส้นทางของตน
3.158.38
हृतान्संदृश्य तान्भ्रातृन्द्रौपदीं च महाबलः ।
क्रोधमाहारयद्भीमो राक्षसंचेदमब्रवीत् ॥ ३.१५८.३८ ॥
เมื่อเห็นพี่น้องและเทราปทีถูกพรากไป ภีมะผู้มีกำลังมากก็บังเกิดความโกรธ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่รากษส
3.158.39
विज्ञातोऽसि मया पूर्वं चेष्टञ्शस्त्रपरीक्षणे ।
आस्था तु त्वयि मे नास्ति यतोसि न हतस्तदा ॥ ३.१५८.३९ ॥
ข้าได้จำท่านได้แต่ก่อนแล้ว ขณะที่ข้ากำลังทดสอบอาวุธของตน แต่ข้าไม่ได้ให้ความสำคัญกับท่าน เพราะแม้ในตอนนั้นข้าก็ยังไม่ได้สังหารท่าน
3.158.40
ब्रह्मरूपप्रतिच्छन्नो न नो वदसि चाप्रियम् ।
प्रियेषु रममाणं त्वां न चैवाप्रियकारिणम्।
ब्रह्मरूपेण विहितं नैव हन्यामनागसम् ॥ ३.१५८.४० ॥
ท่านซ่อนตนในรูปของพราหมณ์ จึงไม่พูดคำที่ไม่น่าฟังแก่พวกเรา และเมื่อยินดีในสิ่งที่เป็นที่รัก ท่านก็ไม่ได้กระทำการอันไม่น่ายินดี ข้าจะไม่สังหารผู้ที่ไร้ความผิด ซึ่งปรากฏอยู่ในรูปของพราหมณ์
3.158.41
राक्षसं जानमानोऽपि यो हन्यान्नरकं व्रजेत् ।
अपक्वस्य च कालेन वधस्तव न विद्यते ॥ ३.१५८.४१ ॥
ผู้ใดฆ่ารากษสแม้รู้อยู่ว่าเป็นรากษส ผู้นั้นย่อมไปนรก ส่วนท่านยังไม่สุกงอมตามกาลเวลา ความตายของท่านยังไม่มี
3.158.42
नूनमद्यासि संपक्वो यथा ते मतिरीदृशी ।
दत्ता कृष्णापहरणे कालेनाद्भुतकर्मणा।
सोपि कालं समासाद्य तथाऽद्य नभविष्यसि ॥ ३.१५८.४२ ॥
แน่ละ บัดนี้ท่านสุกงอมแล้ว ใจของท่านเป็นเช่นนี้ กาลเวลาผู้กระทำการอัศจรรย์ได้ประทานสิ่งนั้นในวันที่ฉุดคร่ากฤษณา แม้สิ่งนั้นเมื่อถึงกาลของมันแล้ว วันนี้ก็จะไม่เป็นไป
3.158.43
बडिशोऽयंत्वया ग्रस्तः कालसूत्रेण लम्बितः ।
मत्स्योऽम्भसीव स्यूतास्यः कथमद्य गमिष्यसि ॥ ३.१५८.४३ ॥
เบ็ดนี้ที่ท่านกลืนเข้าไป ถูกแขวนไว้ด้วยเชือกแห่งกาลเวลา เหมือนปลาที่ปากถูกเย็บปิดอยู่ในน้ำ วันนี้ท่านจะไปได้อย่างไร
3.158.44
यं चासि प्रस्थितो देशं मनः पूर्वं गतं च ते ।
न तं गन्तासि गन्तासि मार्गं बकहिडिम्बयोः ॥ ३.१५८.४४ ॥
แดนที่ท่านกำลังมุ่งไป ซึ่งใจของท่านได้ไปถึงก่อนแล้ว ท่านจะไปถึงที่นั่นไม่ได้ ท่านจะไปตามทางของพกะและหิฑิมพา
3.158.45
एवमुक्तस्तु भीमेन राक्षसः कालचोदितः ।
भीत उत्सृज्य तान्सर्वान्युद्धाय समुपस्थितः ॥ ३.१५८.४५ ॥
เมื่อภีมะกล่าวดังนั้น รากษสผู้ถูกกาลเวลากระตุ้น เกิดความกลัว จึงปล่อยทุกคนเหล่านั้นไป แล้วเข้ามาเผชิญหน้าเพื่อการรบ
3.158.46
अब्रवीच्च पुनर्भीमं रोषात्प्रस्फुरिताधरः ।
न मे मूढा दिशः पाप त्वदर्थं मे विलम्बनम् ॥ ३.१५८.४६ ॥
รากษสนั้นริมฝีปากสั่นด้วยความโกรธ จึงกล่าวกับภีมะอีกว่า "เจ้าคนชั่ว ทิศทั้งหลายของข้าไม่ได้หลงลืม การที่ข้าชักช้าอยู่นี้เพราะเจ้าเป็นเหตุ"
3.158.47
श्रुता मे राक्षसा ये ये त्वया विनिहता रणे ।
तेषामद्यकरिष्यामि तवास्रेणोदकक्रियाम् ॥ ३.१५८.४७ ॥
ข้าได้ยินมาว่า รากษสทั้งหลายที่เจ้าได้ฆ่าในสงคราม ข้าจะทำพิธีถวายน้ำแด่พวกเขาในวันนี้ ด้วยอาวุธของเจ้าเอง
3.158.48
एवमुक्त्वातदा भीमं राक्षसो योद्धुमाययौ ।
करालवदनः क्रोधात्कालसर्प इव श्वसन् ॥ ३.१५८.४८ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว รากษสก็เข้ามาสู้กับภีมะ หน้าตาน่ากลัว หายใจฟืดฟาดด้วยความโกรธ ดุจงูแห่งความตาย
3.158.49
एवमुक्तस्ततो भीमः सृक्विणी परिलेलिहन् ।
स्मयमान इव क्रोधात्साक्षात्कालान्तकोपमः ॥ ३.१५८.४९ ॥
เมื่อถูกกล่าวดังนี้ ภีมะเลียมุมปากของตนไปมา ทำท่าเหมือนยิ้มด้วยความโกรธ ปรากฏดุจพระยมผู้ทำลายกาลเวลาเอง
3.158.50
ब्रुवन्वै तिष्ठतिष्ठेति क्रोधसंरक्तलोचनः ।
बाहुसंरम्भमेवेच्छन्नभिदुद्राव राक्षसम् ॥ ३.१५८.५० ॥
ภีมะร้องว่า "หยุดก่อน หยุดก่อน" ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ปรารถนาเพียงกำลังแขนของตน แล้วพุ่งเข้าใส่รากษส
3.158.51
मुहुर्मुहुर्व्याददानः सृक्विणी परिसंलिहन् ।
अभिदुद्राव संरब्धो बलो वज्रधरं यथा ॥ ३.१५८.५१ ॥
ภีมะอ้าปากเลียมุมปากซ้ำแล้วซ้ำเล่า ด้วยความโกรธจัด พุ่งเข้าไปดุจพระอินทร์ผู้ทรงสายฟ้าวัชระ ภีมะผู้มีกำลังมหาศาล
3.158.52
भीमसेनोऽप्यवष्टब्धो नियुद्धायाभवत्स्थितः ।
राक्षसोऽपि च विस्रब्धो बाहुयुद्धमकाङ्क्षत ॥ ३.१५८.५२ ॥
ภีมเสนาตั้งมั่นแล้ว ยืนเตรียมพร้อมเพื่อมวยปล้ำ ส่วนรากษสผู้มั่นใจก็ปรารถนาจะสู้ด้วยแขน
3.158.53
वर्तमाने तयो राजन्बाहुयुद्धे सुदारुणे ।
माद्रीपुत्रावतिक्रुद्धावुभावप्यभ्यधावताम् ॥ ३.१५८.५३ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะที่การต่อสู้ด้วยแขนอันดุเดือดยิ่งนั้นดำเนินอยู่ระหว่างทั้งสอง โอรสทั้งสองของมาทรี ต่างโกรธจัด ก็พุ่งเข้าไปทั้งคู่
3.158.54
न्यवारयत्तौ प्रहसन्कुन्तीपुत्रो वृकोदरः ।
शक्तोऽहं राक्षसस्येति प्रेक्षध्वमिति चाब्रवीत् ॥ ३.१५८.५४ ॥
กุนตีบุตรผู้ชื่อวฤโกทระหัวเราะแล้วห้ามสองคนนั้นไว้ พร้อมกล่าวว่า "เรามีกำลังพอจะเอาชนะรากษสนี้ได้ พวกเจ้าจงดูไว้เถิด"
3.158.55
आत्मना भ्रातृभिश्चैव धर्मेण सुकृतेन च ।
इष्टेन च शपे राजन्सूदयिष्यामि राक्षसम् ॥ ३.१५८.५५ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าขอสาบานด้วยตนเอง ด้วยพี่น้องทั้งหลาย ด้วยธรรม ด้วยการกระทำอันดี และด้วยยัญพิธี ว่าข้าจะสังหารรากษสนั้น
3.158.56
इत्येवमुक्त्वा तौ वीरौ स्पर्धमानौ परस्परम् ।
बाहुभिः समसज्जेतामुभौ रक्षोवृकोदरौ ॥ ३.१५८.५६ ॥
ทั้งสองวีรบุรุษกล่าวดังนี้แล้ว แข่งขันกันอยู่ ก็ประจันหน้าด้วยแขน คือรากษสกับวฤโกทระ
3.158.57
तयोरासीत्संप्रहारः क्रुद्धयोर्भीमरक्षसोः ।
अमृष्यमाणयोः सङ्ख्ये शक्रशम्बरयोरिव ॥ ३.१५८.५७ ॥
ระหว่างภีมะกับรากษสผู้โกรธจัดทั้งสอง เกิดการปะทะอย่างรุนแรง ดุจการต่อสู้ระหว่างศักระกับศัมพระ ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมทนต่อการดูหมิ่นของอีกฝ่าย
3.158.58
तौ वीरौ समभिक्रुद्धावन्योन्यं पर्यधावताम् ।
आरुज्यारुज्यतौ वृक्षानन्योन्यमभिजघ्नतुः।
जीमूताविव धर्मान्ते विनदन्तौ महाबलौ ॥ ३.१५८.५८ ॥
วีรบุรุษทั้งสองโกรธจัดยิ่ง พุ่งเข้าหากัน ฉุดต้นไม้หักแล้วตีกัน คำรามดุจเมฆฝนสองก้อนที่คำรามอยู่เมื่อปลายฤดูฝน ทั้งคู่มีกำลังมหาศาล
3.158.59
बभञ्जतुर्महावृक्षानूरुभिर्बलिनां वरौ ।
अन्योन्येनाभिसंरब्धौ परस्परवधैषिणौ ॥ ३.१५८.५९ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลังทั้งสองหักต้นไม้ใหญ่ด้วยต้นขาของตน ต่างโกรธจัดต่อกัน ปรารถนาจะให้อีกฝ่ายตาย
3.158.60
तद्वृक्षयुद्धमभवनमहीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोः पुरेव कपिसिंहयोः ॥ ३.१५८.६० ॥
การต่อสู้ด้วยต้นไม้นั้น ของวาลีกับสุครีพสองพี่น้องผู้เป็นราชสีห์แห่งวานร ได้ทำให้ต้นไม้ใหญ่ล้มระเนระนาดเหมือนเมื่อก่อน
3.158.61
आविध्याविध्य तौ वृक्षान्मुहूर्तमितरेतरम् ।
ताडयामासतुरुभौ विनदन्तौ मुहुर्मुहुः ॥ ३.१५८.६१ ॥
ทั้งสองต่างฉุดกระชากต้นไม้อยู่ชั่วครู่ แล้วตีกันไปมาซ้ำแล้วซ้ำอีก ส่งเสียงคำรามอยู่ทั้งคู่
3.158.62
तस्मिन्देशे यदा वृक्षाः सर्व एव निपातिताः ।
पुगीकृताश्च शतशः परस्परवधेप्सया ॥ ३.१५८.६२ ॥
เมื่อในที่นั้นต้นไม้ทั้งหมดถูกโค่นลงและกองซ้อนกันเป็นร้อยๆ ด้วยความปรารถนาจะสังหารอีกฝ่าย
3.158.63
ततः शिलाः समादाय मुहूर्तमिव भारत ।
महाभ्रैरिव शैलेन्द्रौ युयुधाते महाबलौ ॥ ३.१५८.६३ ॥
จากนั้น โอ ภารตะ ทั้งสองผู้มีกำลังมหาศาลก็หยิบก้อนหินขึ้นมาอยู่ชั่วครู่ แล้วต่อสู้กันเหมือนภูเขาสองลูกที่มีเมฆก้อนใหญ่
3.158.64
शिलाभिरुग्ररूपाभिर्बृहतीभिः परस्परम् ।
वज्रैरिव महावेगैराजघ्नतुरमर्षणौ ॥ ३.१५८.६४ ॥
ด้วยก้อนหินรูปร่างน่ากลัวขนาดใหญ่ ด้วยความเร็วดั่งสายฟ้า ทั้งสองผู้ไม่ยอมแพ้ต่างฟาดฟันกันและกัน
3.158.65
अभिद्रुत्य च भूयस्तावन्योन्यबलदर्पितौ ।
भुजाभ्यां परिगृह्याथ चकर्षाते गजाविव ॥ ३.१५८.६५ ॥
แล้วทั้งสองผู้ภูมิใจในกำลังของกันและกันก็พุ่งเข้าใส่อีกครั้ง คว้ากันด้วยแขนทั้งสองแล้วฉุดลาก ดั่งช้างสองตัว
3.158.66
मुष्टिभिश् महाघोरैरन्योन्यमभिपेततुः ।
ततः कटकटाशब्दो बभूव शुमहात्मनोः ॥ ३.१५८.६६ ॥
ด้วยกำปั้นอันน่าสะพรึงกลัว ทั้งสองพุ่งเข้าใส่กันและกัน และจากทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็เกิดเสียงกะตะ-กะตะดังขึ้น
3.158.67
ततः संहृत्यमुष्टिं तु पञ्चशीर्षमिवोरगम् ।
वेगेनाभ्यहनद्भीमो राक्षसस्य शिरोधराम् ॥ ३.१५८.६७ ॥
จากนั้น ภีมะกำหมัดแน่น ดั่งงูห้าเศียร ฟาดลงที่ลำคอของรากษสด้วยแรงอย่างเต็มที่
3.158.68
ततः श्रान्तं तु तद्रक्षो भीमसेनभुजाहतम् ।
सुपरिभ्रान्तमालक्ष्य भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ३.१५८.६८ ॥
ครั้นเห็นรากษสนั้นอ่อนแรงลง ถูกแขนของภีมเสนฟาดเข้า และเซถลาไปมาอย่างมาก ภีมเสนจึงเข้าไปหา
3.158.69
तत एनं महाबाहुर्बाहुभ्याममरोपमः ।
समुत्क्षिप्य बलाद्भीमो निष्पिपेष महीतले ॥ ३.१५८.६९ ॥
จากนั้น ภีมะผู้มีแขนยาวใหญ่ ดั่งเทพเจ้า ยกรากษสนั้นขึ้นด้วยแรงของทั้งสองแขน แล้วกดให้แนบกับพื้นดิน
3.158.70
ततः संपीड्य बलवद्भुजाभ्यां क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्य गात्राणि सर्वाणि चूर्णयामास पाण्डवः।
अरत्निना चाभिहत्य शिरः कायादपाहरत् ॥ ३.१५८.७० ॥
จากนั้น ปาณฑพผู้เดือดดาลจนสติแตก บีบรัดด้วยแขนทั้งสองอย่างแรงกล้า บดอวัยวะทั้งหมดของรากษสให้แหลกละเอียด และด้วยการฟาดด้วยปลายแขน ท่อนแขนท่อนล่างของเขา ก็ฟันศีรษะให้หลุดจากร่าง
3.158.71
संदष्टौष्ठं विवृत्ताक्षं फलं वृक्षादिव च्युतम् ।
जटासुरस्य तु शिरो भीमसेनबलाद्धृतम्।
पपात रुधिरादिग्धं संदष्टदशनच्छदम् ॥ ३.१५८.७१ ॥
ศีรษะของชฏาสุระ ริมฝีปากถูกกัดแน่นและดวงตาเหลือกค้าง ถูกแรงของภีมเสนคว้าไว้ ร่วงลงมาเปรอะไปด้วยเลือด ดั่งผลไม้ที่หลุดร่วงจากต้นไม้ ริมฝีปากและฟันยังคงถูกกัดแน่น
3.158.72
तं निहत्यमहेष्वासो युधिष्ठिरमुपागमत् ।
स्तूयमानो द्विजाग्र्यैस्तु मरुद्भिरिव वासवः ॥ ३.१५८.७२ ॥
เมื่อสังหารเขาแล้ว นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ก็เดินมาหายุธิษฐิระ มีพราหมณ์ผู้เลิศในหมู่ผู้เกิดสองครั้งสรรเสริญอยู่ ดั่งพระวาสวะที่มรุตทั้งหลายสรรเสริญ