મહાભારત · અધ્યાય 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
तां तूपयातो राजेन्द्र साल्वः सौभपतिस्तदा ।
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥ ३.१६.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે સૌભપતિ સાલ્વ ત્યાં આવીને અનેક માણસો અને હાથીઓની સેના સાથે પડાવ નાખીને બેઠો.
3.16.2
समे निविष्टां सा सेना प्रभूतसलिलाशये ।
चतुरङ्गबलोपेता साल्वराजाभिपालिता ॥ ३.१६.२ ॥
પાણીથી ભરેલી સમતલ ભૂમિ પર પડાવ નાખેલી તે સેના ચતુરંગ બળથી યુક્ત અને સાલ્વરાજ દ્વારા રક્ષિત હતી.
3.16.3
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च ।
वल्मीकांश्चैव चैत्यांश्च संनिविष्टमभूद्बलम् ॥ ३.१६.३ ॥
સ્મશાનો, દેવમંદિરો, રાફડા અને ચૈત્યોને છોડીને તે સેના પડાવ નાખીને રહી હતી.
3.16.4
अनीकानां विभागेन पन्थानः सुकृतास्तथा ।
प्रथमा नवमाश्चैव साल्वस्य शिबिरे नृप ॥ ३.१६.४ ॥
હે નૃપ, સાલ્વના પડાવમાં સેનાના વિભાગો પ્રમાણે બનાવેલા માર્ગો સારી રીતે તૈયાર હતા; પહેલો અને નવમો પણ એમ જ.
3.16.5
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् ।
रथनागाश्वकलिलं पदातिजनसंकुलम् ॥ ३.१६.५ ॥
તે સેના બધાં આયુધોથી સજ્જ અને બધાં શસ્ત્રોમાં નિપુણ હતી; રથ, હાથી, ઘોડાથી ભરેલી અને પાયદળથી ભરચક હતી.
3.16.6
तुष्टपुष्टबलोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् ।
विचित्रध्वजसन्नाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥ ३.१६.६ ॥
તે સેના સંતુષ્ટ અને પુષ્ટ બળથી યુક્ત, વીરલક્ષણોથી ઓળખાતી હતી; વિચિત્ર ધ્વજ, કવચ, રથ અને ધનુષ્યવાળી હતી.
3.16.7
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ ।
अभिसारयामास तदा वेगैन पतगेन्द्रवत् ॥ ३.१६.७ ॥
હે કૌરવ્ય, નરશ્રેષ્ઠ, દ્વારકામાં સૈન્ય ગોઠવીને તેમણે ત્યારે ગરુડ સમાન વેગથી તેને આગળ વધાર્યું.
3.16.8
तदापतन्तं संदृश्य बलं साल्वपतेस्तदा ।
निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥ ३.१६.८ ॥
ત્યારે સાલ્વરાજની સેનાને આક્રમણ કરીને આવતી જોઈને વૃષ્ણિવંશના રાજકુમારો બહાર નીકળીને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
3.16.9
असहन्तोऽभियानं तत्साल्वराजस्य कौरव ।
चारुदेष्णश्च साम्बश्च प्रद्युम्नश्च रमहारथः ॥ ३.१६.९ ॥
હે કૌરવ, સાલ્વરાજના તે આક્રમણને સહન ન કરી શકીને ચારુદેષ્ણ, સામ્બ અને મહારથી પ્રદ્યુમ્ન પણ.
3.16.10
ते रथैर्दंशिताः सर्वेविचित्राभरणध्वजाः ।
संसक्ताः साल्वराजस्य बहुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ ३.१६.१० ॥
તેઓ સૌ રથોથી સજ્જ, વિચિત્ર આભૂષણો અને ધ્વજા સહિત, સાલ્વરાજના અનેક શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે ભિડાઈ ગયા.
3.16.11
गृहीत्वा कार्मुकं साम्बः साल्वस्य सचिवं रणे ।
यीधयामास संहृष्टः क्षेमधूर्तिं चमूपतिम् ॥ ३.१६.११ ॥
સામ્બે ધનુષ્ય ઉપાડીને, યુદ્ધમાં સાલ્વના મંત્રી અને સેનાપતિ ક્ષેમધૂર્તિ સાથે હર્ષપૂર્વક યુદ્ધ કર્યું.
3.16.12
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् ।
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथावर्षं सहस्रदृक् ॥ ३.१६.१२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જાંબવતીના પુત્રે તેના પર બાણોની મોટી વર્ષા વરસાવી, જેમ સહસ્રનેત્ર (ઇન્દ્ર) વરસાવે છે.
3.16.13
तद्बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः ।
क्षेमधूर्तिर्महाराज हिमवानिव निश्चलः ॥ ३.१६.१३ ॥
તે બાણોની ભયંકર વર્ષાને તે સેનાપતિએ સહન કરી. હે મહારાજ, ક્ષેમધૂર્તિ હિમાલયની જેમ અચળ ઊભો રહ્યો.
3.16.14
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमधूर्तिरपि स्वयम् ।
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥ ३.१६.१४ ॥
પછી હે રાજેન્દ્ર, ક્ષેમધૂર્તિએ પણ પોતે સાંબ પર માયાથી રચેલું અતિ વિશાળ બાણજાળ છોડ્યું.
3.16.15
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्यसः ।
साम्बः शरसहस्रेण रथमस्याभ्यवर्षत ॥ ३.१६.१५ ॥
પછી સાંબે માયાથી જ તે માયામય જાળને વીંધી નાખ્યું અને હજાર બાણોથી તેના રથ પર વર્ષા કરી.
3.16.16
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमधूर्तिश्चमूपतिः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥ ३.१६.१६ ॥
પછી સાંબના બાણોથી વિંધાઈને પીડિત થયેલો તે સેનાપતિ ક્ષેમધૂર્તિ વેગવાન ઘોડાઓ સાથે ભાગી ગયો.
3.16.17
तस्मिन्विप्रद्रुते शरे साल्वस्याथ चमूपतौ ।
वेगवान्नाम दैतेयः सुतं मेऽभ्यद्रवद्बली ॥ ३.१६.१७ ॥
શાલ્વનો તે સેનાપતિ ભાગી ગયા પછી, વેગવાન નામના બળવાન દૈત્યે મારા પુત્ર પર હુમલો કર્યો.
3.16.18
अभिपन्नस्तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः ।
वेगं वेगवतो राजंस्तस्थौ वीरो विधारयन् ॥ ३.१६.१८ ॥
પણ હે રાજેન્દ્ર, વૃષ્ણિકુલનું ગૌરવ સાંબ હુમલાથી ઘેરાયો છતાં તે વેગવાનનો વેગ ઝીલીને વીરની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.
3.16.19
स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम् ।
चिक्षेप तरसा वीरो व्याविद्ध्यन्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६.१९ ॥
હે કૌન્તેય! તે વીર સાંબે વેગવતી ગદાને વેગથી ફેરવીને, સત્યપરાક્રમી બનીને ફેંકી.
3.16.20
तया त्वभिहतो राजन्वेगवान्न्यपतद्भुवि ।
वातरुग्णं इव क्षुण्णो जीर्णमूलोवनस्पतिः ॥ ३.१६.२० ॥
હે રાજન્! તે પ્રહારથી ઘાયલ થયેલો વેગવાન ભૂમિ પર પડી ગયો, જેમ પવનથી તૂટેલું, મૂળ જીર્ણ થયેલું વૃક્ષ પડે.
3.16.21
तस्मिन्निपतिते वीरे गदारुग्णे महासुरे ।
प्रविश्य महतीं सेनां योधयामास मे सुतः ॥ ३.१६.२१ ॥
તે વીર મહાસુર ગદાથી ભાંગીને પડ્યા પછી, મારા પુત્રે મોટી સેનામાં પ્રવેશ કરીને યુદ્ધ કર્યું.
3.16.22
चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः ।
महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः ॥ ३.१६.२२ ॥
હે મહારાજ! ચારુદેષ્ણ સાથે ભિડાયેલો વિવિન્ધ્ય નામનો દાનવ મહારથી, પ્રસિદ્ધ અને મહાધનુર્ધર હતો.
3.16.23
ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः ।
वृत्रवासवयो राजन्यथापूर्वं तथाऽभवत् ॥ ३.१६.२३ ॥
પછી ચારુદેષ્ણ અને વિવિન્ધ્ય વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું, હે રાજન્; પૂર્વે વૃત્ર અને વાસવ વચ્ચે થયું હતું તેમ.
3.16.24
अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः ।
विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ ॥ ३.१६.२४ ॥
પરસ્પર અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેઓ બંને બાણોથી એકબીજાને પ્રહાર કરવા લાગ્યા, હે મહારાજ; સિંહોની જેમ ગર્જના કરતા, મહાબળવાન.
3.16.25
रौक्मिणेयस्ततो बाणमग्न्यर्कोपमवर्चसम् ।
अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम् ॥ ३.१६.२५ ॥
પછી રુક્મિણીના પુત્રે અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, શત્રુનાશક બાણને મહાસ્ત્રથી અભિમંત્રિત કરીને ધનુષ પર ચડાવ્યું.
3.16.26
स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः ।
चिक्षेप मे सुतो राजन्स गतासुरथापतत् ॥ ३.१६.२६ ॥
તે મહારથી ક્રોધથી વિવિંધ્યને બોલાવીને; રાજન, મારા પુત્રે તેના પર ફેંક્યું અને તે પ્રાણવિહીન થઈને પડ્યો.
3.16.27
विविन्ध्यं निहृतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम् ।
कामगेन स सौभेन साल्वः पुनरुपागमत् ॥ ३.१६.२७ ॥
વિવિંધ્ય હણાયો અને તે સેના વિક્ષુબ્ધ થઈ એ જોઈને, ઇચ્છા મુજબ ફરનાર સૌભ સાથે શાલ્વ ફરી આવ્યો.
3.16.28
ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद्बलम् ।
दृष्ट्वा साल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम् ॥ ३.१६.२८ ॥
ત્યારે, હે મહાબાહો, દ્વારકાવાસીઓનું તે આખું સૈન્ય વ્યાકુળ થયું; સૌભ પર ઊભેલા શાલ્વને પૃથ્વી પર ઊતરેલો જોઈને.
3.16.29
ततो निर्याय कौरव्य अवस्थाप्य च तद्बलम् ।
आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१६.२९ ॥
પછી, હે કૌરવ, હે મહારાજ, પ્રદ્યુમ્ને બહાર નીકળીને તે સૈન્યને સ્થિર કરીને આનર્તોને આ વાત કહી.
3.16.30
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि ।
निवारयन्तं संग्रामे बलात्सौभं सराजकम् ॥ ३.१६.३० ॥
તમે બધા ઊભા રહો; બધા યુદ્ધમાં મને જુઓ, હું બળપૂર્વક રાજા સહિત સૌભને રોકી રહ્યો છું.
3.16.31
अयं सौभपतेः सेनामायसैर्भुजगैरिव ।
धनुर्भुजविनिर्मुक्तैर्नाशयम्यद्य यादवाः ॥ ३.१६.३१ ॥
યાદવો, જુઓ, આજે હું સૌભપતિની સેનાને લોખંડના સર્પોની જેમ, ધનુષ્ય ધરતા ભુજાઓમાંથી છૂટેલા બાણોથી નષ્ટ કરું છું.
3.16.32
आश्वसध्वं न भीः कार्या सौभराडद्य नश्यति ।
मयाऽभिपन्नो दुष्टात्मा ससौभो विनशिष्यति ॥ ३.१६.३२ ॥
આશ્વસ્ત રહો, ભય ન રાખો; સૌભરાજ આજે નષ્ટ થાય છે. મારા દ્વારા ઘેરાયેલો તે દુષ્ટાત્મા સૌભ સહિત વિનાશ પામશે.
3.16.33
एवं ब्रुवति संहृष्टे प्रद्युम्ने पाण्डुनन्दन ।
धिष्टितं तद्बलं द्वारि युयुधे च यथासुखम् ॥ ३.१६.३३ ॥
હે પાંડુનંદન, પ્રદ્યુમ્ન હર્ષથી આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે, દ્વાર પર ઊભેલી તે સેના સહેલાઈથી લડી.