മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
तां तूपयातो राजेन्द्र साल्वः सौभपतिस्तदा ।
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥ ३.१६.१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അപ്പോൾ സൗഭപതിയായ സാല്വൻ അവിടെയെത്തി, അനേകം മനുഷ്യരും ആനകളുമുള്ള സൈന്യവുമായി പാളയമടിച്ചു.
3.16.2
समे निविष्टां सा सेना प्रभूतसलिलाशये ।
चतुरङ्गबलोपेता साल्वराजाभिपालिता ॥ ३.१६.२ ॥
ജലസമൃദ്ധമായ സമതലത്തിൽ പാളയമടിച്ച ആ സേന ചതുരംഗബലത്തോടു കൂടിയതും സാല്വരാജാവിനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
3.16.3
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च ।
वल्मीकांश्चैव चैत्यांश्च संनिविष्टमभूद्बलम् ॥ ३.१६.३ ॥
ശ്മശാനങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും പുറ്റുകളും ചൈത്യങ്ങളും ഒഴിവാക്കി ആ സേന പാളയമടിച്ചിരുന്നു.
3.16.4
अनीकानां विभागेन पन्थानः सुकृतास्तथा ।
प्रथमा नवमाश्चैव साल्वस्य शिबिरे नृप ॥ ३.१६.४ ॥
രാജാവേ, സാല്വന്റെ പാളയത്തിൽ സേനാവിഭാഗങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നിർമ്മിച്ച വഴികൾ നല്ലവണ്ണം ഒരുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഒന്നാമത്തേതും ഒമ്പതാമത്തേതും അങ്ങനെതന്നെ.
3.16.5
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् ।
रथनागाश्वकलिलं पदातिजनसंकुलम् ॥ ३.१६.५ ॥
ആ സേന സകലായുധങ്ങളോടും കൂടിയതും സകല ശസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണവുമായിരുന്നു; രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞതും കാലാൾപ്പടയാൽ തിങ്ങിനിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
3.16.6
तुष्टपुष्टबलोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् ।
विचित्रध्वजसन्नाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥ ३.१६.६ ॥
ആ സേന സംതൃപ്തവും ബലവത്തുമായ ശക്തിയോടു കൂടിയതും വീരലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു; വർണ്ണചിത്രമായ കൊടികളും കവചങ്ങളും രഥങ്ങളും വില്ലുകളും ഉള്ളതായിരുന്നു.
3.16.7
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ ।
अभिसारयामास तदा वेगैन पतगेन्द्रवत् ॥ ३.१६.७ ॥
കൗരവ്യാ, നരശ്രേഷ്ഠാ, ദ്വാരകയിൽ സൈന്യത്തെ നിർത്തി, അപ്പോൾ ഗരുഡനെപ്പോലുള്ള വേഗത്തോടെ അതിനെ മുന്നോട്ടു നയിച്ചു.
3.16.8
तदापतन्तं संदृश्य बलं साल्वपतेस्तदा ।
निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥ ३.१६.८ ॥
അപ്പോൾ സാല്വരാജന്റെ സൈന്യം ആക്രമിച്ചു വരുന്നത് കണ്ട്, വൃഷ്ണി വംശത്തിലെ രാജകുമാരന്മാർ പുറത്തിറങ്ങി യുദ്ധം ചെയ്തു.
3.16.9
असहन्तोऽभियानं तत्साल्वराजस्य कौरव ।
चारुदेष्णश्च साम्बश्च प्रद्युम्नश्च रमहारथः ॥ ३.१६.९ ॥
കൗരവാ, സാല്വരാജന്റെ ആ ആക്രമണം സഹിക്കാതെ, ചാരുദേഷ്ണനും സാംബനും മഹാരഥനായ പ്രദ്യുമ്നനും.
3.16.10
ते रथैर्दंशिताः सर्वेविचित्राभरणध्वजाः ।
संसक्ताः साल्वराजस्य बहुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ ३.१६.१० ॥
അവരെല്ലാം രഥങ്ങളിൽ കവചമണിഞ്ഞ്, വിചിത്രമായ ആഭരണങ്ങളും കൊടികളുമായി, സാല്വരാജന്റെ അനേകം ശ്രേഷ്ഠ യോദ്ധാക്കളുമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
3.16.11
गृहीत्वा कार्मुकं साम्बः साल्वस्य सचिवं रणे ।
यीधयामास संहृष्टः क्षेमधूर्तिं चमूपतिम् ॥ ३.१६.११ ॥
സാംബൻ വില്ലെടുത്ത്, യുദ്ധത്തിൽ സാല്വന്റെ മന്ത്രിയും സേനാപതിയുമായ ക്ഷേമധൂർത്തിയോട് സന്തോഷത്തോടെ പൊരുതി.
3.16.12
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् ।
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथावर्षं सहस्रदृक् ॥ ३.१६.१२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ജാംബവതിയുടെ പുത്രൻ അവന്റെ മേൽ അമ്പുകൾകൊണ്ടുള്ള വലിയ മഴ വർഷിച്ചു, ആയിരംകണ്ണൻ (ഇന്ദ്രൻ) മഴ പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ.
3.16.13
तद्बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः ।
क्षेमधूर्तिर्महाराज हिमवानिव निश्चलः ॥ ३.१६.१३ ॥
ആ ബാണവർഷത്തെ ആ സേനാപതി സഹിച്ചു. മഹാരാജാവേ, ക്ഷേമധൂർത്തി ഹിമാലയം പോലെ ഇളകാതെ നിന്നു.
3.16.14
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमधूर्तिरपि स्वयम् ।
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥ ३.१६.१४ ॥
പിന്നെ രാജേന്ദ്രാ, ക്ഷേമധൂർത്തിയും സ്വയം സാംബന്റെ നേരെ മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച വലിയൊരു ബാണജാലം അയച്ചു.
3.16.15
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्यसः ।
साम्बः शरसहस्रेण रथमस्याभ्यवर्षत ॥ ३.१६.१५ ॥
പിന്നെ സാംബൻ മായയാൽത്തന്നെ ആ മായാജാലം പിളർത്തി, ആയിരം ബാണങ്ങളാൽ അവന്റെ രഥത്തിന്മേൽ വർഷിച്ചു.
3.16.16
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमधूर्तिश्चमूपतिः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥ ३.१६.१६ ॥
പിന്നെ സാംബന്റെ ബാണങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ്, വേദനിച്ച ആ സേനാപതി ക്ഷേമധൂർത്തി വേഗമേറിയ കുതിരകളിൽ ഓടിരക്ഷപ്പെട്ടു.
3.16.17
तस्मिन्विप्रद्रुते शरे साल्वस्याथ चमूपतौ ।
वेगवान्नाम दैतेयः सुतं मेऽभ्यद्रवद्बली ॥ ३.१६.१७ ॥
ശാൽവന്റെ ആ സേനാപതി ഓടിപ്പോയ ശേഷം, വേഗവാൻ എന്ന ബലവാനായ ദൈത്യൻ എന്റെ പുത്രനെ ആക്രമിച്ചു.
3.16.18
अभिपन्नस्तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः ।
वेगं वेगवतो राजंस्तस्थौ वीरो विधारयन् ॥ ३.१६.१८ ॥
എന്നാൽ രാജേന്ദ്രാ, വൃഷ്ണികുലത്തിന്റെ അഭിമാനമായ സാംബൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, ആ വേഗവാന്റെ വേഗം താങ്ങി വീരനെപ്പോലെ ഉറച്ചുനിന്നു.
3.16.19
स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम् ।
चिक्षेप तरसा वीरो व्याविद्ध्यन्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६.१९ ॥
കൗന്തേയാ! ആ വീരനായ സാംബൻ വേഗവതി എന്ന ഗദ വേഗത്തിൽ ചുഴറ്റി, സത്യപരാക്രമിയായി എറിഞ്ഞു.
3.16.20
तया त्वभिहतो राजन्वेगवान्न्यपतद्भुवि ।
वातरुग्णं इव क्षुण्णो जीर्णमूलोवनस्पतिः ॥ ३.१६.२० ॥
രാജാവേ! ആ പ്രഹാരമേറ്റ വേഗവാൻ കാറ്റിൽ ഒടിഞ്ഞു വേര് ദ്രവിച്ച വൃക്ഷംപോലെ നിലത്തു വീണു.
3.16.21
तस्मिन्निपतिते वीरे गदारुग्णे महासुरे ।
प्रविश्य महतीं सेनां योधयामास मे सुतः ॥ ३.१६.२१ ॥
ആ വീരനായ മഹാസുരൻ ഗദയേറ്റ് തകർന്ന് വീണപ്പോൾ, എന്റെ പുത്രൻ വലിയ സേനയിൽ കടന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു.
3.16.22
चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः ।
महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः ॥ ३.१६.२२ ॥
മഹാരാജാവേ! ചാരുദേഷ്ണനോട് ഏറ്റുമുട്ടിയ വിവിന്ധ്യൻ എന്ന ദാനവൻ മഹാരഥനും പ്രസിദ്ധനും വലിയ വില്ലാളിയുമായിരുന്നു.
3.16.23
ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः ।
वृत्रवासवयो राजन्यथापूर्वं तथाऽभवत् ॥ ३.१६.२३ ॥
അപ്പോൾ ചാരുദേഷ്ണനും വിവിന്ധ്യനും തമ്മിൽ ഭയങ്കര യുദ്ധമുണ്ടായി, രാജാവേ; മുൻപ് വൃത്രനും വാസവനും തമ്മിലുണ്ടായതുപോലെ.
3.16.24
अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः ।
विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ ॥ ३.१६.२४ ॥
പരസ്പരം അത്യന്തം കോപിച്ച് അവർ ഇരുവരും അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു, മഹാരാജാവേ; സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജിച്ച്, മഹാബലന്മാരായി.
3.16.25
रौक्मिणेयस्ततो बाणमग्न्यर्कोपमवर्चसम् ।
अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम् ॥ ३.१६.२५ ॥
പിന്നീട് രുക്മിണിയുടെ പുത്രൻ അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും തേജസ്സുള്ള, ശത്രുനാശകമായ അമ്പിനെ മഹാസ്ത്രത്താൽ മന്ത്രിച്ച് വില്ലിൽ തൊടുത്തു.
3.16.26
स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः ।
चिक्षेप मे सुतो राजन्स गतासुरथापतत् ॥ ३.१६.२६ ॥
ആ മഹാരഥൻ കോപത്തോടെ വിവിന്ധ്യനെ വിളിച്ചു; രാജാവേ, എന്റെ പുത്രൻ അവന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞു, അവൻ ജീവനറ്റ് വീണു.
3.16.27
विविन्ध्यं निहृतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम् ।
कामगेन स सौभेन साल्वः पुनरुपागमत् ॥ ३.१६.२७ ॥
വിവിന്ധ്യൻ വധിക്കപ്പെട്ടതും ആ സേന കലങ്ങിയതും കണ്ട്, ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൗഭവുമായി ശാല്വൻ വീണ്ടും എത്തി.
3.16.28
ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद्बलम् ।
दृष्ट्वा साल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम् ॥ ३.१६.२८ ॥
അപ്പോൾ, മഹാബാഹോ, ദ്വാരകാനിവാസികളുടെ ആ സൈന്യം മുഴുവൻ കലങ്ങി; സൗഭത്തിൽ നിന്ന ശാല്വൻ ഭൂമിയിലിറങ്ങിയത് കണ്ട്.
3.16.29
ततो निर्याय कौरव्य अवस्थाप्य च तद्बलम् ।
आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१६.२९ ॥
പിന്നീട്, കൗരവാ, മഹാരാജാവേ, പ്രദ്യുമ്നൻ പുറത്തിറങ്ങി ആ സൈന്യത്തെ നിർത്തി, ആനർത്തരോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
3.16.30
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि ।
निवारयन्तं संग्रामे बलात्सौभं सराजकम् ॥ ३.१६.३० ॥
നിങ്ങളെല്ലാവരും നിൽക്കൂ; ഞാൻ ബലമായി രാജാവോടുകൂടിയ സൗഭത്തെ തടയുന്നത് നിങ്ങളെല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ കാണട്ടെ.
3.16.31
अयं सौभपतेः सेनामायसैर्भुजगैरिव ।
धनुर्भुजविनिर्मुक्तैर्नाशयम्यद्य यादवाः ॥ ३.१६.३१ ॥
യാദവരേ, ഇതാ ഇന്ന് സൗഭപതിയുടെ സേനയെ ഇരുമ്പു സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ, വില്ലേന്തിയ ഭുജങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു.
3.16.32
आश्वसध्वं न भीः कार्या सौभराडद्य नश्यति ।
मयाऽभिपन्नो दुष्टात्मा ससौभो विनशिष्यति ॥ ३.१६.३२ ॥
ആശ്വസിക്കുവിൻ, ഭയം വേണ്ട; സൗഭരാജാവ് ഇന്ന് നശിക്കുന്നു. എന്നാൽ വളഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് സൗഭത്തോടൊപ്പം നശിക്കും.
3.16.33
एवं ब्रुवति संहृष्टे प्रद्युम्ने पाण्डुनन्दन ।
धिष्टितं तद्बलं द्वारि युयुधे च यथासुखम् ॥ ३.१६.३३ ॥
പാണ്ഡുനന്ദനാ, പ്രദ്യുമ്നൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, വാതിൽക്കൽ നിലയുറപ്പിച്ച ആ സേന സുഖമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.