మహాభారతం · అధ్యాయం 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
तां तूपयातो राजेन्द्र साल्वः सौभपतिस्तदा ।
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥ ३.१६.१ ॥
రాజేంద్రా, అప్పుడు సౌభపతి అయిన సాల్వుడు అక్కడికి వచ్చి, అనేక మనుష్యులు మరియు ఏనుగులతో కూడిన సైన్యంతో విడిది చేశాడు.
3.16.2
समे निविष्टां सा सेना प्रभूतसलिलाशये ।
चतुरङ्गबलोपेता साल्वराजाभिपालिता ॥ ३.१६.२ ॥
నీరు సమృద్ధిగా ఉన్న సమతల ప్రదేశంలో విడిది చేసిన ఆ సైన్యం చతురంగ బలంతో కూడి, సాల్వ రాజుచే రక్షించబడినది.
3.16.3
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च ।
वल्मीकांश्चैव चैत्यांश्च संनिविष्टमभूद्बलम् ॥ ३.१६.३ ॥
శ్మశానాలు, దేవాలయాలు, పుట్టలు, చైత్యాలు తప్పించి ఆ సైన్యం విడిది చేసి ఉంది.
3.16.4
अनीकानां विभागेन पन्थानः सुकृतास्तथा ।
प्रथमा नवमाश्चैव साल्वस्य शिबिरे नृप ॥ ३.१६.४ ॥
ఓ రాజా, సాల్వుని శిబిరంలో సైన్యవిభాగాల ప్రకారం చేసిన మార్గాలు చక్కగా ఉన్నాయి; మొదటివీ తొమ్మిదవవీ కూడా.
3.16.5
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् ।
रथनागाश्वकलिलं पदातिजनसंकुलम् ॥ ३.१६.५ ॥
ఆ సైన్యం అన్ని ఆయుధాలతో కూడినది, అన్ని శస్త్రాలలో నిపుణమైనది; రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండి, కాల్బలంతో కిక్కిరిసి ఉంది.
3.16.6
तुष्टपुष्टबलोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् ।
विचित्रध्वजसन्नाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥ ३.१६.६ ॥
ఆ సైన్యం తృప్తిగా బలిష్ఠంగా ఉన్న బలంతో కూడి, వీరలక్షణాలతో గుర్తించబడింది; విచిత్ర ధ్వజాలు, కవచాలు, రథాలు, విల్లులతో ఉంది.
3.16.7
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ ।
अभिसारयामास तदा वेगैन पतगेन्द्रवत् ॥ ३.१६.७ ॥
కౌరవ్యా, నరశ్రేష్ఠా, ద్వారకలో సైన్యాన్ని నిలిపి, అప్పుడు దానిని గరుడుని వేగంతో ముందుకు నడిపించాడు.
3.16.8
तदापतन्तं संदृश्य बलं साल्वपतेस्तदा ।
निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥ ३.१६.८ ॥
అప్పుడు సాల్వ రాజు సైన్యం దాడి చేస్తుండగా చూసి, వృష్ణి వంశపు కుమారులు బయటకు వచ్చి పోరాడారు.
3.16.9
असहन्तोऽभियानं तत्साल्वराजस्य कौरव ।
चारुदेष्णश्च साम्बश्च प्रद्युम्नश्च रमहारथः ॥ ३.१६.९ ॥
కౌరవా, సాల్వరాజు ఆ దాడిని సహించలేక, చారుదేష్ణుడు, సాంబుడు, మహారథుడైన ప్రద్యుమ్నుడు కూడా.
3.16.10
ते रथैर्दंशिताः सर्वेविचित्राभरणध्वजाः ।
संसक्ताः साल्वराजस्य बहुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ ३.१६.१० ॥
వారందరూ రథాలపై కవచధారులై, విచిత్రమైన అలంకారాలు, ధ్వజాలతో, సాల్వరాజు యొక్క అనేక శ్రేష్ఠ యోధులతో తలపడ్డారు.
3.16.11
गृहीत्वा कार्मुकं साम्बः साल्वस्य सचिवं रणे ।
यीधयामास संहृष्टः क्षेमधूर्तिं चमूपतिम् ॥ ३.१६.११ ॥
సాంబుడు విల్లు పట్టి, యుద్ధంలో సాల్వరాజు మంత్రి, సేనాధిపతి క్షేమధూర్తితో ఉత్సాహంగా పోరాడాడు.
3.16.12
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् ।
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथावर्षं सहस्रदृक् ॥ ३.१६.१२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, జాంబవతి కుమారుడు అతనిపై బాణాలతో కూడిన గొప్ప వర్షాన్ని కురిపించాడు, సహస్రనేత్రుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించినట్లు.
3.16.13
तद्बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः ।
क्षेमधूर्तिर्महाराज हिमवानिव निश्चलः ॥ ३.१६.१३ ॥
ఆ బాణవర్షాన్ని ఆ సేనాపతి సహించాడు. మహారాజా, క్షేమధూర్తి హిమాలయంలా కదలకుండా నిలిచాడు.
3.16.14
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमधूर्तिरपि स्वयम् ।
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥ ३.१६.१४ ॥
అప్పుడు రాజేంద్రా, క్షేమధూర్తి స్వయంగా సాంబునిపై మాయతో సృష్టించిన అత్యంత గొప్ప బాణజాలాన్ని ప్రయోగించాడు.
3.16.15
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्यसः ।
साम्बः शरसहस्रेण रथमस्याभ्यवर्षत ॥ ३.१६.१५ ॥
అప్పుడు సాంబుడు మాయతోనే ఆ మాయాజాలాన్ని చీల్చి, వేయి బాణాలతో అతని రథంపై వర్షం కురిపించాడు.
3.16.16
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमधूर्तिश्चमूपतिः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥ ३.१६.१६ ॥
అప్పుడు సాంబుని బాణాలతో గాయపడి, బాధించబడిన ఆ సేనాపతి క్షేమధూర్తి వేగవంతమైన గుర్రాలతో పారిపోయాడు.
3.16.17
तस्मिन्विप्रद्रुते शरे साल्वस्याथ चमूपतौ ।
वेगवान्नाम दैतेयः सुतं मेऽभ्यद्रवद्बली ॥ ३.१६.१७ ॥
శాల్వుని ఆ సేనాపతి పారిపోయిన తరువాత, వేగవాన్ అనే బలవంతుడైన దైత్యుడు నా కుమారునిపై దాడి చేశాడు.
3.16.18
अभिपन्नस्तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः ।
वेगं वेगवतो राजंस्तस्थौ वीरो विधारयन् ॥ ३.१६.१८ ॥
కానీ రాజేంద్రా, వృష్ణి వంశ గౌరవమైన సాంబుడు దాడికి గురైనప్పటికీ, ఆ వేగవంతుని వేగాన్ని భరిస్తూ వీరునిగా స్థిరంగా నిలిచాడు.
3.16.19
स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम् ।
चिक्षेप तरसा वीरो व्याविद्ध्यन्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६.१९ ॥
కౌంతేయా! ఆ వీరుడు సాంబుడు వేగవతి అనే గదను వేగంగా తిప్పి, సత్యపరాక్రముడై విసిరాడు.
3.16.20
तया त्वभिहतो राजन्वेगवान्न्यपतद्भुवि ।
वातरुग्णं इव क्षुण्णो जीर्णमूलोवनस्पतिः ॥ ३.१६.२० ॥
రాజా! ఆ దెబ్బకు దెబ్బతిన్న వేగవంతుడు నేలపై పడిపోయాడు; గాలికి విరిగి వేళ్ళు కుళ్ళిన వృక్షంలా.
3.16.21
तस्मिन्निपतिते वीरे गदारुग्णे महासुरे ।
प्रविश्य महतीं सेनां योधयामास मे सुतः ॥ ३.१६.२१ ॥
ఆ వీరుడైన మహాసురుడు గదతో నలిగి పడిపోయాక, నా కుమారుడు గొప్ప సైన్యంలోకి ప్రవేశించి పోరాడాడు.
3.16.22
चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः ।
महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः ॥ ३.१६.२२ ॥
మహారాజా! చారుదేష్ణుడితో తలపడిన వివింధ్యుడనే దానవుడు మహారథుడు, ప్రసిద్ధుడు, గొప్ప ధనుర్ధారి.
3.16.23
ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः ।
वृत्रवासवयो राजन्यथापूर्वं तथाऽभवत् ॥ ३.१६.२३ ॥
అప్పుడు చారుదేష్ణుడికీ వివింధ్యుడికీ మధ్య భయంకర యుద్ధం జరిగింది, రాజా; పూర్వం వృత్రుడికీ వాసవుడికీ జరిగినట్టే.
3.16.24
अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः ।
विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ ॥ ३.१६.२४ ॥
పరస్పరం అత్యంత కోపంతో ఇద్దరూ బాణాలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు, మహారాజా; సింహాల్లా గర్జిస్తూ, మహాబలులై.
3.16.25
रौक्मिणेयस्ततो बाणमग्न्यर्कोपमवर्चसम् ।
अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम् ॥ ३.१६.२५ ॥
అప్పుడు రుక్మిణీ కుమారుడు అగ్ని, సూర్యుల తేజస్సు కలిగిన, శత్రువులను నాశనం చేసే బాణాన్ని మహాస్త్రంతో అభిమంత్రించి ధనువుపై సంధించాడు.
3.16.26
स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः ।
चिक्षेप मे सुतो राजन्स गतासुरथापतत् ॥ ३.१६.२६ ॥
ఆ మహారథుడు కోపంతో వివింధ్యుడిని పిలిచాడు; రాజా, నా కుమారుడు అతనిపై విసిరాడు, అతడు ప్రాణం లేక పడిపోయాడు.
3.16.27
विविन्ध्यं निहृतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम् ।
कामगेन स सौभेन साल्वः पुनरुपागमत् ॥ ३.१६.२७ ॥
వివింధ్యుడు హతమవడాన్ని, ఆ సేన కలతపడడాన్ని చూసి, సాల్వుడు ఇష్టానుసారం పోగల సౌభంతో మళ్ళీ వచ్చాడు.
3.16.28
ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद्बलम् ।
दृष्ट्वा साल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम् ॥ ३.१६.२८ ॥
అప్పుడు, ఓ మహాబాహూ, ద్వారకా వాసుల ఆ సేన అంతా కలతపడింది; సౌభంపై నిలిచిన సాల్వుడు భూమిపైకి దిగడం చూసి.
3.16.29
ततो निर्याय कौरव्य अवस्थाप्य च तद्बलम् ।
आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१६.२९ ॥
అప్పుడు, ఓ కౌరవా, మహారాజా, ప్రద్యుమ్నుడు బయటకు వెళ్ళి ఆ సేనను నిలిపి, ఆనర్తులతో ఈ మాట చెప్పాడు.
3.16.30
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि ।
निवारयन्तं संग्रामे बलात्सौभं सराजकम् ॥ ३.१६.३० ॥
మీరంతా నిలబడండి; మీరంతా యుద్ధంలో నన్ను చూడండి, నేను బలవంతంగా రాజుతో సహా సౌభాన్ని అడ్డుకుంటున్నప్పుడు.
3.16.31
अयं सौभपतेः सेनामायसैर्भुजगैरिव ।
धनुर्भुजविनिर्मुक्तैर्नाशयम्यद्य यादवाः ॥ ३.१६.३१ ॥
యాదవులారా, ఇదిగో ఈ రోజు సౌభపతి సేనను ఇనుప సర్పాల వలె, ధనుర్భుజాల నుండి విడువబడిన బాణాలతో నాశనం చేస్తున్నాను.
3.16.32
आश्वसध्वं न भीः कार्या सौभराडद्य नश्यति ।
मयाऽभिपन्नो दुष्टात्मा ससौभो विनशिष्यति ॥ ३.१६.३२ ॥
ఊరడిల్లండి, భయం వద్దు; సౌభరాజు ఈ రోజు నశిస్తాడు. నా చేత చుట్టబడిన ఆ దుష్టాత్ముడు సౌభంతో పాటు నశిస్తాడు.
3.16.33
एवं ब्रुवति संहृष्टे प्रद्युम्ने पाण्डुनन्दन ।
धिष्टितं तद्बलं द्वारि युयुधे च यथासुखम् ॥ ३.१६.३३ ॥
పాండునందనా, ప్రద్యుమ్నుడు సంతోషంతో ఇలా పలుకుతుండగా, ద్వారం వద్ద నిలిపిన ఆ సేన సుఖంగా యుద్ధం చేసింది.