มหาภารตะ · อัธยายะ 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
तां तूपयातो राजेन्द्र साल्वः सौभपतिस्तदा ।
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह ॥ ३.१६.१ ॥
โอ้ จอมกษัตริย์ ท้าวศาลวะผู้เป็นเจ้าแห่งเมืองเสามภะ ได้เสด็จมาถึงที่นั้นแล้วตั้งค่ายพักพลด้วยกองทัพช้างและกองทหารจำนวนมาก
3.16.2
समे निविष्टां सा सेना प्रभूतसलिलाशये ।
चतुरङ्गबलोपेता साल्वराजाभिपालिता ॥ ३.१६.२ ॥
กองทัพที่ตั้งค่ายอยู่บนพื้นราบซึ่งมีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์นั้น ประกอบด้วยกำลังพลสี่เหล่า และอยู่ในความคุ้มครองของพระเจ้าศาลวะ
3.16.3
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च ।
वल्मीकांश्चैव चैत्यांश्च संनिविष्टमभूद्बलम् ॥ ३.१६.३ ॥
กองทัพได้ตั้งค่ายโดยเว้นเมรุป่าช้า เทวาลัย จอมปลวก และเจดีย์สถานไว้ทั้งหมด
3.16.4
अनीकानां विभागेन पन्थानः सुकृतास्तथा ।
प्रथमा नवमाश्चैव साल्वस्य शिबिरे नृप ॥ ३.१६.४ ॥
โอ้ พระราชา ถนนที่จัดไว้ในค่ายของท้าวศาลวะตามการแบ่งกองทัพนั้นทำได้ดี โดยเฉพาะสายที่หนึ่งและสายที่เก้า
3.16.5
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम् ।
रथनागाश्वकलिलं पदातिजनसंकुलम् ॥ ३.१६.५ ॥
กองทัพนั้นพร้อมด้วยอาวุธทุกชนิด และชำนาญศาสตราวุธทุกประเภท เต็มไปด้วยรถรบ ช้าง และม้า และคลาคล่ำด้วยทหารราบ
3.16.6
तुष्टपुष्टबलोपेतं वीरलक्षणलक्षितम् ।
विचित्रध्वजसन्नाहं विचित्ररथकार्मुकम् ॥ ३.१६.६ ॥
กองทัพนั้นมีกำลังที่พอใจและแข็งแรงสมบูรณ์ มีเครื่องหมายของวีรบุรุษ มีธงและเกราะหลากสี และมีรถรบกับธนูหลากหลายรูปแบบ
3.16.7
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ ।
अभिसारयामास तदा वेगैन पतगेन्द्रवत् ॥ ३.१६.७ ॥
โอ้ ชาวเการพ โอ้ จอมคนผู้ประเสริฐ เมื่อตั้งกองทัพไว้ที่เมืองทวารกาแล้ว ท้าวศาลวะจึงส่งกองทัพเข้าโจมตีด้วยความเร็วดุจพญาครุฑ
3.16.8
तदापतन्तं संदृश्य बलं साल्वपतेस्तदा ।
निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः ॥ ३.१६.८ ॥
เมื่อเห็นกองทัพของเจ้าเมืองศาลวะกำลังรุกเข้ามา เหล่าเจ้าชายผู้เป็นที่รักของราชวงศ์วฤษณีจึงออกรบต่อสู้
3.16.9
असहन्तोऽभियानं तत्साल्वराजस्य कौरव ।
चारुदेष्णश्च साम्बश्च प्रद्युम्नश्च रमहारथः ॥ ३.१६.९ ॥
โอ้ ชาวเการพ ทนการโจมตีของพระเจ้าศาลวะนั้นไม่ได้ จารุเทษณะ สามพะ และประทยุมนะ ผู้เป็นรถีเอกก็เช่นกัน
3.16.10
ते रथैर्दंशिताः सर्वेविचित्राभरणध्वजाः ।
संसक्ताः साल्वराजस्य बहुभिर्योधपुङ्गवैः ॥ ३.१६.१० ॥
ทุกคนนั้นยืนประจำรถรบ สวมเครื่องประดับและธงหลากสี และเข้าต่อสู้กับนายทหารเอกหลายคนของพระเจ้าศาลวะ
3.16.11
गृहीत्वा कार्मुकं साम्बः साल्वस्य सचिवं रणे ।
यीधयामास संहृष्टः क्षेमधूर्तिं चमूपतिम् ॥ ३.१६.११ ॥
สามพะหยิบคันธนูขึ้นมาอย่างชื่นชมยินดี แล้วต่อสู้ในสนามรบกับเกษมธูรติ อำมาตย์และแม่ทัพของกองทัพศาลวะ
3.16.12
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत् ।
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथावर्षं सहस्रदृक् ॥ ३.१६.१२ ॥
โอ้ ยอดแห่งภรตวงศ์ โอรสของนางชามพวตีได้ระดมฝนลูกศรอันใหญ่หลวงใส่เกษมธูรติ ดุจพระอินทร์ผู้มีพันตาที่ให้ฝนตก
3.16.13
तद्बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः ।
क्षेमधूर्तिर्महाराज हिमवानिव निश्चलः ॥ ३.१६.१३ ॥
แม่ทัพนั้นทนรับฝนลูกศรอันดุเดือดได้ โอ้ มหาราช เกษมธูรติยืนมั่นคงไม่หวั่นไหวดุจเทือกเขาหิมาลัย
3.16.14
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमधूर्तिरपि स्वयम् ।
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम् ॥ ३.१६.१४ ॥
ต่อมา โอ้ จอมกษัตริย์ เกษมธูรติเองได้ปล่อยตาข่ายลูกศรอันใหญ่ยิ่งกว่า ซึ่งสร้างขึ้นด้วยมายา ใส่สามพะ
3.16.15
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्यसः ।
साम्बः शरसहस्रेण रथमस्याभ्यवर्षत ॥ ३.१६.१५ ॥
ต่อมา สามพะได้ฉีกตาข่ายที่เกิดจากมายานั้นด้วยมายาเช่นกัน แล้วระดมลูกศรนับพุ่งใส่รถศึกของเกษมธูรติ
3.16.16
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमधूर्तिश्चमूपतिः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः ॥ ३.१६.१६ ॥
เมื่อนั้น เกษมธูรติ แม่ทัพนั้น ถูกสามพะยิงจนบาดเจ็บและถูกลูกศรของสามพะบีบคั้น จึงหนีไปด้วยม้าที่วิ่งเร็ว
3.16.17
तस्मिन्विप्रद्रुते शरे साल्वस्याथ चमूपतौ ।
वेगवान्नाम दैतेयः सुतं मेऽभ्यद्रवद्बली ॥ ३.१६.१७ ॥
เมื่อแม่ทัพของพระเจ้าศาลวะหนีไปแล้ว ไดตยะผู้แข็งแกร่งนามว่าเวคะวานก็พุ่งเข้าใส่บุตรของเรา
3.16.18
अभिपन्नस्तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः ।
वेगं वेगवतो राजंस्तस्थौ वीरो विधारयन् ॥ ३.१६.१८ ॥
แต่ โอ้ จอมกษัตริย์ สามพะ ผู้เป็นเกียรติของวงศ์วฤษณี แม้ถูกโจมตี ก็ยืนหยัดอย่างวีรบุรุษ รับมือกับความเร็วของผู้เร็วนั้น
3.16.19
स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम् ।
चिक्षेप तरसा वीरो व्याविद्ध्यन्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६.१९ ॥
โอ้ บุตรแห่งกุนตี วีรบุรุษสามพะผู้มีความกล้าหาญที่แท้จริง ได้เหวี่ยงคทาเวคะวตีอย่างรวดเร็วและแรงกล้า พร้อมทั้งหมุนมันไปด้วย
3.16.20
तया त्वभिहतो राजन्वेगवान्न्यपतद्भुवि ।
वातरुग्णं इव क्षुण्णो जीर्णमूलोवनस्पतिः ॥ ३.१६.२० ॥
โอ้ พระราชา เวคะวานผู้ถูกคทานั้นฟาดเข้าก็ล้มลงสู่พื้นดิน ดุจต้นไม้ใหญ่ที่รากเน่าแล้วถูกลมพัดหักโค่น
3.16.21
तस्मिन्निपतिते वीरे गदारुग्णे महासुरे ।
प्रविश्य महतीं सेनां योधयामास मे सुतः ॥ ३.१६.२१ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่นั้นล้มลง อสูรผู้ยิ่งใหญ่ถูกคทาทำลายจนแหลกลาญ บุตรของข้าพเจ้าเข้าไปในกองทัพอันใหญ่หลวงและรบ
3.16.22
चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः ।
महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः ॥ ३.१६.२२ ॥
ข้าแต่มหาราช ทานพนามว่าวิวินธยะ ซึ่งผูกพันอยู่กับจารุเทษณะ เป็นมหารถผู้มีชื่อเสียง เป็นนักธนูผู้ทรงพลัง
3.16.23
ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः ।
वृत्रवासवयो राजन्यथापूर्वं तथाऽभवत् ॥ ३.१६.२३ ॥
จากนั้น การรบอันดุเดือดได้เกิดขึ้นระหว่างจารุเทษณะกับวิวินธยะ ข้าแต่พระราชา เหมือนที่เคยเกิดขึ้นในกาลก่อนระหว่างวฤตรากับวาสวะ
3.16.24
अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः ।
विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ ॥ ३.१६.२४ ॥
ทั้งสองผู้ทรงพลังมหาศาลต่างโกรธเคืองกันอย่างยิ่ง ต่างยิงธนูใส่กัน ข้าแต่มหาราช คำรามดังราชสีห์
3.16.25
रौक्मिणेयस्ततो बाणमग्न्यर्कोपमवर्चसम् ।
अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम् ॥ ३.१६.२५ ॥
ลำดับนั้น โอรสของรุกมิณี ได้ร่ายมนตร์ใส่ลูกศรที่รุ่งโรจน์ดุจไฟและดวงอาทิตย์ด้วยอาวุธทิพย์อันยิ่งใหญ่ แล้วจึงเล็งลูกศรที่ทำลายศัตรูนั้นไว้กับสายธนู
3.16.26
स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः ।
चिक्षेप मे सुतो राजन्स गतासुरथापतत् ॥ ३.१६.२६ ॥
มหารถผู้นั้นด้วยความโกรธ ได้เรียกวิวินธยะ ข้าแต่พระราชา บุตรของข้าพเจ้าจึงพุ่งลูกศรใส่ วิวินธยะก็ล้มลงโดยปราศจากชีวิต
3.16.27
विविन्ध्यं निहृतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम् ।
कामगेन स सौभेन साल्वः पुनरुपागमत् ॥ ३.१६.२७ ॥
เมื่อเห็นวิวินธยะถูกสังหารและกองทัพนั้นถูกรบกวนให้สับสน ศาลวะจึงกลับมาอีกครั้งพร้อมด้วยเรือเหาะเซาภะ ซึ่งเคลื่อนที่ได้ตามใจปรารถนา
3.16.28
ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद्बलम् ।
दृष्ट्वा साल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम् ॥ ३.१६.२८ ॥
ลำดับนั้น กองทัพของชาวทวารกาทั้งหมดต่างสับสนปั่นป่วน เมื่อเห็นศาลวะยืนอยู่บนเซาภะลงมาสู่พื้นดิน ข้าแต่ผู้มีแขนอันทรงพลัง
3.16.29
ततो निर्याय कौरव्य अवस्थाप्य च तद्बलम् ।
आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१६.२९ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่กาวรวะ ข้าแต่มหาราช ประทยุมนะจึงออกไปจัดกองทัพให้ตั้งมั่น แล้วกล่าวคำเหล่านี้แก่ชาวอานรรตะ
3.16.30
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि ।
निवारयन्तं संग्रामे बलात्सौभं सराजकम् ॥ ३.१६.३० ॥
ท่านทั้งหลายจงยืนอยู่เถิด ขอให้ทุกคนจงมองดูข้าในการรบ ขณะที่ข้าจะหยุดยั้งเซาภะพร้อมทั้งกษัตริย์ของมันด้วยกำลังในสงคราม
3.16.31
अयं सौभपतेः सेनामायसैर्भुजगैरिव ।
धनुर्भुजविनिर्मुक्तैर्नाशयम्यद्य यादवाः ॥ ३.१६.३१ ॥
ดูเถิด ข้าแต่ยาทพทั้งหลาย วันนี้ข้าจะทำลายกองทัพของเจ้าแห่งเซาภะด้วยลูกศรที่พุ่งออกจากแขนที่ถือธนู ดุจงูเหล็ก
3.16.32
आश्वसध्वं न भीः कार्या सौभराडद्य नश्यति ।
मयाऽभिपन्नो दुष्टात्मा ससौभो विनशिष्यति ॥ ३.१६.३२ ॥
จงมีกำลังใจ อย่ากลัวเลย วันนี้เจ้าแห่งเซาภะจะพินาศ ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นจะถูกข้าโจมตีจนล้มลง และจะพินาศไปพร้อมกับเซาภะ
3.16.33
एवं ब्रुवति संहृष्टे प्रद्युम्ने पाण्डुनन्दन ।
धिष्टितं तद्बलं द्वारि युयुधे च यथासुखम् ॥ ३.१६.३३ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ เมื่อประทยุมนะกล่าวอย่างนี้ด้วยความยินดี กองทัพที่ประจำอยู่ที่ประตูก็ได้สู้รบอย่างสบายใจ