મહાભારત · અધ્યાય 3.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.161.1
आर्ष्टिषेणाश्रमे तस्मिन्मम पूर्वपितामहाः ।
पाण्डोः पुत्रा महात्मान सर्वे दिव्यपराक्रमाः ॥ ३.१६१.१ ॥
તે આર્ષ્ટિષેણના આશ્રમમાં મારા પૂર્વ પિતામહ, પાંડુના મહાત્મા પુત્રો, સૌ દિવ્ય પરાક્રમી હતા.
3.161.2
कियन्तं कालमवसन्पर्वते गन्धमादने ।
किंच चक्रुर्महावीर्याः सर्वेऽतिबलपौरुषाः ॥ ३.१६१.२ ॥
ગંધમાદન પર્વત પર તેઓ કેટલો સમય રહ્યા? તે મહાવીર્ય, અતિબલપૌરુષી સૌએ શું કર્યું?
3.161.3
कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम् ।
वसतां लोकवीराणामासंस्तद्ब्रूहि सत्तम ॥ ३.१६१.३ ॥
ત્યાં રહેનારા તે લોકવીર મહાત્માઓને ખાવાલાયક પદાર્થો કયા હતા? હે સત્તમ, તે કહો.
3.161.4
विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम् ।
यद्यच्चक्रे महाबाहुस्तस्मिन्हैमवते गिरौ ॥ ३.१६१.४ ॥
તે હિમાલય પર્વત પર મહાબાહુ ભીમસેને જે જે પરાક્રમ કર્યો, તે મને વિસ્તારથી કહો.
3.161.5
न खल्वासीत्पुनर्युद्धं तस् यक्षैर्द्विजोत्तम ।
धनदाध्युषिते नित्यं वसतस्तत्र पर्वते ॥ ३.१६१.५ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, ધનદ (કુબેર) દ્વારા સદા અધિષ્ઠિત તે પર્વત પર વાસ કરતાં યક્ષો સાથે તેમનું ફરી યુદ્ધ થયું નહોતું.
3.161.6
कच्चित्समागमस्तेषामासीद्वैश्रवणस्य च ।
तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१६१.६ ॥
શું તેમની વૈશ્રવણ (કુબેર) સાથે મુલાકાત થઈ હતી? ત્યાં તો ધનદ (કુબેર) આવે છે, જેમ આર્ષ્ટિષેણે કહ્યું હતું.
3.161.7
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं रविस्तरेण तपोधन ।
न हि मे शृण्वतस्तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम् ॥ ३.१६१.७ ॥
હે તપોધન, આ બધું વિસ્તારથી સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે. તેમનું ચરિત્ર સાંભળતાં મને તૃપ્તિ થતી નથી.
3.161.8
एतदात्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः ।
शासनं सततं चक्रुस्तथैव भरतर्षभाः ॥ ३.१६१.८ ॥
પોતાના હિતની આ વાત સાંભળીને, એ અપ્રતિમ તેજસ્વીની આજ્ઞાનું ભરતશ્રેષ્ઠોએ સતત તે પ્રમાણે પાલન કર્યું.
3.161.9
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च ।
शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि ॥ ३.१६१.९ ॥
મુનિઓને યોગ્ય રસદાર ફળો અને શુદ્ધ બાણોથી હણાયેલા હરણોનું માંસ પણ ખાતાં.
3.161.10
मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च ।
एवं ते न्यवसंस्तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः ॥ ३.१६१.१० ॥
હિમાલયની પીઠ પર મળતાં શુદ્ધ અને વિવિધ પ્રકારનાં મધ પણ. એ રીતે ભરતશ્રેષ્ઠ પાંડવો ત્યાં વસ્યા.
3.161.11
तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षमभ्यगात् ।
शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधान्युत ॥ ३.१६१.११ ॥
એ રીતે રહેતા તેમનું પાંચમું વર્ષ આવ્યું. લોમશે કહેલાં વિવિધ વચનો તેઓ સાંભળતા રહ્યા.
3.161.12
कृत्यकाल उपस्तास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः ।
राक्षसैः सह सर्वैश्च पूर्वमेव गतः प्रभो ॥ ३.१६१.१२ ॥
'કાર્યકાળે હું હાજર થઈશ' એમ કહીને, હે પ્રભુ, ઘટોત્કચ બધા રાક્ષસો સાથે પહેલાં જ ચાલ્યો ગયો.
3.161.13
आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम् ।
अगच्छन्बहवो मासाः पश्यतां महदद्भुतम् ॥ ३.१६१.१३ ॥
આર્ષ્ટિષેણના આશ્રમમાં તે મહાત્માઓ રહેતા હતા ત્યારે ઘણા મહિનાઓ વીતી ગયા; તેઓ એક મહાન અદ્ભુત દૃશ્ય જોતા રહ્યા.
3.161.14
तैस्तत्रविहरद्भिश्च रममाणैश्च पाण्डवैः ।
प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश्चारणास्तथा ॥ ३.१६१.१४ ॥
ત્યાં વિહરતા અને રમતા પાંડવો સાથે તે મહાભાગ્યશાળી મુનિઓ અને ચારણો પણ પ્રસન્ન થયા.
3.161.15
आजग्मुः पाण्डवान्द्रष्टुं शुद्धात्मानो यतव्रताः ।
ते तैः सह कथां चक्रुर्द्रिव्यां भरतसत्तमाः ॥ ३.१६१.१५ ॥
પાંડવોને જોવા શુદ્ધાત્મા અને વ્રતનિષ્ઠ મુનિઓ આવ્યા; હે ભરતશ્રેષ્ઠો, તેઓએ તેમની સાથે દિવ્ય કથા કરી.
3.161.16
ततः कतिपयाहस्सु महाह्रदनिवासिनम् ।
ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाऽहरत् ॥ ३.१६१.१६ ॥
પછી થોડા દિવસો બાદ, સુપર્ણ (ગરુડ) એ મહાહ્રદમાં રહેતા સમૃદ્ધ મહાનાગને અચાનક પકડી લીધો.
3.161.17
प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः ।
ददृशुः सर्वभूतानि पाणअडवाश्च तदद्भुतम् ॥ ३.१६१.१७ ॥
મહાન પર્વત ધ્રૂજ્યો, વિશાળ વૃક્ષો કચડાઈ ગયાં; સર્વ પ્રાણીઓ અને પાંડવોએ તે અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું.
3.161.18
ततः शैलोत्तमस्याग्रात्पाण्डवान्प्रति मारुतः ।
अवहत्सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥ ३.१६१.१८ ॥
પછી તે શ્રેષ્ઠ પર્વતના શિખરથી પાંડવો તરફ પવન વાયો, જેણે સુગંધિત અને શુભ સર્વ માળાઓ ઉડાડી દીધી.
3.161.19
तत्रपुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः ।
ददृशुः पञ्चवर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥ ३.१६१.१९ ॥
ત્યાં મિત્રો સાથે પાંડવોએ અને યશસ્વિની દ્રૌપદીએ પાંચ રંગોનાં દિવ્ય પુષ્પો જોયાં.
3.161.20
भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनमब्रवीत् ।
विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥ ३.१६१.२० ॥
પછી કૃષ્ણાએ યોગ્ય સમયે, પર્વતના એકાંત પ્રદેશમાં સુખેથી બેઠેલા મહાબાહુ ભીમસેનને આ વચન કહ્યું.
3.161.21
सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् ।
पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ ॥ ३.१६१.२१ ॥
ગરુડ અને પવનના વેગથી, મહાબલ પવન વડે પાંચ રંગોનાં ફૂલો ખેરવાઈ રહ્યાં છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.161.22
दिव्यावर्णानि दिव्यानि दिव्यगन्धवहानि च ।
मदयन्तीव गन्धेन मनो मे भरतर्षभ ॥ ३.१६१.२२ ॥
દિવ્ય રંગોવાળાં, દિવ્ય અને દિવ્ય સુગંધ વહન કરનારાં એ ફૂલો, જાણે પોતાની સુગંધથી મારા મનને મદમસ્ત કરી રહ્યાં છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.161.23
येषां तु दर्शनात्स्पर्शान्सौरभ्याच्च तथैव च ।
नश्यतीव मनोदुःखं ममेदं शत्रुतापन ॥ ३.१६१.२३ ॥
જેમને જોવાથી, સ્પર્શથી અને સુગંધથી પણ મારું આ માનસિક દુઃખ જાણે નાશ પામે છે, હે શત્રુતાપન.
3.161.24
ईदृशैः कुसुमैर्दिव्यैर्दिव्यगन्धवहैः शुभैः ।
देवतान्यर्चयित्वाऽहमिच्छेयं सङ्गमं त्वया ॥ ३.१६१.२४ ॥
આવાં દિવ્ય, દિવ્ય સુગંધ વહન કરતાં શુભ ફૂલોથી દેવતાઓનું પૂજન કરીને હું તારી સાથે સંગમ ઇચ્છું છું.
3.161.25
इदं तु पुरुषव्याघ्र विशेषेणाम्बुजं शुभम् ।
गन्धसंस्थानसंपन्नं मम मानसवर्धनम् ॥ ३.१६१.२५ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, આ વિશેષ શુભ કમળ છે; સુગંધ અને સૌંદર્યથી યુક્ત, મારા મનને આનંદ આપનારું.
3.161.26
प्रत्यक्षं सर्वलोकस् नह्यदृश्यत मां प्रति ॥ ३.१६१.२६ ॥
સર્વ લોકની સામે પ્રત્યક્ષ હોવા છતાં, તે મારી સામે દેખાયું નહીં.
3.161.27
वासुदेवसहायेन वासुदेवप्रियेण च ।
खाण्डवे सत्यसन्धेन भ्रात्रा तव महात्मना ॥ ३.१६१.२७ ॥
વાસુદેવના સહાયક અને વાસુદેવને પ્રિય, સત્યપ્રતિજ્ઞ, મહાત્મા તમારા ભાઈએ ખાંડવવનમાં.
3.161.28
गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश्च पराजितः ।
हता मायाविनश्चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवं ॥ ३.१६१.२८ ॥
ગંધર્વો, ઉરગો અને રાક્ષસો પરાજિત થયા; વાસવ પણ પરાજિત થયો; માયાવી ઉગ્રો માર્યા ગયા; ગાંડીવ ધનુષ પ્રાપ્ત થયું.
3.161.29
तवापि सुमहत्तेजो महद्बाहुबलं च ते ।
अविषह्यमनाधृष्यं शक्रतुल्यपराक्रम ॥ ३.१६१.२९ ॥
તમારું તેજ પણ અત્યંત મહાન છે, અને તમારું ભુજબળ પણ મહાન છે; અસહ્ય, અજેય, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમ.
3.161.30
त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः ।
हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥ ३.१६१.३० ॥
તમારા ભુજબળના વેગથી ત્રસ્ત થયેલા સર્વ રાક્ષસો પર્વત છોડીને દસ દિશાઓમાં ભાગી જાઓ, હે ભીમસેન.
3.161.31
ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् ।
व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस्तव ॥ ३.१६१.३१ ॥
પછી વિચિત્ર માળાઓ ધારણ કરેલા, શુભ એવા શ્રેષ્ઠ પર્વતના શિખરને ભય અને મોહથી મુક્ત તારા સુહૃદો જુએ.
3.161.32
एवं प्रणिहितं भीम चिरात्प्रभृतिमे मनः ।
द्रष्टुमिच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलमाश्रिता ॥ ३.१६१.३२ ॥
હે ભીમ, લાંબા સમયથી મારું મન આમ સ્થિર છે; તારા બાહુબળનો આશ્રય લઈને હું એ પર્વતશિખર જોવા ઇચ્છું છું.
3.161.33
इच्छामि च नरव्याघ्र पुष्पं प्रत्यक्षमीदृशम् ।
आनीयमानं क्षिप्रं वै त्वया भरतसत्तम ॥ ३.१६१.३३ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, ભરતશ્રેષ્ઠ, આવું ફૂલ તું પ્રત્યક્ષ જલદી લઈ આવે એવી મારી ઇચ્છા છે.
3.161.34
ततः क्षिप्तमिवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः ।
नामृष्यत महाबाहुः प्रहारमिवसद्गजः ॥ ३.१६१.३४ ॥
ત્યારે દ્રૌપદી દ્વારા જાણે ફેંકાયેલો હોય તેમ એ શત્રુદમન મહાબાહુ તે સહન ન કરી શક્યો, જેમ શ્રેષ્ઠ હાથી પ્રહાર સહન ન કરે.
3.161.35
सिंहर्षभगतिः श्रीमानुदारः कनकप्रभः ।
मनस्वी बलवान्दृष्टो मानी भूरश्च पाण्डवः ॥ ३.१६१.३५ ॥
સિંહ અને વૃષભ સમાન ચાલવાળો, તેજસ્વી, ઉદાર, સુવર્ણ કાંતિવાળો, મનસ્વી, બળવાન, માની, મહાન પાંડવ દેખાયો.
3.161.36
लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
सिंहदंष्ट्रो वृषस्कन्धः सालपोत इवोद्गतः ॥ ३.१६१.३६ ॥
રાતી આંખો, પહોળા ખભા, મદોન્મત્ત હાથીનો પરાક્રમ, સિંહના દાંત, વૃષભ સમાન ખભા ધરાવતો, જાણે ઊગેલો યુવાન સાલવૃક્ષ.
3.161.37
महात्मा चारुसर्वाङ्ग कम्बुग्रीवो महाहनुः ।
रुक्मपृष्ठं धनुः खङ्गं तूणांश्चापि परामृशन् ॥ ३.१६१.३७ ॥
મહાત્મા, સુંદર સર્વાંગ ધરાવનાર, શંખ જેવી ગરદન અને વિશાળ જડબાવાળા, સુવર્ણપૃષ્ઠ ધનુષ્ય, તલવાર અને ભાથાંને પણ સ્પર્શ કરતા.
3.161.38
सकेसरीव चोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः ।
व्यपेतभयसंमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥ ३.१६१.३८ ॥
સિંહ જેવા ઉત્સાહિત અને મદમસ્ત હાથી જેવા, ભય અને મોહ રહિત એ બળવાન પર્વત તરફ ધસ્યો.
3.161.39
तं मृगेन्द्रमिवायान्तं प्रभिन्नमिव वारणम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि पार्थं खङ्गधनुर्धरम् ॥ ३.१६१.३९ ॥
સિંહ જેવા આવતા, મદમસ્ત હાથી જેવા, તલવાર અને ધનુષ્ય ધારણ કરનાર પાર્થને સર્વ પ્રાણીઓએ જોયો.
3.161.40
द्रौपद्या वर्धयन्हर्षं गदामादाय पाण्डवः ।
व्यपेतभयसंमोहः शैलराजं समाविशत् ॥ ३.१६१.४० ॥
દ્રૌપદીનો હર્ષ વધારતા, ગદા લઈને, ભય અને મોહ રહિત પાંડવ એ પર્વતરાજમાં પ્રવેશ્યો.
3.161.41
न ग्लानिर्न च कातर्यं न वैक्लव्यं न मत्सरः ।
कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वनः ॥ ३.१६१.४१ ॥
માતરિશ્વા (વાયુ)ના પુત્ર તે પાર્થને થાક, કાયરતા, વિકળતા કે ઈર્ષ્યા કદી સ્પર્શતા નથી.
3.161.42
तदेकायनमासाद्य विषमं भीमदर्शनम् ।
बहुतालोच्छ्रयं शृङ्गमारुरोह महाबलः ॥ ३.१६१.४२ ॥
ત્યારે એક જ માર્ગે પહોંચી, વિષમ અને ભયાનક દેખાતા, ઘણા તાડવૃક્ષો જેટલા ઊંચા શિખર પર એ મહાબલ ચઢ્યો.
3.161.43
स किन्नरमहानागमुनिगन्धर्वराक्षसान् ।
हर्षयन्पर्वतस्याग्रमारुरोह महाबलः ॥ ३.१६१.४३ ॥
તે મહાબલી કિન્નરો, મહાનાગો, મુનિઓ, ગંધર્વો અને રાક્ષસોને હર્ષ પમાડતાં પર્વતના શિખર પર ચઢ્યો.
3.161.44
ततो वैश्रवणावासं ददर्श भरतर्षभः ।
काञ्चनैः स्फाटिकैश्चैव वेश्मभिः समलंकृतम् ॥ ३.१६१.४४ ॥
ત્યારે ભરતશ્રેષ્ઠે વૈશ્રવણનું નિવાસસ્થાન જોયું, જે સોનાના અને સ્ફટિકના મહેલોથી શણગારેલું હતું.
3.161.45
प्राकारेण परिक्षिप्तं सौवर्णेन समन्ततः ।
सर्वरत्नद्युतिमता सर्वोद्यानवता तथा ॥ ३.१६१.४५ ॥
તે ચારેબાજુ સોનાના પ્રાકારથી ઘેરાયેલું હતું; સર્વ રત્નોની કાંતિથી ઝળહળતું અને સર્વ ઉદ્યાનોથી યુક્ત હતું.
3.161.46
शैलादभ्युच्छ्रयवता चयाट्टालकशोभिना ।
द्वारतोरणनिर्व्यूहध्वजसंवाहशोभिना ॥ ३.१६१.४६ ॥
તે પર્વત જેવું ઊંચું હતું; બુરજો અને અટારીઓથી શોભતું હતું; દ્વારો, તોરણો, રચનાઓ અને ધ્વજોથી ઝળકતું હતું.
3.161.47
विलासिनीभिरत्यर्थं नृत्यन्तीभिः समन्ततः ।
वायुना धूयमानाभिः पताकाभिरलंकृतम् ॥ ३.१६१.४७ ॥
તે ચારેબાજુ નાચતી વિલાસિનીઓથી અતિશય ભરેલું હતું; પવનથી હલતી પતાકાઓથી શણગારેલું હતું.
3.161.48
धनुष्कोटिमवष्टभ्य वक्रभावेन बाहुना ।
पश्यमानः सखेदेन द्रविणाधिपतेः पुरम् ॥ ३.१६१.४८ ॥
ધનુષ્યનો છેડો વાંકી ભુજા પર ટેકવીને, થાકેલા ભાવે તે ધનાધિપતિનું નગર જોતો રહ્યો.
3.161.49
मोदयनसर्वभूतानि गन्धमादनसंभवः ।
सर्वगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥ ३.१६१.४९ ॥
ગંધમાદન પર્વતમાં જન્મેલો, સર્વ સુગંધ વહન કરતો પવન, સર્વ પ્રાણીઓને આનંદ આપતો ત્યાં અતિ સુખદ રીતે વાયો.
3.161.50
चित्रा विविधवर्णाभाश्चित्रमञ्जरिधारिणः ।
अचिन्त्या विविधास्तत्र द्रुमाः परमशोभिनः ॥ ३.१६१.५० ॥
ત્યાં વિવિધ રંગોની આભાવાળા, વિચિત્ર મંજરીઓ ધારણ કરતા, અકલ્પનીય અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અતિ શોભતા હતા.
3.161.51
रत्नजालपरिक्षिप्तं चित्रमाल्यविभूषितम् ।
राक्षसाधिपतेः स्थानं ददृशे भरतर्षभः ॥ ३.१६१.५१ ॥
રત્નજાળથી ઘેરાયેલું, વિચિત્ર માળાઓથી શણગારેલું રાક્ષસાધિપતિનું એ સ્થાન ભરતશ્રેષ્ઠે જોયું.
3.161.52
गदाखङ्गधनुष्पाणिः समभित्यक्तजीवितः ।
भीमसेनो महाबाहुस्तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.१६१.५२ ॥
ગદા, ખડ્ગ અને ધનુષ્ય હાથમાં લઈ, પ્રાણની ચિંતા છોડી મહાબાહુ ભીમસેન પર્વતની જેમ અચળ ઊભા રહ્યા.
3.161.53
ततः शङ्खमुपाध्माय द्विषतां रोमहर्षणम् ।
ज्याघोषं तलशब्दं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ॥ ३.१६१.५३ ॥
પછી શંખ ફૂંકીને, શત્રુઓના રૂંવાડા ઊભા કરે એવો ધનુષ્યનો ટંકાર અને તાળીઓનો અવાજ કરીને તેણે પ્રાણીઓને મોહિત કર્યા.
3.161.54
ततः प्रहृष्टरोमाणस्तं शब्दमभिदुद्रुवुः ।
यक्षराक्षसगन्धर्वाः पाण्डवस्य समीपतः ॥ ३.१६१.५४ ॥
ત્યારે રૂંવાડા ઊભા થયેલા યક્ષો, રાક્ષસો અને ગંધર્વો પાંડવની પાસેથી આવેલા એ શબ્દ તરફ દોડ્યા.
3.161.55
गदापरिघनिस्त्रिंशशूलशक्तिपरश्वथाः ।
प्रगृहीता व्यरोचन्त यक्षराक्षसबाहुभिः ॥ ३.१६१.५५ ॥
ગદા, પરિઘ, તલવાર, શૂળ, શક્તિ અને પરશુ યક્ષ અને રાક્ષસોના બાહુઓમાં ઉઠાવાતાં ચમકી ઊઠ્યાં.
3.161.56
ततः प्रववृते युद्धं तेषां तस्य च भारत ॥ ३.१६१.५६ ॥
ત્યારે, હે ભારત, તેમની અને તેની વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
3.161.57
तैः प्रयुक्तान्महामायैः शूलशक्तिपरश्वथान् ।
भल्लैर्भीमः प्रचिच्छेद भीमवेगतरैस्ततः ॥ ३.१६१.५७ ॥
તેમણે છોડેલા મહામાયાવી શૂળ, શક્તિ અને પરશુને ભીમે ભયંકર વેગવાળા ભલ્લોથી કાપી નાખ્યા.
3.161.58
अन्तरिक्षगतानां च भूमिष्ठानां च गर्जताम् ।
शरैर्विव्याध गात्राणइ राक्षसानां महाबलः ॥ ३.१६१.५८ ॥
આકાશમાં રહેલા અને ભૂમિ પર ઊભા રહી ગર્જના કરતા રાક્ષસોના દેહને તે મહાબળવાન શરોથી વીંધી નાખ્યા.
3.161.59
शोणितस्य ततः पेतुर्घनानामिव भारत ।
गात्रेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः।
स लोहितमहावष्टिमभ्यवर्षन्महाबलः ॥ ३.१६१.५९ ॥
ત્યારે, હે ભારત, મેઘોની જેમ લોહીની ધારાઓ પડી; રાક્ષસોના દેહમાંથી ચારે બાજુ લોહીની ધારાઓ વહી. તે મહાબળવાને લોહીનો મહાવર્ષાદ વરસાવ્યો.
3.161.60
गदापरिघपाणीनां रक्षसां कायसंभवा ।
कायेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः ॥ ३.१६१.६० ॥
ગદા અને પરિઘ હાથમાં ધરનારા રાક્ષસોના દેહમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી લોહીની ધારાઓ ચારે બાજુ તેમના દેહમાંથી વહી.
3.161.61
भीमबाहुबलोत्सृष्टैरायुधैर्यक्षरक्षसाम् ।
विनिकृत्तानि दृश्यन्ते शरीराणि शिरांसि च ॥ ३.१६१.६१ ॥
ભીમની ભુજાઓના બળથી છોડાયેલાં આયુધોથી યક્ષો અને રાક્ષસોનાં કપાયેલાં શરીરો અને માથાં દેખાતાં હતાં.
3.161.62
प्रच्छाद्यमानं रक्षोभिः पाण्डवं प्रियदर्शनम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि सूर्यमभ्रगणैरिव ॥ ३.१६१.६२ ॥
રાક્ષસોથી ઢંકાયેલા, પ્રિયદર્શન પાંડવને સર્વ પ્રાણીઓએ મેઘસમૂહોથી ઢંકાયેલા સૂર્યની જેમ જોયો.
3.161.63
स रश्मिभिरिवादित्यः शरैररिनिपातिभिः ।
सर्वानार्च्छन्महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६१.६३ ॥
તે મહાબાહુ, બળવાન, સત્યપરાક્રમી વીર સૂર્યકિરણો સમાન શત્રુઓને પાડનારાં બાણોથી સૌને પ્રહાર કરતો હતો.
3.161.64
अभितर्जयमानाश्च रुवन्तश् महारवान् ।
सन्नाहं भीमसेनस्य ददृशुः सर्वराक्षसाः ॥ ३.१६१.६४ ॥
મહાગર્જના કરતા અને ધમકાવતા બધા રાક્ષસોએ ભીમસેનનું કવચ જોયું.
3.161.65
ते हि विक्षतसर्वाङ्गा भीमसेनभयार्दिताः ।
भीममार्तस्वरं चक्रुर्विप्रकीर्णमहायुधाः ॥ ३.१६१.६५ ॥
સર્વાંગે ઘાયલ, ભીમસેનના ભયથી પીડિત, મહાઆયુધો વેરાયેલાં એવા તેમણે ભયંકર આર્ત સ્વરે ચીસ પાડી.
3.161.66
उत्सृज्य ते गदाशूलानसिशक्तिपरश्वथान् ।
दक्षिणां दिशमाजग्मुस्त्रासिता दृढधन्वना ॥ ३.१६१.६६ ॥
ગદા, શૂળ, તલવાર, શક્તિ અને પરશુ ત્યજીને, દૃઢધન્વાથી ત્રાસેલા તેઓ દક્ષિણ દિશા તરફ ભાગ્યા.
3.161.67
तत्र शूलगदापाणिर्व्यूढोरस्को महाभुजः ।
सखा वैश्रवणस्यासीन्मणिमान्नाम राक्षसः ॥ ३.१६१.६७ ॥
ત્યાં શૂળ અને ગદા હાથમાં ધારણ કરનાર, પહોળી છાતી અને મહાભુજાવાળો મણિમાન નામનો રાક્ષસ વૈશ્રવણ (કુબેર)નો મિત્ર હતો.
3.161.68
दर्शयन्स प्रतीकारं पौरुषं च महाबलः ।
स तान्दृष्ट्वा परावृत्तान्स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ ३.१६१.६८ ॥
પોતાનો પ્રતિકાર અને પૌરુષ દર્શાવતા તે મહાબલે તેમને પીઠ ફેરવીને ભાગતા જોયા અને જાણે હસતાં હસતાં બોલ્યો.
3.161.69
एकेन बहवः सङ्ख्ये मानुषेण पराजिताः ।
प्राप्य वैश्रवणावासं किं वक्ष्यथ धनेश्वरम् ॥ ३.१६१.६९ ॥
યુદ્ધમાં એક મનુષ્યથી તમે ઘણા પરાજિત થયા; વૈશ્રવણના નિવાસે પહોંચીને ધનેશ્વર (કુબેર)ને શું કહેશો?
3.161.70
एवमाभाष् तान्सर्वानभ्यवर्तत राक्षसः ।
शक्तिशूलगदापाणिरभ्यधावत्स पाण्डवम् ॥ ३.१६१.७० ॥
આ પ્રમાણે તે બધાને કહીને તે રાક્ષસ પાછો ફર્યો અને હાથમાં શક્તિ, શૂળ, ગદા લઈ પાંડવ તરફ દોડ્યો.
3.161.71
तमापतन्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम् ।
वत्सदन्तैस्त्रिभिः पार्श्वे भीमसेनः समार्दयत् ॥ ३.१६१.७१ ॥
વેગથી આવતા તેને મદમત્ત હાથીની જેમ જોઈ ભીમસેને ત્રણ વત્સદંત બાણોથી તેની બાજુમાં પ્રહાર કર્યો.
3.161.72
मणिमानपि संक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय परिगृह्य महाबलः ॥ ३.१६१.७२ ॥
મણિમાન પણ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને એક મોટી ગદા ઉપાડી, મહાબલે તેને પકડીને ભીમસેન તરફ ફેંકી.
3.161.73
विद्युद्रूपां महाघोरामाकाशे महतीं गदाम् ।
शरैर्बहुभिरानर्छद्भीमसेनः शिलाशितैः ॥ ३.१६१.७३ ॥
આકાશમાં વીજળી જેવા રૂપવાળી, અત્યંત ભયંકર તે વિશાળ ગદાને ભીમસેને શિલા પર તીક્ષ્ણ કરેલા અનેક બાણોથી વીંધી નાખી.
3.161.74
प्रत्यहन्यन्त ते सर्वेगदामासाद्य सायकाः ।
न वेगं धारयामासुर्गदावेगस्य वेगिताः ॥ ३.१६१.७४ ॥
ગદા સુધી પહોંચતા જ એ બધા બાણો પાછા ફેંકાયા; ગદાના વેગથી ઘાયલ થઈને તેઓ તેનો વેગ ઝીલી ન શક્યા.
3.161.75
गदायुद्धसमाचारं बुध्यमानः स वीर्यवान् ।
व्यंसयामास तं तस्य प्रहारं भीमविक्रमः ॥ ३.१६१.७५ ॥
ગદાયુદ્ધનો ક્રમ સમજીને પરાક્રમી ભીમવિક્રમે તેનો એ પ્રહાર નિષ્ફળ બનાવ્યો.
3.161.76
ततः शक्तिं महाघोरां रुक्मदण्डामयस्मयीम् ।
तस्मिन्नेवान्तरे धीमान्प्रचिक्षेप स राक्षसः ॥ ३.१६१.७६ ॥
પછી તરત જ એ બુદ્ધિમાન રાક્ષસે સોનાના દંડવાળી, લોખંડની બનેલી અતિ ભયંકર શક્તિ ફેંકી.
3.161.77
सा भुजं भीमनिर्ह्रादा भित्त्वाभीमस् दक्षिणम् ।
साग्निज्वाला महारौद्रा पपात सहसा भुवि ॥ ३.१६१.७७ ॥
ભયંકર ગર્જના કરતી, અગ્નિજ્વાળા જેવી એ અતિ રૌદ્ર શક્તિ ભીમની જમણી ભુજાને વીંધીને અચાનક ભૂમિ પર પડી.
3.161.78
सोऽतिविद्धो महेष्वासः शक्त्याऽमितपराक्रमः ।
गदां जग्राह कौन्तेयो गदायुद्धविशारदः ॥ ३.१६१.७८ ॥
શક્તિથી અત્યંત ઘાયલ થયા છતાં, એ મહાધનુર્ધર, અમિત પરાક્રમી, ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ કૌંતેયે ગદા ઉપાડી લીધી.
3.161.80
प्राहिणोद्भीमसेनाय वेगेन महता नदन् ॥ ३.१६१.८० ॥
મહાન વેગથી ગર્જના કરતાં તેણે ભીમસેન તરફ (તે) ફેંકી.
3.161.81
भङ्क्त्वा शूलं गदाग्रेण गदायुद्धविभागवित् ।
अभिदुद्राव तं तूर्णं गरुत्मानिव पन्नगम् ॥ ३.१६१.८१ ॥
ગદાયુદ્ધના ભેદો જાણનારે ગદાના અગ્રભાગથી શૂળ તોડીને, ગરુડ સર્પ પર ઝપટે તેમ તરત જ તેના પર ધસી ગયો.
3.161.82
सोऽन्तरिक्षमवप्लुत्य विधूय सहसा गदाम् ।
प्रचिक्षेप महाबाहुर्विनद्य रणमूर्धनि ॥ ३.१६१.८२ ॥
મહાબાહુએ આકાશમાં કૂદીને, અચાનક ગદા ફેરવી અને યુદ્ધના મોખરે ગર્જના કરતાં તે ફેંકી.
3.161.83
सेन्द्राशनिरिवेन्द्रेण विसृष्टा वातरहसा ।
हत्वा रक्षः क्षितिं प्राप्य कृत्येव निपपात ह ॥ ३.१६१.८३ ॥
ઇન્દ્રે ફેંકેલા વજ્રની જેમ, વાયુના વેગથી છૂટેલી તે રાક્ષસને મારીને કૃત્યાની જેમ ભૂમિ પર પડી.
3.161.84
तं राक्षसं बीमबलं भीमसेनबलाहतम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि सिंहेनेव गवांपतिम् ॥ ३.१६१.८४ ॥
ભીમસેનના બળથી આહત થયેલા તે ભયંકર બળવાન રાક્ષસને સર્વ પ્રાણીઓએ જોયો, સિંહ વડે મારાયેલા ગોપતિ (બળદ) જેવો.
3.161.85
तं प्रेक्ष्य निहतं भूमौ हतशेषा निशाचराः ।
भीममार्तस्वरं कृत्वा जग्मुः प्राचजीं दिशं प्रति ॥ ३.१६१.८५ ॥
તેને ભૂમિ પર મરાયેલો જોઈને, બચેલા નિશાચરો ભયાનક આર્તનાદ કરતા પૂર્વ દિશા તરફ ભાગ્યા.