มหาภารตะ · อัธยายะ 3.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.161.1
आर्ष्टिषेणाश्रमे तस्मिन्मम पूर्वपितामहाः ।
पाण्डोः पुत्रा महात्मान सर्वे दिव्यपराक्रमाः ॥ ३.१६१.१ ॥
ในอาศรมของพระอาร์ษฏิเษณะนั้น บรรพบุรุษฝ่ายบิดาของข้าพเจ้า บุตรทั้งหลายของปาณฑุ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ล้วนมีพลานุภาพอันเป็นทิพย์ ได้เคยพำนักอยู่ที่นั่น
3.161.2
कियन्तं कालमवसन्पर्वते गन्धमादने ।
किंच चक्रुर्महावीर्याः सर्वेऽतिबलपौरुषाः ॥ ३.१६१.२ ॥
พวกเขาพำนักอยู่บนภูเขาคันธมาทนะนานเพียงใด และทั้งหมดนั้น ผู้มีพลังอันยิ่งใหญ่และกำลังกับความกล้าหาญอันเหนือประมาณ ได้ทำสิ่งใดบ้าง
3.161.3
कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम् ।
वसतां लोकवीराणामासंस्तद्ब्रूहि सत्तम ॥ ३.१६१.३ ॥
อาหารอันควรบริโภคที่นั่นมีอะไรบ้างสำหรับเหล่าวีรบุรุษผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ของโลกที่พำนักอยู่ที่นั่น โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี ขอโปรดบอกข้าพเจ้าด้วยเถิด
3.161.4
विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम् ।
यद्यच्चक्रे महाबाहुस्तस्मिन्हैमवते गिरौ ॥ ३.१६१.४ ॥
ขอโปรดเล่าให้ข้าพเจ้าฟังโดยละเอียดถึงอานุภาพของภีมเสนะ ว่าผู้มีแขนทรงพลังได้กระทำสิ่งใดบ้างบนภูเขาหิมาลัยแห่งนั้น
3.161.5
न खल्वासीत्पुनर्युद्धं तस् यक्षैर्द्विजोत्तम ।
धनदाध्युषिते नित्यं वसतस्तत्र पर्वते ॥ ३.१६१.५ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง แท้จริงแล้วไม่มีการสู้รบกับยักษ์อีกเลย ขณะที่พวกเขาพำนักอยู่บนภูเขานั้นตลอดเวลา ซึ่งเป็นที่อยู่ของธนทะ (กุเพระ)
3.161.6
कच्चित्समागमस्तेषामासीद्वैश्रवणस्य च ।
तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१६१.६ ॥
ท่านทั้งหลายเคยได้พบปะกับไวศรวณะ (กุเวร) บ้างหรือไม่ เพราะที่นั่นพระธนทะ (กุเวร) เสด็จมาดังที่พระอาร์ษฏิเษณะได้กล่าวไว้
3.161.7
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं रविस्तरेण तपोधन ।
न हि मे शृण्वतस्तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम् ॥ ३.१६१.७ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้โดยละเอียด โอ ผู้มีตบะอันอุดม เพราะข้าพเจ้ายังไม่อิ่มเอมเมื่อได้ฟังถึงการกระทำของพวกเขา
3.161.8
एतदात्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः ।
शासनं सततं चक्रुस्तथैव भरतर्षभाः ॥ ३.१६१.८ ॥
เมื่อได้ฟังสิ่งนี้ซึ่งเป็นประโยชน์แก่ตนเอง เหล่าวีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ก็ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้มีรัศมีหาใครเทียบมิได้นั้นอย่างต่อเนื่อง เช่นเดียวกันนั้นเอง
3.161.9
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च ।
शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि ॥ ३.१६१.९ ॥
ทั้งบริโภคผลไม้อันมีรสหวานที่เหมาะแก่ฤๅษี และเนื้อของเนื้อทรายที่ถูกลูกศรอันบริสุทธิ์ยิงล้มลง
3.161.10
मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च ।
एवं ते न्यवसंस्तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः ॥ ३.१६१.१० ॥
และน้ำผึ้งบริสุทธิ์หลายชนิดที่พบบนสันเขาหิมาลัย ปาณฑพเหล่าวีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ได้พำนักอยู่ที่นั่นอย่างนี้
3.161.11
तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षमभ्यगात् ।
शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधान्युत ॥ ३.१६१.११ ॥
ขณะที่พวกเขาพำนักอยู่ที่นั่นเช่นนี้ ปีที่ห้าก็มาถึง และพวกเขาได้ฟังคำพูดต่างๆ ที่โลมศะกล่าวไว้
3.161.12
कृत्यकाल उपस्तास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः ।
राक्षसैः सह सर्वैश्च पूर्वमेव गतः प्रभो ॥ ३.१६१.१२ ॥
ฆโฏตกจะกล่าวว่า "ข้าพเจ้าจะปรากฏตัวเมื่อยามจำเป็น" แล้วก็ได้จากไปก่อนหน้านั้นแล้ว โอ ผู้เป็นเจ้า พร้อมกับเหล่ารากษสทั้งหมด
3.161.13
आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम् ।
अगच्छन्बहवो मासाः पश्यतां महदद्भुतम् ॥ ३.१६१.१३ ॥
ในขณะที่ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้นพำนักอยู่ในอาศรมของพระอาร์ษฏิเษณะ เดือนหลายเดือนได้ผ่านไป ขณะที่พวกท่านได้เฝ้าดูสิ่งอัศจรรย์อันยิ่งใหญ่อยู่เรื่อยมา
3.161.14
तैस्तत्रविहरद्भिश्च रममाणैश्च पाण्डवैः ।
प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश्चारणास्तथा ॥ ३.१६१.१४ ॥
เหล่าฤๅษีผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่และนักขับขานก็พลอยปีติยินดีไปด้วย ขณะที่เหล่าปาณฑพกำลังท่องเที่ยวและรื่นรมย์อยู่ที่นั่น
3.161.15
आजग्मुः पाण्डवान्द्रष्टुं शुद्धात्मानो यतव्रताः ।
ते तैः सह कथां चक्रुर्द्रिव्यां भरतसत्तमाः ॥ ३.१६१.१५ ॥
ฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์และมั่นคงในวัตรปฏิบัติ ได้เดินทางมาเพื่อพบเหล่าปาณฑพ โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตวงศ์ พวกเขาได้สนทนาธรรมอันศักดิ์สิทธิ์ร่วมกับเหล่าปาณฑพ
3.161.16
ततः कतिपयाहस्सु महाह्रदनिवासिनम् ।
ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाऽहरत् ॥ ३.१६१.१६ ॥
จากนั้นเมื่อผ่านไปไม่กี่วัน สุบรรณ (ครุฑ) ก็คาบงูใหญ่ผู้มีฤทธิ์ที่อาศัยอยู่ในทะเลสาบอันกว้างใหญ่ไปอย่างกะทันหัน
3.161.17
प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः ।
ददृशुः सर्वभूतानि पाणअडवाश्च तदद्भुतम् ॥ ३.१६१.१७ ॥
ภูเขาใหญ่สั่นสะเทือน และต้นไม้ใหญ่ก็หักโค่นลง สรรพสัตว์ทั้งหลายและเหล่าปาณฑพต่างเห็นเหตุการณ์มหัศจรรย์นั้น
3.161.18
ततः शैलोत्तमस्याग्रात्पाण्डवान्प्रति मारुतः ।
अवहत्सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥ ३.१६१.१८ ॥
จากนั้น ลมได้พัดจากยอดของภูเขาอันเป็นยอดเยี่ยมนั้นมาสู่เหล่าปาณฑพ พัดพาพวงมาลัยอันหอมและเป็นมงคลของพวกเขาไปทั้งหมด
3.161.19
तत्रपुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः ।
ददृशुः पञ्चवर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥ ३.१६१.१९ ॥
ที่นั่น เหล่าปาณฑพพร้อมกับมิตรสหาย และพระนางเทราปทีผู้มีเกียรติ ได้เห็นดอกไม้ทิพย์ห้าสี
3.161.20
भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनमब्रवीत् ।
विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥ ३.१६१.२० ॥
ต่อมา พระนางกฤษณา เมื่อถึงเวลาอันเหมาะสม ได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่ภีมเสนะผู้มีแขนทรงพลัง ซึ่งกำลังนั่งสบายอยู่ในที่สงัดบนภูเขา
3.161.21
सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् ।
पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ ॥ ३.१६१.२१ ॥
ด้วยความเร็วของครุฑและลมแรง ลมพัดกระหน่ำอย่างมหาศาล ดอกไม้ห้าสีกำลังถูกโปรยลงมา โอ้วีรบุรุษแห่งภรตวงศ์
3.161.22
दिव्यावर्णानि दिव्यानि दिव्यगन्धवहानि च ।
मदयन्तीव गन्धेन मनो मे भरतर्षभ ॥ ३.१६१.२२ ॥
ดอกไม้เหล่านี้มีสีอันทิพย์ เป็นของทิพย์และพัดกลิ่นทิพย์มา กลิ่นหอมนั้นดูประหนึ่งทำให้จิตใจของข้าพเจ้าเคลิบเคลิ้ม โอ้วีรบุรุษแห่งภรตวงศ์
3.161.23
येषां तु दर्शनात्स्पर्शान्सौरभ्याच्च तथैव च ।
नश्यतीव मनोदुःखं ममेदं शत्रुतापन ॥ ३.१६१.२३ ॥
เพียงได้เห็น ได้สัมผัส และได้กลิ่นดอกไม้เหล่านั้น ความทุกข์ในใจของข้าพเจ้าดูประหนึ่งจะมลายหายไป โอ้ผู้ทำลายข้าศึก
3.161.24
ईदृशैः कुसुमैर्दिव्यैर्दिव्यगन्धवहैः शुभैः ।
देवतान्यर्चयित्वाऽहमिच्छेयं सङ्गमं त्वया ॥ ३.१६१.२४ ॥
ข้าพเจ้าอยากบูชาเทวดาด้วยดอกไม้ทิพย์อันเป็นมงคลเช่นนี้ซึ่งพัดกลิ่นทิพย์มา และอยากได้อยู่ร่วมกับท่าน
3.161.25
इदं तु पुरुषव्याघ्र विशेषेणाम्बुजं शुभम् ।
गन्धसंस्थानसंपन्नं मम मानसवर्धनम् ॥ ३.१६१.२५ ॥
โอ้ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ดอกบัวนี้เป็นพิเศษ เป็นมงคล ประกอบด้วยกลิ่นและรูปทรงงดงาม เพิ่มความสุขให้จิตใจของข้าพเจ้า
3.161.26
प्रत्यक्षं सर्वलोकस् नह्यदृश्यत मां प्रति ॥ ३.१६१.२६ ॥
แม้จะปรากฏต่อหน้าโลกทั้งปวง แต่ดอกบัวนั้นก็ไม่ปรากฏแก่ข้าพเจ้า
3.161.27
वासुदेवसहायेन वासुदेवप्रियेण च ।
खाण्डवे सत्यसन्धेन भ्रात्रा तव महात्मना ॥ ३.१६१.२७ ॥
วาสุเทพเป็นผู้ช่วยเหลือ และเป็นที่รักของวาสุเทพ พี่ชายผู้ยิ่งใหญ่ มีจิตใจมั่นคงในคำปฏิญาณของท่านได้กระทำในขาณฑวะ
3.161.28
गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश्च पराजितः ।
हता मायाविनश्चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवं ॥ ३.१६१.२८ ॥
คนธรรพ์ นาค และรากษสถูกปราบ แม้วาสวะ (พระอินทร์) ก็พ่ายแพ้ รากษสผู้ใช้มายาอันดุร้ายถูกสังหาร และได้คัณฑีวะธนูมา
3.161.29
तवापि सुमहत्तेजो महद्बाहुबलं च ते ।
अविषह्यमनाधृष्यं शक्रतुल्यपराक्रम ॥ ३.१६१.२९ ॥
ความรุ่งโรจน์ของท่านก็ยิ่งใหญ่ และกำลังแขนของท่านก็ยิ่งใหญ่ ไม่มีผู้ใดอดทนต่อหรือต้านทานได้ มีความกล้าหาญเทียมเท่าพระศักร
3.161.30
त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः ।
हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥ ३.१६१.३० ॥
ด้วยพลังจากแรงแขนของท่าน บรรดารากษสถูกทำให้หวาดกลัว ขอให้พวกมันละภูเขาลูกนี้แล้วหนีไปยังทิศทั้งสิบ โอ้ภีมเสนะ
3.161.31
ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् ।
व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस्तव ॥ ३.१६१.३१ ॥
ขอให้สหายของท่านที่ปราศจากความกลัวและความหลงมองเห็นยอดของภูเขาอันประเสริฐที่เป็นมงคลและประดับด้วยพวงมาลัยอันงดงาม
3.161.32
एवं प्रणिहितं भीम चिरात्प्रभृतिमे मनः ।
द्रष्टुमिच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलमाश्रिता ॥ ३.१६१.३२ ॥
โอ้ภีมะ จิตใจของข้าพเจ้าจดจ่ออยู่กับเรื่องนี้มานานแล้ว ข้าพเจ้าปรารถนาจะเห็นยอดเขานั้น โดยพึ่งพาพลังแขนของท่าน
3.161.33
इच्छामि च नरव्याघ्र पुष्पं प्रत्यक्षमीदृशम् ।
आनीयमानं क्षिप्रं वै त्वया भरतसत्तम ॥ ३.१६१.३३ ॥
โอ้เสือในหมู่มนุษย์ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตวงศ์ ข้าพเจ้าปรารถนาให้ท่านรีบนำดอกไม้เช่นนี้มาให้ต่อหน้าข้าพเจ้า
3.161.34
ततः क्षिप्तमिवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः ।
नामृष्यत महाबाहुः प्रहारमिवसद्गजः ॥ ३.१६१.३४ ॥
ครั้นแล้ว ดุจถูกเทราปทีเหวี่ยงมา วีรบุรุษผู้แขนใหญ่และข่มศัตรูได้นั้นทนไม่ได้ ดุจช้างชั้นดีที่ทนการถูกตีไม่ได้
3.161.35
सिंहर्षभगतिः श्रीमानुदारः कनकप्रभः ।
मनस्वी बलवान्दृष्टो मानी भूरश्च पाण्डवः ॥ ३.१६१.३५ ॥
ปรากฏปาณฑพผู้มีท่วงท่าดุจราชสีห์และวัวตัวผู้ รุ่งเรือง เอื้อเฟื้อ มีสีทองดั่งทอง มีจิตใจสูงส่ง แข็งแรง ภาคภูมิ และทรงพลัง
3.161.36
लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
सिंहदंष्ट्रो वृषस्कन्धः सालपोत इवोद्गतः ॥ ३.१६१.३६ ॥
มีดวงตาแดง ไหล่กว้าง มีกำลังดุจช้างที่เมามัน มีเขี้ยวดุจราชสีห์ บ่าดุจวัวตัวผู้ ผุดขึ้นดุจต้นสาละอ่อน
3.161.37
महात्मा चारुसर्वाङ्ग कम्बुग्रीवो महाहनुः ।
रुक्मपृष्ठं धनुः खङ्गं तूणांश्चापि परामृशन् ॥ ३.१६१.३७ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ งดงามทุกอวัยวะ มีลำคอดุจสังข์ มีกรามใหญ่ ถือธนูที่มีหลังทองคำ ดาบ และแล่งลูกศร
3.161.38
सकेसरीव चोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः ।
व्यपेतभयसंमोहः शैलमभ्यपतद्बली ॥ ३.१६१.३८ ॥
ดุจราชสีห์ที่คึกคัก ดุจช้างที่ตกมัน ผู้มีพลังปราศจากความกลัวและความหลงนั้นพุ่งเข้าหาภูเขา
3.161.39
तं मृगेन्द्रमिवायान्तं प्रभिन्नमिव वारणम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि पार्थं खङ्गधनुर्धरम् ॥ ३.१६१.३९ ॥
สรรพสัตว์ทั้งปวงเห็นปารถะกำลังมาดุจราชสีห์ ดุจช้างที่ตกมัน ถือทั้งดาบและธนู
3.161.40
द्रौपद्या वर्धयन्हर्षं गदामादाय पाण्डवः ।
व्यपेतभयसंमोहः शैलराजं समाविशत् ॥ ३.१६१.४० ॥
ปาณฑพทรงกระบองขึ้น เพิ่มความยินดีให้เทราปที ปราศจากความกลัวและความหลง จึงก้าวเข้าสู่ราชาแห่งภูเขา
3.161.41
न ग्लानिर्न च कातर्यं न वैक्लव्यं न मत्सरः ।
कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वनः ॥ ३.१६१.४१ ॥
ความเหนื่อยล้า ความขลาดกลัว ความท้อถอย หรือความริษยา ไม่เคยเข้าครอบงำปารถ บุตรของมาตริศวัน
3.161.42
तदेकायनमासाद्य विषमं भीमदर्शनम् ।
बहुतालोच्छ्रयं शृङ्गमारुरोह महाबलः ॥ ३.१६१.४२ ॥
ครั้นถึงทางเดียวนั้น ซึ่งขรุขระและน่าสะพรึงกลัวเมื่อมองดู ผู้มีกำลังมากก็ปีนขึ้นยอดเขาที่สูงเท่าต้นตาลหลายต้น
3.161.43
स किन्नरमहानागमुनिगन्धर्वराक्षसान् ।
हर्षयन्पर्वतस्याग्रमारुरोह महाबलः ॥ ३.१६१.४३ ॥
ผู้มีกำลังมากนั้นทำให้กินนร นาคผู้ยิ่งใหญ่ ฤๅษี คนธรรพ์ และรากษสยินดี แล้วปีนขึ้นสู่ยอดของภูเขา
3.161.44
ततो वैश्रवणावासं ददर्श भरतर्षभः ।
काञ्चनैः स्फाटिकैश्चैव वेश्मभिः समलंकृतम् ॥ ३.१६१.४४ ॥
ครั้นนั้น ผู้งามที่สุดในวงศ์ภรตะได้เห็นที่ประทับของท้าวไวศรวณะ ประดับด้วยปราสาททองและผลึก
3.161.45
प्राकारेण परिक्षिप्तं सौवर्णेन समन्ततः ।
सर्वरत्नद्युतिमता सर्वोद्यानवता तथा ॥ ३.१६१.४५ ॥
เมืองนั้นถูกล้อมด้วยกำแพงทองโดยรอบ ส่องประกายด้วยแสงของรัตนะทุกชนิด และมีสวนทุกประเภท
3.161.46
शैलादभ्युच्छ्रयवता चयाट्टालकशोभिना ।
द्वारतोरणनिर्व्यूहध्वजसंवाहशोभिना ॥ ३.१६१.४६ ॥
เมืองนั้นตั้งสูงดุจภูเขา งดงามด้วยหอคอยและป้อมรบ และรุ่งเรืองด้วยซุ้มประตู ประตูโค้ง กลุ่มธง และธงชัย
3.161.47
विलासिनीभिरत्यर्थं नृत्यन्तीभिः समन्ततः ।
वायुना धूयमानाभिः पताकाभिरलंकृतम् ॥ ३.१६१.४७ ॥
เมืองนั้นเต็มไปด้วยสตรีงามที่ร่ายรำอย่างยิ่งอยู่ทุกหนทุกแห่ง และประดับด้วยธงปลิวไหวตามลม
3.161.48
धनुष्कोटिमवष्टभ्य वक्रभावेन बाहुना ।
पश्यमानः सखेदेन द्रविणाधिपतेः पुरम् ॥ ३.१६१.४८ ॥
เขาพิงปลายคันธนูไว้กับแขนที่งอ มองดูนครของเจ้าแห่งทรัพย์ด้วยความอ่อนล้า
3.161.49
मोदयनसर्वभूतानि गन्धमादनसंभवः ।
सर्वगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥ ३.१६१.४९ ॥
ลมที่เกิดจากคันธมาทน์ พัดพากลิ่นหอมทุกชนิด ทำให้สรรพสัตว์ทั้งปวงรื่นรมย์ พัดมาที่นั่นอย่างนุ่มนวลยิ่งนัก
3.161.50
चित्रा विविधवर्णाभाश्चित्रमञ्जरिधारिणः ।
अचिन्त्या विविधास्तत्र द्रुमाः परमशोभिनः ॥ ३.१६१.५० ॥
มีต้นไม้หลายชนิดตั้งอยู่ที่นั่น งดงามน่าอัศจรรย์ มีสีต่างๆ หลากหลาย มีช่อดอกอันวิจิตรที่คาดไม่ถึง และส่องแสงรุ่งเรืองยิ่งนัก
3.161.51
रत्नजालपरिक्षिप्तं चित्रमाल्यविभूषितम् ।
राक्षसाधिपतेः स्थानं ददृशे भरतर्षभः ॥ ३.१६१.५१ ॥
ที่ประทับของเจ้าแห่งรากษส ล้อมด้วยตาข่ายรัตนะและประดับด้วยพวงมาลัยอันวิจิตร ปรากฏแก่ผู้งามที่สุดในวงศ์ภรตะ
3.161.52
गदाखङ्गधनुष्पाणिः समभित्यक्तजीवितः ।
भीमसेनो महाबाहुस्तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.१६१.५२ ॥
ภีมเสนผู้มีแขนใหญ่ ถือตะบอง ดาบ และคันธนูในมือ ละทิ้งความห่วงชีวิตแล้ว ยืนมั่นคงดุจภูเขา
3.161.53
ततः शङ्खमुपाध्माय द्विषतां रोमहर्षणम् ।
ज्याघोषं तलशब्दं च कृत्वा भूतान्यमोहयत् ॥ ३.१६१.५३ ॥
จากนั้น เขาเป่าสังข์ทำให้ขนของศัตรูลุกชัน และทำให้สายธนูดังกึกก้องพร้อมเสียงปรบมือ ทำให้สรรพสัตว์ทั้งปวงหลงงง
3.161.54
ततः प्रहृष्टरोमाणस्तं शब्दमभिदुद्रुवुः ।
यक्षराक्षसगन्धर्वाः पाण्डवस्य समीपतः ॥ ३.१६१.५४ ॥
ครั้นนั้น ยักษ์ รากษส และคนธรรพ์ ขนลุกซู่ พากันรุดไปยังเสียงนั้นซึ่งดังมาจากใกล้ปาณฑพ
3.161.55
गदापरिघनिस्त्रिंशशूलशक्तिपरश्वथाः ।
प्रगृहीता व्यरोचन्त यक्षराक्षसबाहुभिः ॥ ३.१६१.५५ ॥
ตะบอง เหล็กดาม ดาบ หอก หลาว และขวาน ถูกยกขึ้นด้วยแขนของยักษ์และรากษส ส่องประกายเจิดจ้า
3.161.56
ततः प्रववृते युद्धं तेषां तस्य च भारत ॥ ३.१६१.५६ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่ภารตะ การรบก็ปะทุขึ้นระหว่างพวกเขากับเขา
3.161.57
तैः प्रयुक्तान्महामायैः शूलशक्तिपरश्वथान् ।
भल्लैर्भीमः प्रचिच्छेद भीमवेगतरैस्ततः ॥ ३.१६१.५७ ॥
หอก หลาว และขวานที่พวกเขาขว้างด้วยมายาอันยิ่งใหญ่ ภีมก็ตัดขาดด้วยลูกศรภัลละที่มีความเร็วน่าสะพรึงยิ่งกว่า
3.161.58
अन्तरिक्षगतानां च भूमिष्ठानां च गर्जताम् ।
शरैर्विव्याध गात्राणइ राक्षसानां महाबलः ॥ ३.१६१.५८ ॥
ผู้มีกำลังมากนั้นยิงลูกศรใส่ร่างของรากษสทั้งที่อยู่บนท้องฟ้าและที่ยืนอยู่บนพื้นดิน ขณะที่พวกมันคำรามอยู่
3.161.59
शोणितस्य ततः पेतुर्घनानामिव भारत ।
गात्रेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः।
स लोहितमहावष्टिमभ्यवर्षन्महाबलः ॥ ३.१६१.५९ ॥
ข้าแต่ภารตะ เลือดก็หลั่งไหลลงมาดุจเมฆฝน กระแสเลือดไหลออกจากร่างของรากษสไปทุกทิศ ผู้มีกำลังมากนั้นก็ทำให้ฝนเลือดตกลงมาอย่างใหญ่หลวง
3.161.60
गदापरिघपाणीनां रक्षसां कायसंभवा ।
कायेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः ॥ ३.१६१.६० ॥
จากร่างของรากษสที่ถือตะบองและเหล็กดามอยู่ในมือ กระแสเลือดไหลพุ่งออกไปทุกทิศ
3.161.61
भीमबाहुबलोत्सृष्टैरायुधैर्यक्षरक्षसाम् ।
विनिकृत्तानि दृश्यन्ते शरीराणि शिरांसि च ॥ ३.१६१.६१ ॥
ร่างกายและศีรษะของยักษ์และรากษสที่ถูกอาวุธซึ่งพระภีมะขว้างด้วยพลังแขนของตนตัดขาดกระจัดกระจายอยู่ให้เห็นได้
3.161.62
प्रच्छाद्यमानं रक्षोभिः पाण्डवं प्रियदर्शनम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि सूर्यमभ्रगणैरिव ॥ ३.१६१.६२ ॥
สรรพสัตว์ทั้งหลายได้เห็นพระปาณฑพผู้น่าชมยิ่งถูกรากษสปกคลุมไว้ ดุจดวงอาทิตย์ที่ถูกกลุ่มเมฆบดบัง
3.161.63
स रश्मिभिरिवादित्यः शरैररिनिपातिभिः ।
सर्वानार्च्छन्महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ॥ ३.१६१.६३ ॥
พระองค์ผู้มีแขนใหญ่ มีกำลังและความกล้าหาญที่แท้จริง ได้ยิงศรที่ทำให้ศัตรูล้มลง ไปยังรากษสทั้งหมด ดุจรังสีของดวงอาทิตย์
3.161.64
अभितर्जयमानाश्च रुवन्तश् महारवान् ।
सन्नाहं भीमसेनस्य ददृशुः सर्वराक्षसाः ॥ ३.१६१.६४ ॥
รากษสทั้งปวงซึ่งข่มขู่และคำรามเสียงดัง ได้เห็นเกราะของพระภีมเสนะ
3.161.65
ते हि विक्षतसर्वाङ्गा भीमसेनभयार्दिताः ।
भीममार्तस्वरं चक्रुर्विप्रकीर्णमहायुधाः ॥ ३.१६१.६५ ॥
ร่างกายทุกส่วนของพวกมันได้รับบาดเจ็บ ถูกความกลัวพระภีมเสนะบีบคั้น อาวุธอันยิ่งใหญ่กระจัดกระจาย พวกมันจึงร้องเสียงโหยหวนด้วยความทุกข์ทรมาน
3.161.66
उत्सृज्य ते गदाशूलानसिशक्तिपरश्वथान् ।
दक्षिणां दिशमाजग्मुस्त्रासिता दृढधन्वना ॥ ३.१६१.६६ ॥
พวกมันทิ้งกระบอง หอก ดาบ ง้าว และขวานรบ ด้วยความหวาดกลัวผู้ที่มีธนูแข็งแกร่ง จึงหนีไปทางทิศใต้
3.161.67
तत्र शूलगदापाणिर्व्यूढोरस्को महाभुजः ।
सखा वैश्रवणस्यासीन्मणिमान्नाम राक्षसः ॥ ३.१६१.६७ ॥
มีรากษสตนหนึ่งชื่อมณิมาน ถือหอกและกระบองในมือ มีอกกว้างและแขนใหญ่ เป็นสหายของไวศรวณะ (กุเวร)
3.161.68
दर्शयन्स प्रतीकारं पौरुषं च महाबलः ।
स तान्दृष्ट्वा परावृत्तान्स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ ३.१६१.६८ ॥
มณิมานผู้มีกำลังมาก แสดงความต้านทานและความแกล้วกล้า เมื่อเห็นพวกมันหันหลังกลับ ก็กล่าวด้วยน้ำเสียงคล้ายยิ้มว่า
3.161.69
एकेन बहवः सङ्ख्ये मानुषेण पराजिताः ।
प्राप्य वैश्रवणावासं किं वक्ष्यथ धनेश्वरम् ॥ ३.१६१.६९ ॥
พวกเจ้าหลายตนถูกมนุษย์เพียงคนเดียวเอาชนะในการรบ เมื่อไปถึงที่อยู่ของไวศรวณะแล้ว จะกล่าวอย่างไรกับเจ้าแห่งทรัพย์เล่า
3.161.70
एवमाभाष् तान्सर्वानभ्यवर्तत राक्षसः ।
शक्तिशूलगदापाणिरभ्यधावत्स पाण्डवम् ॥ ३.१६१.७० ॥
เมื่อกล่าวแก่พวกมันทั้งหมดเช่นนั้นแล้ว รากษสก็หันเข้าโจมตี และถือหอก ตรีศูล และกระบองในมือ พุ่งเข้าใส่พระปาณฑพ
3.161.71
तमापतन्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम् ।
वत्सदन्तैस्त्रिभिः पार्श्वे भीमसेनः समार्दयत् ॥ ३.१६१.७१ ॥
เมื่อเห็นมันพุ่งมาอย่างรวดเร็วดุจช้างตกมัน พระภีมเสนะจึงยิงศรสามดอกที่มีปลายดุจงาลูกวัวเข้าที่ด้านข้างของมัน
3.161.72
मणिमानपि संक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
प्राहिणोद्भीमसेनाय परिगृह्य महाबलः ॥ ३.१६१.७२ ॥
แม้มณิมานก็โกรธจัด จับกระบองขนาดใหญ่ไว้แน่น ผู้มีกำลังมากนั้นก็ขว้างใส่พระภีมเสนะ
3.161.73
विद्युद्रूपां महाघोरामाकाशे महतीं गदाम् ।
शरैर्बहुभिरानर्छद्भीमसेनः शिलाशितैः ॥ ३.१६१.७३ ॥
พระภีมเสนะยิงศรจำนวนมากที่ลับด้วยหินลับ ใส่กระบองอันยิ่งใหญ่ น่ากลัวอย่างยิ่ง มีรูปดุจสายฟ้าที่ปรากฏกลางอากาศนั้น
3.161.74
प्रत्यहन्यन्त ते सर्वेगदामासाद्य सायकाः ।
न वेगं धारयामासुर्गदावेगस्य वेगिताः ॥ ३.१६१.७४ ॥
ศรทั้งหมดนั้นเมื่อไปถึงกระบองก็ถูกตีกลับ มันไม่อาจต้านทานแรงของกระบองได้ เพราะถูกแรงพุ่งของกระบองกระแทก
3.161.75
गदायुद्धसमाचारं बुध्यमानः स वीर्यवान् ।
व्यंसयामास तं तस्य प्रहारं भीमविक्रमः ॥ ३.१६१.७५ ॥
ผู้กล้าหาญ พระภีมวิกรม ทราบแนวทางของการต่อสู้ด้วยกระบอง จึงทำให้การโจมตีของมณิมานนั้นไร้ผล
3.161.76
ततः शक्तिं महाघोरां रुक्मदण्डामयस्मयीम् ।
तस्मिन्नेवान्तरे धीमान्प्रचिक्षेप स राक्षसः ॥ ३.१६१.७६ ॥
จากนั้น ในขณะนั้นเอง รากษสผู้ฉลาดได้ขว้างหอกเหล็กที่น่ากลัวยิ่ง มีด้ามทองคำ
3.161.77
सा भुजं भीमनिर्ह्रादा भित्त्वाभीमस् दक्षिणम् ।
साग्निज्वाला महारौद्रा पपात सहसा भुवि ॥ ३.१६१.७७ ॥
หอกนั้นส่งเสียงกึกก้องน่ากลัว มีเปลวไฟลุกโชน และดุร้ายอย่างยิ่ง มันแทงทะลุแขนขวาของพระภีมะ แล้วตกลงสู่พื้นดินโดยฉับพลัน
3.161.78
सोऽतिविद्धो महेष्वासः शक्त्याऽमितपराक्रमः ।
गदां जग्राह कौन्तेयो गदायुद्धविशारदः ॥ ३.१६१.७८ ॥
ถึงแม้จะได้รับบาดเจ็บสาหัสจากหอก นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ มีความกล้าหาญหาที่สุดมิได้ บุตรของกุนตี ผู้ชำนาญการต่อสู้ด้วยกระบอง ก็ยังคว้ากระบองของตนไว้
3.161.80
प्राहिणोद्भीमसेनाय वेगेन महता नदन् ॥ ३.१६१.८० ॥
พระองค์คำรามด้วยพลังอันมหาศาลแล้วขว้างกระบองนั้นใส่พระภีมเสนะ
3.161.81
भङ्क्त्वा शूलं गदाग्रेण गदायुद्धविभागवित् ।
अभिदुद्राव तं तूर्णं गरुत्मानिव पन्नगम् ॥ ३.१६१.८१ ॥
ผู้ชำนาญในศิลปะการต่อสู้ด้วยกระบอง ใช้ปลายกระบองหักหอกนั้น แล้วพุ่งเข้าใส่มันอย่างรวดเร็ว ดุจครุฑโฉบงูฉะนั้น
3.161.82
सोऽन्तरिक्षमवप्लुत्य विधूय सहसा गदाम् ।
प्रचिक्षेप महाबाहुर्विनद्य रणमूर्धनि ॥ ३.१६१.८२ ॥
เขากระโดดขึ้นไปในอากาศ แล้วเหวี่ยงคทาขึ้นอย่างฉับพลัน ผู้มีแขนทรงพลังนั้นคำรามก้อง แล้วขว้างคทาไปยังแนวหน้าของสนามรบ
3.161.83
सेन्द्राशनिरिवेन्द्रेण विसृष्टा वातरहसा ।
हत्वा रक्षः क्षितिं प्राप्य कृत्येव निपपात ह ॥ ३.१६१.८३ ॥
ดุจสายฟ้าที่พระอินทร์ขว้างออกไป คทาถูกปล่อยออกด้วยความเร็วดั่งลม มันฟาดยักษ์ร้ายลงแล้วตกถึงพื้นดินดุจกฤตยา
3.161.84
तं राक्षसं बीमबलं भीमसेनबलाहतम् ।
ददृशुः सर्वभूतानि सिंहेनेव गवांपतिम् ॥ ३.१६१.८४ ॥
ทุกสรรพสัตว์ได้เห็นยักษ์ผู้มีกำลังอันน่าสะพรึงนั้น ถูกกำลังของภีมเสนฟาดล้มลง ดุจเจ้าฝูงโคที่ถูกสิงโตฆ่า
3.161.85
तं प्रेक्ष्य निहतं भूमौ हतशेषा निशाचराः ।
भीममार्तस्वरं कृत्वा जग्मुः प्राचजीं दिशं प्रति ॥ ३.१६१.८५ ॥
เมื่อเห็นมันนอนตายอยู่บนพื้นดิน บรรดานิศาจรที่เหลือรอดก็ร้องคร่ำครวญด้วยความทุกข์ทรมานอย่างน่าสะพรึงกลัว แล้วพากันหนีไปทางทิศตะวันออก