મહાભારત · અધ્યાય 3.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.162.1
श्रुत्वा बहुविधैः शब्दैर्नाद्यमानां गिरेर्गुहाम् ।
अजातशत्रुः कौन्तेयो माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ३.१६२.१ ॥
પર્વતની ગુફા અનેક પ્રકારના અવાજોથી ગુંજતી સાંભળીને કુંતીપુત્ર અજાતશત્રુ અને માદ્રીના બંને પુત્રો પણ (વિચલિત થયા).
3.162.2
धौम्यः कृष्णा च विप्राश्च सर्वे च सुहृदस्तथा ।
भीमसेनमपश्यन्तः सर्वे विमनसोऽभवन् ॥ ३.१६२.२ ॥
ધૌમ્ય, કૃષ્ણા (દ્રૌપદી), બ્રાહ્મણો અને સર્વ સુહૃદો પણ ભીમસેનને ન જોતાં સૌ ઉદાસ થઈ ગયા.
3.162.3
द्रौपदीमार्ष्टिषेणाय संप्रधार्य महारथाः ।
सहिताः सायुधाः शूराः शैलमारुरुहुस्तदा ॥ ३.१६२.३ ॥
દ્રૌપદીને આર્ષ્ટિષેણ (ધૌમ્ય)ને સોંપીને તે મહારથીઓ, શૂરવીરો, શસ્ત્રધારીઓ સાથે મળીને ત્યારે પર્વત પર ચઢ્યા.
3.162.4
ततः संप्राप्य शैलाग्रं वीक्षमाणा महारथाः ।
ददृशुस्ते महेष्वासा भीमसेनमरिंदमम् ॥ ३.१६२.४ ॥
પછી પર્વતના શિખર પર પહોંચીને ચારે તરફ જોતા તે મહારથીઓ, મહાધનુર્ધરોએ શત્રુદમન ભીમસેનને જોયો.
3.162.5
स्फुरतश्च महाकायान्गतसत्वांश्च राक्षसान् ।
महाबलान्महासत्वान्भीमसेनेव पातितान् ॥ ३.१६२.५ ॥
ભીમસેને પાડેલા, હજુ તરફડતા, વિશાળ દેહવાળા, નિર્જીવ, મહાબળવાન અને મહાસત્ત્વવાળા રાક્ષસોને (તેમણે જોયા).
3.162.6
शुशुरतश्च महाकायान्गतसत्वांश्च राक्षसान् ।
महाबलान्महासत्वान्भीमसेनेन पातितान् ॥ ३.१६२.६ ॥
ભીમસેને પાડેલા, કણસતા, વિશાળ દેહવાળા, નિર્જીવ, મહાબળવાન અને મહાસત્ત્વવાળા રાક્ષસોને (તેમણે જોયા).
3.162.7
ततस्ते समतिक्रम्य परिष्वज्य वृकोदरम् ।
तत्रोपविविशुः पार्थाः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ॥ ३.१६२.७ ॥
પછી તેઓ આગળ વધીને વૃકોદર (ભીમ)ને આલિંગન આપીને ત્યાં બેઠા; પૃથાના પુત્રો સર્વોત્તમ ગતિ પામેલા હતા.
3.162.8
तैश्चतुर्भिर्महेष्वासैर्गिरिशृङ्गमशोभत ।
लोकपालैर्महाभागैर्दिवं देववरैरिव ॥ ३.१६२.८ ॥
તે ચાર મહાધનુર્ધરોથી એ પર્વતશિખર શોભી ઊઠ્યું, જેમ મહાભાગ્યવાન લોકપાલો અને શ્રેષ્ઠ દેવોથી સ્વર્ગ શોભે છે.
3.162.9
कुबेरसदनं दृष्ट्वा राक्षसांश्च निपातितान् ।
भ्राता भ्रातरमासीनमथोवाच युधिष्ठिरः ॥ ३.१६२.९ ॥
કુબેરનું નિવાસસ્થાન અને પડાયેલા રાક્ષસોને જોઈને, બેઠેલા ભાઈને યુધિષ્ઠિરે કહ્યું.
3.162.10
साहसाद्यदिवा मोहाद्बीम पापमिदं कृतम् ।
नैतत्ते सदृशं वीर मुनेरिव मृषा वधाः ॥ ३.१६२.१० ॥
હે ભીમ, સાહસથી કે મોહથી આ પાપ કરવામાં આવ્યું; હે વીર, આ તારા માટે યોગ્ય નથી — મુનિને જૂઠા વધ યોગ્ય ન હોય તેમ.
3.162.11
राजद्विष्टं न कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः ।
त्रिदशानामिदं द्विष्टं भीमसेन त्वया कृतम् ॥ ३.१६२.११ ॥
રાજાને અપ્રિય હોય તે ન કરવું, એમ ધર્મજ્ઞો જાણે છે. હે ભીમસેન, દેવોને પણ અપ્રિય આ તેં કર્યું છે.
3.162.12
अर्थधर्मावनादृत्य यः पापे कुरुते मनः ।
कर्मणां पार्थ पापानां स फलं विन्दते ध्रुवम् ॥ ३.१६२.१२ ॥
અર્થ અને ધર્મની અવગણના કરીને જે પાપમાં મન લગાવે છે, હે પાર્થ, તે ચોક્કસ પાપકર્મોનું ફળ પામે છે.
3.162.13
साहसंवत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम् ।
पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ३.१६२.१३ ॥
આ સાહસિક કાર્ય દેવતાઓને પણ અપ્રિય છે; તારું કલ્યાણ થાઓ. જો તું મારું પ્રિય ઇચ્છે છે તો ફરી આવું ન કરજે.
3.162.14
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्राता भ्रातरमच्युतम् ।
भीमसेनं महाबाहुमप्रधृष्यपराक्रमम् ॥ ३.१६२.१४ ॥
આ પ્રમાણે કહીને ધર્માત્મા એ ભાઈએ પોતાના અચ્યુત ભાઈ, મહાબાહુ ભીમસેનને, જેમનો પરાક્રમ અજેય છે, (આમ કહ્યું).
3.162.15
अर्थतत्त्वविभागज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
विराम महातेजास्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ ३.१६२.१५ ॥
અર્થના તત્ત્વ અને વિભાગોને જાણનાર, મહાતેજસ્વી કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર એ જ વિષયનો વિચાર કરતાં મૌન રહ્યા.
3.162.16
ततस्ते हतशिष्टा ये भीमसेनेन राक्षसाः ।
सहिताः प्रत्यपद्यन्त कुबेरसदनं प्रति ॥ ३.१६२.१६ ॥
ત્યારે ભીમસેનના હાથે હણાયા વિના બચેલા રાક્ષસો સાથે મળીને કુબેરના નિવાસ તરફ ચાલ્યા ગયા.
3.162.17
ते जवेन महावेगाः प्राप्य वैश्रवणालयम् ।
भीममार्तस्वरं चक्रुर्भीमसेनभयार्दिताः ॥ ३.१६२.१७ ॥
તે મહાવેગવાન રાક્ષસો ઝડપથી વૈશ્રવણના નિવાસે પહોંચ્યા અને ભીમસેનના ભયથી પીડાઈને ભયંકર આર્તસ્વરે રડવા લાગ્યા.
3.162.18
न्यस्तशस्त्रायुधाः क्लान्ताः शोणिताक्तपरिच्छदाः ।
प्रकीर्णमूर्धजा राजन्यक्षाधिपतिमब्रुवन् ॥ ३.१६२.१८ ॥
હે રાજન્, શસ્ત્ર અને આયુધો નીચે મૂકીને, થાકેલા, લોહીથી ખરડાયેલા વસ્ત્રો પહેરીને, વિખરાયેલા વાળવાળા રાક્ષસોએ યક્ષાધિપતિને કહ્યું.
3.162.19
गदापरिघनिस्त्रिंसतोमरप्रासयोधिनः ।
राक्षसा निहताः सर्वे तव देवपुरःसराः ॥ ३.१६२.१९ ॥
ગદા, પરિઘ, નિસ્ત્રિંશ, તોમર અને પ્રાસથી લડનારા બધા રાક્ષસો, જેઓ તારા દેવતાઓને આગળ રાખતા હતા, માર્યા ગયા.
3.162.20
प्रमृद्यतरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर ।
एकेन निहताः सङ्ख्ये गताः क्रोधवशा गणाः ॥ ३.१६२.२० ॥
હે ધનેશ્વર! એક મનુષ્યે બળપૂર્વક પર્વતને કચડીને, યુદ્ધમાં એકલા હાથે ક્રોધવશ આવેલા તે ગણોને મારી નાખ્યા.
3.162.21
प्रवरा राक्षसेन्द्राणां यक्षाणां च नराधिप ।
शेरते निहता देव गतसत्वाः परासवः ॥ ३.१६२.२१ ॥
હે નરાધિપ! રાક્ષસરાજાઓ અને યક્ષોમાં જે શ્રેષ્ઠ હતા, તેઓ માર્યા જઈને પ્રાણહીન, શ્વાસહીન થઈને પડ્યા છે, હે દેવ.
3.162.22
भग्नः शैलो वयं भग्ना मणिमांस्ते सखा हतः ।
मानुषेणं कृतं कर्म विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ ३.१६२.२२ ॥
પર્વત ભાંગ્યો, અમે પણ ભાંગ્યા; તારો મિત્ર મણિમાન એક મનુષ્ય દ્વારા માર્યો ગયો. મનુષ્યે કરેલા કર્મ પછી જે યોગ્ય હોય તે નક્કી કર.
3.162.23
स तच्छ्रुत्वा तु संक्रुद्धः सर्वयक्षगणाधिपः ।
कोपसंरक्तनयनः कथमित्यब्रवीद्वचः ॥ ३.१६२.२३ ॥
એ સાંભળીને સર્વ યક્ષગણોનો અધિપતિ અત્યંત ક્રોધે ભરાયો. ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો તે બોલ્યો, "આ કેવી રીતે થયું?"
3.162.24
द्वितीयमपराध्यन्तं भीमं श्रुत्वा धनेश्वरः ।
चुक्रोध यक्षाधिपतिर्युज्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.१६२.२४ ॥
બીજી વાર ભીમે અપરાધ કર્યો એ સાંભળીને ધનેશ્વર યક્ષાધિપતિ ક્રોધે ભરાયા, અને બોલ્યા, "સેના તૈયાર થાય."
3.162.25
अथाभ्रघनसंकाशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् ।
रथं संयोजयामासुर्गर्न्धैवर्हेममालिभिः ॥ ३.१६२.२५ ॥
ત્યારે મેઘ જેવા ઘન, પર્વતશિખર સમા ઊંચા રથને તેમણે જોડ્યો; ગંધર્વો અને સોનાની માળા પહેરેલા યક્ષો તેમાં હતા.
3.162.26
तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हयोत्तमाः ।
तेजोबलगुणोपेता नानारत्नविभूषिताः।
शोभमाना रथे युक्तास्तरिष्यन्त इवाशुगाः ॥ ३.१६२.२६ ॥
તે રથમાં જોડાયેલા, સર્વ ગુણોથી યુક્ત, નિર્મળ નેત્રોવાળા ઉત્તમ ઘોડા શોભતા હતા; તેજ અને બળથી યુક્ત, અનેક રત્નોથી શણગારેલા, જાણે પાર ઊતરવા તૈયાર વેગવાન હોય એવા.
3.162.27
ततस्ते तु महायक्षाः क्रुद्धं दृष्ट्वा धनेश्वरम् ।
हर्षयामासुरन्योन्यमिङ्गितैर्विजयावहैः ॥ ३.१६२.२७ ॥
ત્યારે તે મહાયક્ષો ક્રુદ્ધ ધનેશ્વરને જોઈને વિજય લાવનારા ઇશારાઓથી એકબીજાને ઉત્સાહિત કરવા લાગ્યા.
3.162.28
स तमास्थाय भगवान्राजराजो महारथम् ।
प्रययौ देवगनधर्वैः स्तूयमानो महाद्युतिः ॥ ३.१६२.२८ ॥
તે ભગવાન, રાજાધિરાજ એ મહારથ પર આરૂઢ થઈને, મહાતેજસ્વી, દેવ-ગંધર્વો દ્વારા સ્તુતિ પામતા, ચાલી નીકળ્યા.
3.162.29
तं प्रयान्तं महात्मानं सर्वे यक्षा धनाधिपम् ।
अनुजग्मुर्महात्मानं धनदं घोरदर्शनाः ॥ ३.१६२.२९ ॥
પ્રયાણ કરતા તે મહાત્મા ધનાધિપતિની પાછળ ભયંકર દેખાવવાળા સર્વ યક્ષો ચાલ્યા.
3.162.30
रक्ताक्षा हेमसंकाशा महाकाया महाबलाः ।
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशा यक्षा बहुशतायुधाः ॥ ३.१६२.३० ॥
રક્ત નેત્રો, સોના જેવી કાંતિ, વિશાળ દેહ અને મહાબળવાળા યક્ષો શસ્ત્રસજ્જ હતા, તલવારો બાંધેલી, સેંકડો આયુધો ધારણ કરેલા.
3.162.31
ते जवेन महावेगाः प्लवमाना विहायसा ।
गन्धमादनमाजग्मुः प्रकर्षन्त इवाम्बरम् ॥ ३.१६२.३१ ॥
તેઓ અતિ વેગથી આકાશમાં કૂદતા-ઉડતા ગંધમાદન પર્વત પર આવ્યા, જાણે આકાશને ખેંચી જતા હોય.
3.162.32
तत्केसरिमहाजालं धनाधिपतिपालितम् ।
रम्यं चैव गिरेः शृङ्गमासेदुर्यत्रपाण्डवाः ॥ ३.१६२.३२ ॥
કુબેર દ્વારા રક્ષિત, સિંહોથી ભરેલા તે વિશાળ વનથી ઘેરાયેલા રમણીય પર્વતશિખર પર પાંડવો પહોંચ્યા.
3.162.33
कुबेरं च महात्मानं यक्षरक्षोगणावृतम् ।
ददृशुर्हृष्टरोमाणः पाण्डवाः प्रियदर्शनम् ॥ ३.१६२.३३ ॥
યક્ષ-રાક્ષસ ગણોથી ઘેરાયેલા મહાત્મા કુબેરને પાંડવોએ જોયા; હર્ષથી તેમના રોમ ઊભા થઈ ગયા.
3.162.34
कुबेरस्तु महासत्वान्पाण्डोः पुत्रान्महारथान् ।
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशान्दृष्ट्वा प्रीतोऽभवत्तदा ॥ ३.१६२.३४ ॥
ત્યારે કુબેર, ધનુષ્ય અને તલવાર ધારણ કરેલા મહાપરાક્રમી પાંડુપુત્રોને જોઈને પ્રસન્ન થયા.
3.162.35
सर्वे चेमे नरव्याघ्राः पुरन्दरसमौजसः ।
देवकार्यं करिष्यन्ति हृदयेन तुतोष ह ॥ ३.१६२.३५ ॥
આ સૌ નરવ્યાઘ્રો ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી છે; આ દેવકાર્ય કરશે એમ વિચારી તે મનમાં પ્રસન્ન થયો.
3.162.36
ते पक्षिण इवापेतुर्गिरिशृङ्गं महाजवाः ।
तस्थुस्तेषां सकाशे वै धनेश्वरपुरःसराः ॥ ३.१६२.३६ ॥
મહાવેગથી પંખીઓની જેમ તેઓ પર્વતશિખર પર ઊતર્યા; ધનેશ્વરને આગળ રાખી તેમની સમીપ ઊભા રહ્યા.
3.162.37
ततस्तं हृष्टमनसं पाण्डवान्प्रति भारत ।
समीक्ष्ययक्षगन्धर्वा निर्विकारमवस्थिताः ॥ ३.१६२.३७ ॥
હે ભારત, પાંડવો તરફ પ્રસન્ન મનથી જોતા તેને જોઈને યક્ષો અને ગંધર્વો નિર્વિકાર ભાવે ઊભા રહ્યા.
3.162.38
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रणम्य धनदं प्रभुम् ।
नकुलः सहदेवश् धर्मपुत्रश्च धर्मवित् ॥ ३.१६२.३८ ॥
મહાત્મા પાંડવોએ ધનદાતા પ્રભુ કુબેરને પ્રણામ કર્યા; નકુલ, સહદેવ અને ધર્મજ્ઞ ધર્મપુત્ર પણ.
3.162.39
अपराद्धमिवात्मानं मन्यमाना महारथाः ।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे परिवार्य धनेश्वरम् ॥ ३.१६२.३९ ॥
પોતાને અપરાધી માનતા તે મહારથીઓ બધા હાથ જોડીને ધનેશ્વરને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
3.162.40
शय्यासनयुतं श्रीमत्पुष्पकं विश्वकर्मणा ।
विहितं चित्रपर्यन्तमातिष्ठत धनाधिपः ॥ ३.१६२.४० ॥
વિશ્વકર્માએ બનાવેલા, શય્યા-આસનથી યુક્ત, ચિત્રિત કિનારવાળા શોભાયુક્ત પુષ્પક પર ધનાધિપતિ બેઠા.
3.162.41
तमासीनं महाकायाः शङ्कुकर्णा महाजवाः ।
उपोपविविशुर्यक्षा राक्षसाश् सहस्रशः ॥ ३.१६२.४१ ॥
તે બેઠેલો હતો ત્યારે મહાકાય, શંકુકર્ણ અને અતિ વેગવાન યક્ષો તથા રાક્ષસો હજારોની સંખ્યામાં તેની પાસે બેઠા.
3.162.42
शतशश्चापि गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
परिवार्योपतिष्ठन्ति यथा देवाः शतक्रतुम् ॥ ३.१६२.४२ ॥
સેંકડો ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો પણ એ જ રીતે તેને ઘેરીને, દેવો જેમ શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ની સેવા કરે તેમ સેવામાં ઊભા રહ્યા.
3.162.43
काञ्जनीं शिरसा बिभ्रद्भीमसेनः स्रजं शुभाम् ।
बाणखङ्गधनुष्पाणिरुदैक्षत धनाधिपम् ॥ ३.१६२.४३ ॥
માથા પર સુંદર સોનાની માળા ધારણ કરેલા ભીમસેને, હાથમાં બાણ, ખડ્ગ અને ધનુષ્ય લઈને ધનાધિપ (કુબેર) તરફ જોયું.
3.162.44
न भीर्भीमस्य न ग्लानिर्विक्षतस्यापि राक्षसैः ।
आसीत्तस्यामवस्तायां कुबेरमपि पश्यतः ॥ ३.१६२.४४ ॥
રાક્ષસો દ્વારા ઘાયલ થયા છતાં ભીમમાં ન ભય હતો કે ન ગ્લાની; તે અવસ્થામાં પણ તે કુબેરને જોતો રહ્યો.
3.162.45
आददानं शितान्बाणान्योद्धुकाममवस्थितम् ।
दृष्ट्वा भीमं धर्मसुतमब्रवीन्नरवाहनः ॥ ३.१६२.४५ ॥
તીક્ષ્ણ બાણો ઉપાડીને યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભેલા ભીમને જોઈને નરવાહન (કુબેર) ધર્મપુત્રને બોલ્યા.
3.162.46
विदुस्त्वां सर्वभूतानि पार्थ भूतहिते रतम् ।
निर्भयश्चापिशैलाग्रे वस त्वं सह बन्धुभिः ॥ ३.१६२.४६ ॥
હે પાર્થ, સર્વ પ્રાણીઓ તને ભૂતોના હિતમાં રત જાણે છે. નિર્ભય થઈને બંધુઓ સાથે પર્વતશિખર પર વાસ કર.
3.162.47
न च मन्युस्त्वया कार्यो भीमसेनस्य पाण्डव ।
कालेनैते हताः पूर्वं निमित्तमनुजस्तव ॥ ३.१६२.४७ ॥
હે પાંડવ, ભીમસેન પર તારે ક્રોધ ન કરવો. આ લોકો પહેલેથી જ કાળથી હણાયેલા હતા; તારો નાનો ભાઈ ફક્ત નિમિત્ત બન્યો.
3.162.48
व्रीडा चात्रन कर्तव्या साहसं यदिदं कृतम् ।
दृष्टश्चापि सुरैः पूर्वंविनाशो यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१६२.४८ ॥
આ સાહસ કર્યું તેથી અહીં શરમ ન રાખવી; પૂર્વે દેવતાઓએ પણ યક્ષો અને રાક્ષસોનો વિનાશ જોયો છે.
3.162.49
न भीमसेने कोपो मे प्रीतोस्मि भरतर्षभ ।
कर्मणा भीमसेनस्य मम तुष्टिरभूत्पुरा ॥ ३.१६२.४९ ॥
હે ભરતર્ષભ, ભીમસેન પર મને કોઈ ક્રોધ નથી; હું પ્રસન્ન છું. ભીમસેનના તે કર્મથી પહેલાં જ મને સંતોષ થયો હતો.
3.162.50
स एवमुक्त्वा राजानं भीमसेनमभाषत ।
नैतन्मनसि मे तात वर्तते कुरुसत्तम ॥ ३.१६२.५० ॥
આમ કહીને તેમણે રાજાને, પછી ભીમસેનને કહ્યું: હે તાત, કુરુશ્રેષ્ઠ, આ મારા મનમાં નથી.
3.162.51
यदिदं साहसं भीम कृष्णार्थे कृतवानसि ।
मामनादृत्य देवांश्च विनाशं यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१६२.५१ ॥
હે ભીમ, કૃષ્ણા માટે તેં કરેલું આ સાહસ — મને અને દેવોને અવગણીને યક્ષો અને રાક્ષસોનો વિનાશ કર્યો.
3.162.52
स्वबाहुबलमाश्रित्य तेनाहं प्रीतिमांस्त्वयि ।
शापादद्य विनिर्मुक्तो घोरादस्माद्वृकोदर ॥ ३.१६२.५२ ॥
તારા ભુજબળનો આશ્રય લઈને કરેલા તે કર્મથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું. હે વૃકોદર, આજે હું આ ઘોર શાપથી મુક્ત થયો.
3.162.53
अहं पूर्वमगस्त्येन क्रुद्धेन परमर्षिणा ।
शप्तोऽपराधे कस्मिंश्चित्तस्यैषा निष्कृतिर्ध्रुवम् ॥ ३.१६२.५३ ॥
પૂર્વે કોઈ અપરાધને કારણે ક્રોધિત પરમર્ષિ અગસ્ત્યે મને શાપ આપ્યો હતો. ખરેખર આ જ તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.
3.162.54
दृष्टो हि मम संक्लेशः पुरा पाण्डवनन्दन ।
न तवात्रापराधोस्ति कथंचिदपि पाण्डव ॥ ३.१६२.५४ ॥
હે પાંડવનંદન, પૂર્વે મારું સંકટ દેખાયું હતું. હે પાંડવ, અહીં તારો કોઈ અપરાધ કોઈ પણ રીતે નથી.
3.162.55
कथं शप्तोसि भगवन्नगस्त्येन महात्मना ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव यथैतच्छापकारणम् ॥ ३.१६२.५५ ॥
હે ભગવન્, મહાત્મા અગસ્ત્યે આપને કેવી રીતે શાપ આપ્યો? હે દેવ, આ શાપનું કારણ હું સાંભળવા ઇચ્છું છું.
3.162.56
इदं चाश्चर्यभूतं मे यत्क्रोधात्तस् धीमतः ।
तदैव त्वं न निर्दग्धः सबलः सपदानुगः ॥ ३.१६२.५६ ॥
તે બુદ્ધિમાન ઋષિના ક્રોધથી તે જ ક્ષણે આપ સેના અને અનુચરો સહિત બળી ન ગયા, એ મને આશ્ચર્યજનક લાગે છે.
3.162.57
देवतानामभून्मन्त्रः कुशावत्यां नरेश्वर ॥ ३.१६२.५७ ॥
હે નરેશ્વર, કુશાવતીમાં દેવતાઓની એક મંત્રણા થઈ હતી.
3.162.58
वृतस्तत्राहमगमं महापद्मशतैस्त्रिभिः ।
यक्षाणआं घोररूपाणां विविधायुधधारिणाम् ॥ ३.१६२.५८ ॥
ત્યાં હું ત્રણસો મહાપદ્મ યક્ષોથી ઘેરાયેલો ગયો; તેઓ ભયંકર રૂપવાળા અને વિવિધ શસ્ત્રધારી હતા.
3.162.59
अध्वन्यहमथापश्यमगस्त्यमृपिसत्तमम् ।
उग्रं तपस्तप्यभानं यमुनातीरमाश्रितम्।
नानापक्षिगणाकीर्णं पुष्पितद्रुमशोभितम् ॥ ३.१६२.५९ ॥
માર્ગમાં મેં ઋષિશ્રેષ્ઠ અગસ્ત્યને જોયા; તેઓ યમુનાના કિનારે આશ્રય લઈને ઉગ્ર તપ કરી રહ્યા હતા. તે સ્થાન અનેક પક્ષીસમૂહોથી ભરેલું અને ખીલેલા વૃક્ષોથી શોભતું હતું.
3.162.60
तमूर्द्वबाहुं दृष्ट्वैव सूर्यस्याभिमुखे स्थितम् ।
तेजोराशिं दीप्यमानं हुताशनमिवैधितम् ॥ ३.१६२.६० ॥
સૂર્ય સામે ઊભા રહી ઊંચા હાથ કરેલા તે તેજપુંજને જોતાં જ, પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેમ તેઓ ઝળહળતા હતા.
3.162.61
राक्षसाधिपतिः श्रीमान्मणिमान्नाम मे सखा ।
मौर्क्यादज्ञानभावाच्च दर्पान्मोहाच्च पार्थिव ॥ ३.१६२.६१ ॥
રાક્ષસાધિપતિ, શ્રીમાન મણિમાન નામે મારો મિત્ર. હે રાજન, મૂર્ખતા, અજ્ઞાન, દર્પ અને મોહને કારણે (તેણે એવું કર્યું).
3.162.62
न्यष्ठीवदाकाशगतो महर्षेस्तस्य मूर्धनि ।
ततः क्रुद्धः स भगवानुवाचेदं तपोधनः ॥ ३.१६२.६२ ॥
આકાશમાં વિચરતા તેણે તે મહર્ષિના માથા પર થૂંક્યું. ત્યારે ક્રોધિત થયેલા તે તપોધન ભગવાને આ કહ્યું.
3.162.63
मामवज्ञाय दुष्टात्मा यस्मादेष सखा तव ।
धर्षणां कृतवानेतां पश्यतस्ते धनेश्वर ॥ ३.१६२.६३ ॥
મારી અવગણના કરીને તારા આ દુષ્ટાત્મા મિત્રે તારી નજર સામે આ અપમાન કર્યું છે, હે ધનેશ્વર.
3.162.64
त्वं चाप्येभिर्हतैः सैन्यैः क्लेशं प्राप्नुहि दुर्भते ।
तमेव मानुषं दृष्ट्वाकिल्विषाद्विप्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१६२.६४ ॥
તું પણ આ હણાયેલા સૈન્યોને કારણે ક્લેશ પામીશ, હે દુર્બુદ્ધિ. તે માણસને જોયા પછી જ તું આ પાપથી મુક્ત થઈશ.
3.162.65
सैन्यानां तु तवैतेषां पुत्रपौत्रबलान्वितम् ।
न शापं प्राप्यते घोरं गच्छ तेऽऽज्ञां करिष्यति ॥ ३.१६२.६५ ॥
તારા આ સૈન્યોને, જે પુત્રપૌત્રોના બળથી યુક્ત છે, ભયંકર શાપ પ્રાપ્ત નહીં થાય. જા, તે તારી આજ્ઞા પાળશે.
3.162.66
एष शापो मया प्राप्तः प्राक्तस्मादृषिसत्तमात् ।
स भीमेन महाराज भ्रात्रा तव विमोक्षितः ॥ ३.१६२.६६ ॥
આ શાપ મને પૂર્વે તે ઋષિશ્રેષ્ઠ પાસેથી મળ્યો હતો. હે મહારાજ, તારા ભાઈ ભીમે તેમાંથી મને મુક્ત કર્યો.