महाभारत · अध्याय 3.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.162.1
श्रुत्वा बहुविधैः शब्दैर्नाद्यमानां गिरेर्गुहाम् ।
अजातशत्रुः कौन्तेयो माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ३.१६२.१ ॥
पर्वताची गुहा अनेक प्रकारच्या आवाजांनी दुमदुमत असल्याचे ऐकून कुंतीपुत्र अजातशत्रू आणि माद्रीचे दोन्ही पुत्रही (व्याकूळ झाले).
3.162.2
धौम्यः कृष्णा च विप्राश्च सर्वे च सुहृदस्तथा ।
भीमसेनमपश्यन्तः सर्वे विमनसोऽभवन् ॥ ३.१६२.२ ॥
धौम्य, कृष्णा (द्रौपदी), ब्राह्मण आणि सर्व सुहृद हेही भीमसेनाला न पाहून सर्वजण खिन्न झाले.
3.162.3
द्रौपदीमार्ष्टिषेणाय संप्रधार्य महारथाः ।
सहिताः सायुधाः शूराः शैलमारुरुहुस्तदा ॥ ३.१६२.३ ॥
द्रौपदीला आर्ष्टिषेणाकडे (धौम्याकडे) सोपवून ते महारथी, शूर, शस्त्रधारी एकत्र तेव्हा पर्वतावर चढले.
3.162.4
ततः संप्राप्य शैलाग्रं वीक्षमाणा महारथाः ।
ददृशुस्ते महेष्वासा भीमसेनमरिंदमम् ॥ ३.१६२.४ ॥
नंतर पर्वतशिखरावर पोहोचून चहूकडे पाहणाऱ्या त्या महारथी, महाधनुर्धर वीरांना शत्रुदमन भीमसेन दिसला.
3.162.5
स्फुरतश्च महाकायान्गतसत्वांश्च राक्षसान् ।
महाबलान्महासत्वान्भीमसेनेव पातितान् ॥ ३.१६२.५ ॥
भीमसेनाने पाडलेले, अजूनही तडफडणारे, विशाल देहाचे, निष्प्राण, महाबलवान व महापराक्रमी राक्षस (त्यांनी पाहिले).
3.162.6
शुशुरतश्च महाकायान्गतसत्वांश्च राक्षसान् ।
महाबलान्महासत्वान्भीमसेनेन पातितान् ॥ ३.१६२.६ ॥
भीमसेनाने पाडलेले, कण्हणारे, विशाल देहाचे, निष्प्राण, महाबलवान व महापराक्रमी राक्षस (त्यांनी पाहिले).
3.162.7
ततस्ते समतिक्रम्य परिष्वज्य वृकोदरम् ।
तत्रोपविविशुः पार्थाः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ॥ ३.१६२.७ ॥
नंतर ते पुढे जाऊन वृकोदराला (भीमाला) आलिंगन देऊन तेथे बसले; पृथेचे पुत्र सर्वोत्तम गती प्राप्त झालेले होते.
3.162.8
तैश्चतुर्भिर्महेष्वासैर्गिरिशृङ्गमशोभत ।
लोकपालैर्महाभागैर्दिवं देववरैरिव ॥ ३.१६२.८ ॥
त्या चार महाधनुर्धरांमुळे तो पर्वतशिखर शोभू लागला, जसे महाभाग्यवान लोकपाल व श्रेष्ठ देवांनी स्वर्ग शोभतो.
3.162.9
कुबेरसदनं दृष्ट्वा राक्षसांश्च निपातितान् ।
भ्राता भ्रातरमासीनमथोवाच युधिष्ठिरः ॥ ३.१६२.९ ॥
कुबेराचे निवासस्थान आणि पाडलेले राक्षस पाहून, बसलेल्या भावाला युधिष्ठिर म्हणाला.
3.162.10
साहसाद्यदिवा मोहाद्बीम पापमिदं कृतम् ।
नैतत्ते सदृशं वीर मुनेरिव मृषा वधाः ॥ ३.१६२.१० ॥
हे भीमा, साहसाने किंवा मोहाने हे पाप केले गेले; हे वीरा, हे तुला शोभत नाही — मुनीला असत्य वध शोभत नाहीत तसे.
3.162.11
राजद्विष्टं न कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः ।
त्रिदशानामिदं द्विष्टं भीमसेन त्वया कृतम् ॥ ३.१६२.११ ॥
राजाला अप्रिय असे करू नये, असे धर्मज्ञ जाणतात. हे भीमसेना, देवांनाही अप्रिय असे हे तू केलेस.
3.162.12
अर्थधर्मावनादृत्य यः पापे कुरुते मनः ।
कर्मणां पार्थ पापानां स फलं विन्दते ध्रुवम् ॥ ३.१६२.१२ ॥
अर्थ आणि धर्म यांकडे दुर्लक्ष करून जो पापात मन लावतो, हे पार्था, तो निश्चितच पापकर्मांचे फळ भोगतो.
3.162.13
साहसंवत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम् ।
पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ३.१६२.१३ ॥
हे साहसी कृत्य देवांनाही अप्रिय आहे; तुझे कल्याण होवो. माझे प्रिय तुला इष्ट असेल तर असे पुन्हा करू नकोस.
3.162.14
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्राता भ्रातरमच्युतम् ।
भीमसेनं महाबाहुमप्रधृष्यपराक्रमम् ॥ ३.१६२.१४ ॥
असे बोलून, धर्मात्मा असा तो बंधू आपला अच्युत बंधू, महाबाहू भीमसेनाला, ज्याचा पराक्रम अजेय आहे, (म्हणाला).
3.162.15
अर्थतत्त्वविभागज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
विराम महातेजास्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ ३.१६२.१५ ॥
अर्थाचे तत्त्व व विभाग जाणणारा, महातेजस्वी कुंतीपुत्र युधिष्ठिर त्याच विषयाचा विचार करीत शांत राहिला.
3.162.16
ततस्ते हतशिष्टा ये भीमसेनेन राक्षसाः ।
सहिताः प्रत्यपद्यन्त कुबेरसदनं प्रति ॥ ३.१६२.१६ ॥
तेव्हा भीमसेनाने ठार मारण्यापासून वाचलेले राक्षस एकत्र होऊन कुबेराच्या निवासस्थानाकडे निघाले.
3.162.17
ते जवेन महावेगाः प्राप्य वैश्रवणालयम् ।
भीममार्तस्वरं चक्रुर्भीमसेनभयार्दिताः ॥ ३.१६२.१७ ॥
ते महावेगवान राक्षस वेगाने वैश्रवणाच्या निवासी पोहोचले आणि भीमसेनाच्या भयाने पीडित होऊन भयंकर आर्त स्वराने ओरडले.
3.162.18
न्यस्तशस्त्रायुधाः क्लान्ताः शोणिताक्तपरिच्छदाः ।
प्रकीर्णमूर्धजा राजन्यक्षाधिपतिमब्रुवन् ॥ ३.१६२.१८ ॥
हे राजा, शस्त्रे व आयुधे खाली ठेवलेले, थकलेले, रक्ताने माखलेली वस्त्रे परिधान केलेले, विखुरलेल्या केसांचे राक्षस यक्षाधिपतीला म्हणाले.
3.162.19
गदापरिघनिस्त्रिंसतोमरप्रासयोधिनः ।
राक्षसा निहताः सर्वे तव देवपुरःसराः ॥ ३.१६२.१९ ॥
गदा, परिघ, निस्त्रिंश, तोमर आणि प्रास यांनी लढणारे सर्व राक्षस, जे तुझ्या देवांपुढे होते, ते मारले गेले.
3.162.20
प्रमृद्यतरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर ।
एकेन निहताः सङ्ख्ये गताः क्रोधवशा गणाः ॥ ३.१६२.२० ॥
हे धनेश्वरा! एका मानवाने बळाने पर्वत चिरडून, युद्धात एकट्याने क्रोधवश आलेल्या त्या गणांना मारले.
3.162.21
प्रवरा राक्षसेन्द्राणां यक्षाणां च नराधिप ।
शेरते निहता देव गतसत्वाः परासवः ॥ ३.१६२.२१ ॥
हे नराधिपा! राक्षसराजांत आणि यक्षांत जे श्रेष्ठ होते, ते मारले जाऊन निष्प्राण, निश्वास होऊन पडले आहेत, हे देवा.
3.162.22
भग्नः शैलो वयं भग्ना मणिमांस्ते सखा हतः ।
मानुषेणं कृतं कर्म विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ ३.१६२.२२ ॥
पर्वत फुटला, आम्हीही फुटलो; तुझा मित्र मणिमान एका मानवाने मारला. मानवाने केलेल्या कृत्यानंतर जे योग्य असेल ते कर.
3.162.23
स तच्छ्रुत्वा तु संक्रुद्धः सर्वयक्षगणाधिपः ।
कोपसंरक्तनयनः कथमित्यब्रवीद्वचः ॥ ३.१६२.२३ ॥
हे ऐकून सर्व यक्षगणांचा अधिपती अत्यंत संतप्त झाला. क्रोधाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी तो म्हणाला, "हे कसे घडले?"
3.162.24
द्वितीयमपराध्यन्तं भीमं श्रुत्वा धनेश्वरः ।
चुक्रोध यक्षाधिपतिर्युज्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.१६२.२४ ॥
दुसऱ्यांदा भीमाने अपराध केला हे ऐकून धनेश्वर यक्षाधिपती संतप्त झाला आणि म्हणाला, "सैन्य सज्ज होवो."
3.162.25
अथाभ्रघनसंकाशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् ।
रथं संयोजयामासुर्गर्न्धैवर्हेममालिभिः ॥ ३.१६२.२५ ॥
मग मेघासारख्या दाट, पर्वतशिखराप्रमाणे उंच अशा रथाला त्यांनी जोडले; गंधर्व आणि सोन्याच्या माळा घातलेले यक्ष त्यात होते.
3.162.26
तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हयोत्तमाः ।
तेजोबलगुणोपेता नानारत्नविभूषिताः।
शोभमाना रथे युक्तास्तरिष्यन्त इवाशुगाः ॥ ३.१६२.२६ ॥
त्या रथाला जुंपलेले, सर्व गुणांनी युक्त, निर्मल डोळ्यांचे उत्तम घोडे चमकत होते; तेज व बलाने युक्त, नाना रत्नांनी सजलेले ते जणू वेगाने पार जाण्यास सिद्ध होते.
3.162.27
ततस्ते तु महायक्षाः क्रुद्धं दृष्ट्वा धनेश्वरम् ।
हर्षयामासुरन्योन्यमिङ्गितैर्विजयावहैः ॥ ३.१६२.२७ ॥
तेव्हा ते महायक्ष क्रुद्ध धनेश्वराला पाहून विजय आणणाऱ्या इशाऱ्यांनी एकमेकांना उत्साहित करू लागले.
3.162.28
स तमास्थाय भगवान्राजराजो महारथम् ।
प्रययौ देवगनधर्वैः स्तूयमानो महाद्युतिः ॥ ३.१६२.२८ ॥
तो भगवान, राजाधिराज त्या महारथावर आरूढ होऊन, महातेजस्वी, देव-गंधर्वांनी स्तुती केलेला, प्रयाण करता झाला.
3.162.29
तं प्रयान्तं महात्मानं सर्वे यक्षा धनाधिपम् ।
अनुजग्मुर्महात्मानं धनदं घोरदर्शनाः ॥ ३.१६२.२९ ॥
प्रयाण करणाऱ्या त्या महात्मा धनाधिपाला भयंकर रूपाचे सर्व यक्ष अनुसरत गेले.
3.162.30
रक्ताक्षा हेमसंकाशा महाकाया महाबलाः ।
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशा यक्षा बहुशतायुधाः ॥ ३.१६२.३० ॥
लाल डोळे, सोन्याची कांती, प्रचंड देह आणि महाबल असलेले यक्ष शस्त्रसज्ज होते, तलवारी बांधलेले आणि शेकडो आयुधे धारण केलेले.
3.162.31
ते जवेन महावेगाः प्लवमाना विहायसा ।
गन्धमादनमाजग्मुः प्रकर्षन्त इवाम्बरम् ॥ ३.१६२.३१ ॥
ते अत्यंत वेगाने आकाशातून झेपावत गंधमादन पर्वतावर आले, जणू आकाशालाच ओढत नेत असावेत.
3.162.32
तत्केसरिमहाजालं धनाधिपतिपालितम् ।
रम्यं चैव गिरेः शृङ्गमासेदुर्यत्रपाण्डवाः ॥ ३.१६२.३२ ॥
कुबेराने रक्षिलेल्या, सिंहांनी भरलेल्या त्या महान वनाने वेढलेल्या रमणीय पर्वतशिखरावर पांडव पोहोचले.
3.162.33
कुबेरं च महात्मानं यक्षरक्षोगणावृतम् ।
ददृशुर्हृष्टरोमाणः पाण्डवाः प्रियदर्शनम् ॥ ३.१६२.३३ ॥
यक्ष-राक्षसगणांनी वेढलेल्या महात्मा कुबेराला पांडवांनी पाहिले; हर्षाने त्यांच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले.
3.162.34
कुबेरस्तु महासत्वान्पाण्डोः पुत्रान्महारथान् ।
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशान्दृष्ट्वा प्रीतोऽभवत्तदा ॥ ३.१६२.३४ ॥
तेव्हा धनुष्य आणि खड्ग धारण केलेल्या महापराक्रमी पांडुपुत्रांना पाहून कुबेर प्रसन्न झाला.
3.162.35
सर्वे चेमे नरव्याघ्राः पुरन्दरसमौजसः ।
देवकार्यं करिष्यन्ति हृदयेन तुतोष ह ॥ ३.१६२.३५ ॥
हे सर्व नरव्याघ्र इंद्रासमान तेजस्वी आहेत; हे देवकार्य करतील, असे मनात म्हणून तो संतुष्ट झाला.
3.162.36
ते पक्षिण इवापेतुर्गिरिशृङ्गं महाजवाः ।
तस्थुस्तेषां सकाशे वै धनेश्वरपुरःसराः ॥ ३.१६२.३६ ॥
महावेगाने पक्ष्यांप्रमाणे ते पर्वतशिखरावर उतरले; धनेश्वराला पुढे करून त्याच्या समीप उभे राहिले.
3.162.37
ततस्तं हृष्टमनसं पाण्डवान्प्रति भारत ।
समीक्ष्ययक्षगन्धर्वा निर्विकारमवस्थिताः ॥ ३.१६२.३७ ॥
हे भारता, पांडवांकडे प्रसन्न मनाने पाहणाऱ्या त्याला पाहून यक्ष व गंधर्व निर्विकारपणे उभे राहिले.
3.162.38
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रणम्य धनदं प्रभुम् ।
नकुलः सहदेवश् धर्मपुत्रश्च धर्मवित् ॥ ३.१६२.३८ ॥
महात्मा पांडवांनी धनदाता प्रभु कुबेराला नमस्कार केला; नकुल, सहदेव आणि धर्म जाणणारे धर्मपुत्रही.
3.162.39
अपराद्धमिवात्मानं मन्यमाना महारथाः ।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे परिवार्य धनेश्वरम् ॥ ३.१६२.३९ ॥
स्वतःला अपराधी मानणारे ते महारथी सर्वजण हात जोडून धनेश्वराभोवती उभे राहिले.
3.162.40
शय्यासनयुतं श्रीमत्पुष्पकं विश्वकर्मणा ।
विहितं चित्रपर्यन्तमातिष्ठत धनाधिपः ॥ ३.१६२.४० ॥
विश्वकर्म्याने घडवलेल्या, शय्या-आसनांनी युक्त, चित्रित कडांच्या शोभिवंत पुष्पकावर धनाधिपती आरूढ झाला.
3.162.41
तमासीनं महाकायाः शङ्कुकर्णा महाजवाः ।
उपोपविविशुर्यक्षा राक्षसाश् सहस्रशः ॥ ३.१६२.४१ ॥
तो बसलेला असताना महाकाय, शंकुकर्ण आणि अतिवेगवान यक्ष व राक्षस हजारोंच्या संख्येने त्याच्याजवळ बसले.
3.162.42
शतशश्चापि गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
परिवार्योपतिष्ठन्ति यथा देवाः शतक्रतुम् ॥ ३.१६२.४२ ॥
शेकडो गंधर्व आणि अप्सरांचे समूहही तसेच त्याला वेढून, देव जसे शतक्रतूची (इंद्राची) सेवा करतात तसे उपासनेसाठी उभे राहिले.
3.162.43
काञ्जनीं शिरसा बिभ्रद्भीमसेनः स्रजं शुभाम् ।
बाणखङ्गधनुष्पाणिरुदैक्षत धनाधिपम् ॥ ३.१६२.४३ ॥
डोक्यावर सुंदर सोन्याची माळ धारण केलेला भीमसेन, हातात बाण, तलवार आणि धनुष्य घेऊन धनाधिपती कुबेराकडे पाहू लागला.
3.162.44
न भीर्भीमस्य न ग्लानिर्विक्षतस्यापि राक्षसैः ।
आसीत्तस्यामवस्तायां कुबेरमपि पश्यतः ॥ ३.१६२.४४ ॥
राक्षसांनी जखमी केले तरी भीमाला भीती किंवा ग्लानी नव्हती; त्या अवस्थेतही तो कुबेराकडे पाहत होता.
3.162.45
आददानं शितान्बाणान्योद्धुकाममवस्थितम् ।
दृष्ट्वा भीमं धर्मसुतमब्रवीन्नरवाहनः ॥ ३.१६२.४५ ॥
तीक्ष्ण बाण घेऊन युद्धाच्या इच्छेने उभ्या असलेल्या भीमाला पाहून नरवाहन (कुबेर) धर्मपुत्राला म्हणाला.
3.162.46
विदुस्त्वां सर्वभूतानि पार्थ भूतहिते रतम् ।
निर्भयश्चापिशैलाग्रे वस त्वं सह बन्धुभिः ॥ ३.१६२.४६ ॥
हे पार्था, सर्व प्राणी जाणतात की तू भूतांच्या हितात रत आहेस. निर्भयपणे बांधवांसह पर्वतशिखरावर राहा.
3.162.47
न च मन्युस्त्वया कार्यो भीमसेनस्य पाण्डव ।
कालेनैते हताः पूर्वं निमित्तमनुजस्तव ॥ ३.१६२.४७ ॥
हे पांडवा, भीमसेनावर तू क्रोध करू नकोस. हे आधीच काळाने मारले गेले होते; तुझा धाकटा भाऊ केवळ निमित्त झाला.
3.162.48
व्रीडा चात्रन कर्तव्या साहसं यदिदं कृतम् ।
दृष्टश्चापि सुरैः पूर्वंविनाशो यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१६२.४८ ॥
हे साहस केले म्हणून येथे लाज वाटू नये; पूर्वी देवांनीही यक्ष आणि राक्षसांचा विनाश पाहिला आहे.
3.162.49
न भीमसेने कोपो मे प्रीतोस्मि भरतर्षभ ।
कर्मणा भीमसेनस्य मम तुष्टिरभूत्पुरा ॥ ३.१६२.४९ ॥
हे भरतर्षभ, भीमसेनावर माझा राग नाही; मी प्रसन्न आहे. भीमसेनाच्या त्या कर्मामुळे पूर्वीच माझे समाधान झाले होते.
3.162.50
स एवमुक्त्वा राजानं भीमसेनमभाषत ।
नैतन्मनसि मे तात वर्तते कुरुसत्तम ॥ ३.१६२.५० ॥
असे बोलून त्याने राजाला, मग भीमसेनाला म्हटले: हे तात, कुरुश्रेष्ठा, हे माझ्या मनात नाही.
3.162.51
यदिदं साहसं भीम कृष्णार्थे कृतवानसि ।
मामनादृत्य देवांश्च विनाशं यक्षरक्षसाम् ॥ ३.१६२.५१ ॥
हे भीमा, कृष्णेसाठी तू केलेले हे साहस — मला आणि देवांना न जुमानता यक्ष आणि राक्षसांचा विनाश केलास.
3.162.52
स्वबाहुबलमाश्रित्य तेनाहं प्रीतिमांस्त्वयि ।
शापादद्य विनिर्मुक्तो घोरादस्माद्वृकोदर ॥ ३.१६२.५२ ॥
तुझ्या बाहुबलावर विसंबून केलेल्या त्या कर्माने मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे. हे वृकोदरा, आज मी या घोर शापातून मुक्त झालो.
3.162.53
अहं पूर्वमगस्त्येन क्रुद्धेन परमर्षिणा ।
शप्तोऽपराधे कस्मिंश्चित्तस्यैषा निष्कृतिर्ध्रुवम् ॥ ३.१६२.५३ ॥
पूर्वी कोणत्यातरी अपराधामुळे क्रुद्ध झालेल्या परमर्षी अगस्त्यांनी मला शाप दिला होता. निश्चितच हेच त्याचे प्रायश्चित्त आहे.
3.162.54
दृष्टो हि मम संक्लेशः पुरा पाण्डवनन्दन ।
न तवात्रापराधोस्ति कथंचिदपि पाण्डव ॥ ३.१६२.५४ ॥
हे पांडवनंदना, पूर्वी माझे दुःख दिसून आले होते. हे पांडवा, यात तुझा कोणताही अपराध कोणत्याही प्रकारे नाही.
3.162.55
कथं शप्तोसि भगवन्नगस्त्येन महात्मना ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव यथैतच्छापकारणम् ॥ ३.१६२.५५ ॥
हे भगवन्, महात्मा अगस्त्यांनी आपल्याला कसा शाप दिला? हे देवा, या शापाचे कारण मला ऐकायचे आहे.
3.162.56
इदं चाश्चर्यभूतं मे यत्क्रोधात्तस् धीमतः ।
तदैव त्वं न निर्दग्धः सबलः सपदानुगः ॥ ३.१६२.५६ ॥
त्या बुद्धिमान ऋषींच्या क्रोधाने तेव्हाच आपण सैन्य व अनुयायांसह भस्म झाला नाहीत, हे मला आश्चर्यकारक वाटते.
3.162.57
देवतानामभून्मन्त्रः कुशावत्यां नरेश्वर ॥ ३.१६२.५७ ॥
हे नरेश्वरा, कुशावतीमध्ये देवांची एक मंत्रणा झाली होती.
3.162.58
वृतस्तत्राहमगमं महापद्मशतैस्त्रिभिः ।
यक्षाणआं घोररूपाणां विविधायुधधारिणाम् ॥ ३.१६२.५८ ॥
तेथे मी तीनशे महापद्म यक्षांनी वेढलेला गेलो; ते भयंकर रूपाचे व विविध शस्त्रे धारण करणारे होते.
3.162.59
अध्वन्यहमथापश्यमगस्त्यमृपिसत्तमम् ।
उग्रं तपस्तप्यभानं यमुनातीरमाश्रितम्।
नानापक्षिगणाकीर्णं पुष्पितद्रुमशोभितम् ॥ ३.१६२.५९ ॥
वाटेत मला ऋषिश्रेष्ठ अगस्त्य दिसले; ते यमुनेच्या तीरावर आश्रय घेऊन उग्र तप करीत होते. ती जागा अनेक पक्ष्यांच्या थव्यांनी भरलेली आणि फुललेल्या वृक्षांनी शोभलेली होती.
3.162.60
तमूर्द्वबाहुं दृष्ट्वैव सूर्यस्याभिमुखे स्थितम् ।
तेजोराशिं दीप्यमानं हुताशनमिवैधितम् ॥ ३.१६२.६० ॥
सूर्याला तोंड करून हात वर उभारलेले ते तेजाचे पुंज पाहताच, प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे ते तळपत होते.
3.162.61
राक्षसाधिपतिः श्रीमान्मणिमान्नाम मे सखा ।
मौर्क्यादज्ञानभावाच्च दर्पान्मोहाच्च पार्थिव ॥ ३.१६२.६१ ॥
राक्षसाधिपती, श्रीमान मणिमान नावाचा माझा मित्र. हे राजा, मूर्खपणामुळे, अज्ञानामुळे, गर्वामुळे आणि मोहामुळे (त्याने असे केले).
3.162.62
न्यष्ठीवदाकाशगतो महर्षेस्तस्य मूर्धनि ।
ततः क्रुद्धः स भगवानुवाचेदं तपोधनः ॥ ३.१६२.६२ ॥
आकाशात संचार करणाऱ्या त्याने त्या महर्षींच्या मस्तकावर थुंकले. तेव्हा क्रोधित झालेले ते तपोधन भगवान असे म्हणाले.
3.162.63
मामवज्ञाय दुष्टात्मा यस्मादेष सखा तव ।
धर्षणां कृतवानेतां पश्यतस्ते धनेश्वर ॥ ३.१६२.६३ ॥
माझा अवमान करून तुझ्या या दुष्टात्म्या मित्राने तुझ्या डोळ्यांदेखत हा अपमान केला आहे, हे धनेश्वरा.
3.162.64
त्वं चाप्येभिर्हतैः सैन्यैः क्लेशं प्राप्नुहि दुर्भते ।
तमेव मानुषं दृष्ट्वाकिल्विषाद्विप्रमोक्ष्यसे ॥ ३.१६२.६४ ॥
तूही या मारल्या गेलेल्या सैन्यामुळे क्लेश भोगशील, हे दुर्बुद्धे. त्या मनुष्याला पाहूनच तू या पापातून मुक्त होशील.
3.162.65
सैन्यानां तु तवैतेषां पुत्रपौत्रबलान्वितम् ।
न शापं प्राप्यते घोरं गच्छ तेऽऽज्ञां करिष्यति ॥ ३.१६२.६५ ॥
तुझ्या या सैन्यांना, जे पुत्रपौत्रांच्या बळाने युक्त आहेत, घोर शाप प्राप्त होणार नाही. जा, तो तुझी आज्ञा पाळेल.
3.162.66
एष शापो मया प्राप्तः प्राक्तस्मादृषिसत्तमात् ।
स भीमेन महाराज भ्रात्रा तव विमोक्षितः ॥ ३.१६२.६६ ॥
हा शाप मला पूर्वी त्या ऋषिश्रेष्ठाकडून प्राप्त झाला होता. हे महाराजा, तुझा भाऊ भीमाने तो मुक्त केला.