మహాభారతం · అధ్యాయం 3.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.163.1
युधिष्ठिर धृतिर्दाक्ष्यं देशकालपराक्रमाः ।
लोकतन्त्रविधानानामेष पञ्चविधो विधिः ॥ ३.१६३.१ ॥
యుధిష్ఠిరా, ధైర్యం, నైపుణ్యం, దేశకాల జ్ఞానం, పరాక్రమం — లోకవ్యవస్థ విధానాల ఈ ఐదు విధమైన నియమమిది.
3.163.2
धृतिमन्तश्च दक्षाश्च स्वे स्वे कर्मणि भारत ।
पराक्रमविधानज्ञा नराः कृतयुगेऽभवन् ॥ ३.१६३.२ ॥
భరతా, కృతయుగంలో మనుషులు ధైర్యవంతులు, నైపుణ్యవంతులు, తమ తమ కర్మలలో పరాక్రమ విధానాలను తెలిసినవారు.
3.163.3
धृतिमान्देशकालज्ञः सर्वधर्मविधानवित् ।
क्षत्रियः क्षत्रियश्रेष्ठ शास्ति वै पृथिवीमनु ॥ ३.१६३.३ ॥
క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడా, ధైర్యవంతుడు, దేశకాలజ్ఞుడు, సర్వధర్మ విధానాలు తెలిసిన క్షత్రియుడే భూమిని అనుసరించి పాలిస్తాడు.
3.163.4
य एवं वर्तते पार्थ पुरुषः सर्वकर्मसु ।
स लोके लभते वीर यशः प्रेत्य च सद्गतिम् ॥ ३.१६३.४ ॥
పార్థా, ఈ విధంగా అన్ని కర్మలలో ప్రవర్తించే పురుషుడు లోకంలో కీర్తిని పొందుతాడు; వీరా, మరణానంతరం సద్గతిని కూడా పొందుతాడు.
3.163.5
देशकालान्तरप्रेप्सुः कृत्वा शक्रः पराक्रमम् ।
संप्राप्तस्त्रिदिवे राज्यं वृत्रहा वसुभिः सह ॥ ३.१६३.५ ॥
దేశకాలాల అనుకూలతను కోరిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) పరాక్రమం చూపి, వసువులతో కలిసి వృత్రహంతగా స్వర్గరాజ్యాన్ని పొందాడు.
3.163.6
यस्तु केवलसंरम्भात्प्रपातं न निरीक्षते ।
पापात्मा पापबुद्धिर्यः पापमेवानुवर्तते।
कर्मणामविभागज्ञः प्रेत्य चेह विनश्यति ॥ ३.१६३.६ ॥
కాని కేవలం ఆవేశంతో పతనాన్ని (వినాశాన్ని) చూడనివాడు, పాపాత్ముడు, దుర్బుద్ధి గలవాడు, పాపాన్నే అనుసరించేవాడు, కర్మల విభాగాన్ని తెలియనివాడు ఇక్కడా మరణానంతరమూ నశిస్తాడు.
3.163.7
अकालज्ञः सुदुर्मेधाः कार्याणामविशेषवित् ।
वृथाचारसमारम्भः प्रेत्य चेह विनश्यति ॥ ३.१६३.७ ॥
కాలాన్ని తెలియనివాడు, అత్యంత మందబుద్ధి కలవాడు, కార్యాల భేదాన్ని గ్రహించనివాడు, వ్యర్థమైన నడవడికను ఆరంభించువాడు ఇక్కడా మరణానంతరమూ నశిస్తాడు.
3.163.8
साहसे वर्तमानानां निकृतीनां दुरात्मनाम् ।
सर्वेषामर्थलिप्सूनां पापो भवति निश्चयः ॥ ३.१६३.८ ॥
సాహసకార్యాలలో నిమగ్నులైన, మోసగాళ్లు, దుష్టచిత్తులు, ధనాసక్తులైన వారందరికీ పరిణామం నిశ్చయంగా పాపమే.
3.163.9
अधर्मज्ञोऽवलिप्तश्च बालबुद्धिरमर्षणः ।
निर्भयो भीमसेनोऽयं तं शाधि पुरुषर्षभ ॥ ३.१६३.९ ॥
ఈ భీమసేనుడు అధర్మాన్ని తెలియనివాడు, గర్విష్ఠుడు, బాలబుద్ధి కలవాడు, అసహనుడు, భయం లేనివాడు. పురుషశ్రేష్ఠా, అతన్ని అదుపులో ఉంచు.
3.163.10
आर्ष्टिषेणस् राजर्षेः प्राप्य भूयस्त्वमाश्रमम् ।
तमिस्रां प्रथमां तत्र वीतशोकभयो वस ॥ ३.१६३.१० ॥
రాజర్షి ఆర్ష్టిషేణుని ఆశ్రమాన్ని మళ్లీ చేరి, అక్కడ మొదటి చీకటిలో శోకభయాలు వదిలి నివసించు.
3.163.11
अलकां सह गन्धर्वैर्यक्षैश्च सह किन्नरैः ।
गमिष्यामि महाबाहो त्वं चापि बदरीं व्रज ॥ ३.१६३.११ ॥
నేను గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులతో కలిసి అలకకు వెళ్తాను; మహాబాహువా, నీవు కూడా బదరికి వెళ్ళు.
3.163.12
मन्नियुक्ता मनुष्येन्द्र सर्वे च गिरिवासिनः ।
रक्षन्तु त्वां महाबाहो सहितं द्विजसत्तमैः ॥ ३.१६३.१२ ॥
మనుష్యేంద్రా, నా నియోగంతో ఉన్న పర్వతవాసులందరూ మహాబాహువా, ఉత్తమ ద్విజులతో కలిసి నిన్ను రక్షించు గాక.
3.163.13
साहसेषु च संतिष्ठंस्त्वया शैले वृकोदरः ।
वार्यतां साध्वयं राजंस्त्वया धर्मभृतांवर ॥ ३.१६३.१३ ॥
ఓ రాజా, పర్వతంపై ఉంటూ ఈ వృకోదరుడు సాహసకార్యాలలో నిలుస్తున్నాడు; ధర్మపరులలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు ఇతనిని సక్రమంగా నిరోధించు.
3.163.14
इतः परं च वो राजन्द्रक्ष्यन्ति वनगोचराः ।
उपश्थास्यन्ति वो राजन्रक्षिष्यन्ते च वः सदा ॥ ३.१६३.१४ ॥
ఓ రాజా, ఇకపై అడవిలో తిరిగేవారు మిమ్మల్ని చూస్తారు, మీకు సేవ చేస్తారు, ఎల్లప్పుడూ మిమ్మల్ని రక్షిస్తారు.
3.163.15
तथैव चान्नपानानि स्वादूनि च बबूनि च ।
आहरिष्यन्ति मत्प्रेष्याः सदा वः पुरुषर्षभाः ॥ ३.१६३.१५ ॥
అలాగే నా సేవకులు ఎల్లప్పుడూ మీ కోసం రుచికరమైన, పుష్కలమైన ఆహారపానీయాలను తెస్తారు, పురుషశ్రేష్ఠులారా.
3.163.16
यथा जिष्णुर्महेन्द्रस्य यथा वायोर्वृकोदरः ।
धर्मस्य त्वं यथा तात योगोत्पन्नो निजः सुतः ॥ ३.१६३.१६ ॥
జిష్ణువు (అర్జునుడు) మహేంద్రుని వాడు, వృకోదరుడు (భీముడు) వాయువు వాడు; అలాగే, తండ్రీ, నీవు ధర్మయోగంతో జన్మించిన నీ స్వంత కుమారుడవు.
3.163.17
आत्मजावात्मसंपन्नौ यमौ चोभौ यथाश्विनोः ।
रक्ष्यास्तद्वन्ममापीह यूयं सर्वे युधिष्ठिर ॥ ३.१६३.१७ ॥
అశ్వినీదేవతల ఇద్దరు కుమారులు (నకుల-సహదేవులు) తమ స్వంత కుమారులు, ఆత్మసంపన్నులు అయినట్లే, ఓ యుధిష్ఠిరా, ఇక్కడ మీరందరూ నాచేత రక్షింపబడదగినవారు.
3.163.18
अर्थतत्त्वविधानज्ञः सर्वधर्मविधानवित् ।
भीमसेनादवरजः पल्गुनः कुशली दिवि ॥ ३.१६३.१८ ॥
అర్థతత్త్వ విధానాలు తెలిసినవాడు, సర్వధర్మ విధానాలు తెలిసినవాడు, భీమసేనుని కంటే చిన్నవాడైన ఫల్గుణుడు (అర్జునుడు) స్వర్గంలో క్షేమంగా ఉన్నాడు.
3.163.19
याः काश्चन मता लोके स्वर्ग्याः परमसंपदः ।
जनमप्रभृति ताः सर्वाः स्थितास्तात धनंजये ॥ ३.१६३.१९ ॥
లోకంలో స్వర్గానికి చెందినవిగా భావించే పరమ సంపదలన్నీ, ఓ తాత, పుట్టుకనుండే ధనంజయునిలో నెలకొనివున్నాయి.
3.163.20
द्रमो दानं बलं बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम् ।
एतान्यपि महासत्वे स्थितान्यमिततेजसि ॥ ३.१६३.२० ॥
దమము, దానము, బలము, బుద్ధి, సిగ్గు, ధైర్యము, ఉత్తమ తేజస్సు — ఇవికూడా ఆ అమిత తేజస్వి మహాసత్త్వుని యందు నెలకొనివున్నాయి.
3.163.21
न मोहात्कुरुते जिष्णुः कर्म पाण्डव गर्हितम् ।
न पार्थस् मृषोक्तानि कथयन्ति नरा नृषु ॥ ३.१६३.२१ ॥
ఓ పాండవా, విజయశీలి అర్జునుడు మోహవశంతో నిందార్హమైన కర్మను చేయడు; పార్థుని గురించి మనుషులు మనుషుల మధ్య అసత్య వచనాలు చెప్పరు.
3.163.22
स देवपितृगन्धर्वैः कुरूणआं कीर्तिवर्धनः ।
आनीतः कुरुतेऽस्त्राणि शक्रसद्मनि भारत ॥ ३.१६३.२२ ॥
అతడు దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులచే తీసుకువెళ్లబడి, కురువుల కీర్తిని వర్ధిల్లజేసేవాడై, ఓ భారతా, ఇంద్రుని భవనంలో అస్త్రాలను నేర్చుకుంటున్నాడు.
3.163.23
योऽसौ सर्वान्महीपालान्धर्मेण वशमानयत् ।
स शन्तनुर्महातेजाः पितुस्तव पितामहः ॥ ३.१६३.२३ ॥
సర్వ రాజులను ధర్మంతో తన వశం చేసుకున్న ఆ మహాతేజస్వి శంతనుడు నీ తండ్రికి పితామహుడు.
3.163.24
प्रीयते पार्थ पार्थेन दिवि गाण्डीवधन्वना ।
सम्यक्वासौ महावीर्यः कुलधुर्य इव स्थितः ॥ ३.१६३.२४ ॥
గాండీవ ధనుర్ధారియైన పార్థుని వల్ల పార్థుడు స్వర్గంలో సంతోషిస్తున్నాడు; ఆ మహావీర్యుడు కులధురంధరుని వలె సమ్యక్కుగా నిలిచివున్నాడు.
3.163.25
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्पूजयित्वा महायशाः ।
सप्त मुख्यान्महामेधानाहरद्यमुनां प्रति ॥ ३.१६३.२५ ॥
మహాయశస్వి పితృదేవతలను, దేవతలను, ఋషులను, బ్రాహ్మణులను పూజించి, యమునా నది వైపు ఏడు ప్రధానమైన మహాయజ్ఞాలను చేశాడు.
3.163.26
अधिराजः स राजंस्त्वां शन्तनुः प्रपितामहः ।
स्वर्गजिच्छक्रलोकस्थः कुशलं परिपृच्छति ॥ ३.१६३.२६ ॥
ఓ రాజా, నీ ముత్తాత అయిన అధిరాజ శంతనుడు, స్వర్గాన్ని జయించినవాడై ఇంద్రలోకంలో ఉంటూ నీ క్షేమాన్ని అడుగుతున్నాడు.
3.163.27
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं धनदेन प्रभाषितम् ।
पाण्डवाश्च ततस्तेन बभूवः संप्रहर्षिताः ॥ ३.१६३.२७ ॥
ధనదుడు పలికిన ఈ మాటలను విని పాండవులు అతని వల్ల ఎంతో సంతోషించారు.
3.163.28
ततः शक्तिं गदां खङ्गं धनुश्च भरतर्षभः ।
प्राध्वंकृत्वा नमश्चक्रे कुबेराय वृकोदरः ॥ ३.१६३.२८ ॥
అప్పుడు భరతశ్రేష్ఠుడైన వృకోదరుడు శక్తి, గద, ఖడ్గం, ధనస్సులను సమర్పించి కుబేరునికి నమస్కరించాడు.
3.163.29
ततोऽब्रवीद्धनाध्यक्षः शरण्यः शरणागतम् ।
मानहा भव शत्रूणां सुहृदां नन्दिवर्धनः ॥ ३.१६३.२९ ॥
అప్పుడు శరణ్యుడైన ధనాధ్యక్షుడు, శరణు కోరి వచ్చిన వానితో ఇలా అన్నాడు: నీవు శత్రువుల గౌరవాన్ని నాశనం చేసేవాడవు, మిత్రుల ఆనందాన్ని పెంచేవాడవు కమ్ము.
3.163.30
विभयस्ताप शैलाग्रे वसानः सह बन्धुभिः ।
सुपर्णपितृदेवानां सततं मानकृद्भव ॥ ३.१६३.३० ॥
ఓ తాపకా, పర్వత శిఖరంపై భయం లేకుండా బంధువులతో నివసిస్తూ, సుపర్ణులు, పితృదేవతలు, దేవతలకు ఎల్లప్పుడూ గౌరవం ఇచ్చేవాడవు కమ్ము.
3.163.31
ऋजुं पश्यत मा वक्रं सत्यं वदत माऽनृतम् ।
दीर्घं पश्यत मा ह्रस्वं परं पश्यत माऽपरम् ॥ ३.१६३.३१ ॥
సరళమైనదాన్ని చూడండి, వంకరను కాదు; సత్యం పలకండి, అసత్యం కాదు. దీర్ఘాన్ని చూడండి, హ్రస్వాన్ని కాదు; పరమును చూడండి, అపరమును కాదు.
3.163.32
स्वेषु वेश्मसु रम्येषु वसतामित्रतापनाः ।
कामान्न परिहास्यन्ति यक्षा वोभरतर्षभाः ॥ ३.१६३.३२ ॥
మీ సుందరమైన సొంత గృహాలలో నివసిస్తూ, శత్రువులను బాధించువారా, భరతులలో వృషభులారా, యక్షులారా, మీ కోరికలు లోపించవు.
3.163.33
शीघ्रमेव गुडाकेशः कृतास्त्रः पुरुषर्षभः ।
साक्षान्मघवतोत्सृष्टः संप्राप्स्यति धनंजयः ॥ ३.१६३.३३ ॥
త్వరలోనే గుడాకేశుడు, అస్త్రాలలో నిపుణుడు, పురుషులలో శ్రేష్ఠుడు ధనంజయుడు సాక్షాత్తు ఇంద్రునిచే పంపబడి దానిని పొందుతాడు.
3.163.34
एवमुत्तमकर्माणमनुशिष्य युधिष्ठिरम् ।
अस्तं गिरिमिवादित्यः प्रययौ गुह्यकाधिपः ॥ ३.१६३.३४ ॥
ఈ విధంగా ఉత్తమ కర్మలు చేసే యుధిష్ఠిరునికి ఉపదేశించి, గుహ్యకాధిపతి (కుబేరుడు) పర్వతం వెనుక అస్తమించే సూర్యునిలా వెళ్ళిపోయాడు.
3.163.35
तं परिस्तोमसंकीर्णैर्नानारत्नविभूषितैः ।
यानैरनुययुर्यक्षा राक्षसाश्च सहस्रशः ॥ ३.१६३.३५ ॥
అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన, పరివారంతో నిండిన వాహనాలపై యక్షులు, రాక్షసులు వేలాదిగా ఆయనను అనుసరించారు.
3.163.36
पक्षिणामिव कनिर्घोषः कुबेरसदनं प्रति ।
बभूव परमाश्वानामैरावतपथे यथा ॥ ३.१६३.३६ ॥
కుబేరుని నివాసం వైపు పక్షుల కిలకిల ధ్వనిలా శబ్దం ఏర్పడింది, ఐరావత మార్గంలో ఉత్తమ అశ్వాల ధ్వనిలా.
3.163.37
ते जग्मुस्तूर्णमाकाशं धनाधिपतिवाजिनः ।
प्रकर्षन्त इवाभ्राणि पिबन्त इवमारुतम् ॥ ३.१६३.३७ ॥
ఆ ధనాధిపతి కుబేరుని అశ్వాలు వేగంగా ఆకాశంలోకి వెళ్ళాయి; మేఘాలను లాగుతున్నట్లుగా, గాలిని త్రాగుతున్నట్లుగా.
3.163.38
ततस्तानि शरीराणि गतसत्वानि रक्षसाम् ।
अपाकृष्यन्त शैलाग्राद्धनाधिपतिशासनात् ॥ ३.१६३.३८ ॥
అప్పుడు ధనాధిపతి ఆజ్ఞ మేరకు రాక్షసుల ప్రాణరహిత శరీరాలను పర్వత శిఖరం నుండి కిందకు లాగారు.
3.163.39
तेषां हि शापकालः स कृतोऽगस्त्येन धीमता ।
समरे निहतास्तस्माच्छापस्यान्तोऽभवत्तदा ॥ ३.१६३.३९ ॥
ఆ రాక్షసులకు జ్ఞాని అగస్త్యుడు శాప కాలాన్ని నిర్ణయించాడు. యుద్ధంలో హతమవడం వల్ల అప్పుడు శాపం అంతమైంది.
3.163.40
पाण्डवाश्महात्मानस्तेषु वेश्मसु तां क्षपाम् ।
सुखमूषुर्गतोद्वेगाः पूजिताः सह राक्षसैः ॥ ३.१६३.४० ॥
మహాత్ములైన పాండవులు ఆ భవనాలలో ఆ రాత్రి ఉద్వేగం లేకుండా, రాక్షసులచే సత్కరించబడి, సుఖంగా గడిపారు.