Mahābhārata · Adhyāya 3.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.164.1
ततः सूर्योदये धौम्यः पाञ्चालीसहितांस्च तान् ।
आर्ष्टिणेन सहितः पाण्डवानभ्यवर्तत ॥ ३.१६४.१ ॥
Entonces, al amanecer, Dhaumya, junto con Ārṣṭiṣeṇa, se acercó a los Pāṇḍavas junto con Pāñcālī.
3.164.2
तेऽभिवाद्यार्ष्टिषेणस्य पादौ धौम्यस्य चैव ह ।
ततः प्राञ्जलयः सर्वे ब्राह्मणांस्तानपूजयन् ॥ ३.१६४.२ ॥
Se inclinaron ante los pies de Ārṣṭiṣeṇa y de Dhaumya, y luego, con las palmas juntas, todos honraron a aquellos brahmanes.
3.164.3
आर्ष्टिषेणं परिष्वज्य पुत्रवद्भरतर्षभ ।
धर्मराजं स्पृशन्पाणौ पाणिना स महातपाः।
प्राचीं दिशमभिप्रेक्ष्य महर्षिरिदमब्रवीत् ॥ ३.१६४.३ ॥
Oh toro de los Bharatas, abrazando a Ārṣṭiṣeṇa como a un hijo, y tocando con su mano la mano del rey del dharma, aquel gran asceta, mirando hacia el oriente, dijo estas palabras.
3.164.4
असौ सागरपर्यन्तां भूमिमावृत्य तिष्ठति ।
शैलराजो महाराज मन्दरोऽभिविराजयन्।
इन्द्रवैश्रवणोपेतां दिशं पाण्डव रक्षति ॥ ३.१६४.४ ॥
Rodeando la tierra hasta los límites del océano, se alza resplandeciente el rey de las montañas, Mandara, gran rey; oh Pāṇḍava, él protege la dirección que pertenece a Indra y a Vaiśravaṇa.
3.164.5
पर्वतैश्च वनान्तैश्च काननैश्चैव शोभितम् ।
एतमाहुर्महेन्द्रस्य राज्ञो वैश्रवणस्य च।
ऋषयः सर्वधर्मज्ञाः सर्वे तात मनीषिणः ॥ ३.१६४.५ ॥
Adornada con montañas, bordes de bosques y florestas, a esta la llaman el dominio del gran Indra y del rey Vaiśravaṇa, dicen todos los sabios versados en todo dharma, querido hijo.
3.164.6
अतश्चोद्यन्तमादित्यमुपतिष्ठन्ति वै प्रजाः ।
ऋषयश्चापि धर्मज्ञाः सिद्धाः साध्याश्च देवताः ॥ ३.१६४.६ ॥
Por eso los pueblos adoran al sol que se levanta, y así también los sabios conocedores del dharma, los Siddhas, los Sādhyas y los dioses.
3.164.7
यमस्तु राजा धर्मज्ञः सर्वप्राणभृतां प्रभुः ।
प्रेतसत्वगतीमेतां दक्षिणामाश्रितो दिशम् ॥ ३.१६४.७ ॥
El rey Yama, conocedor del dharma, es señor de todos los seres vivientes; para esta morada de los muertos reside, asentado en la región del sur.
3.164.8
एतत्संयमनं पुण्यमतीवाद्भुतदर्शनम् ।
प्रेतराजस्य भवनमृद्ध्या परमया युतम् ॥ ३.१६४.८ ॥
Este lugar sagrado llamado Saṃyamana es sumamente maravilloso de contemplar; es la morada del rey de los muertos, dotada de suprema magnificencia.
3.164.9
यं प्राप्य सविता राजन्सत्येन प्रतितिष्ठति ।
अस्तं पर्वतराजानमेतमाहुर्मनीषिणः ॥ ३.१६४.९ ॥
Oh rey, al llegar a él el sol permanece firme por el poder de la verdad; los sabios llaman a esto el monte de la puesta, rey de las montañas.
3.164.10
एवं पर्वतराजानं समुद्रं च महोदधिम् ।
अवसन्वरुणो राजा भूतानि परिरक्षति ॥ ३.१६४.१० ॥
Así, morando en el rey de las montañas y en el gran océano, el rey Varuṇa protege a todos los seres.
3.164.11
उदीचीं दीपयन्नेष दिशं तिष्ठति कीर्तिमान् ।
महामेरुर्महाभाग शिवो ब्रह्मविदांगतिः ॥ ३.१६४.११ ॥
Iluminando la región septentrional se alza el famoso gran Meru; oh afortunado, este es el destino de Śiva y de los conocedores de Brahman.
3.164.12
यस्मिन्ब्रह्मसदश्चैव भूतात्मा चावतिष्ठते ।
प्रजापतिः सृजन्सर्वं यत्किंचिज्जङ्गमागमम् ॥ ३.१६४.१२ ॥
Allí donde residen la sede de Brahmā y el alma de los seres, Prajāpati, creando todo, permanece: cuanto ser móvil ha llegado a ser.
3.164.13
यानाहुर्ब्रह्मणः पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
तेषामपि महामेरुः शिवं स्थानमनामयम् ॥ ३.१६४.१३ ॥
Incluso para aquellos llamados hijos mentales de Brahmā, siendo Dakṣa el séptimo, el gran Meru es la morada auspiciosa y libre de aflicción.
3.164.14
अत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनरेषोदयन्ति च ।
सप्त देवर्षयस्तात वसिष्ठप्रमुखास्तदा ॥ ३.१६४.१४ ॥
Aquí mismo permanecen, y de aquí de nuevo se elevan, hijo querido: los siete devarṣis encabezados por Vasiṣṭha.
3.164.15
देशं विरजसं पश्य मेरोः शिखरमुत्तमम् ।
यत्रात्मतृप्तैरध्यास्ते देवैः सह पितामहः ॥ ३.१६४.१५ ॥
Contempla el lugar sin mancha en la cima suprema del Meru, donde el abuelo habita con los dioses, saciados en sí mismos.
3.164.16
यमाहुः सर्वभूतानां प्रकृतेः प्रकृतिं ध्रुवम् ।
अनादिनिधनं देवं प्रभुं नारायणं परम् ॥ ३.१६४.१६ ॥
A quien llaman la naturaleza de la naturaleza de todos los seres, el eterno, sin principio ni fin, el dios, el señor, el supremo Nārāyaṇa.
3.164.17
ब्रह्मणः सदनात्तस्य परं स्थानं प्रकाशते ।
देवाश्च यत्नात्पश्यन्ति सर्वतेजोमयं शुभम् ॥ ३.१६४.१७ ॥
Desde la morada de Brahmā resplandece su lugar supremo; y los dioses lo contemplan con esfuerzo, hecho todo de resplandor y auspicioso.
3.164.18
अत्यर्कानलदीप्तं तत्स्थानं विष्णोर्महात्मनः ।
स्वयैव प्रभया राजन्दुष्प्रेक्ष्यं देवदानवैः ॥ ३.१६४.१८ ॥
Aquella morada, que resplandece más allá del sol y del fuego, pertenece al magnánimo Viṣṇu. Oh rey, por su propio resplandor es difícil de contemplar incluso para dioses y demonios.
3.164.19
प्राच्यां नारायणस्थानं मेरावतिविराजते ॥ ३.१६४.१९ ॥
En el este, sobre el Meru, resplandece la morada de Nārāyaṇa.
3.164.20
यत्र भूतेश्वरस्तात सर्वप्रकृतिरात्मभूः ।
भासयन्सर्वभूतानि सुश्रियाऽभिविराजते ॥ ३.१६४.२० ॥
Allí, querido, el señor de los seres, origen de toda naturaleza, nacido de sí mismo, ilumina a todos los seres y resplandece con gran esplendor.
3.164.21
नात्र ब्रह्मर्षयस्तात कुत एव महर्षयः ।
प्राप्नुवन्ति गतिं ह्येतां यतीनां भावितात्मनाम् ॥ ३.१६४.२१ ॥
Aquí, querido, ni siquiera los sabios brahmanes la alcanzan, cuánto menos los grandes sabios; esta meta solo la alcanzan los ascetas de alma purificada.
3.164.22
न तं ज्योतींपि सर्वाणि प्राप्य भासन्ति पाण्डव ।
स्वयंप्रभुरचिन्त्यात्मा तत्र ह्यतिविराजते ॥ ३.१६४.२२ ॥
Oh Pāṇḍava, al alcanzarlo, no brillan todos los cuerpos luminosos; allí resplandece sobremanera el señor autoluminoso, de naturaleza inconcebible.
3.164.23
यतयस्तत्र गच्छन्ति भक्त्या नारायणं हरिम् ।
परेण तपसा युक्ता भाविताः कर्मभिः शुभैः।
योगसिद्धा महात्मानस्तमोमोहविवर्जिताः ॥ ३.१६४.२३ ॥
Allí los ascetas van, por devoción, hacia Nārāyaṇa, Hari: dotados de suprema austeridad, purificados por obras auspiciosas, magnánimos y realizados en el yoga, libres de oscuridad y engaño.
3.164.24
तत्र गत्वा पुनर्नेमं लोकमायान्ति भारत ।
स्वयंभुवं महात्मानं देवदेवं सनातनम् ॥ ३.१६४.२४ ॥
Habiendo ido allí, oh Bhārata, no regresan a este mundo, sino que van al Señor de los dioses, el auto-existente, magnánimo y eterno.
3.164.25
स्थानमेतन्महाभाव ध्रुवमक्षयमव्ययम् ।
ईश्वरस्य सदा ह्येतत्प्रणमात्र युधिष्ठिर ॥ ३.१६४.२५ ॥
Este lugar, oh Yudhiṣṭhira de gran espíritu, es firme, imperecedero e inmutable; siempre pertenece al Señor, y se alcanza solo con una reverencia.
3.164.26
एनं त्वहरहर्मेरुं सूर्याचन्द्रमसौ ध्रुवम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्यकुरुतः कुरुनन्दन ॥ ३.१६४.२६ ॥
Día tras día, oh gozo de los Kuru, el sol y la luna recorren con firmeza este Meru, rodeándolo por la derecha.
3.164.27
ज्योतींषि चाप्यशेषेण सर्वाण्यनघ सर्वतः ।
परियान्ति महाराज गिरिराजं प्रदक्षिणम् ॥ ३.१६४.२७ ॥
Y todos los cuerpos luminosos, oh rey sin mancha, circundan al rey de las montañas por todos lados, sin excepción, manteniéndolo a su derecha.
3.164.28
एतं ज्योतींषि सर्वाणि प्रकर्षन्भगवानपि ।
कुरुते वितमस्कर्मा आदित्योऽभिप्रदक्षिणम् ॥ ३.१६४.२८ ॥
Atrayendo hacia sí todos los cuerpos luminosos, el bendito Āditya, cuya obra está libre de oscuridad, también circunda esta montaña en sentido horario.
3.164.29
अस्तं प्राप्य ततः सन्ध्यामतिक्रम्य दिवाकरः ।
उदीचीं भजते काष्ठां बहुधा पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६४.२९ ॥
Habiendo llegado al ocaso y luego pasado el crepúsculo, el sol se dirige hacia el cuarto norte de muchas maneras en las junturas de las estaciones.
3.164.30
सुमेरुमनुवृत्तः स पुनर्गच्छति पाण्डव ।
प्राङ्युखः सविता देवः सर्वभूतहिते रतः ॥ ३.१६४.३० ॥
Oh Pāṇḍava, habiendo rodeado el Sumeru, él vuelve a avanzar. El dios Savitṛ, deleitándose en el bienestar de todos los seres, avanza con el rostro hacia el este.
3.164.31
स सम्यग्विभजन्कालान्बहुधा पर्वसन्धिषु ।
तथैव भगवान्सोमो नक्षत्रैः सह गच्छति ॥ ३.१६४.३१ ॥
Dividiendo bien el tiempo de muchas maneras en las junturas de las estaciones, él avanza; de igual modo, el bendito Soma avanza junto con las mansiones lunares.
3.164.32
एवमेतं त्वतिक्रम्य महामेरुमतन्द्रितः ।
सोमश्च विभजन्कालं बहुधा पर्वसन्धिषु।
भासयन्सर्वभूतानि पुनर्गच्छति सागरम् ॥ ३.१६४.३२ ॥
Así, habiendo pasado más allá del gran Meru, el incansable Soma también, dividiendo el tiempo de muchas maneras en las junturas de las estaciones y alumbrando a todos los seres, vuelve a dirigirse hacia el océano.
3.164.33
तथा तमिस्रहा देवो मयूखैर्भासयञ्जगत् ।
मार्गमेतमसंबाधमादित्यः परिवर्तते ॥ ३.१६४.३३ ॥
Asimismo, el dios destructor de la oscuridad, iluminando el mundo con sus rayos, el sol gira por este camino sin obstáculos.
3.164.34
सिसृक्षुः शिशिराण्येव दक्षिणां भजते दिशम् ।
ततः सर्वाणि भूतानि कालं शिशिरमृच्छति ॥ ३.१६४.३४ ॥
Deseando producir las estaciones frías, se dirige hacia la región sur; entonces todos los seres alcanzan la estación fría.
3.164.35
स्थावराणां च भूतानां जङ्गमानां च तेजसा ।
तेजांसि समुपादत्ते निवृत्तः स विभावसुः ॥ ३.१६४.३५ ॥
Con la energía de los seres inmóviles y móviles, él recoge energías para sí; habiéndose vuelto atrás, ese Vibhāvasu (el sol) lo hace.
3.164.36
ततः स्वेदः क्लमस्तन्द्री ग्लानिश्च भजते नरान् ।
प्राणिभिः सततं स्वप्नोह्यभीक्ष्णं च निपेव्यते ॥ ३.१६४.३६ ॥
Entonces el sudor, el agotamiento, la somnolencia y la languidez se apoderan de los hombres; y el sueño, constantemente, es repetidamente buscado por los seres vivos.
3.164.37
एवमेतमनिर्देश्यं मार्गमावृत्य भानुमान् ।
पुनः सृजति वर्षाणि भगवान्भासयन्प्रजाः ॥ ३.१६४.३७ ॥
Así el radiante, cubriendo aquel camino indescriptible, vuelve a crear las lluvias; el bienaventurado que ilumina a las criaturas.
3.164.38
वृष्टिमारुतसंतापैः सुखैः स्थावरजङ्गमान् ।
वर्धयनसुमहातेजाः पुनः प्रतिनिवर्तते ॥ ३.१६४.३८ ॥
Nutriendo a los inmóviles y a los móviles con los placeres de la lluvia, el viento y el calor, el de gran esplendor vuelve de nuevo.
3.164.39
एवमेष चरन्पार्थ कालचक्रमतन्द्रितः ।
प्रकर्षन्सर्वभूतानि सविता परिवर्तते ॥ ३.१६४.३९ ॥
Así, oh hijo de Pṛthā, este Savitṛ, incansable, avanzando por la rueda del tiempo y atrayendo a todos los seres, gira.
3.164.40
संतता गतिरेतस्य नैष तिष्ठति पाण्डव ।
आदायैव तु भूतानां तेजो विसृजते पुनः ॥ ३.१६४.४० ॥
Su curso es continuo; oh Pāṇḍava, no se detiene jamás. Tras tomar el esplendor de los seres, de nuevo lo libera.
3.164.41
विभजन्सर्वभूतानामायुः कर्म च भारत ।
अहोरात्रं कलाः काष्ठाः सृजत्येष सदा विभुः ॥ ३.१६४.४१ ॥
Repartiendo la vida y las acciones a todos los seres, oh Bhārata, este señor omnipresente crea siempre el día y la noche, las fracciones y los instantes del tiempo.