ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.164.1
ततः सूर्योदये धौम्यः पाञ्चालीसहितांस्च तान् ।
आर्ष्टिणेन सहितः पाण्डवानभ्यवर्तत ॥ ३.१६४.१ ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଧୌମ୍ୟ ପାଞ୍ଚାଳୀ ସହିତ ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
3.164.2
तेऽभिवाद्यार्ष्टिषेणस्य पादौ धौम्यस्य चैव ह ।
ततः प्राञ्जलयः सर्वे ब्राह्मणांस्तानपूजयन् ॥ ३.१६४.२ ॥
ସେମାନେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଓ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ତା'ପରେ କରଯୋଡ଼ି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
3.164.3
आर्ष्टिषेणं परिष्वज्य पुत्रवद्भरतर्षभ ।
धर्मराजं स्पृशन्पाणौ पाणिना स महातपाः।
प्राचीं दिशमभिप्रेक्ष्य महर्षिरिदमब्रवीत् ॥ ३.१६४.३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କୁ ପୁତ୍ରଭଳି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ ସେହି ମହାତପା ମହର୍ଷି ଏହା କହିଲେ।
3.164.4
असौ सागरपर्यन्तां भूमिमावृत्य तिष्ठति ।
शैलराजो महाराज मन्दरोऽभिविराजयन्।
इन्द्रवैश्रवणोपेतां दिशं पाण्डव रक्षति ॥ ३.१६४.४ ॥
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଘେରି ଏହି ପର୍ବତରାଜ ମନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଛି, ହେ ମହାରାଜ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସେହି ଦିଗକୁ ସେ ରକ୍ଷା କରେ।
3.164.5
पर्वतैश्च वनान्तैश्च काननैश्चैव शोभितम् ।
एतमाहुर्महेन्द्रस्य राज्ञो वैश्रवणस्य च।
ऋषयः सर्वधर्मज्ञाः सर्वे तात मनीषिणः ॥ ३.१६४.५ ॥
ପର୍ବତ, ବନାନ୍ତ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଦିଗକୁ, ହେ ତାତ, ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ମନୀଷୀ ଋଷିମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କର କହନ୍ତି।
3.164.6
अतश्चोद्यन्तमादित्यमुपतिष्ठन्ति वै प्रजाः ।
ऋषयश्चापि धर्मज्ञाः सिद्धाः साध्याश्च देवताः ॥ ३.१६४.६ ॥
ଅତଏବ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ସାଧ୍ୟମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉପାସନା କରନ୍ତି।
3.164.7
यमस्तु राजा धर्मज्ञः सर्वप्राणभृतां प्रभुः ।
प्रेतसत्वगतीमेतां दक्षिणामाश्रितो दिशम् ॥ ३.१६४.७ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଯମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ଏହି ଗତି ପାଇଁ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହନ୍ତି।
3.164.8
एतत्संयमनं पुण्यमतीवाद्भुतदर्शनम् ।
प्रेतराजस्य भवनमृद्ध्या परमया युतम् ॥ ३.१६४.८ ॥
ଏହା ସଂଯମନ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ; ଏହା ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ଭବନ, ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
3.164.9
यं प्राप्य सविता राजन्सत्येन प्रतितिष्ठति ।
अस्तं पर्वतराजानमेतमाहुर्मनीषिणः ॥ ३.१६४.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସବିତା ସତ୍ୟର ବଳରେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ପର୍ବତରାଜ ଅସ୍ତାଚଳ କହନ୍ତି।
3.164.10
एवं पर्वतराजानं समुद्रं च महोदधिम् ।
अवसन्वरुणो राजा भूतानि परिरक्षति ॥ ३.१६४.१० ॥
ଏହିପରି ପର୍ବତରାଜ ଓ ମହାସାଗର ସମୁଦ୍ରରେ ବାସ କରି ରାଜା ବରୁଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
3.164.11
उदीचीं दीपयन्नेष दिशं तिष्ठति कीर्तिमान् ।
महामेरुर्महाभाग शिवो ब्रह्मविदांगतिः ॥ ३.१६४.११ ॥
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି କୀର୍ତ୍ତିମାନ ମହାମେରୁ ଠିଆ ହୋଇଛି; ହେ ମହାଭାଗ! ଏହା ଶିବ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଗତି।
3.164.12
यस्मिन्ब्रह्मसदश्चैव भूतात्मा चावतिष्ठते ।
प्रजापतिः सृजन्सर्वं यत्किंचिज्जङ्गमागमम् ॥ ३.१६४.१२ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦନ ଓ ଭୂତାତ୍ମା ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ଚଳନଶୀଳ ସବୁକିଛି ସୃଷ୍ଟି କରି ବିରାଜମାନ।
3.164.13
यानाहुर्ब्रह्मणः पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान् ।
तेषामपि महामेरुः शिवं स्थानमनामयम् ॥ ३.१६४.१३ ॥
ଯାହାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସ ପୁତ୍ର କୁହାଯାଏ, ଦକ୍ଷ ସପ୍ତମ ଥିବା ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମହାମେରୁ ଶୁଭ ଓ ନିରାମୟ ସ୍ଥାନ।
3.164.14
अत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनरेषोदयन्ति च ।
सप्त देवर्षयस्तात वसिष्ठप्रमुखास्तदा ॥ ३.१६४.१४ ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ସେମାନେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ଏଠାରୁ ହିଁ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି — ହେ ତାତ, ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ସେହି ସପ୍ତ ଦେବର୍ଷି।
3.164.15
देशं विरजसं पश्य मेरोः शिखरमुत्तमम् ।
यत्रात्मतृप्तैरध्यास्ते देवैः सह पितामहः ॥ ३.१६४.१५ ॥
ମେରୁର ଉତ୍ତମ ଶିଖରର ନିର୍ମଳ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପିତାମହ ବିରାଜ କରନ୍ତି।
3.164.16
यमाहुः सर्वभूतानां प्रकृतेः प्रकृतिं ध्रुवम् ।
अनादिनिधनं देवं प्रभुं नारायणं परम् ॥ ३.१६४.१६ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପ୍ରକୃତିର ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତି, ଧ୍ରୁବ, ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଦେବ, ପ୍ରଭୁ, ପରମ ନାରାୟଣ ବୋଲି ଯାହାଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ।
3.164.17
ब्रह्मणः सदनात्तस्य परं स्थानं प्रकाशते ।
देवाश्च यत्नात्पश्यन्ति सर्वतेजोमयं शुभम् ॥ ३.१६४.१७ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦନରୁ ତାଙ୍କର ପରମ ସ୍ଥାନ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନରେ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ସର୍ବତେଜୋମୟ ଓ ଶୁଭ।
3.164.18
अत्यर्कानलदीप्तं तत्स्थानं विष्णोर्महात्मनः ।
स्वयैव प्रभया राजन्दुष्प्रेक्ष्यं देवदानवैः ॥ ३.१६४.१८ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତ ସେହି ସ୍ଥାନ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର। ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ତାହା ଦେବଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦର୍ଶ।
3.164.19
प्राच्यां नारायणस्थानं मेरावतिविराजते ॥ ३.१६४.१९ ॥
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମେରୁ ଉପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଶୋଭାୟମାନ।
3.164.20
यत्र भूतेश्वरस्तात सर्वप्रकृतिरात्मभूः ।
भासयन्सर्वभूतानि सुश्रियाऽभिविराजते ॥ ३.१६४.२० ॥
ହେ ତାତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂତେଶ୍ବର, ସର୍ବପ୍ରକୃତି ଓ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଆଲୋକିତ କରି ନିଜ ଉତ୍ତମ ଶୋଭାରେ ବିରାଜନ୍ତି।
3.164.21
नात्र ब्रह्मर्षयस्तात कुत एव महर्षयः ।
प्राप्नुवन्ति गतिं ह्येतां यतीनां भावितात्मनाम् ॥ ३.१६४.२१ ॥
ହେ ତାତ, ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାଁନ୍ତି, ମହର୍ଷିଙ୍କ କଥା ତ ଦୂରରେ। ଏହି ଗତି କେବଳ ଭାବିତାତ୍ମା ଯତିମାନେ ପାଆନ୍ତି।
3.164.22
न तं ज्योतींपि सर्वाणि प्राप्य भासन्ति पाण्डव ।
स्वयंप्रभुरचिन्त्यात्मा तत्र ह्यतिविराजते ॥ ३.१६४.२२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତାହାକୁ ପାଇଲେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶ ପାଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭୁ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟାତ୍ମା ଅତି ବିରାଜନ୍ତି।
3.164.23
यतयस्तत्र गच्छन्ति भक्त्या नारायणं हरिम् ।
परेण तपसा युक्ता भाविताः कर्मभिः शुभैः।
योगसिद्धा महात्मानस्तमोमोहविवर्जिताः ॥ ३.१६४.२३ ॥
ସେଠାରେ ଯତିମାନେ ଭକ୍ତିରେ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି। ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ, ଶୁଭକର୍ମରେ ଭାବିତ, ଯୋଗସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା, ତମ ଓ ମୋହରୁ ରହିତ।
3.164.24
तत्र गत्वा पुनर्नेमं लोकमायान्ति भारत ।
स्वयंभुवं महात्मानं देवदेवं सनातनम् ॥ ३.१६४.२४ ॥
ହେ ଭରତ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ପୁଣି ଏ ଲୋକକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ମହାତ୍ମା, ଦେବଦେବ, ସନାତନଙ୍କ ନିକଟକୁ।
3.164.25
स्थानमेतन्महाभाव ध्रुवमक्षयमव्ययम् ।
ईश्वरस्य सदा ह्येतत्प्रणमात्र युधिष्ठिर ॥ ३.१६४.२५ ॥
ହେ ମହାଭାବ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ସ୍ଥାନ ଧ୍ରୁବ, ଅକ୍ଷୟ, ଅବ୍ୟୟ; ଏହା ସର୍ବଦା ଈଶ୍ୱରଙ୍କର, କେବଳ ପ୍ରଣାମରେ (ପ୍ରାପ୍ୟ)।
3.164.26
एनं त्वहरहर्मेरुं सूर्याचन्द्रमसौ ध्रुवम् ।
प्रदक्षिणमुपावृत्यकुरुतः कुरुनन्दन ॥ ३.१६४.२६ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ମେରୁକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଘୂରନ୍ତି।
3.164.27
ज्योतींषि चाप्यशेषेण सर्वाण्यनघ सर्वतः ।
परियान्ति महाराज गिरिराजं प्रदक्षिणम् ॥ ३.१६४.२७ ॥
ହେ ଅନଘ, ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଦିଗରୁ, କିଛି ନ ଛାଡ଼ି, ଗିରିରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
3.164.28
एतं ज्योतींषि सर्वाणि प्रकर्षन्भगवानपि ।
कुरुते वितमस्कर्मा आदित्योऽभिप्रदक्षिणम् ॥ ३.१६४.२८ ॥
ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣଙ୍କୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷଣ କରି, ଅନ୍ଧକାରହୀନ କର୍ମବିଶିଷ୍ଟ ଭଗବାନ ଆଦିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
3.164.29
अस्तं प्राप्य ततः सन्ध्यामतिक्रम्य दिवाकरः ।
उदीचीं भजते काष्ठां बहुधा पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६४.२९ ॥
ଅସ୍ତ ପାଇ, ତା'ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦିବାକର ପର୍ବ-ସନ୍ଧିରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଏ।
3.164.30
सुमेरुमनुवृत्तः स पुनर्गच्छति पाण्डव ।
प्राङ्युखः सविता देवः सर्वभूतहिते रतः ॥ ३.१६४.३० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେ ସୁମେରୁକୁ ଘେରି ପୁଣି ଗତି କରେ। ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ ଦେବ ସବିତା ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଚାଲନ୍ତି।
3.164.31
स सम्यग्विभजन्कालान्बहुधा पर्वसन्धिषु ।
तथैव भगवान्सोमो नक्षत्रैः सह गच्छति ॥ ३.१६४.३१ ॥
ସେ କାଳକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଭାଜନ କରି ପର୍ବସନ୍ଧିରେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବାଣ୍ଟନ୍ତି। ସେହିପରି ଭଗବାନ ସୋମ ନକ୍ଷତ୍ରସହ ଗତି କରନ୍ତି।
3.164.32
एवमेतं त्वतिक्रम्य महामेरुमतन्द्रितः ।
सोमश्च विभजन्कालं बहुधा पर्वसन्धिषु।
भासयन्सर्वभूतानि पुनर्गच्छति सागरम् ॥ ३.१६४.३२ ॥
ଏହିପରି ମହାମେରୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ସୋମ ମଧ୍ୟ ପର୍ବସନ୍ଧିରେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ କାଳ ବିଭାଜନ କରି, ସର୍ବଭୂତକୁ ଆଲୋକିତ କରି ପୁଣି ସାଗର ଆଡ଼କୁ ଯାଆନ୍ତି।
3.164.33
तथा तमिस्रहा देवो मयूखैर्भासयञ्जगत् ।
मार्गमेतमसंबाधमादित्यः परिवर्तते ॥ ३.१६४.३३ ॥
ସେହିପରି ଅନ୍ଧକାରନାଶକ ଦେବ ନିଜ ରଶ୍ମିରେ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ଏହି ଅବାଧ ମାର୍ଗରେ ଆଦିତ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।
3.164.34
सिसृक्षुः शिशिराण्येव दक्षिणां भजते दिशम् ।
ततः सर्वाणि भूतानि कालं शिशिरमृच्छति ॥ ३.१६४.३४ ॥
ଶିଶିର ଋତୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତାପରେ ସର୍ବଭୂତ ଶିଶିର କାଳକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
3.164.35
स्थावराणां च भूतानां जङ्गमानां च तेजसा ।
तेजांसि समुपादत्ते निवृत्तः स विभावसुः ॥ ३.१६४.३५ ॥
ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଭୂତମାନଙ୍କ ତେଜରେ ସେ ତେଜ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଫେରିଆସିଥିବା ସେ ବିଭାବସୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଏହିପରି କରନ୍ତି।
3.164.36
ततः स्वेदः क्लमस्तन्द्री ग्लानिश्च भजते नरान् ।
प्राणिभिः सततं स्वप्नोह्यभीक्ष्णं च निपेव्यते ॥ ३.१६४.३६ ॥
ତା'ପରେ ଘାମ, କ୍ଳାନ୍ତି, ତନ୍ଦ୍ରା ଓ ଗ୍ଲାନି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ନିଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ସେବିତ ହୁଏ।
3.164.37
एवमेतमनिर्देश्यं मार्गमावृत्य भानुमान् ।
पुनः सृजति वर्षाणि भगवान्भासयन्प्रजाः ॥ ३.१६४.३७ ॥
ଏହିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭଗବାନ ସେହି ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଥକୁ ଆବୃତ କରି ପୁଣି ବର୍ଷା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରି।
3.164.38
वृष्टिमारुतसंतापैः सुखैः स्थावरजङ्गमान् ।
वर्धयनसुमहातेजाः पुनः प्रतिनिवर्तते ॥ ३.१६४.३८ ॥
ବର୍ଷା, ବାୟୁ ଓ ଉତ୍ତାପର ସୁଖକର ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମକୁ ପୋଷଣ କରି, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପୁଣି ଫେରନ୍ତି।
3.164.39
एवमेष चरन्पार्थ कालचक्रमतन्द्रितः ।
प्रकर्षन्सर्वभूतानि सविता परिवर्तते ॥ ३.१६४.३९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ! ଏହିପରି ଏହି ସବିତା ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ କାଳଚକ୍ରରେ ଚାଲି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରି ଘୁରନ୍ତି।
3.164.40
संतता गतिरेतस्य नैष तिष्ठति पाण्डव ।
आदायैव तु भूतानां तेजो विसृजते पुनः ॥ ३.१६४.४० ॥
ଏହାର ଗତି ନିରନ୍ତର; ହେ ପାଣ୍ଡବ! ଏ କେବେ ଅଟକେ ନାହିଁ। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ତେଜ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହା ପୁଣି ଛାଡ଼ିଦିଏ।
3.164.41
विभजन्सर्वभूतानामायुः कर्म च भारत ।
अहोरात्रं कलाः काष्ठाः सृजत्येष सदा विभुः ॥ ३.१६४.४१ ॥
ହେ ଭାରତ! ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆୟୁ ଓ କର୍ମ ବାଣ୍ଟି, ଏହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ସର୍ବଦା ଦିନ-ରାତି, କଳା ଓ କାଷ୍ଠା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।