મહાભારત · અધ્યાય 3.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.17.1
एवमुक्त्वा रौक्मिणेयो यादवान्यादवर्षभ ।
दंशितैर्हरिभिर्युक्तं रथमास्थाय काञ्चनम् ॥ ३.१७.१ ॥
આમ કહીને રુક્મિણીનો પુત્ર, યાદવોમાં વૃષભ સમાન, સજ્જ હરિ અશ્વો જોડેલા સોનેરી રથ પર આરૂઢ થયો.
3.17.2
उच्छ्रित्य मकरं केतुं व्यात्ताननमलङ्कृतम् ।
उत्पतद्भिरिवाकाशं तैर्हयैरन्वयात्परान् ॥ ३.१७.२ ॥
ખુલ્લા મોઢાવાળો મકર-ધ્વજ ઊંચો ઉઠાવીને, આકાશમાં કૂદતા હોય તેવા એ અશ્વો સાથે તેણે શત્રુઓનો પીછો કર્યો.
3.17.3
विक्षिपन्नादयंश्चापि धनुः श्रेष्ठं महाबलैः ।
तूणखङ्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ३.१७.३ ॥
શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય ખેંચીને ટંકાર કરતો, તૂણીર અને ખડ્ગ ધારણ કરેલો શૂર, ગોધાચર્મનાં આંગળી-રક્ષણ બાંધેલો.
3.17.4
सविद्युच्छुरितं चापं विहरन्वै तलात्तलम् ।
मोहयामास दैतेयान्सर्वान्सौभनिवासिनः ॥ ३.१७.४ ॥
વીજળી જેવું ચમકતું ધનુષ્ય ફેરવતો, એક ધરાથી બીજી ધરા પર વિચરતો, સૌભનિવાસી સર્વ દૈત્યોને તેણે મોહમાં નાખ્યા.
3.17.5
तस्य विक्षिपतश्चापं संदधानस्य चासकृत् ।
नान्तरं ददृशे कश्चिन्नघ्नितः शात्रवान्रणे ॥ ३.१७.५ ॥
તેણે ધનુષ્ય ખેંચીને વારંવાર બાણ ચડાવતાં યુદ્ધમાં કોઈ અંતર દેખાયું નહીં; શત્રુઓ હણાયા.
3.17.6
मुखस्य वर्णो न विकल्पतेऽस्य ।
चेलुश्च गात्राणि न चापि तस्य।
सिंहोन्नतं चाप्यभिगर्जतोऽस्य ।
शुश्राव लोकोऽद्भुतवीर्यमग्र्यम् ॥ ३.१७.६ ॥
તેના મુખનો રંગ બદલાયો નહીં, અંગો કંપ્યાં નહીં; સિંહ જેવી ઊંચી ગર્જના કરતા પણ લોકે તેનું અદ્ભુત અને શ્રેષ્ઠ પરાક્રમ સાંભળ્યું.
3.17.7
जलेचरः काञ्चनयष्टिसंस्थो ।
व्यात्ताननः शत्रुबलप्रमाथी।
वित्रासयन्राजति वाहमुख्ये ।
साल्वस्य सेनाप्रमुखे ध्वजाग्र्यः ॥ ३.१७.७ ॥
પાણીમાં વિચરનારો, સોનેરી દાંડા પર સ્થિત, ખુલ્લા મુખવાળો, શત્રુબળને મથનારો, ભય પમાડતો, વાહનોના અગ્રભાગે, સાલ્વની સેનાના અગ્રભાગે, શ્રેષ્ઠ ધ્વજ તરીકે ચમકે છે.
3.17.8
ततस्तूर्णं विनिष्पत्य प्रद्युम्नः शत्रुकर्शनः ।
साल्वमेवाभिदुद्राव विधित्सुः कलहं नृप ॥ ३.१७.८ ॥
પછી ઝડપથી કૂદીને શત્રુઓને પીડનારો પ્રદ્યુમ્ન, હે રાજન, કલહ કરવાની ઇચ્છાથી સાલ્વ પર જ ધસી ગયો.
3.17.9
अभियानं तु वीरेण प्रद्युम्नेन महारणे ।
नामर्षयत संक्रुद्वः साल्वः कुरुकुलोद्वह ॥ ३.१७.९ ॥
પરંતુ મહાયુદ્ધમાં વીર પ્રદ્યુમ્નના આક્રમણને સાલ્વે સહન કર્યું નહીં; હે કુરુકુળનો ભાર વહન કરનાર, તે અત્યંત ક્રોધિત થયો.
3.17.10
सरोषमहमत्तो वै कामगादवरुह्य च ।
प्रद्युम्नं योधयामास साल्वः परपुरंजयः ॥ ३.१७.१० ॥
ક્રોધથી ભરાઈને, ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલતા વિમાનથી ઉતરીને, શત્રુનગરો જીતનાર સાલ્વે પ્રદ્યુમ્ન સાથે યુદ્ધ કર્યું.
3.17.11
तयोः सुतुमुलं युद्धं साल्ववृष्णिप्रवीरयोः ।
समेता ददृशुर्लोका बलिवासवयोरिव ॥ ३.१७.११ ॥
સાલ્વ અને વૃષ્ણિવીર પ્રદ્યુમ્ન વચ્ચેનું તે અતિ ભયંકર યુદ્ધ એકત્ર થયેલા લોકોએ બલિ અને વાસવ (ઇન્દ્ર) ના યુદ્ધ જેવું જોયું.
3.17.12
तस्य मायामयो वीर रथो हेमपरिष्कृतः ।
सपताकः सध्वजश्च सानुकर्षः स तूणवान् ॥ ३.१७.१२ ॥
હે વીર, તેનો માયાથી રચાયેલો રથ સોનાથી શણગારેલો હતો; પતાકા અને ધ્વજ સહિત, ધૂંસરીના દાંડા સહિત, અને ભાથાંથી યુક્ત હતો.
3.17.13
स तं रथवरं श्रीमान्समारुह्य किल प्रभो ।
मुमोच बाणान्कौख्य प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.१३ ॥
તે શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢીને તે મહાબલવાન, હે પ્રભુ, હે કૌરવ, પ્રદ્યુમ્ન પર બાણો છોડ્યાં.
3.17.14
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजत्तरसा रणे ।
प्रद्युम्नो भुजवेगेन साल्वं संमोहयन्निव ॥ ३.१७.१४ ॥
પછી પ્રદ્યુમ્ને યુદ્ધમાં વેગથી બાણોની વર્ષા કરી, પોતાના ભુજવેગથી સાલ્વને મોહિત કરતો હોય તેમ.
3.17.15
स तैरभिहतः सङ्ख्ये नामर्यत सौभराट् ।
शरान्दीप्ताग्निसंकाशान्मुमोच तनये मम ॥ ३.१७.१५ ॥
તેમનાથી ઘવાયેલો છતાં સૌભરાજ યુદ્ધમાં મર્યો નહિ; પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન બાણો મારા પુત્ર પર છોડ્યાં.
3.17.16
तमापतन्तं बाणौधं स चिच्छेद महाबलः ।
ततश्चान्याञ्शरान्दीप्तान्प्रचिक्षेप सुते मम ॥ ३.१७.१६ ॥
તેના પર પડતા બાણોના પ્રવાહને તે મહાબલવાને કાપી નાખ્યો; પછી મારા પુત્ર પર બીજાં પ્રજ્વલિત બાણો ફેંક્યાં.
3.17.17
स साल्वबाणै राजेन्द्र विद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
मुमोच बाणं त्वरितो मर्मभेदिनमाहवे ॥ ३.१७.१७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, સાલ્વના બાણોથી વિંધાયેલા રુક્મિણીના પુત્રે તરત જ યુદ્ધમાં મર્મ ભેદનારું એક બાણ છોડ્યું.
3.17.18
तस्य वर्म विभिद्याशु स बाणो मत्सुतेरितः ।
विवेश हृदयं पत्री स पपात भृशहतः ॥ ३.१७.१८ ॥
તેનું બખ્તર તરત વીંધીને મારા પુત્રે છોડેલું તે પાંખવાળું બાણ તેના હૃદયમાં પેસી ગયું; તે અત્યંત ઘાયલ થઈને પડી ગયો.
3.17.19
तस्मिन्निपतिते वीरे साल्वराजे विचेतसि ।
संप्रद्रबन्दानवेन्द्रा दारयन्तो वसुंधराम् ॥ ३.१७.१९ ॥
તે વીર સાલ્વરાજ પડીને અચેત થયો ત્યારે દાનવેન્દ્રો પૃથ્વીને ચીરતા ધસી આવ્યા.
3.17.20
हाहाकृतमभूत्सैन्यं साल्वस्य पृथिवीपते ।
नष्टसंज्ञे निपतिते तदा सौभपतौ नृपे ॥ ३.१७.२० ॥
હે પૃથ્વીપતિ, સૌભપતિ રાજા અચેત થઈ પડ્યો ત્યારે સાલ્વના સૈન્યમાં હાહાકાર મચી ગયો.
3.17.21
तत उत्थाय राजेन्द्र प्रतिलभ्य च चेतनाम् ।
मुमोच बाणान्सहसा प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.२१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, પછી ચેતના પાછી મેળવીને ઊઠેલા તે મહાબલીએ અચાનક પ્રદ્યુમ્ન પર બાણો છોડ્યાં.
3.17.22
तेन बाणेन महता प्रद्युम्नः समरे स्थितः ।
जत्रुदेशे भृशं विद्धो व्यथितो ददृशे तदा ॥ ३.१७.२२ ॥
તે મહાન બાણથી યુદ્ધમાં ઊભેલો પ્રદ્યુમ્ન ખભાના હાડકા પાસે ઊંડો વીંધાઈને પીડિત દેખાયો.
3.17.23
तं स विद्ध्वा महाराज साल्वो रुक्मिणिनन्दनम् ।
ननाद सिंहनादं वै नादेनापूरयन्महीम् ॥ ३.१७.२३ ॥
હે મહારાજ, રુક્મિણીપુત્રને વીંધીને સાલ્વે સિંહનાદ કર્યો અને પોતાના અવાજથી પૃથ્વી ભરી દીધી.
3.17.24
ततो मोहं समापन्ने तनये मम भारत ।
मुमोच बाणांस्त्वरितः पुनरन्यान्दुरात्मवान् ॥ ३.१७.२४ ॥
હે ભારત, મારો પુત્ર મોહમાં પડ્યો ત્યારે તે દુરાત્માએ ત્વરાથી ફરી બીજા બાણો છોડ્યા.
3.17.25
स तैरभिहतो बाणैर्बहुभिस्तेन मोहितः ।
निश्चेष्टः कौरवश्रेष्ठ प्रद्युम्नोऽभूद्रणाजिरे ॥ ३.१७.२५ ॥
તેના અનેક બાણોથી ઘાયલ અને મોહિત થઈને, હે કૌરવશ્રેષ્ઠ, પ્રદ્યુમ્ન રણાંગણમાં નિશ્ચેષ્ટ થઈ ગયો.