మహాభారతం · అధ్యాయం 3.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.17.1
एवमुक्त्वा रौक्मिणेयो यादवान्यादवर्षभ ।
दंशितैर्हरिभिर्युक्तं रथमास्थाय काञ्चनम् ॥ ३.१७.१ ॥
ఇలా చెప్పి రుక్మిణీ కుమారుడు, యాదవులలో వృషభుడు, కవచం ధరించిన హరి అశ్వాలు పూన్చిన బంగారు రథాన్ని అధిరోహించాడు.
3.17.2
उच्छ्रित्य मकरं केतुं व्यात्ताननमलङ्कृतम् ।
उत्पतद्भिरिवाकाशं तैर्हयैरन्वयात्परान् ॥ ३.१७.२ ॥
నోరు తెరిచిన మకర ధ్వజాన్ని ఎత్తి, ఆకాశంలోకి దూకుతున్నట్లున్న ఆ అశ్వాలతో శత్రువులను వెంబడించాడు.
3.17.3
विक्षिपन्नादयंश्चापि धनुः श्रेष्ठं महाबलैः ।
तूणखङ्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ३.१७.३ ॥
శ్రేష్ఠమైన ధనువును లాగి మ్రోగిస్తూ, తూణీరం, ఖడ్గం ధరించిన శూరుడు, గోధా-చర్మపు వేలుతొడుగులు కట్టుకుని.
3.17.4
सविद्युच्छुरितं चापं विहरन्वै तलात्तलम् ।
मोहयामास दैतेयान्सर्वान्सौभनिवासिनः ॥ ३.१७.४ ॥
మెరుపులా మెరిసే ధనువును తిప్పుతూ, ఒక స్థానం నుండి మరొకదానికి విహరిస్తూ, సౌభవాసులైన దైత్యులందరినీ మోహింపజేశాడు.
3.17.5
तस्य विक्षिपतश्चापं संदधानस्य चासकृत् ।
नान्तरं ददृशे कश्चिन्नघ्नितः शात्रवान्रणे ॥ ३.१७.५ ॥
అతడు ధనువును లాగుతూ, పదే పదే బాణం సంధిస్తూ ఉండగా యుద్ధంలో ఎటువంటి విరామమూ కనిపించలేదు; శత్రువులు హతమయ్యారు.
3.17.6
मुखस्य वर्णो न विकल्पतेऽस्य ।
चेलुश्च गात्राणि न चापि तस्य।
सिंहोन्नतं चाप्यभिगर्जतोऽस्य ।
शुश्राव लोकोऽद्भुतवीर्यमग्र्यम् ॥ ३.१७.६ ॥
అతని ముఖవర్ణం మారలేదు, అతని అవయవాలు వణకలేదు; సింహంలా ఉన్నతంగా గర్జించే అతని ధ్వనిని విని లోకం అతని అద్భుత, అత్యుత్తమ పరాక్రమాన్ని విన్నది.
3.17.7
जलेचरः काञ्चनयष्टिसंस्थो ।
व्यात्ताननः शत्रुबलप्रमाथी।
वित्रासयन्राजति वाहमुख्ये ।
साल्वस्य सेनाप्रमुखे ध्वजाग्र्यः ॥ ३.१७.७ ॥
నీటిలో సంచరించువాడు, బంగారు దండముపై నిలిచినవాడు, తెరచిన నోరు కలవాడు, శత్రుబలాన్ని మథించువాడు, భయం కలిగిస్తూ, వాహనాల అగ్రంలో, సాళ్వుని సేనకు ముందు, శ్రేష్ఠ ధ్వజంగా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
3.17.8
ततस्तूर्णं विनिष्पत्य प्रद्युम्नः शत्रुकर्शनः ।
साल्वमेवाभिदुद्राव विधित्सुः कलहं नृप ॥ ३.१७.८ ॥
అనంతరం వేగంగా దూకిన శత్రువులను బాధించే ప్రద్యుమ్నుడు, ఓ రాజా, కలహం చేయాలని కోరి సాళ్వుడిపైనే దూకాడు.
3.17.9
अभियानं तु वीरेण प्रद्युम्नेन महारणे ।
नामर्षयत संक्रुद्वः साल्वः कुरुकुलोद्वह ॥ ३.१७.९ ॥
కానీ మహాయుద్ధంలో వీరుడైన ప్రద్యుమ్నుని దాడిని సాళ్వుడు సహించలేకపోయాడు; కురుకులాన్ని మోసేవాడా, అతడు మిక్కిలి కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు.
3.17.10
सरोषमहमत्तो वै कामगादवरुह्य च ।
प्रद्युम्नं योधयामास साल्वः परपुरंजयः ॥ ३.१७.१० ॥
కోపంతో, కోరిన చోటికి వెళ్లే విమానం నుండి దిగి, శత్రునగరాలను జయించిన సాళ్వుడు ప్రద్యుమ్నునితో పోరాడాడు.
3.17.11
तयोः सुतुमुलं युद्धं साल्ववृष्णिप्रवीरयोः ।
समेता ददृशुर्लोका बलिवासवयोरिव ॥ ३.१७.११ ॥
సాళ్వునికి, వృష్ణి వీరుడు ప్రద్యుమ్నునికి మధ్య జరిగిన ఆ భీకర యుద్ధాన్ని గుమికూడిన లోకులు బలి, వాసవుల (ఇంద్రుని) యుద్ధంలా చూశారు.
3.17.12
तस्य मायामयो वीर रथो हेमपरिष्कृतः ।
सपताकः सध्वजश्च सानुकर्षः स तूणवान् ॥ ३.१७.१२ ॥
ఓ వీరా, అతని మాయతో నిర్మితమైన రథం బంగారంతో అలంకరించబడింది; పతాకం, ధ్వజం, కాడతో కూడినది, అంబులపొదులు కలిగినది.
3.17.13
स तं रथवरं श्रीमान्समारुह्य किल प्रभो ।
मुमोच बाणान्कौख्य प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.१३ ॥
ఆ శ్రేష్ఠమైన రథాన్ని ఎక్కి ఆ మహాబలుడు, ఓ ప్రభూ, ఓ కౌరవా, ప్రద్యుమ్నునిపై బాణాలు ప్రయోగించాడు.
3.17.14
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजत्तरसा रणे ।
प्रद्युम्नो भुजवेगेन साल्वं संमोहयन्निव ॥ ३.१७.१४ ॥
అప్పుడు ప్రద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో వేగంగా బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు, తన బాహువేగంతో సాల్వుని మోహింపజేస్తూ.
3.17.15
स तैरभिहतः सङ्ख्ये नामर्यत सौभराट् ।
शरान्दीप्ताग्निसंकाशान्मुमोच तनये मम ॥ ३.१७.१५ ॥
వాటితో కొట్టబడినా సౌభరాజు యుద్ధంలో మరణించలేదు; మండే అగ్నిలా ప్రకాశించే బాణాలను నా కుమారునిపై ప్రయోగించాడు.
3.17.16
तमापतन्तं बाणौधं स चिच्छेद महाबलः ।
ततश्चान्याञ्शरान्दीप्तान्प्रचिक्षेप सुते मम ॥ ३.१७.१६ ॥
తనపై పడుతున్న ఆ బాణ ప్రవాహాన్ని ఆ మహాబలుడు ఛేదించాడు; తరువాత నా కుమారునిపై మరిన్ని మండే బాణాలను విసిరాడు.
3.17.17
स साल्वबाणै राजेन्द्र विद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
मुमोच बाणं त्वरितो मर्मभेदिनमाहवे ॥ ३.१७.१७ ॥
ఓ రాజేంద్రా, సాల్వుని బాణాలతో గాయపడిన రుక్మిణీ కుమారుడు వేగంగా యుద్ధంలో మర్మస్థానాలను చీల్చే ఒక బాణాన్ని ప్రయోగించాడు.
3.17.18
तस्य वर्म विभिद्याशु स बाणो मत्सुतेरितः ।
विवेश हृदयं पत्री स पपात भृशहतः ॥ ३.१७.१८ ॥
అతని కవచాన్ని వెంటనే చీల్చి, నా కుమారుడు ప్రయోగించిన ఆ రెక్కల బాణం అతని హృదయంలో ప్రవేశించింది; అతడు తీవ్రంగా గాయపడి పడిపోయాడు.
3.17.19
तस्मिन्निपतिते वीरे साल्वराजे विचेतसि ।
संप्रद्रबन्दानवेन्द्रा दारयन्तो वसुंधराम् ॥ ३.१७.१९ ॥
ఆ వీరుడు, సాల్వరాజు పడిపోయి స్పృహ కోల్పోగా, దానవేంద్రులు భూమిని చీల్చుతూ ముందుకు దూకారు.
3.17.20
हाहाकृतमभूत्सैन्यं साल्वस्य पृथिवीपते ।
नष्टसंज्ञे निपतिते तदा सौभपतौ नृपे ॥ ३.१७.२० ॥
ఓ భూపతీ, సౌభపతి అయిన రాజు స్పృహ కోల్పోయి పడిపోగా సాల్వుని సైన్యంలో హాహాకారాలు మిన్నంటాయి.
3.17.21
तत उत्थाय राजेन्द्र प्रतिलभ्य च चेतनाम् ।
मुमोच बाणान्सहसा प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.२१ ॥
ఓ రాజేంద్రా, అపుడు స్పృహ తిరిగి పొంది లేచిన ఆ మహాబలుడు ఒక్కసారిగా ప్రద్యుమ్నునిపై బాణాలు వదిలాడు.
3.17.22
तेन बाणेन महता प्रद्युम्नः समरे स्थितः ।
जत्रुदेशे भृशं विद्धो व्यथितो ददृशे तदा ॥ ३.१७.२२ ॥
ఆ మహాబాణంతో యుద్ధంలో నిలిచిన ప్రద్యుమ్నుడు గజ్జునెముక ప్రాంతంలో తీవ్రంగా గాయపడి వ్యథతో కనిపించాడు.
3.17.23
तं स विद्ध्वा महाराज साल्वो रुक्मिणिनन्दनम् ।
ननाद सिंहनादं वै नादेनापूरयन्महीम् ॥ ३.१७.२३ ॥
ఓ మహారాజా, రుక్మిణీ కుమారుని బాణంతో గుచ్చిన సాల్వుడు సింహనాదం చేసి తన ధ్వనితో భూమిని నింపాడు.
3.17.24
ततो मोहं समापन्ने तनये मम भारत ।
मुमोच बाणांस्त्वरितः पुनरन्यान्दुरात्मवान् ॥ ३.१७.२४ ॥
ఓ భారతా, నా కుమారుడు మూర్ఛకు లోనవగా ఆ దుష్టాత్ముడు వేగంగా మరిన్ని బాణాలు వదిలాడు.
3.17.25
स तैरभिहतो बाणैर्बहुभिस्तेन मोहितः ।
निश्चेष्टः कौरवश्रेष्ठ प्रद्युम्नोऽभूद्रणाजिरे ॥ ३.१७.२५ ॥
అతడు ఆ బాణాలతో, అనేక బాణాలతో కొట్టబడి, మోహితుడై, కౌరవశ్రేష్ఠా, రణభూమిలో నిశ్చేష్టుడయ్యాడు.