महाभारत · अध्याय 3.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.17.1
एवमुक्त्वा रौक्मिणेयो यादवान्यादवर्षभ ।
दंशितैर्हरिभिर्युक्तं रथमास्थाय काञ्चनम् ॥ ३.१७.१ ॥
असे बोलून रुक्मिणीचा पुत्र, यादवांमधील वृषभ, सज्ज हरि अश्वांनी जोडलेल्या सुवर्णरथावर आरूढ झाला.
3.17.2
उच्छ्रित्य मकरं केतुं व्यात्ताननमलङ्कृतम् ।
उत्पतद्भिरिवाकाशं तैर्हयैरन्वयात्परान् ॥ ३.१७.२ ॥
उघडे मुख असलेला मकर-ध्वज उंच उभारून, आकाशात झेपावणाऱ्या त्या अश्वांसह त्याने शत्रूंचा पाठलाग केला.
3.17.3
विक्षिपन्नादयंश्चापि धनुः श्रेष्ठं महाबलैः ।
तूणखङ्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ३.१७.३ ॥
श्रेष्ठ धनुष्य ओढून टणत्कार करणारा, भाता व खड्ग धारण केलेला शूर, गोधा-चर्माचे बोटरक्षण बांधलेला.
3.17.4
सविद्युच्छुरितं चापं विहरन्वै तलात्तलम् ।
मोहयामास दैतेयान्सर्वान्सौभनिवासिनः ॥ ३.१७.४ ॥
विजेसारखे चमकणारे धनुष्य फिरवत, एका स्तरावरून दुसऱ्यावर संचार करत, सौभनिवासी सर्व दैत्यांना त्याने मोहात पाडले.
3.17.5
तस्य विक्षिपतश्चापं संदधानस्य चासकृत् ।
नान्तरं ददृशे कश्चिन्नघ्नितः शात्रवान्रणे ॥ ३.१७.५ ॥
त्याने धनुष्य ओढून वारंवार बाण जोडत असताना युद्धात कुठलीही उणीव दिसली नाही; शत्रू ठार झाले.
3.17.6
मुखस्य वर्णो न विकल्पतेऽस्य ।
चेलुश्च गात्राणि न चापि तस्य।
सिंहोन्नतं चाप्यभिगर्जतोऽस्य ।
शुश्राव लोकोऽद्भुतवीर्यमग्र्यम् ॥ ३.१७.६ ॥
त्याच्या मुखाचा रंग बदलला नाही, अवयव थरथरले नाहीत; सिंहासारखा उंच गर्जना करतानाही जगाने त्याचे अद्भुत, श्रेष्ठ पराक्रम ऐकले.
3.17.7
जलेचरः काञ्चनयष्टिसंस्थो ।
व्यात्ताननः शत्रुबलप्रमाथी।
वित्रासयन्राजति वाहमुख्ये ।
साल्वस्य सेनाप्रमुखे ध्वजाग्र्यः ॥ ३.१७.७ ॥
पाण्यात विहार करणारा, सोनेरी दांड्यावर स्थित, उघडे तोंड असलेला, शत्रुसैन्याचे बळ मथणारा, भय उत्पन्न करीत, वाहनांच्या अग्रभागी, साल्वाच्या सेनेच्या अग्रभागी, श्रेष्ठ ध्वज म्हणून झळकतो.
3.17.8
ततस्तूर्णं विनिष्पत्य प्रद्युम्नः शत्रुकर्शनः ।
साल्वमेवाभिदुद्राव विधित्सुः कलहं नृप ॥ ३.१७.८ ॥
मग्र शत्रूंना पीडा देणारा प्रद्युम्न तात्काळ उडी मारून, हे नृपा, कलह करण्याच्या इच्छेने साल्वावरच धावून गेला.
3.17.9
अभियानं तु वीरेण प्रद्युम्नेन महारणे ।
नामर्षयत संक्रुद्वः साल्वः कुरुकुलोद्वह ॥ ३.१७.९ ॥
परंतु महायुद्धात वीर प्रद्युम्नाचे आक्रमण साल्वाने सहन केले नाही; हे कुरुकुलाचा भार वाहणाऱ्या, तो अत्यंत संतप्त झाला.
3.17.10
सरोषमहमत्तो वै कामगादवरुह्य च ।
प्रद्युम्नं योधयामास साल्वः परपुरंजयः ॥ ३.१७.१० ॥
रोषाने भरलेला साल्व, इच्छेनुसार जाणाऱ्या विमानातून उतरून, शत्रूंची नगरे जिंकणारा, प्रद्युम्नाशी युद्ध करू लागला.
3.17.11
तयोः सुतुमुलं युद्धं साल्ववृष्णिप्रवीरयोः ।
समेता ददृशुर्लोका बलिवासवयोरिव ॥ ३.१७.११ ॥
साल्व आणि वृष्णिवीर प्रद्युम्न यांच्यातील ते अतिभयंकर युद्ध एकत्र जमलेल्या लोकांनी बलि आणि वासव (इंद्र) यांच्या युद्धासारखे पाहिले.
3.17.12
तस्य मायामयो वीर रथो हेमपरिष्कृतः ।
सपताकः सध्वजश्च सानुकर्षः स तूणवान् ॥ ३.१७.१२ ॥
हे वीरा, त्याचा मायेने निर्मित रथ सोन्याने सजवलेला होता; पताका व ध्वजासह, जोखडाच्या दांड्यासह आणि भात्यांनी युक्त होता.
3.17.13
स तं रथवरं श्रीमान्समारुह्य किल प्रभो ।
मुमोच बाणान्कौख्य प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.१३ ॥
त्या श्रेष्ठ रथावर आरूढ होऊन त्या महाबलवानाने, हे प्रभो, हे कौरवा, प्रद्युम्नावर बाण सोडले.
3.17.14
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजत्तरसा रणे ।
प्रद्युम्नो भुजवेगेन साल्वं संमोहयन्निव ॥ ३.१७.१४ ॥
नंतर प्रद्युम्नाने रणांगणात वेगाने बाणांचा वर्षाव केला, आपल्या बाहूंच्या वेगाने साल्वाला जणू मोहित करीत.
3.17.15
स तैरभिहतः सङ्ख्ये नामर्यत सौभराट् ।
शरान्दीप्ताग्निसंकाशान्मुमोच तनये मम ॥ ३.१७.१५ ॥
त्यांनी घायाळ होऊनही सौभराज रणात मेला नाही; प्रज्वलित अग्नीसारखे बाण त्याने माझ्या पुत्रावर सोडले.
3.17.16
तमापतन्तं बाणौधं स चिच्छेद महाबलः ।
ततश्चान्याञ्शरान्दीप्तान्प्रचिक्षेप सुते मम ॥ ३.१७.१६ ॥
त्याच्यावर पडणारा बाणांचा ओघ त्या महाबलवानाने तोडला; नंतर माझ्या पुत्रावर आणखी प्रज्वलित बाण फेकले.
3.17.17
स साल्वबाणै राजेन्द्र विद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
मुमोच बाणं त्वरितो मर्मभेदिनमाहवे ॥ ३.१७.१७ ॥
हे राजेंद्रा, साल्वाच्या बाणांनी विद्ध झालेल्या रुक्मिणीपुत्राने तत्काळ रणात मर्म भेदणारा एक बाण सोडला.
3.17.18
तस्य वर्म विभिद्याशु स बाणो मत्सुतेरितः ।
विवेश हृदयं पत्री स पपात भृशहतः ॥ ३.१७.१८ ॥
त्याचे कवच तत्काळ भेदून माझ्या पुत्राने सोडलेला तो पंखयुक्त बाण त्याच्या हृदयात घुसला; तो अतिशय घायाळ होऊन पडला.
3.17.19
तस्मिन्निपतिते वीरे साल्वराजे विचेतसि ।
संप्रद्रबन्दानवेन्द्रा दारयन्तो वसुंधराम् ॥ ३.१७.१९ ॥
तो वीर साल्वराजा पडून बेशुद्ध झाल्यावर दानवेंद्र पृथ्वी विदीर्ण करत धावून आले.
3.17.20
हाहाकृतमभूत्सैन्यं साल्वस्य पृथिवीपते ।
नष्टसंज्ञे निपतिते तदा सौभपतौ नृपे ॥ ३.१७.२० ॥
हे पृथ्वीपते, सौभपती राजा बेशुद्ध होऊन पडल्यावर साल्वाच्या सैन्यात हाहाकार माजला.
3.17.21
तत उत्थाय राजेन्द्र प्रतिलभ्य च चेतनाम् ।
मुमोच बाणान्सहसा प्रद्युम्नाय महाबलः ॥ ३.१७.२१ ॥
हे राजेंद्रा, नंतर चेतना परत मिळवून उठलेल्या त्या महाबलीने अचानक प्रद्युम्नावर बाण सोडले.
3.17.22
तेन बाणेन महता प्रद्युम्नः समरे स्थितः ।
जत्रुदेशे भृशं विद्धो व्यथितो ददृशे तदा ॥ ३.१७.२२ ॥
त्या महान बाणाने युद्धात उभा असलेला प्रद्युम्न खांद्याच्या हाडाजवळ खोलवर विद्ध होऊन वेदनेने व्याकूळ दिसला.
3.17.23
तं स विद्ध्वा महाराज साल्वो रुक्मिणिनन्दनम् ।
ननाद सिंहनादं वै नादेनापूरयन्महीम् ॥ ३.१७.२३ ॥
हे महाराजा, रुक्मिणीपुत्राला विद्ध करून साल्वाने सिंहगर्जना केली आणि आपल्या आवाजाने पृथ्वी भरून टाकली.
3.17.24
ततो मोहं समापन्ने तनये मम भारत ।
मुमोच बाणांस्त्वरितः पुनरन्यान्दुरात्मवान् ॥ ३.१७.२४ ॥
हे भारता, माझा पुत्र मोहात पडल्यावर त्या दुरात्म्याने त्वरेने पुन्हा इतर बाण सोडले.
3.17.25
स तैरभिहतो बाणैर्बहुभिस्तेन मोहितः ।
निश्चेष्टः कौरवश्रेष्ठ प्रद्युम्नोऽभूद्रणाजिरे ॥ ३.१७.२५ ॥
त्याच्या अनेक बाणांनी घायाळ व मोहित होऊन, हे कौरवश्रेष्ठा, प्रद्युम्न रणांगणावर निश्चेष्ट झाला.