Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 3.177

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

3.177.1

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उत्थायावश्यकार्याणि कृतवान्भ्रातृभिः सह ॥ ३.१७७.१ ॥

उस रात के बीत जाने पर धर्मराज युधिष्ठिर उठे और अपने भाइयों के साथ आवश्यक कार्य किए।

3.177.2

ततः संचोदयामास सोऽर्जुनं मातृनन्दनम् ।
दर्शयास्त्राणि कौन्तेय यैर्जिता दानवास्त्वया ॥ ३.१७७.२ ॥

तब उन्होंने माता के पुत्र अर्जुन को प्रेरित किया: हे कौन्तेय, जिन अस्त्रों से तुमने दानवों को जीता था, उन्हें दिखाओ।

3.177.3

ततो धनंजयो राजन्देवैर्दत्तानि पाण्डवः ।
अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शयामास भारत ॥ ३.१७७.३ ॥

तब हे राजन्, पाण्डुपुत्र धनंजय ने देवताओं के दिए उन दिव्य अस्त्रों को दिखाया, हे भारत।

3.177.4

यथान्यायं महातेजाः शौचं परममास्थितः ।
नमस्कृत्य त्रिनेत्राय वासवाय च पाण्डवः ॥ ३.१७७.४ ॥

विधिपूर्वक, महातेजस्वी पाण्डुपुत्र ने परम शौच का पालन करके त्रिनेत्र (शिव) और वासव (इन्द्र) को नमस्कार किया।

3.177.5

गिरिकूबरपादाक्षं शुभवेणु त्रिवेणुमत् ।
पार्थिवं रथमास्थाय शोभमानो धनंजयः ॥ ३.१७७.५ ॥

पर्वत-गुफा जैसे पहियों और धुरी वाले, सुंदर बाँसों और तीन बाँस-दंडों वाले राजसी रथ पर चढ़कर धनंजय शोभायमान हुए।

3.177.6

दिव्येन संवृतस्तेन कवचेन सुवर्चसा ।
धनुरादाय गाण्डीवं देवदत्तं स वारिजम् ॥ ३.१७७.६ ॥

उस दिव्य, तेजस्वी कवच से आच्छादित होकर उन्होंने देवदत्त शंख और गाण्डीव धनुष हाथ में लिया।

3.177.7

शोशुभ्यमानः कौन्तेय आनुपूर्व्यान्महाभुजः ।
अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शनायोपचक्रमे ॥ ३.१७७.७ ॥

कुन्ती-पुत्र महाभुज अर्जुन चमकते हुए क्रम से उन दिव्य अस्त्रों को दिखाने लगे।

3.177.8

अथ प्रयोक्ष्यमाणेषु दिव्येष्वस्त्रेषु तेषु वै ।
समाक्रान्ता मही पद्भ्यां समकम्पत सद्रुमा ॥ ३.१७७.८ ॥

फिर उन दिव्य अस्त्रों का प्रयोग होने पर पृथ्वी पैरों से दबी हुई वृक्षों सहित काँप उठी।

3.177.9

क्षुभिताः सरितश्चैव तथैव च महोदधिः ।
शैलाश्चापि व्यदीर्यन्त न ववौ च समीरणः ॥ ३.१७७.९ ॥

नदियाँ और महासागर भी उसी प्रकार क्षुब्ध हो गए, पर्वत भी फट गए, और वायु बहना बंद हो गई।

3.177.10

न बभासे सहस्रांशुर्न जज्वाल च पावकः ।
न वेदाः प्रतिभान्ति स्म द्विजातीनां कथंचन ॥ ३.१७७.१० ॥

न सूर्य चमका, न अग्नि जली, और ब्राह्मणों को वेद किसी भी प्रकार नहीं सूझे।

3.177.11

अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय ।
पीड्यमानाः समुत्थाय पाण्डवं पर्यवारयन् ॥ ३.१७७.११ ॥

हे जनमेजय! जो प्राणी भूमि के भीतर थे, वे पीड़ित होकर उठ खड़े हुए और पाण्डव (अर्जुन) को चारों ओर से घेर लिया।

3.177.12

वेपमानाः प्राञ्जलयस्ते सर्वे विकृताननाः ।
दह्यमानास्तदाऽस्त्रैस्ते याचन्ति स्म धनंजयम् ॥ ३.१७७.१२ ॥

काँपते हुए, हाथ जोड़े, विकृत मुख वाले वे सब उस समय अस्त्रों से जलते हुए धनंजय से याचना करने लगे।

3.177.13

ततो ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्धा ये च महर्षयः ।
जङ्गमानि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे ॥ ३.१७७.१३ ॥

तब ब्रह्मर्षि और जो सिद्ध तथा महर्षि थे, तथा सभी चल प्राणी वहाँ एकत्र होकर खड़े हो गए।

3.177.14

देवर्षयश्च प्रवरास्तथैव च दिवौकसः ।
यक्षराक्षसगन्धर्वास्तथैव च पतत्रिणः।
खेचराणि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे ॥ ३.१७७.१४ ॥

देवर्षि और श्रेष्ठ दिवौकस, यक्ष, राक्षस और गन्धर्व, तथा पक्षी और आकाश में विचरने वाले सभी प्राणी भी वहाँ खड़े हो गए।

3.177.15

ततः पितामहश्चैव लोकपालाश्च सर्वशः ।
भगवांश्च महादेवः सगणोऽभ्याययौ तदा ॥ ३.१७७.१५ ॥

तब पितामह ब्रह्मा और सभी लोकपाल आए, तथा भगवान महादेव अपने गणों के साथ उस समय वहाँ पहुँचे।

3.177.16

ततो वायुर्महाराज दिव्यैर्माल्यैः समन्वितः ।
अभितः पाण्डवंचित्रैरवचक्रे समन्ततः ॥ ३.१७७.१६ ॥

तब हे महाराज, दिव्य मालाओं से युक्त वायु देवता पाण्डव के चारों ओर विचित्र वस्तुओं के साथ सब ओर से घेरकर खड़े हो गए।

3.177.17

जगुश्च गाथा विविधा गन्धर्वाः सुरचोदिताः ।
ननृतुः सङ्घशश्चैव राजन्नप्सरसां गणाः ॥ ३.१७७.१७ ॥

देवताओं से प्रेरित गन्धर्वों ने विविध गाथाएँ गाईं, और हे राजन, अप्सराओं के समूह दल बनाकर नाचने लगे।

3.177.18

तस्मिंश्च तादृशे काले नारदश्चोदितः सुरैः ।
आगम्याह वचः पार्थं श्रवणीयमिदं नृप ॥ ३.१७७.१८ ॥

उस ऐसे समय में देवताओं से प्रेरित नारद आए और पार्थ से यह सुनने योग्य वचन बोले, हे नृप।

3.177.19

अर्जुनार्जुन मा युङ्क्ष दिव्यान्यस्त्राणि भारत ।
नैतानि निरधिष्ठाने प्रयुज्यन्ते कथंचन ॥ ३.१७७.१९ ॥

हे अर्जुन, हे अर्जुन, भरतवंशी, दिव्य अस्त्रों का प्रयोग मत करो। ये किसी भी प्रकार से बिना आधार के नहीं चलाए जाते।

3.177.20

अधिष्ठाने न वाऽनार्तः प्रयुञ्जीत कदाचन ।
प्रयोगेषु महान्दोषो ह्यस्त्राणां कुरुनन्दन ॥ ३.१७७.२० ॥

जो व्यक्ति संकट में न हो, वह उचित आधार के बिना कभी भी इन्हें प्रयुक्त न करे। हे कुरुनन्दन, अस्त्रों के प्रयोग में बड़ा दोष होता है।

3.177.21

एतानि रक्ष्यमाणानि धनंजय यथागमम् ।
बलवन्ति सुखार्हाणि भविष्यन्ति न संशयः ॥ ३.१७७.२१ ॥

हे धनंजय, ये अस्त्र यदि यथोचित रूप से सुरक्षित रखे जाएँ, तो वे बलवान और सुखदायी होंगे, इसमें संदेह नहीं।

3.177.22

अरक्ष्यमाणान्येतानि त्रैलोक्यस्यापि पाण्डव ।
भवन्ति स्म विनाशाय मैवं भूयः कृथाः क्वचित् ॥ ३.१७७.२२ ॥

हे पाण्डव, यदि ये अस्त्र सुरक्षित न रखे गए, तो वे तीनों लोकों के भी विनाश का कारण बन जाते हैं। इसलिए फिर कभी ऐसा मत करना।

3.177.23

अजातशत्रो त्वं चैव द्रक्ष्यसे तानि संयुगे ।
योज्यमानानि पार्थे नद्विषतामवमर्दने ॥ ३.१७७.२३ ॥

हे अजातशत्रु, तुम भी उन्हें युद्ध में देखोगे, जब पार्थ शत्रुओं के मर्दन में उन्हें प्रयुक्त करेगा।

3.177.24

निवार्याथ ततः पार्थं सर्वे देवा यथागतम् ।
जग्मुरन्ये च ये तत्र रसमाजग्मुर्नरर्षभ ॥ ३.१७७.२४ ॥

तब पार्थ को निवारण करके सभी देवता जैसे आए थे वैसे ही लौट गए, और वहाँ जो अन्य लोग आनंद से आए थे, हे नरश्रेष्ठ, वे भी चले गए।

3.177.25

तेषु सर्वेषु कौरव्य प्रतियातेषु पाण्डवाः ।
तस्मिननेव वने हृष्टास्त ऊषुः सह कृष्णया ॥ ३.१७७.२५ ॥

हे कौरव्य, जब वे सब लौट गए, तब पाण्डव उसी वन में प्रसन्न होकर द्रौपदी के साथ रहने लगे।